Bizisa
Tujia
Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Tujia)
Tujia (Bizisa) is the language of the Tujia people, China's seventh-largest ethnic minority, distributed across the Wuling Mountains spanning Hunan, Hubei, Guizhou, and Chongqing. Of roughly 8 million ethnic Tujia, only about 10% — mostly elders in remote villages — still speak the language natively; the majority have shifted to Mandarin. Northern and Southern Tujia are now sufficiently divergent that linguists often treat them as separate languages within Tibeto-Burman.
Where it is spoken
87 core words in Tujia
Sources
Words compared
Compared with languages in the same classification: Sino-Tibetan (Tibeto-Burman, Tujia)
| Meaning | Tujia | Hani | Northern Pumi | Hailu Hakka | Chengdu Mandarin | Hengyang Xiang | Southern Qiang |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | ce /tsʰe˨˩/ | wulquvq /u˥˥tɕʰu˧˩/ | tɕɨ53 /tɕɨ˥˧/ | 水 /ʃui˨˦/ | 水 /suei˥˧/ | 水 /ɕy˧˧/ | tsuə /tsuə˧˧/ |
| Fire | mi /mi˥˧/ | miqzaq /mi˧˩dza˧˩/ | mɐ35 /mɐ˧˥/ | 火 /fo˨˦/ | 火 /xo˥˧/ | 火 /xo˧˧/ | mi /mi˧˧/ |
| Sun | laoci /lau˨˩tsʰi˨˩/ | naolma /nɔ˥˥ma˧˧/ | bu̵53 /bʉ˥˧/ | 日頭 /ŋit˥ tʰeu˥˥/ | 太阳 /tʰai˨˩˧ iaŋ˨˩/ | 日头 /ɕi˩˩˨ təu˩˩˨/ | masɿ /ma˧˧sɿ˥˥/ |
| Moon | susu /su˨˩su˨˩/ | bala /ba˧˧la˧˧/ | ɬi55 /ɬi˥˥/ | 月光 /ŋiet˨ koŋ˥˧/ | 月亮 /ye˨˩ lia̠ŋ˨˩˧/ | 月光 /ye˩˩˨ kuan˦˦˥/ | ɕyɕya /ɕy˧˧ɕya˥˥/ |
| Star | sei /sei˥˧/ | aqgeel /a˧˩ɡɯ˥˥/ | dʐə35 /ɖʐə˧˥/ | 星仔 /siaŋ˥˧ ɤ˥˥/ | 星星 /ɕin˥˥ ɕin˥˥/ | 星子 /ɕin˦˦˥ tsɿ/ | χdʐepe /χdʐe˧˧pe˥˥/ |
| Night | layo /lajo˥˥/ | aoqqivq /ɔ˧˩tɕi˧˩/ | ɕyɛ55 /ɕyɛ˥˥/ | 暗晡夜 /am˩˩ pu˥˧ ʒa˧˧/ | 晚上 /wan˥˧ saŋ/ | 夜里 /ia˨˩˧ ti˧˧/ | mudʑo /mu˧˧dʑo˨˦˩/ |
| Rain | mezie /mɯe˧˥tsie˨˩/ | aoqsseil /ɔ˧˩ze˥˥/ | gui53 /ɡui˥˧/ | 雨 /ʒi˨˦/ | 雨 /y˥˧/ | 雨 /y˧˧/ | maʐi /ma˧˩ʐi˥˥/ |
| Snow | susu /su˧˥su˥˥/ | haqju /xa˧˩dʑu˧˧/ | pu̵53 /pʉ˥˧/ | 雪 /siet˥/ | 雪 /ɕye˨˩/ | 雪 /ɕye˨˨/ | məpɑ /mə˧˩pɑ˥˥/ |
| Wind | ziesu /zie˧˥su˥˥/ | jaqleil /dʑa˧˩le˥˥/ | mu55wa53 /mu˥˥wa˥˧/ | 風 /fuŋ˥˧/ | 风 /foŋ˥˥/ | 风 /xəŋ˦˦˥/ | mɑʁu /mɑ˧˧ʁu˥˥/ |
| Stone | aba /a˨˩pa˨˩/ | haqluv /xa˧˩lu˧˧/ | jã35ba53 /jã˧˥ba˥˧/ | 石頭 /ʃak˨ tʰeu˥˥/ | 石头 /sɿ˨˩ tʰəu/ | 石头 /ɕi˩˩˨ təu˩˩˨/ | ʁo /ʁo˨˦˩/ |
| Mountain | kuza /kʰu˥˥tsa˥˥/ | haolgaoq /xɔ˥˥ɡɔ˧˩/ | ri53 /ri˥˧/ | 山 /san˥˧/ | 山 /san˥˥/ | 山 /san˦˦˥/ | tsʰuə /tsʰuə˥˥/ |
| Sea | hai /xai˥˧/ | lao'laoma /lɔ˧˧lɔ˧˧ma˧˧/ | — | 海 /hoi˨˦/ | 海 /xai˥˧/ | 海 /xai˧˧/ | ɕye /ɕye˧˧/ |
| Mother | a-nie /a˨˩ȵie˥˥/ | aqma /a˧˩ma˧˧/ | ma55 /ma˥˥/ | 阿姆 /a˧˧ me˥˧/ | 妈妈 /ma˥˥ ma/ | 妈妈 /ma˦˦˥ ma˦˦˥/ | ma /ma˧˧/ |
| Father | a-pa /a˨˩pa˥˥/ | aqda /a˧˩da˧˧/ | suɛ̃33 /suɛ̃˧˧/ | 阿爸 /a˧˧ pa˥˧/ | 爸爸 /pa˨˩˧ pa/ | 爸爸 /pa˩˩˨ pa˩˩˨/ | pi /pi˥˥/ |
| Daughter | piu /piu˧˥/ | ssaqmiq /za˧˩mi˧˩/ | m̥ə53 /m̥ə˥˧/ | 妹仔 /moi˩˩ ɤ˥˥/ | 女儿 /ny˥˧ ɚ˨˩/ | 女 /ny˧˧/ | tɕi /tɕi˧˧/ |
| I | nga /ŋa˧˥/ | ngal /ŋa˥˥/ | a35 /a˧˥/ | 𠊎 /ŋai˥˥/ | 我 /ŋo˥˧/ | 我 /ŋo˧˧/ | qɑ /qɑ˥˥/ |
| You | ni /ȵi˧˥/ | nol /no˥˥/ | ȵi35 /ɲi˧˥/ | 你 /ŋi˥˥/ | 你 /ni˥˧/ | 你 /ni˧˧/ | no /no˥˥/ |
| We | angni /aŋ˧˥ȵi˧˥/ | ngaldu / ngalya /ŋa˥˥du˧˧ / ŋa˥˥ja˧˧/ | ɛ̃35rə53 / a35rə53 /ɛ̃˧˥rə˥˧ / a˧˥rə˥˧/ | 𫣆兜 / 𠊎兜 /en˥˧teu˥˧ / ŋai˥˥teu˥˧/ | 我们 /ŋo˥˧ mən/ | 我伲 /ŋo˨˩ ȵin˩˩/ | tsuətʰyɑ / qɑtʰyɑ /tsuə˧˩tʰyɑ˥˥ / qɑ˧˩tʰyɑ˥˥/ |
| Name | mingzi /miŋ˨˩tsi˧˥/ | milq /mi˥˥/ | mɛ̃55 /mɛ̃˥˥/ | 名 /miaŋ˥˥/ | 名字 /min˨˩ tsɿ/ | 名 /mian˩˩˨/ | χmə /χmə˥˥/ |
| Person | luo /lo˥˧/ | col /tsʰo˥˥/ | mə53 /mə˥˧/ | 人 /ŋin˥˥/ | 人 /zən˨˩/ | 人 /ɕin˩˩˨/ | mə /mə˧˧/ |
| Head | kuoba /kʰo˥˥pa˥˥/ | wuqduq /u˧˩du˧˩/ | khu53 /kʰu˥˧/ | 頭那 /tʰeu˥˥ na˥˥/ | 脑壳 /nau˥˧ kʰo˨˩/ | 脑壳 /nau˧˧ kʰo˨˨/ | qəpotʂɿ /qə˧˧po˥˥tʂɿ˧˧/ |
| Eye | luobu /lo˧˥pu˥˥/ | miav /mja˧˧/ | ȵɛ53 /ɲɛ˥˧/ | 目珠 /muk˥ tʃu˥˧/ | 眼睛 /ŋan˥˧ tɕin˥˥/ | 眼珠 /ŋan˧˧ tɕy˦˦˥/ | mi /mi˥˥/ |
| Ear | engqie /ən˨˩tɕʰie˧˥/ | naqbol /na˧˩bo˥˥/ | nɐ55pɐ53 /nɐ˥˥pɐ˥˧/ | 耳空 /ŋi˨˦ kʰuŋ˥˧/ | 耳朵 /ɚ˥˧ to˥˥/ | 耳朵 /ə˧˧ to˧˧/ | ȵikie /ɲi˧˩kie˧˧/ |
| Nose | engqi /ən˧˥tɕʰi˥˥/ | nalmeil /na˥˥me˥˥/ | n̥ə35ɣiã53 /n̥ə˧˥ɣiã˥˧/ | 鼻空 /pʰi˧˧ kʰuŋ˥˧/ | 鼻子 /pi˨˩ tsɨ/ | 鼻筒 /pi˩˩˨ təŋ˩˩˨/ | χȵiqopə /χɲi˧˩qo˥˥pə˧˧/ |
| Mouth | zaqi /tsa˧˥tɕʰi˥˥/ | meiqbaoq /me˧˩bɔ˧˩/ | ȵõ35 /ɲõ˧˥/ | 嘴 /tʃoi˩˩/ | 嘴巴 /tsuei˥˧ pa˥˥/ | 嘴巴子 /tɕy˧˧ pa˦˦˥ tsɿ/ | χqɑ /χqɑ˥˥/ |
| Tooth | sisi /sisi˥˥/ | seq /sɤ˧˩/ | ʂu̵53 /ʂʉ˥˧/ | 牙 /ŋa˥˥/ | 牙 /ŋa˨˩/ | 牙 /ŋa˩˩˨/ | suə /suə˥˥/ |
| Tongue | yila /jila˥˥/ | lalma /la˥˥ma˧˧/ | ɬiɛ53 /ɬiɛ˥˧/ | 舌嫲 /ʃat˨ ma˥˥/ | 舌头儿 /se˨˩ tʰəɹ˨˩/ | 舌子 /ɕie˩˩˨ tsɿ/ | zɿqə /zɿ˧˩qə˥˥/ |
| Hand | jie /tɕie˧˥/ | aqlavq /a˧˩la˧˩/ | ʑɛ35 /ʑɛ˧˥/ | 手 /ʃiu˨˦/ | 手 /sou˥˧/ | 手 /ɕiu˧˧/ | i /i˥˥/ |
| Foot | ji /tɕi˨˩/ | aqkeel /a˧˩kʰɯ˥˥/ | tʂhə53 /ʈʂʰə˥˧/ | 腳 /kiok˥/ | 脚 /tɕyo˨˩/ | 脚 /tɕio˨˨/ | dʑi /dʑi˥˥/ |
| Heart | likuoli /li˥˥kʰu˥˥li˥˥/ | neema /nɯ˧˧ma˧˧/ | xuɐ53 /xuɐ˥˧/ | 心 /sim˥˧/ | 心 /ɕin˥˥/ | 心 /ɕin˦˦˥/ | χtiemə /χtie˥˥mə˥˥/ |
| Bone | luka /lu˥˥ka˥˥/ | saqyyuq /sa˧˩jø˧˩/ | rɛ35ka53 /rɛ˧˥ka˥˧/ | 骨頭 /kut˥ tʰeu˥˥/ | 骨头 /ku˨˩ tʰəu˨˩/ | 骨头 /ku˨˨ təu˩˩˨/ | rɑkɑ /rɑkɑ/ |
| Blood | mie /mie˥˧/ | sivq /si˧˩/ | se35 /se˧˥/ | 血 /hiet˥/ | 血 /ɕye˨˩/ | 血 /ɕye˨˨/ | sɑ /sɑ˧˧/ |
| Poop | sie /sie˨˩/ | xiq /ɕi˧˩/ | xe53 /xe˥˧/ | 屎 /ʃi˨˦/ | 屎 /sz̩˥˧/ | 屎 /sɿ˧˧/ | tʃʰɿ /tʃʰɿ˥˥/ |
| Love | aci /a˧˥tsʰi˥˥/ | gaq /ɡa˧˩/ | ɣiɛ35 /ɣiɛ˧˥/ | 惜 /siak˥/ | 爱 /ŋai˨˩˧/ | 爱 /ŋai˧˨˦/ | mɑ /mɑ˧˧/ |
| Tree | kamong /kʰa˨˩moŋ˨˩/ | albol /a˥˥bo˥˥/ | sẽ35bõ35 /sẽ˧˥bõ˧˥/ | 樹仔 /ʃu˧˧ ɤ˥˥/ | 树 /su˨˩˧/ | 树 /ɕy˨˩˧/ | pʰo /pʰo˥˥/ |
| Dog | halie /xa˥˥lie˨˩/ | aqkeeq /a˧˩kʰɯ˧˩/ | khɯ35dʐa35 /kʰɯ˧˥ɖʐa˧˥/ | 狗 /kieu˨˦/ | 狗 /kəu˥˧/ | 狗 /kəu˧˧/ | kʰuə /kʰuə˥˥/ |
| Cat | mo /mo˨˩/ | almil /a˥˥mi˥˥/ | mɐ35tsə55 /mɐ˧˥tsə˥˥/ | 貓仔 /ŋiau˩˩ ɤ˥˥/ | 猫儿 /məɹ˥˥/ | 猫 /mau˦˦˥/ | maȵy /ma˧˩ɲy˥˥/ |
| Fish | song /soŋ˧˥/ | ngaqdeil /ŋa˧˩de˥˥/ | dʑɨ53 /dʑɨ˥˧/ | 魚 /ŋ˥˥/ | 鱼 /y˨˩/ | 鱼 /y˩˩˨/ | dzɿ /dzɿ˧˧/ |
| Bird | niebi /ȵie˧˥pi˥˥/ | alzil /a˥˥dzi˥˥/ | guɛ35tɕi35 /ɡuɛ˧˥tɕi˧˥/ | 鳥 /tiau˥˧/ | 鸟 /niau˥˧/ | 鸟 /tiau˧˧/ | dʑeyemə /dʑe˨˦˩ye˥˥mə˧˧/ |
| Butterfly | tasi /tʰa˥˥si˥˥/ | allu /a˥˥lu˧˧/ | ma35bʐɛ53 /ma˧˥bʐɛ˥˧/ | 蝶仔 /ʒak˨ ɤ˥˥/ | 蝴蝶 /fu˨˩ tie˨˩/ | 哈老婆婆 /xa˧˧ lau˧˧ po˩˩˨ po˩˩˨/ | futie /fu˧˩tie˧˧/ |
| Egg | alie /a˥˥lie˥˥/ | alwuv /a˥˥u˧˧/ | rɐ35ku55 /rɐ˧˥ku˥˥/ | 卵 /lon˨˦/ | 鸡蛋 /tɕi˥˥ tan˨˩˧/ | 鸡蛋 /tɕi˦˦˥ tan˨˩˧/ | χtə /χtə˥˥/ |
| Horse | ma /ma˥˧/ | moq /mo˧˩/ | ɣuẽ35 /ɣuẽ˧˥/ | 馬 /ma˥˧/ | 马 /ma˥˧/ | 马 /ma˧˧/ | ʐu /ʐu˥˥/ |
| House | cuo /tsʰo˥˧/ | laqhyul /la˧˩xø˥˥/ | tɕø̃55 /tɕø̃˥˥/ | 屋 /vuk˥/ | 屋头 /u˨˩ tʰəu˨˩/ | 屋里 /u˨˨ ti˧˧/ | tɕi /tɕi˧˧/ |
| Milk | mangcie /man˨˩tsʰie˨˩/ | aqqul /a˧˩tɕʰu˥˥/ | nɛ35 /nɛ˧˥/ | 牛奶 /ŋiu˥˥ nen˩˩/ | 牛奶 /ȵiəu˨˩ nai˥˧/ | 牛奶 /niu˩˩˨ nai˦˦˥/ | ȵyȵytsuə /ɲy˥˥ɲy˥˥tsuə˥˥/ |
| Honey | cece /tsʰe˧˥tsʰe˥˥/ | biaqeel /bja˧˩ɯ˥˥/ | — | 蜂糖 /pʰuŋ˥˧ tʰoŋ˥˥/ | 蜂蜜 /foŋ˥˥ mi˨˩/ | 蜂蜜 /xəŋ˦˦˥ mi˩˩˨/ | — |
| Salt | lapu /la˧˥pu˥˥/ | caqdevq /tsʰa˧˩dɤ˧˩/ | tshi55 /tsʰi˥˥/ | 鹽 /ʒam˥˥/ | 盐 /jɛn˨˩/ | 盐 /ien˩˩˨/ | tsʰɿ /tsʰɿ˧˧/ |
| Rice | zihhe /tsi˨˩ɣɯe˨˩/ | ceil /tsʰe˥˥/ | tɕhyø35 /tɕʰyø˧˥/ | 米 /mi˨˦/ | 米 /mi˥˧/ | 米 /mi˧˧/ | qʰə /qʰə˧˧/ |
| Iron | xie /ɕie˥˧/ | saol /sɔ˥˥/ | ɕī55 /ɕi˥˥/ | 鐵 /tʰiet˥/ | 铁 /tʰie˨˩/ | 铁 /tʰie˨˨/ | ɕi /ɕi˥˥/ |
| Wheel | cielunzi /tsʰie˥˥luən˨˩tsi˨˩/ | — | — | 輪 /lin˩˩/ | 轮子 /lwən˨˩ tsɿ/ | 轮子 /luən˩˩˨ tsɿ/ | — |
| Silk | sacie /sa˥˥tsʰie˨˩/ | — | thiɛ35 /tʰiɛ˧˥/ | 絲 /sɨ˥˧/ | 丝 /sz̩˥˥/ | 丝 /sɿ˦˦˥/ | ʁueχto /ʁue˧˧χto˧˧/ |
| Book | cipu /tsʰi˥˥pʰu˥˥/ | soqhhaq /so˧˩ɣa˧˩/ | dʑi35dʑi35 /dʑi˧˥dʑi˧˥/ | 書 /ʃu˥˧/ | 书 /su˥˥/ | 书 /ɕy˦˦˥/ | ʒɿʒɿ /ʒɿ˧˩ʒɿ˧˧/ |
| Eat | ga /ka˧˥/ | zaq /dza˧˩/ | dzə53 /dzə˥˧/ | 食 /ʃit˨/ | 吃 /tsʰɿ˨˩/ | 吃 /tɕʰia˨˨/ | dʒɿ /dʒɿ˧˧/ |
| Drink | hu /xu˨˩/ | dol /do˥˥/ | thiẽ53 /tʰiẽ˥˧/ | 啉 /lim˥˧/ | 喝 /xo˨˩/ | 喝 /xo˨˨/ | tʰie /tʰie˧˧/ |
| One | la /la˧˥/ | qiq /tɕʰi˧˩/ | ti35 /ti˧˥/ | 一 /ʒit˥/ | 一 /i˨˩/ | 一 /i˨˨/ | tʃɿ /tʃɿ˧˧/ |
| Two | nie /ȵie˥˥/ | niq /ȵi˧˩/ | nə35 /nə˧˥/ | 二 /ŋi˧˧/ | 二 /ɚ˨˩˧/ | 二 /ə˨˩˧/ | ȵi /ɲi˥˥/ |
| Three | so /so˥˥/ | saol /sɔ˥˥/ | sõ35 /sõ˧˥/ | 三 /sam˥˧/ | 三 /san˥˥/ | 三 /san˦˦˥/ | tsʰi /tsʰi˥˥/ |
| Four | zie /zie˥˥/ | yuvq /ø˧˩/ | ʐɐ55 /ʐɐ˥˥/ | 四 /si˩˩/ | 四 /sɿ˨˩˧/ | 四 /sɿ˧˨˦/ | dʒɿ /dʒɿ˧˧/ |
| Five | ong /oŋ˥˥/ | ngavq /ŋa˧˩/ | ŋuɐ55 /ŋuɐ˥˥/ | 五 /ŋ̍˨˦/ | 五 /u˥˧/ | 五 /u˧˧/ | ʁuɑ /ʁuɑ˧˧/ |
| Hundred | be /pɯe˨˩/ | yal /ja˥˥/ | re53 /re˥˧/ | 百 /pak˥/ | 百 /pai˨˩/ | 百 /pe˨˨/ | tʂʰi /tʂʰi˥˥/ |
| Hello | ni ca /ȵi˧˥tsʰa˧˥/ | niahuq mahuq /nia˧˧xu˧˩ ma˧˧xu˧˩/ | — /—/ | 你好 /ŋi˥˥ ho˨˦/ | 你好 /ni˥˧ xau˥˧/ | 你好 /ni˧˧ xau˧˧/ | niə /niə/ |
| Thank you | angzai /aŋ˧˥tsai˥˥/ | gaq sai /ɡa˧˩ sai/ | — /—/ | 承蒙你 /ʃin˥˥ muŋ˥˥ ŋi˥˥/ | 谢谢 /ɕie˨˩˧ ɕie/ | 谢谢 /tɕie˨˩˧ tɕie˨˩˧/ | — /—/ |
| Good | ca /tsʰa˧˥/ | xa /xa˧˧/ | tɕhyi55mə53 /tɕʰyi˥˥mə˥˧/ | 好 /ho˨˦/ | 好 /xau˥˧/ | 好 /xau˧˧/ | nɑ /nɑ˧˧/ |
| New | axi /a˨˦ɕi˥˥/ | siivq /sɿ˧˩/ | ɕi55ɕi55mə53 /ɕi˥˥ɕi˥˥mə˥˧/ | 新 /sin˥˧/ | 新 /ɕin˥˥/ | 新 /ɕin˦˦˥/ | tsʰi /tsʰi˥˥/ |
| Red | mianjie /mian˥˥tɕie˥˥/ | nil /ȵi˥˥/ | ȵɛ55mə53 /ɲɛ˥˥mə˥˧/ | 紅 /fuŋ˥˥/ | 红 /xoŋ˨˩/ | 红 /xəŋ˩˩˨/ | χȵiȵi /χɲi˧˩ɲi˧˧/ |
| White | asi /a˨˩si˨˩/ | piul /pʰju˥˥/ | phʐã55mə53 /pʰʐã˥˥mə˥˧/ | 白 /pʰak˨/ | 白 /pai˨˩/ | 白 /pe˩˩˨/ | pʰʐi /pʰʐi˥˥/ |
| Black | langga /lan˧˥ka˥˥/ | nav /na˧˧/ | ȵɛ35mə53 /ɲɛ˧˥mə˥˧/ | 烏 /vu˥˧/ | 黑 /xe˨˩/ | 黑 /xe˨˨/ | ȵiȵi /ɲi˥˥ɲi˧˩/ |
| Green | luga /lu˧˥ka˥˥/ | niul /ɲu˥˥/ | ȵĩ55mə53 /ɲĩ˥˥mə˥˧/ | 青 /tsʰiaŋ˥˧/ | 绿 /nu˨˩/ | 绿 /lu˩˩˨/ | χueχue /χue˧˧χue˧˩/ |
Open the interactive map: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.
Made by Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap home