Gēy Sinan
הררי
אפרו-אסייתית (שמית)
הררית (Gēy Sinan, „שפת העיר”) היא שפה אתיו־שמית המדוברת בפי כ־26,000 בני אדם. מרכזה ההיסטורי היה העיר המבוצרת הרר, וכיום היא משמשת גם קהילות במקומות אחרים באתיופיה ומחוץ למדינה. היא שייכת לקבוצה האתיו־שמית הדרומית ועוצבה במידה רבה במגע ממושך עם אורומו, סומלית, ערבית ואמהרית. להררית מסורת ספרותית אסלאמית חשובה; טקסטים בהררית עתיקה נכתבו בכתב ערבי מותאם. ממשלת מחוז הררי אימצה ב־1999 כתיב המבוסס על הכתב האתיופי, המשמש כיום בחינוך ובפרסומים, ואילו במחקר מופיע גם תעתיק לטיני. Glottolog מעריך כיום שהררית אינה בסכנה, אך מספר הדוברים הקטן יחסית הופך את המשך ההעברה לחשוב.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בהררי
מקורות
- Wiktionary Harari lemmas (citing Littmann and Leslau); W. Leslau 1958, The Verb in Harari (South Ethiopic), Univ. of California Publications in Semitic Philology 21 (archive.org verbinhararisout00lesl)
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: אפרו-אסייתית (שמית)
| משמעות | הררי | אמהרית | תגרינית | תיגרה | געז | ערבית בחריינית | ערבית קטרית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | miy /miːj/ | ውሃ /wɨha/ | ማይ /maj/ | ማይ /maj/ | ማይ /maːj/ | مي /miː/ | مي /meː/ |
| אש | isat /isɑt/ | እሳት /ɨssat/ | ሓዊ /ħawi/ | እሳት /ʔəssat/ | እሳት /ʔəsaːt/ | نار /nɑːr/ | نار /naːr/ |
| שמש | ir /iːr/ | ፀሐይ /tsʼɛhaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ጸሓይ /tsʼəħaj/ | ፀሐይ /sˤaħaj/ | شمس /ʃæms/ | شمس /ʃɑms/ |
| ירח | wahri /wɑhri/ | ጨረቃ /tʃʼɛɾɛkʼa/ | ወርሒ /wərħi/ | ወርሕ /warəħ/ | ወርኅ /warχ/ | قمر /ɡɑmɑr/ | قمر /ɡɑmɑr/ |
| כוכב | kokäb /kokəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮኸብ /koˈxəb/ | ኮከብ /kokəb/ | ኮከብ /kokab/ | نجمة /nɪdʒma/ | نجمة /nɪjma/ |
| לילה | lelit /lelit/ | ሌሊት /leːlit/ | ለይቲ /lɐjti/ | ላሊ /lali/ | ሌሊት /leːlit/ | ليل /leːl/ | ليل /leːl/ |
| אמא | wallidda /wɑlːidːɑ/ | እናት /ɨnnat/ | ኣደ /ʔaddə/ | እም /ʔəm/ | እም /ʔəmm/ | أم /ʔəm/ | أم /ʔumm/ |
| אבא | aw /ɑw/ | አባት /abbat/ | ኣቦ /ʔabbo/ | አብ /ʔab/ | አብ /ʔab/ | أب /ʔəb/ | أب /ʔɑb/ |
| אני | ān /aːn/ | እኔ /ɨne/ | ኣነ /ˈʔanɐ/ | አነ /ʔana/ | አነ /ʔana/ | أنا /aːna/ | أنا /aːna/ |
| אתה | akhākh /aχaːχ/ | አንተ /antə/ | ንስኻ /nɨsˈxa/ | አንታ /ʔɨnta/ | አንተ /ʔanta/ | إنت /enta/ | إنت /inta/ |
| אנחנו | iññāch /iɲːaːtʃ/ | እኛ /ɨɲːa/ | ንሕና /nɨħna/ | ሕና /ħəna/ | ንሕነ /nəħna/ | إحنا /ˈiħna/ | إحنا /ˈiħna/ |
| שם | sum /sum/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /sɨm/ | ስም /səm/ | اسم /isim/ | اسم /isim/ |
| עין | in /iːn/ | ዓይን /ajn/ | ዓይኒ /ʕajni/ | ዐይን /ʕajn/ | ዐይን /ʕajn/ | عين /ʕɑjn/ | عين /ʕeːn/ |
| אוזן | uzun /uzun/ | ጆሮ /dʒoro/ | እዝኒ /ʔizni/ | እዝን /ʔəzən/ | እዝን /ʔezn/ | أذن /ʔiðin/ | أذن /əðun/ |
| פה | af /ɑf/ | አፍ /af/ | ኣፍ /ʔaf/ | አፍ /ʔaf/ | አፍ /ʔaf/ | — | حلج /ħaldʒ/ |
| שן | sin /sɨn/ | ጥርስ /tʼərs/ | ስኒ /sɨni/ | ንብ /nɨb/ | ስን /sənː/ | سن /sinː/ | سن /sinː/ |
| לשון | arrat /arːat/ | ምላስ /məlas/ | መልሓስ /mɐlħas/ | ልሳን /lisaːn/ | ልሳን /ləsaːn/ | لسان /lisaːn/ | لسان /lsaːn/ |
| יד | iji /idʒi/ | እጅ /ɨdʒː/ | ኢድ /ʔid/ | እዴ /ʔəde/ | እድ /ʔəd/ | يد /jɑd/ | يد /jɑd/ |
| כף רגל | igir /iɡir/ | እግር /ˈʔɨɡɨɾ/ | እግሪ /ʔɨɡri/ | እግር /ʔəɡər/ | እግር /ʔəɡr/ | رجل /ridʒil/ | ريل /riːl/ |
| לב | libbi /libːi/ | ልብ /lɨbb/ | ልቢ /lɨbbi/ | ልብ /ləbb/ | ልብ /ləbb/ | قلب /ɡælb/ | قلب /ɡɑlb/ |
| עצם | aṭ /atʼ/ | አጥንት /atʼənt/ | ዓጽሚ /ʕatsʼmi/ | ዓጽም /ʕatsʼəm/ | ዐፅም /ʕasˤm/ | عظمة /ˈʕaðˤma/ | عظمة /ˈʕaðˤma/ |
| דם | dam /dam/ | ደም /dɐm/ | ደም /dɐm/ | ደም /dam/ | ደም /dam/ | دم /dam/ | دم /dam/ |
| אהבה | ḥabb /ħɑbː/ | ፍቅር /fɨkʼɨr/ | ፍቕሪ /fɨqʼri/ | ፍቲ /fətti/ | አፍቀረ /ʔafqara/ | حب /ħəb/ | حب /ħubb/ |
| עץ | lafu /laˈfu/ | ዛፍ /zaf/ | ኦም /ʔom/ | ዕጨይ /ʕətʃʼaj/ | ዕፅ /ʕasˤ/ | شجرة /ʃɑʒərə/ | شيرة /ʃjara/ |
| כלב | buchi /butʃi/ | ውሻ /wɨʃʃa/ | ከልቢ /kəlbi/ | ከልብ /kalb/ | ከልብ /kalb/ | چلب /tʃælb/ | چلب /tʃalb/ |
| חתול | aduru /ɑduːru/ | ድመት /dɨmmɛt/ | ድሙ /dɨmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | ድሙ /dəmmu/ | قطة /qɪtːə/ | قطو /ɡatˤu/ |
| דג | tulam /ˈtulam/ | አሳ /asa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሳ /ʕasa/ | ዓሣ /ʕaʃaː/ | سمچة /ˈsimtʃa/ | سمچة /ˈsimtʃa/ |
| בית | gar /ɡɑːr/ | ቤት /bet/ | ገዛ /ɡəza/ | ቤት /beːt/ | ቤት /beːt/ | بيت /bæjt/ | بيت /beːt/ |
| גלגל | gomma /ɡomːɑ/ | ጎማ /ɡoma/ | መንኮርኮር /mənkorkor/ | ዕንክሎሎ /ʕənkəlolo/ | መንኰራኵር /mankʷaraːkʷər/ | عجلة /ʕadʒala/ | عجلة /ʕadʒala/ |
| לאכול | mäbla /məblɑ/ | መብላት /mɛblat/ | ምብላዕ /mɨblaʕ/ | በልዐ /balʕa/ | በልዐ /balʕa/ | أكل /ʔəkɑl/ | أكل /ʔɑkɑl/ |
| לשתות | säča /sətʃɑ/ | መጠጣት /mɛtʼɛtʼːat/ | ምስታይ /mɨstaj/ | ሰትየ /satja/ | ሰትየ /satja/ | شرب /ʃɑrɑb/ | شرب /ʃɑrɑb/ |
| אחד | aḥad /ɑħɑd/ | አንድ /and/ | ሓደ /ħadə/ | ዎሮት /worot/ | አሐዱ /ʔaħadu/ | واحد /wɑːħɪd/ | واحد /waːħid/ |
| שתיים | koʔot /koʔot/ | ሁለት /hulət/ | ክልተ /kɨlˈtə/ | ክልኦት /kɨlʔot/ | ክልኤ /kəlʔeː/ | اثنين /θneːn/ | اثنين /θneːn/ |
| שלוש | sist /sɨst/ | ሶስት /sost/ | ሰለስተ /sɐlɐste/ | ሰለስ /salas/ | ሠለስቱ /ʃalastu/ | ثلاثة /θalaːθa/ | ثلاثة /θalaːθa/ |
| שלום | salam /sɑlɑm/ | ሰላም /sɛlam/ | ሰላም /səlam/ | ሰላም /salaːm/ | ሰላም /salaːm/ | مرحبا /mɑrħɑbæ/ | السلام عليكم /assalaːm ʕaleːkum/ |
| תודה | šukran /ʃukrɑn/ | አመሰግናለሁ /amɛsɛɡɡɨnallɛhu/ | የቐንየለይ /jɨqʼɨnjɨlɨj/ | የቀንየለይ /jəqanjəlej/ | ምስጋና /məsɡaːnaː/ | شكراً /ʃʊkrɑn/ | شكراً /ʃukran/ |
| טוב | xaww /χɑwː/ | ጥሩ /tʼɨru/ | ጽቡቕ /tsʼɨbuqʼ/ | ጽቡቕ /tsʼəbbuqʼ/ | ሠናይ /sanaːj/ | زين /zeːn/ | زين /zeːn/ |
| חדש | ḥäǧīs /ħədʒiːs/ | አዲስ /addis/ | ሓድሽ /ħaddɨʃ/ | ሐዲስ /ħaddis/ | ሐዲስ /ħaddis/ | جديد /ʒidiːd/ | جديد /dʒidiːd/ |
| אדום | qey /qəj/ | ቀይ /qɐj/ | ቀይሕ /qɐjːɨħ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | ቀይሕ /qajːəħ/ | أحمر /ˈʔaħmar/ | أحمر /ˈʔaħmar/ |
| לבן | näčiḥ /nətʃʼiːħ/ | ነጭ /nətʃʼ/ | ጻዕዳ /sˤaʕda/ | ጸዓዳ /tsʼaʕada/ | ጸዓዳ /sˤaʕaːdaː/ | أبيض /ʔabjadˤ/ | أبيض /ʔabjaðˤ/ |
| קפה | bun /bun/ | ቡና /bunna/ | ቡን /bun/ | ቡን /bun/ | — | قهوة /ˈɡahwa/ | قهوة /ˈɡahwa/ |
| סוכר | sukkar /sukːɑr/ | ስኳር /sɨkʷar/ | ሽኮር /ʃɨkor/ | ስከር /sɨkkar/ | — | سكر /ˈsukkar/ | سكر /ˈsukkar/ |
עמוד 1/6
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap