ខ្មែរ
Kikhmeri
Kiaustroasia (Khmeric)
Pia hujulikana kama: Khmer, Cambodian
Kikhmer (ភាសាខ្មែរ phiəsaa khmae) ni lugha rasmi ya Kambodia na lugha kuu ya tawi la Kikhmer katika familia ya Kiaustroasia, yenye wasemaji takriban milioni 17, wakiwemo Wakhmer Krom wa delta ya Mekong nchini Vietnam na Wakhmer Surin nchini Thailand. Hati ya Kikhmer — iliyothibitishwa tangu mwaka 611 BK, na maandishi ya zamani zaidi yenye tarehe ni K.557 kutoka Angkor Borei — ni abugida itokanayo na Brahmi, na ndiyo babu wa hati za Kithai (1283, chini ya Mfalme Ramkhamhaeng) na za Kilao. Tofauti na majirani zake wa Kitai-Kadai, Kikhmer si lugha ya toni, lakini kina konsonanti 33 katika rejista mbili na mfumo wa irabu unaoakisi mgawanyiko huo wa kihistoria. Mapokeo ya kifasihi ya kale yanajumuisha Reamker (Ramayana ya Kikhmer) na maandishi ya mawe ya enzi ya Angkor.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kikhmeri
Vyanzo
- Ethnologue: khm
- Headley (1977) Cambodian-English Dictionary
- Jenner (1980) A Chrestomathy of Pre-Angkorian Khmer
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiaustroasia (Khmeric)
| Maana | Kikhmeri | Kikhmer cha Kaskazini | Kikhmer cha kale | Kuy | Proto-Austroasia | Kibahnar | Kiurdu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ទឹក /tɨk/ | ទឹក /tɨʔ/ | ទឹក /dɪk/ | diaʔ /diaʔ/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | đak /ɗaːk/ | پانی /paːniː/ |
| Moto | ភ្លើង /pʰlɤːŋ/ | ភ្លើង /pʰlɤːŋ/ | ភ្លើង /wlɤːŋ/ | uh /ʔuh/ | *ʔuːs /ʔuːs/ | unh /uɲ/ | آگ /aːɡ/ |
| Jua | ព្រះអាទិត្យ /prĕəh ʔaːtɨt/ | ថ្ងៃ /tʰŋaj/ | ព្រះអាទិត្យ /wrah ʔaˈdɪt/ | tʰaj /tʰaj/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ | măt ʼnăr /mat ʔnar/ | سورج /suːɾədʒ/ |
| Mwezi | ព្រះចន្ទ /prĕəh cɑn/ | ខែ /kʰɛː/ | ខែ /kʰɛː/ | luəŋ /luəŋ/ | *khe(ː)ʔ /kheːʔ/ | khei /kʰɛːj/ | چاند /tʃãːd/ |
| Nyota | ផ្កាយ /pkaːj/ | ផ្កាយ /pkaːj/ | ផ្កាយ /pkaːj/ | ntar /ntaːr/ | *smʔaɲ /smʔaɲ/ | sơnglŏng /səŋlɔŋ/ | ستارہ /sɪtaːɾaː/ |
| Usiku | យប់ /jup/ | យប់ /jop/ | យប់ /jɔp/ | sadaw /sədaw/ | *cəːm /cəːm/ | măng /maŋ/ | رات /raːt/ |
| Mvua | ភ្លៀង /pʰliəŋ/ | ភ្លៀង /pʰliːɲ/ | ផ្លេង /pʰleːŋ/ | məmia /məmia/ | *gmaʔ /ɡmaʔ/ | ʼmi /ʔmiː/ | بارش /ˈbaːrɪʃ/ |
| Theluji | ព្រិល /priːl/ | — | — | — | — | — | برف /bərf/ |
| Upepo | ខ្យល់ /kʰjɔl/ | ខ្យល់ /kʰjɑl/ | ខ្យល /kʰjɔl/ | — | *kjɔʔ /kjɔʔ/ | kial /kjaːl/ | ہوا /ɦəʋaː/ |
| Udongo | ដី /dəj/ | ដី /ɗɛj/ | ភូមិ /bʰuːm/ | ktɛːʔ /ktɛːʔ/ | *tiʔ /tiʔ/ | teh /tɛh/ | مٹی /mɪʈːiː/ |
| Jiwe | ថ្ម /tʰmɑː/ | ថ្ម /tʰmɑː/ | ថ្មោ /tʰmɔː/ | tamaw /təmaw/ | *tmɔʔ /tmɔʔ/ | tơmo /təmo/ | پتھر /ˈpətʰər/ |
| Mlima | ភ្នំ /pʰnum/ | ភ្នំ /pʰnom/ | វ្នំ /wnɔm/ | bru /bru/ | *bruʔ /bruʔ/ | kông /koːŋ/ | پہاڑ /pəˈɦaːɽ/ |
| Bahari | សមុទ្រ /saˈmot/ | — | — | thle̤ː /tʰleː/ | — | đak dơsĭ /ɗaːk dəsiʔ/ | سمندر /səˈmʊndər/ |
| Mama | ម៉ែ /mae/ | ម៉ែ /mɛː/ | មាតា /maˈɗaː/ | mə /mə/ | *maʔ /maʔ/ | mei /mei/ | ماں /mãː/ |
| Baba | ប៉ា /paː/ | ឪ /ʔɤw/ | បិតា /pitaː/ | pə /pə/ | *ɓa(ː)ʔ /ɓaːʔ/ | bă /bə/ | والد /ʋaːlɪd/ |
| Binti | កូនស្រី /koːn srəj/ | កូនស្រី /koːn srɛj/ | — | — | — | kon adruh /kɔːn ʔadruh/ | بیٹی /beːʈiː/ |
| Mimi | ខ្ញុំ /kʰɲom/ | អញ /ʔaɲ/ | អញ /ʔaɲ/ | aɲ /ʔaɲ/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ | inh /iɲ/ | میں /mɛ̃ː/ |
| Wewe | ឯង /ʔaeŋ/ | ឯង /ʔɛːɲ/ | ឯង /ʔeːŋ/ | may /maj/ | *miːʔ /miːʔ/ | ih /ʔih/ | تم /tʊm/ |
| Sisi | យើង /jəːŋ/ | យើង /jɤːŋ/ | យើង /jɤːŋ/ | hmai /m̥aj/ | *hiːʔ /hiːʔ/ | bơn / nhon /bən / ɲon/ | ہم /ɦəm/ |
| Jina | ឈ្មោះ /cʰmuəh/ | ឈ្មោះ /cʰmoːh/ | ជ្មុះ /ɟmɔh/ | mah /məh/ | *ɟmuh /ɟmuh/ | anĕ /anɛ/ | نام /naːm/ |
| Mtu | មនុស្ស /mɔˈnuh/ | មនុស្ស /mnɨh/ | មនុឞ្យ /mnʊh/ | kuj /kuj/ | *m-raʔ /mraʔ/ | bơngai /bəŋaːj/ | انسان /ɪnˈsaːn/ |
| Kichwa | ក្បាល /kbaːl/ | ក្បាល /kɓaːl/ | កបាល /kapaːl/ | plɑː /plɑː/ | *ɓoːkʔ /ɓoːkʔ/ | kơl /kəl/ | سر /sər/ |
| Jicho | ភ្នែក /pʰnɛːk/ | ភ្នែក /pʰneːʔ/ | ភ្នែក /wnɛːk/ | mɜ̤t /mɜt/ | *mat /mat/ | mat /mat/ | آنکھ /ãːkʰ/ |
| Sikio | ត្រចៀក /trɑciək/ | ត្រចៀក /tciːʔ/ | ច្រច្យក /crəciːək/ | katɔr /kətɔr/ | *Ctoːr /Ctoːr/ | đon /ɗɔːn/ | کان /kaːn/ |
| Pua | ច្រមុះ /crɑmoh/ | ច្រមុះ /cmɔh/ | ច្រមុះ /crəˈmʊh/ | muh /muh/ | *muh /muh/ | muh /muh/ | ناک /naːk/ |
| Mdomo | មាត់ /moət/ | មាត់ /mɨət/ | មត /mat/ | nɔh /nɔh/ | *miəŋʔ /miəŋʔ/ | ʼbơ̆r /ɓər/ | منہ /mʊ̃ː/ |
| Jino | ធ្មេញ /tʰmɨɲ/ | ធ្មេញ /tʰmeɲ/ | ធ្មេញ /tʰmiɲ/ | kaneːŋ /kəneːŋ/ | *lmVɲ /lməɲ/ | sơneng /səneŋ/ | دانت /dãːt/ |
| Ulimi | អណ្ដាត /ʔɑndaːt/ | អណ្ដាត /naːt/ | អណ្ដាត /ʔandaːt/ | ntaʔ /ntaʔ/ | *lntaːk /lntaːk/ | rơpiêt /rəpiet/ | زبان /zəbaːn/ |
| Mkono | ដៃ /daj/ | ដៃ /ɗaj/ | ហស្ត /hah/ | təy /təj/ | *tiːʔ /tiːʔ/ | ti /ti/ | ہاتھ /haːtʰ/ |
| Mguu | ជើង /cəːŋ/ | ជើង /cɤːŋ/ | ជើង /ɟɤːŋ/ | ɟɯːŋ /ɟɯːŋ/ | *ɟəːŋ /ɟəːŋ/ | tơpang jơ̆ng /təpaːŋ ɟəŋ/ | پاؤں /paːõː/ |
| Moyo | បេះដូង /ɓeh doːŋ/ | បេះដូង /ɓɛh ɗoːŋ/ | ហ្ឫទ័យ /hridəj/ | chlaj /tʃʰlaj/ | *nuːɕ /nuːɕ/ | blei /blei/ | دل /dɪl/ |
| Mfupa | ឆ្អឹង /cʰʔəŋ/ | ឆ្អឹង /cʔɤŋ/ | ឆ្អឹង /cʰʔəŋ/ | hŋaːŋ /ŋ̊aːŋ/ | *cʔaːŋ /cʔaːŋ/ | kơting /kətiŋ/ | ہڈی /həɖːiː/ |
| Damu | ឈាម /cʰiəm/ | ឈាម /cʰiːəm/ | ឈាម /cʰiəm/ | ʔəham /ʔəham/ | *mham /mham/ | phăm /pʰam/ | خون /xuːn/ |
| Kinyesi | អាចម៍ /ʔacam/ | — | — | klɑːŋ /klɑːŋ/ | *ʔicʔ /ʔicʔ/ | ĭch /ic/ | ٹٹی /ʈəʈːiː/ |
| Upendo | ស្នេហា /sneːhaː/ | ស្រឡាញ់ /slaɲ/ | ស្នេហា /snɛːh/ | phɯ /pʰɯ/ | — /—/ | rơngư /rəŋɨ/ | محبت /mʊhəbːət/ |
| Mti | ដើមឈើ /daəm cʰɤː/ | ដើមឈើ /ɗɤːm cʰəː/ | ឈើ /ɟʰɤː/ | ʔəŋ /ʔəŋ/ | *ɟɕɨːʔ /ɟɕɨːʔ/ | lông /loŋ/ | درخت /dəɾəxt/ |
| Mbwa | ឆ្កែ /cʰkae/ | ឆ្កែ /ckɛː/ | ឆ្កែ /cʰkɛː/ | ca /caː/ | *cɔː /cɔː/ | kŏ /kɔʔ/ | کتا /kʊtːaː/ |
| Paka | ឆ្មា /cʰmaː/ | ឆ្មា /cʰmaː/ | ឆ្មា /cʰmaː/ | chhlɔːk /tʃʰlɔːk/ | — /—/ | miao /miao/ | بلی /bɪlːiː/ |
| Samaki | ត្រី /trəj/ | ត្រី /trɛj/ | ត្រី /triː/ | ka /kaː/ | *kaʔ /kaʔ/ | ka /kaː/ | مچھلی /mətʃʰliː/ |
| Ndege | សត្វស្លាប /sɑt slaːp/ | — | — | cɛm /cɛm/ | *ciːm /ciːm/ | sem /səm/ | پرندہ /pəɾɪndaː/ |
| Kipepeo | មេអំបៅ /meː ʔɑmbaw/ | — | — | mphlaːp mphlaːp /mpʰlaːp mpʰlaːp/ | — | — | تتلی /tɪtliː/ |
| Yai | ពង /pɔŋ/ | ពង /puːəŋ/ | ពង /pɔːŋ/ | nthrɛ̤ːl /ntʰrɛːl/ | *ktam /ktam/ | kơtăp /kətap/ | انڈا /əɳɖaː/ |
| Dubu | ខ្លាឃ្មុំ /kʰlaː kʰmum/ | — | — | — | — | chơgơu /tʃəɡəu/ | بھالو /bʱaːluː/ |
| Farasi | សេះ /seh/ | សេះ /sɛh/ | សេះ /seh/ | — | — | aseh /ʔasɛh/ | گھوڑا /ɡʱoːɽaː/ |
| Nyumba | ផ្ទះ /pʰtĕəh/ | ផ្ទះ /ptiəh/ | គេហ /keːh/ | pno /pno/ | *ɲaːʔ /ɲaːʔ/ | hnam /hnam/ | گھر /ɡʱəɾ/ |
| Maziwa | ទឹកដោះគោ /tɨk ɗɑh koː/ | ទឹកដោះ /tɨʔ ɗah/ | ក្ឞីរ /kʰsiːr/ | nom /nom/ | — | đak toh /ɗaːk tɔh/ | دودھ /duːdʱ/ |
| Asali | ទឹកឃ្មុំ /tɨk kʰmum/ | ទឹកឃ្មុំ /tɨʔ kʰmum/ | មធុ /madʰuː/ | — | — | đak sut /ɗaːk sut/ | شہد /ʃəɦəd/ |
| Chumvi | អំបិល /ʔɑmbəl/ | អំបិល /mmel/ | អំប្យល /ʔəmˈɓiːəl/ | phɑ̤ːh /pʰɑːh/ | *ɓɔːh /ɓɔːh/ | boh /ɓɔh/ | نمک /nəmək/ |
| Mvinyo | ស្រាទំពាំងបាយជូរ /sraː tumpeəŋ ɓaːj cuː/ | — | — | — | — | sik hơmu /sik həmu/ | شراب /ʃəraːb/ |
| Mchele | អង្ករ /ʔɑŋˈkɑː/ | បាយ /ɓaːj/ | តន្ទុល /ɗandʊl/ | ŋkaːw /ŋkaːw/ | *rŋkoːʔ /rŋkoːʔ/ | ʼba /ɓaː/ | چاول /ˈtʃaːʋəl/ |
| Chokoleti | សូកូឡា /soːkoːlaː/ | — | — | — | — | — | چاکلیٹ /ˈtʃaːkleːʈ/ |
| Chuma | ដែក /ɗaek/ | ដែក /ɗɛːʔ/ | តេក /ɗɛːk/ | taːʔ /taːʔ/ | — | bơxey /bəsɛːj/ | لوہا /loːɦaː/ |
| Gurudumu | កង់ /kɑŋ/ | កង់ /kɑŋ/ | ចក្រ /cak/ | kɑŋ /kɑŋ/ | — | tang-wang /taːŋ waːŋ/ | پہیہ /pəɦijaː/ |
| Hariri | សូត្រ /soːt/ | សូត្រ /soːt/ | សូត្រ /suːt/ | soːt /soːt/ | — | — | ریشم /ˈreːʃəm/ |
| Kitabu | សៀវភៅ /siəwpʰɨw/ | — | — | — | — | sơ̆p hla bơar /səp hlaː bəar/ | کتاب /kɪˈtaːb/ |
| Kula | ញ៉ាំ /ɲam/ | ស៊ី /siː/ | ស៊ី /ciːə/ | sap /sap/ | *ɟaː /ɟaː/ | sa /sa/ | کھانا /kʰaːnaː/ |
| Kunywa | ផឹក /pʰək/ | ផឹក /pʰɤʔ/ | ផឹក /pʰɪk/ | suəm /suəm/ | *ɲuʔ /ɲuʔ/ | ngoah /ŋoah/ | پینا /piːnaː/ |
| Kulala | ដេក /deːk/ | ដេក /ɗeːʔ/ | ដេក /ɗeːk/ | ŋɛt /ŋɛt/ | *ɓic /ɓic/ | têp /tɛp/ | سونا /soːnaː/ |
| Moja | មួយ /muəj/ | មួយ /muːj/ | ឯក /ʔɛːk/ | mṳːy /muj/ | *muːj /muːj/ | minh /miɲ/ | ایک /eːk/ |
| Mbili | ពីរ /piː/ | ពីរ /piːr/ | វ្យរ /wiːər/ | bia /bia/ | *ɓaːr /ɓaːr/ | bar /ɓaːr/ | دو /doː/ |
| Tatu | បី /ɓəj/ | បី /ɓɛj/ | បិ /ɓiː/ | pei /pəj/ | *peʔ /peʔ/ | pêng /peːŋ/ | تین /tiːn/ |
| Nne | បួន /ɓuən/ | បួន /ɓuːn/ | បួន /ɓuːən/ | apɔːn /ʔapɔːn/ | *punʔ /punʔ/ | puăn /pwan/ | چار /tʃaːr/ |
| Tano | ប្រាំ /praːm/ | ប្រាំ /ɓram/ | ប្រំ /pram/ | asʌːŋ /ʔasʌːŋ/ | *pɗam /pɗam/ | pơđăm /pəʔɗam/ | پانچ /pãːtʃ/ |
| Mia | រយ /rɔːj/ | រយ /ruːəj/ | សត /sat/ | muːj ruʌj /muːj ruʌj/ | — | hreng /hreŋ/ | سو /sɔː/ |
| Habari | សួស្តី /suəsdəj/ | សួស្តី /suːəsdəj/ | សួស្តី /swaˈsɗiː/ | sabaaj /sabaːj/ | — /—/ | ô /o/ | السلام علیکم /əsːalaːm əlaɪkʊm/ |
| Asante | អរគុណ /ʔɑːkun/ | អរគុណ /ʔɔːkun/ | អនុមោទនា /ʔanʊmodəˈnaː/ | khɔp /kʰɔp/ | — /—/ | kơbi /kəbi/ | شکریہ /ʃʊkɾɪjaː/ |
| Nzuri | ល្អ /lʔɑː/ | ល្អ /lʔɑː/ | ល្អ /lʔɑː/ | ɟɔ /ɟɔ/ | — /—/ | ʼlơ̆ng /ʔləŋ/ | اچھا /ətʃːʰaː/ |
| Mpya | ថ្មី /tʰməj/ | ថ្មី /tʰmɛj/ | ថ្មី /tʰmiː/ | tamaj /təmaj/ | *tmeːʔ /tmeːʔ/ | nao /ʔnao/ | نیا /nəjaː/ |
| Nyekundu | ក្រហម /krɑhɑːm/ | ក្រហម /khɑːm/ | ក្រហម /krahom/ | kəsaw /kəsaw/ | *roːŋ /roːŋ/ | bre /ɓreː/ | لال /laːl/ |
| Nyeupe | ស /sɑː/ | ស /sɑː/ | ស /sɔː/ | buaʔ /buaʔ/ | *ɓɔːk /ɓɔːk/ | kok /kɔːk/ | سفید /səˈfeːd/ |
| Nyeusi | ខ្មៅ /kmaw/ | ខ្មៅ /kʰmaw/ | ខ្មៅ /kʰmɤw/ | twɛɲ /twɛɲ/ | *Cjoŋ /Cjoŋ/ | găm /ɡam/ | کالا /kaːlaː/ |
| Kijani | បៃតង /ɓajtɑːŋ/ | ខៀវ /kʰiːw/ | — | khew /kʰew/ | *kciʔ /kciʔ/ | jơk /ɟəːk/ | ہرا /ɦəˈraː/ |
| Buluu | ខៀវ /kʰiəw/ | — | — | — | — | jơk /ɟəːk/ | نیلا /niːlaː/ |
| Kekeo | តាវៅ /taː waːw/ | — | — | — | — | jɛːt /jɛːt/ | کوئل /koːjəl/ |
| Kompyuta | កុំព្យូទ័រ /kom pjuː tɔə/ | — | — | — | — | — | کمپیوٹر /kəmpjuːʈəɾ/ |
| Sushi | ស៊ូស៊ី /suː siː/ | — | ប្រហុក /prɑhok/ | — | — | — | سوشی /suːʃiː/ |
| Chai | តែ /tae/ | តែ /tɛː/ | — | tɛː /tɛː/ | — | — | چائے /tʃaːeː/ |
| Kahawa | កាហ្វេ /kaː feː/ | — | — | — | — | — | کافی /kaːfiː/ |
| Sukari | ស្ករ /skɑː/ | ស្ករ /skɑːr/ | — | ŋʔɑːj /ŋʔɑːj/ | — | — | چینی /tʃiːniː/ |
| Chungwa | ក្រូច /kroːc/ | — | — | — | — | — | سنگترہ /səŋɡˈtəɾa/ |
| 99 | កៅសិបប្រាំបួន /kawsəp praːmɓuən/ | — | — | — | — | tơsĭn-jĭt tơsĭn /təsin ɟit təsin/ | ننانوے /nənaːnəʋeː/ |
| Alama ya @ | អាត /ʔaːt/ | — | — | — | — | — | ایٹ /ɛːʈ/ |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha za uainishaji ule ule
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap