Adnyamathanha-na yarta
Kiadnyamathanha
Pama-Nyunga
Adnyamathanha (Adnyamathanha-na yarta, "lugha ya nchi ya Adnyamathanha", au "Watu wa Vilima") ni lugha ya Waaborijini ya familia ya Pama-Nyungan iliyo hatarini kutoweka kwa kiwango cha juu, ya safu za milima za Flinders Kusini mwa Australia. Watu wa Adnyamathanha wameunganishwa kwa kina na jiolojia ya kuvutia ya Flinders, ambayo huonekana katika simulizi zao za Yura Muda (Dreamtime). Wilpena Pound (Ikara) na nyanda za malisho zinazoizunguka ni maeneo makuu ya kitamaduni. Adnyamathanha hushiriki sifa za familia ya Thura-Yura na lugha ya Kaurna iliyoandikwa vyema zaidi (tambarare za Adelaide, pia iliyo karibu kutoweka) na Wirangu. Sarufi rejea ya Schebeck ya mwaka 1973 iliifanya Adnyamathanha ipatikane katika isimu ya kitaaluma, na Adnyamathanha Traditional Lands Association inaunga mkono uhuishaji unaoendelea kupitia programu za shule na rekodi za Yura Muda.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kiadnyamathanha
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Pama-Nyunga
| Maana | Kiadnyamathanha | Kimartu Wangka | Kiwarlpiri | Kinhanda | Kilardil | Kiwalmajarri | Kipintupi-Luritja |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | awi /awi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | nguka /ŋuka/ | ngapa /ˈŋapa/ | kapi /kapi/ |
| Moto | ardrla /aʈɭa/ | waru /waɻu/ | warlu /waɭu/ | warla /waɻla/ | nyuda /ɲuda/ | warlu /ˈwaɭu/ | waru /waɻu/ |
| Jua | yurnrdu /juɳʈu/ | jirntu /ciɳʈu/ | wanta /wanta/ | wurʼa /wuɾʔa/ | warrka /waɾka/ | purangu /puɻaŋu/ | tjintu /cintu/ |
| Mwezi | viRa /viɹa/ | panyalpa /paɲalpa/ | kirntangi /kiɳʈaŋi/ | kanyala /kaɲala/ | kirdikir /kiɖikir/ | yakarn /jakaɳ/ | pira /piɻa/ |
| Nyota | vurdli /vuʈli/ | kurtalya /kuʈaʎa/ | yanjilypiri /jaɲɟiʎpiɻi/ | indiya /indija/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | wirl /wiɭ/ | kililpi /kiˈlilpi/ |
| Usiku | wilydya /wiʎca/ | munga /muŋa/ | munga /muŋa/ | maru /maru/ | nata /nata/ | pukanya /pukaɲa/ | munga /muŋa/ |
| Mvua | warrana /warana/ | — | minyira /miɲiɻa/ | pundu /pundu/ | — | ngapa /ˈŋapa/ | — |
| Upepo | milyaRu /miʎaɹu/ | walypa /waʎpa/ | warlpa /waɭpa/ | uudinu /uudinu/ | — | walypa /ˈwaʎpa/ | walpa /walpa/ |
| Udongo | yarta /jaʈa/ | manta /manta/ | walya /walja/ | — | — | nguwa /ˈŋuwa/ | manta /manta/ |
| Jiwe | adynya /acɲa/ | yapu /japu/ | pirli /piɭi/ | — | — | pamarr /ˈpamar/ | puḻi /puɭi/ |
| Mama | ngami /ŋami/ | yipi /jipi/ | ngati /ŋati/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ |
| Baba | vapi /vapi/ | mama /mama/ | kirda /kiɖa/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kantha /kan̪t̪a/ | ngarpu /ŋaɻpu/ | mama /mama/ |
| Mimi | ngayi /ŋaji/ | ngayu /ŋaju/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayi /ŋaji/ | ngada /ŋada/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayulu /ŋajulu/ |
| Wewe | nhina /n̪ina/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyingki /ɲiŋki/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| Sisi | ngarlpurla /ŋaɭpuɭa/ | — /—/ | ngalipa / nganimpa /ŋalipa / ŋanimpa/ | ngayinu /ŋajinu/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | ngalimpa / nganimpa /ŋalimpa / ŋanimpa/ | nganana /ŋanaɳa/ |
| Jina | mityi /mici/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | nyunda /ɲunda/ | yini /jini/ | yini /jini/ |
| Mtu | yuRa /juɹa/ | martu /maʈu/ | yapa /japa/ | arnmanu /aɳmanu/ | — | piyirn /ˈpijiɳ/ | yanangu /janaŋu/ |
| Kichwa | vapardrla /vapaʈɭa/ | kata /kata/ | jurru /ɟuru/ | — | — | jurlu /ˈɟuɭu/ | kata /kata/ |
| Jicho | mina /mina/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɻu/ | kuwa /kuwa/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ |
| Sikio | yuri /juɾi/ | pina /pina/ | langa /laŋa/ | wurtka /wuʈka/ | — | pina /ˈpina/ | pina /pina/ |
| Jino | ira /iɾa/ | yirra /jira/ | kartirdi /kaʈiɖi/ | idaji /idadʒi/ | kadma leman /kadma leman/ | lirra /lira/ | katiti /katiti/ |
| Ulimi | yarli /jaɭi/ | jarlinypa /caɭiɲpa/ | jalanypa /ɟalaɲpa/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | jalda leman /dʒalda leman/ | jalany /ɟalaɲ/ | tjalinypa /caliɲpa/ |
| Mkono | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ | marlda /maɭda/ | kurrapa /kurapa/ | mara /maɻa/ |
| Mguu | idna /idna/ | jina /cina/ | wirliya /wiɭija/ | yina /jina/ | jaa /dʒaː/ | jina /ˈɟina/ | tjina /cina/ |
| Moyo | yurlk-aka /juɭkaka/ | kurturtu /kuʈuʈu/ | rduku-rduku /ɖukuɖuku/ | pulpara /pulpaɻa/ | bulja /buldʒa/ | turlpu /ˈtuɭpu/ | kututu /kututu/ |
| Mfupa | warlpu /waɭpu/ | tarrka /tarka/ | larrpa /laɾpa/ | mambu /mambu/ | kadma /kadma/ | kiji /kiɟi/ | tarrka /taɾka/ |
| Damu | arti /aʈi/ | miji /miɟi/ | yalyu /jaʎu/ | nguba /ŋuba/ | kanda /kanda/ | nungu /nuŋu/ | milkali /milkali/ |
| Kinyesi | udna /utna/ | — | kuna /kuna/ | wuna /wuna/ | — | kura /ˈkuɻa/ | kuna /kuna/ |
| Upendo | ngadha-pa- /ŋat̪apa/ | mukulyu /mukuʎu/ | yulkami /julkami/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ | — /—/ | mukulya /mukuʎa/ |
| Mti | wirti /wiʈi/ | warta /waʈa/ | watiya /watija/ | parntany /paɳʈaɲ/ | thungal /θuŋal/ | mana /mana/ | punu /punu/ |
| Mbwa | wirlka /wiɭka/ | papa /papa/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | ngawa /ŋawa/ | kunyarr /kuˈɲar/ | papa /papa/ |
| Paka | — /—/ | — /—/ | mungalpa /muŋalpa/ | paka /paka/ | — /—/ | miyawu /mijawu/ | pusi /pusi/ |
| Samaki | varru /varu/ | yurta /juʈa/ | yawu /jawu/ | wiitya /wiːca/ | yaka /jaka/ | kapi /kapi/ | piitji /piːʈi/ |
| Kipepeo | arli vilhi-vilhi /aɭi vil̪i-vil̪i/ | — | pinta-pinta /pintapinta/ | ngaabeera /ŋaːbeːra/ | — | pirrpirntipirnti /pirpiɳʈipiɳʈi/ | pintapinta /pintapinta/ |
| Yai | vipi /vipi/ | ngampu /ŋampu/ | ngipiri /ŋipiɻi/ | — | — | kampiny /kampiɲ/ | ngampu /ŋampu/ |
| Nyumba | wardrli /waʈɭi/ | ngurra /ŋura/ | yuwarli /juwaɭi/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngambirr /ŋambir/ | mayaru /majaɻu/ | ngurra /ŋuɾa/ |
| Maziwa | ngama /ŋama/ | ngama /ŋama/ | lampurnu /lampuɳu/ | — | — | — | mimi /mimi/ |
| Kula | ngarlku- /ŋaɭku/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngarna /ŋaɻna/ | jitha /dʒiθa/ | ngarnu /ŋaɳu/ | ngalkuni /ŋalkuni/ |
| Kunywa | yapa- /japa/ | jikirnu /cikiɳu/ | purrami /puɾami/ | nyuna /ɲuna/ | kurdama /kuɖama/ | ngarnu /ŋaɳu/ | tjikini /cikini/ |
| Kulala | miya /mija/ | kunyalarri- /kuɲalari/ | jarda ngunami /ɟaɖa ŋunami/ | wuupata /wuːpata/ | — | manyan /ˈmaɲan/ | kunkunpa /kunkunpa/ |
| Moja | ubmanaka /upmanaka/ | kuju /kucu/ | jinta /ɟinta/ | kuyu /kuju/ | warnge /waɾŋe/ | layi /laji/ | kutju /kucu/ |
| Mbili | alypilhanha /aʎpil̪an̪a/ | kujarra /kucara/ | jirrama /ɟiɾama/ | wuthada /wut̪ada/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | kurriny /kuriɲ/ | kutjarra /kucaɾa/ |
| Tatu | urlpa-rrina /uɭparina/ | yurri /juri/ | jirrama-kari-jinta /ɟiɾamakaɾiɟinta/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | mungkalan /muŋkalan/ | mungkartu /muŋkaʈu/ | tjirripala /ciripala/ |
| Habari | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ |
| Asante | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ |
| Nzuri | warnrdu /waɳʈu/ | palya /paʎa/ | ngurrju /ŋuɾɟu/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | kuba /kuba/ | wulyu /wuʎu/ | palya /paʎa/ |
| Mpya | marra /mara/ | jalykarra /caʎkara/ | jalangu-warnu /ɟalaŋuwaɳu/ | — | — | jalangjalang /ˈɟalaŋɟalaŋ/ | kuwarritja /kuwaɾica/ |
| Nyekundu | yalhdhatyi /jal̪t̪aci/ | miji-miji /miɟimiɟi/ | yalyu-yalyu /jaʎujaʎu/ | marniwidi /maɳiwidi/ | kandukan /kandukan/ | ngirljarti /ŋiɭɟaʈi/ | yulpa /julpa/ |
| Nyeupe | upa /upa/ | ngintarlpa /ŋintaɭpa/ | kardirri /kaɖiɾi/ | wilidi /wilidi/ | — | parpjarti /ˈpaɻpɟaɻti/ | piranpa /piɾanpa/ |
| Buluu | unarru /unaru/ | maru-maru /maɻumaɻu/ | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | — | — | — | puluuwana /puluːwana/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap