Na:tinixwe Mixine:whe’
הוּפָּה
נא-דנה (אתבסקית, חוף האוקיינוס השקט)
הוּפָּה (Na:tinixwe Mixine:whe', "שפת בני עמק הוּפָּה") היא שפה אתאבסקית של חוף האוקיינוס השקט בצפון-מערב קליפורניה, אחות לצ'ילולה ולווילקוט. יש לה מערכת פועל סיווגית אתאבסקית טיפוסית עם מורפולוגיה של תחיליות, חוככים צדיים (ɬ) ועיצורים פולטניים (ejectives). כיום נותרו לה רק קומץ דוברים מבוגרים שזו שפת אמם (L1), אך היא מצויה במוקד של מאמצי החייאה שבטיים אינטנסיביים, ובכללם בתי ספר בשיטת ההטמעה.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בהוּפָּה
מקורות
- Golla, Victor (1996) Hupa Language Dictionary. Second edition. Hoopa Valley Tribal Council.
- Sapir, Edward & Golla, Victor (2001) The Collected Works of Edward Sapir XIV: Northwest California Linguistics. Berlin: Mouton de Gruyter.
- Glottolog: Hupa
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: נא-דנה (אתבסקית, חוף האוקיינוס השקט)
| משמעות | הוּפָּה | קויוקון | אפאצ'י מערבית | נאוואחו | וויצ׳יטה | קאריאר | צ'יפוויאן |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | taʼna:n /taʔnaːn/ | too /toː/ | tú /tú/ | tó /tʰó/ | kicʔa /kitsʔa/ | too /tu/ | tu /tu/ |
| אש | xongʼ /xoŋʔ/ | kkunʼ /kːunʔ/ | kǫʼ /kṍʔ/ | kǫʼ /kʰõ̀ʔ/ | heːcʔa /heːtsʔa/ | kwun /kʷun/ | kón /kón/ |
| שמש | wha /hʷa/ | so /so/ | yaʼáí /jaʔáí/ | jóhonaaʼéí /tʃóhònàːʔéí/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ | sa /sa/ | sa /sa/ |
| ירח | hwa-ʼangʼ /hwaʔɑŋʔ/ | dołtʼolee /doɬtʼoliː/ | tłʼéʼgonaʼáí /tɬʼéʔɡonaʔáí/ | tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhònɑ̀ːʔéí/ | waːh /waːh/ | ʼulhdzis oozaʼ /ʔuɬdzis oːzaʔ/ | ɂełdzi /ʔeɬdzi/ |
| כוכב | tsingʼ /tsiŋʔ/ | tłoonʼ /tɬoːnʔ/ | tsʼiłsǫǫsé /tsʼiɬsõːsé/ | sǫʼ /sõ̀ʔ/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ | sum /sum/ | tthë́n /tθén/ |
| לילה | xiłeʼ /xiɬeʔ/ | łida /ɬida/ | tłʼéʼ /tɬʼéʔ/ | tłʼééʼ /tɬʼéːʔ/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ | ʼulhdzis /ʔuɬdzis/ | tëdhe /teðe/ |
| שלג | nundil /nʊndɪl/ | tseetl /tsʰiːtɬʰ/ | zas /zas/ | yas /jɑ̀s/ | hiraːʔa /hiɾaːʔa/ | yus̲ /jus/ | yath /jaθ/ |
| אדמה | ninʼ /nɪnʔ/ | ninʼ /ninʔ/ | niʼ /niʔ/ | łeezh /ɬèːʒ/ | — | yun /jun/ | ní /ní/ |
| אמא | -anʼ /-anʔ/ | eenaa /iːnaː/ | shimaa /ʃimaː/ | shimá /ʃimá/ | eciyeːh /etsijeːh/ | oo /oː/ | ɂené /ʔené/ |
| אבא | -taʼ /-taʔ/ | eetaa /iːtaː/ | shitaa /ʃitaː/ | shizhéʼé /ʃiʒéʔé/ | taːtah /taːtah/ | abe /abe/ | setá /setá/ |
| בת | -tse:ʼ /-tseːʔ/ | — | shitsiʼ /ʃitsiʔ/ | shichʼéʼé /ʃitʃʼéʔé/ | — | oot̲s̲eʼ /oːtseʔ/ | seyaz tsʼékui /sejaz tsʼékui/ |
| אני | whe /hʷe/ | see /siː/ | shíí /ʃíː/ | shí /ʃí/ | nacʔih /natsʔih/ | si /si/ | si /si/ |
| אתה | ning /nɪŋ/ | ninh /ninh/ | ni /ni/ | ni /nì/ | nasʔih /nasʔih/ | nen /nen/ | nën /nen/ |
| אנחנו | nehe /nehe/ | — /—/ | nohwí /nohwí/ | nihí /nihí/ | — /—/ | neni /neni/ | nuhni /nuhni/ |
| שם | -ooziʼ /oːzɪʔ/ | oos /oːs/ | -zhiʼ /ʒiʔ/ | ázhiʼ /ʔáʒìʔ/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ | uzi /uzi/ | bįzį́ /bĩzĩ́/ |
| אדם | kʼiwinyaʼa:n /kʲʼiwinjaʔaːn/ | dinaa /dinaː/ | nnee /nːeː/ | diné /tìné/ | ihaas /ihaas/ | dune /dune/ | dëne /dene/ |
| עין | -na:ʼ /-nɑːʔ/ | -noghaʼ /noɣaʔ/ | bináá /bináː/ | anááʼ /ʔanáːʔ/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ | oona /oːna/ | dënenaghé /denenaʁé/ |
| אוזן | -chiwʼ /-tʃiwʔ/ | — | shijaaʼ /ʃidʒaːʔ/ | ajaaʼ /ʔɑ̀tʃɑ̀ːʔ/ | — | ʼudzo /ʔudzo/ | dënedzaghé /denedzaʁé/ |
| פה | -daʼ /-daʔ/ | — | bizéʼ /bizéʔ/ | azééʼ /ʔɑ̀zéːʔ/ | — | ʼuẕe /ʔuze/ | dënedhá /deneðá/ |
| שן | -woʼ /-woʔ/ | aghoʼ /aɣoʔ/ | ghoʼ /ɣoʔ/ | awooʼ /ʔɑ̀wòːʔ/ | aːkʔa /aːkʔa/ | ughu /uɣu/ | dëneghú /deneʁú/ |
| לשון | sastan /sastan/ | łolaʼ /ɬolaʔ/ | bizaad /bizaːd/ | atsooʼ /atsoːʔ/ | hacʼa /hatsʔa/ | ecula /etsula/ | dënetthú /denetθú/ |
| יד | -laʼ /-laʔ/ | -loʼ /loʔ/ | bigan /biɡan/ | álaʼ /ʔɑ́lɑ̀ʔ/ | iskʔa /iskʔa/ | la /la/ | ela /ela/ |
| כף רגל | -xeʼ /-xeʔ/ | -kkaaʼ /kːaːʔ/ | shikee /ʃikeː/ | akeeʼ /ʔàkʰèːʔ/ | asʔa /asʔa/ | ʼuke /ʔuke/ | eke /eke/ |
| לב | -ping /-piŋ/ | -dzaayaʼ /tsaːjaʔ/ | bijíí /bidʒíː/ | ajéí /ʔɑ̀tʃéí/ | sikicʔa /sikitsʔa/ | ʼunjid /ʔundʒid/ | dënedzié /denedzié/ |
| עצם | -tsʼinʼ /-tsʼinʔ/ | tlʼinh /tɬʼinh/ | tsʼin /tsʼin/ | tsʼin /tsʼìn/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ | ootsʼun /oːtsʼun/ | tthʼën /tθʼen/ |
| דם | tse:lin /tseːlin/ | lakkona /lakːona/ | dił /diɬ/ | dił /tìɬ/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ | delel /delel/ | del /del/ |
| קקי | chwungʼ /tʃʷuŋʔ/ | — | bichan /bitʃan/ | chąąʼ /tʃʰɑ̃̀ːʔ/ | — | tsan /tsan/ | tsą́ /tsã́/ |
| אהבה | na-wh-ʼishtʼeʼn /nɑwʔɪʃtʼɛʔn/ | kʼoonejee /kʼooneʒeː/ | ayóigóʼíí /ʔajóiɣóʔíː/ | ayóóʼánóshʼní /ʔɑ̀jóːʔɑ́nóʃʔní/ | — /—/ | sjut /sdʒut/ | yeghąnétą /jeʁãnétã/ |
| עץ | kin /kɪn/ | kʼeyh /kʼejh/ | chʼil /tʃʼil/ | tsin /tsʰìn/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ | dechen /detʃen/ | dechen /detʃen/ |
| כלב | łingʼ /ɬiŋʔ/ | łeek /ɬeːk/ | góshé /ɡóʃé/ | łééchąąʼí /ɬéːtʃʰɑ̃̀ːʔí/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ | lhi /ɬi/ | łį /ɬĩ/ |
| חתול | — /—/ | dotonh /dotonh/ | gídí /ɡídí/ | mósí /mósí/ | — /—/ | gus /ɡus/ | mįnus /mĩnus/ |
| דג | ło:qʼ /ɬoːqʼ/ | tookkʼa /toːkʼa/ | łóg /ɬóɡ/ | łóóʼ /ɬóːʔ/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ | lho /ɬo/ | łue /ɬue/ |
| דוב | sa:tsʼ /saːtsʼ/ | sis /sis/ | shash /ʃaʃ/ | shash /ʃɑ̀ʃ/ | — | sus /sus/ | sas /sas/ |
| סוס | łingʼ /ɬiŋʔ/ | — | łį́į́ʼ /ɬĩːʔ/ | łį́į́ʼ /ɬĩ́ːʔ/ | — | yeztli /jeztli/ | łįchok /ɬĩtʃok/ |
| בית | xontah /xontɑh/ | yah /jah/ | kįh /kĩh/ | hooghan /hòːɣɑ̀n/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ | yoh /joh/ | kuę /kuɛ̃/ |
| מלח | łehqʼonchʼ /ɬehqʼontʃʼ/ | sol /sol/ | ishįįh /ʔiʃĩːh/ | áshįįh /ʔáʃĩːh/ | — | lisel /lisel/ | dedhay /deðaj/ |
| לאכול | na-ya:n /nɑjɑːn/ | kʼahonh /kʼahonh/ | yiyąą /jijãː/ | yishą́ /jiʃã́/ | kaʔac /kaʔats/ | ʼoonjuh /ʔoːndʒuh/ | shétį /ʃétĩ/ |
| לשתות | na-ʼa:n /nɑʔɑːn/ | kʼisinoonh /kʼisinoːnh/ | yidlą /jidlã/ | yishdlą́ /jiʃtɬã́/ | kikʔa /kikʔa/ | dunjuh /dundʒuh/ | hedą /hedã/ |
| אחד | łaʼ /ɬaʔ/ | kʼeetakkʼee /kʼiːtakʼiː/ | dáłaʼá /dáɬaʔá/ | tʼááłáʼí /tʼɑ́ːɬɑ́ʔí/ | chiʔass /tsʰiʔass/ | ʼulhah /ʔuɬah/ | įłaghe /ĩɬaʁe/ |
| שתיים | nahx /nahx/ | niteekkʼee /nitiːkʼiː/ | naki /naki/ | naaki /nɑ̀ːkʰì/ | wic /wits/ | nanki /nanki/ | nake /nake/ |
| שלוש | ta:qʼ /taːqʼ/ | tokkʼee /tokʼiː/ | táági /táːɡi/ | tááʼ /tʰáːʔ/ | taw /taw/ | ta /ta/ | taghe /taʁe/ |
| ארבע | dinkʼ /dinkʼ/ | — | dįįʼ /dĩːʔ/ | dį́įʼ /tĩ́ːʔ/ | taːkwic /taːkʷits/ | dunghi /dunɣi/ | dįghį /dĩʁĩ/ |
| חמש | chwolaʼ /tʃʷolaʔ/ | — | ashdlaʼ /aʃdlaʔ/ | ashdlaʼ /ʔɑ̀ʃtɬɑ̀ʔ/ | — | kwulaiʼ /kʷulaiʔ/ | sųlaghe /sũlaʁe/ |
| מאה | łaʼ-dikin /ɬaʔdikʲin/ | — | gonenadín /ɡonenadín/ | neeznádiin /nèːznɑ́tìːn/ | — | whunizyat whunizyai /xʷunizjat xʷunizjai/ | łónona /ɬónona/ |
| שלום | tsʼehdiyaʼ /tsʼɛhdɪjaʔ/ | — /—/ | dagotʼee /daɡotʼeː/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | — /—/ | ʼahdoozaee /ʔahdoːzaː/ | edlanetʼe /edlanetʼe/ |
| תודה | na:nehs-ʼe:n /nɑːnɛhsʔɛːn/ | baaseeʼ /baːseːʔ/ | ahíyiʼé /ʔahíjiʔé/ | ahéheeʼ /ʔɑ̀héhèːʔ/ | — /—/ | snachailya /snatʃailja/ | mąsi chok /mãsi tʃok/ |
| טוב | niwhong /nɪwhoŋ/ | nizoonh /nizoːnh/ | nzhǫǫ /nʒõː/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | acs /atss/ | nezuʼ /nezuʔ/ | nezų /nezũ/ |
| אדום | łitsʼ /ɬitsʼ/ | nełtseeyh /neɬtseːjh/ | łichíí /ɬitʃíː/ | łichííʼ /ɬìtʃʰíːʔ/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ | delqʼun /delqʼun/ | delkʼoz /delkʼoz/ |
| לבן | łiqay /ɬɪqɑj/ | — | łigai /ɬiɡai/ | łigai /ɬìkɑ̀ì/ | — | ʼulhyul /ʔuɬjul/ | delgai /delɡai/ |
| ירוק | łitsow /ɬitsow/ | — | dotłʼizh /dotɬʼiʒ/ | dootłʼizh /tòːtɬʼìʒ/ | — | dultlʼuz /dutɬʼuz/ | dzeretłʼes látʼį /dzeretɬʼes látʼĩ/ |
עמוד 1/7
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap