Diné bizaad

Kinavaho

Na-Dené (Athabaskan, kusini)

FamiliaNa-Dené (Athabaskan, kusini) Wasemaji~170K HatiKilatini NchiMarekani (Taifa la Navajo — Arizona, New Mexico, Utah) Lugha rasmiHapana (Taifa la Navajo linahifadhi lugha kwa ndani) Uhai wa lughailiyo katika hatari ISO 639-3nav

Pia hujulikana kama: Navajo, Diné, Dine

Kinavajo (Diné Bizaad) ni lugha ya Kiatabaska cha Kusini inayozungumzwa katika Taifa la Navajo huko Arizona, New Mexico na Utah na katika jamii za Diné kwingineko. Ni mojawapo ya lugha za kiasili zinazozungumzwa zaidi Marekani, lakini urithishaji kati ya vizazi umepungua, na kusababisha shule za uzamishaji, programu za familia, mafunzo ya walimu na juhudi nyingine za ufufuaji. Desemba 2024 Taifa la Navajo liliteua Diné Bizaad kuwa lugha yake rasmi, na amri ya utendaji ya 2025 ikafuata ili itekelezwe serikalini. Tahajia yake ya Kilatini huonyesha urefu na unusishaji wa vokali, toni ya juu na kizuio cha glota; lugha pia ina toni ya chini, konsonanti zenye pumzi na za kurushwa pamoja na mofolojia changamano sana inayotawaliwa na kitenzi. Katika Vita vya Pili vya Dunia, wanamaji wa Navajo walitengeneza msimbo maalumu wa kijeshi uliojengwa kwa lugha hiyo kwa mawasiliano ya Pasifiki; Kinavajo chenyewe hakikuwa msimbo tu.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kinavaho →

Maneno 87 ya msingi katika Kinavaho

Maji

tó

tʰó

Moto

kǫʼ

kʰõ̀ʔ

Jua

jóhonaaʼéí

tʃóhònàːʔéí

Mwezi

tłʼéhonaaʼéí

tɬʼéhònɑ̀ːʔéí

Nyota

sǫʼ

sõ̀ʔ

Usiku

tłʼééʼ

tɬʼéːʔ

Mvua

níłtsą́

níɬtsʰɑ̃́

Theluji

yas

jɑ̀s

Upepo

níyol

níjol

Udongo

łeezh

ɬèːʒ

Jiwe

tsé

tsʰé

Mlima

dził

tsìɬ

Bahari

tónteel

tʰóntʰèːl

Mama

shimá

ʃimá

Baba

shizhéʼé

ʃiʒéʔé

Binti

shichʼéʼé

ʃitʃʼéʔé

Mimi

shí

ʃí

Wewe

ni

nì

Sisi

nihí

nihí

Jina

ázhiʼ

ʔáʒìʔ

Mtu

diné

tìné

Kichwa

atsiitsʼiin

ʔɑ̀tsʰìːtsʼìːn

Jicho

anááʼ

ʔanáːʔ

Sikio

ajaaʼ

ʔɑ̀tʃɑ̀ːʔ

Pua

áchį́į́h

ʔɑ́tʃʰĩ́ːh

Mdomo

azééʼ

ʔɑ̀zéːʔ

Jino

awooʼ

ʔɑ̀wòːʔ

Ulimi

atsooʼ

atsoːʔ

Mkono

álaʼ

ʔɑ́lɑ̀ʔ

Mguu

akeeʼ

ʔàkʰèːʔ

Moyo

ajéí

ʔɑ̀tʃéí

Mfupa

tsʼin

tsʼìn

Damu

dił

tìɬ

Kinyesi

chąąʼ

tʃʰɑ̃̀ːʔ

Upendo

ayóóʼánóshʼní

ʔɑ̀jóːʔɑ́nóʃʔní

Mti

tsin

tsʰìn

Mbwa

łééchąąʼí

ɬéːtʃʰɑ̃̀ːʔí

Paka

mósí

mósí

Samaki

łóóʼ

ɬóːʔ

Ndege

tsídii

tsʰítìː

Kipepeo

kʼaalógii

kʼɑ̀ːlókìː

Yai

ayęęzhii

ʔɑ̀jẽ̀ːʒìː

Dubu

shash

ʃɑ̀ʃ

Farasi

łį́į́ʼ

ɬĩ́ːʔ

Nyumba

hooghan

hòːɣɑ̀n

Maziwa

abeʼ

ʔɑ̀pèʔ

Asali

tsísʼná bitłʼizh

tsʰísʔnɑ́ pìtɬʼìʒ

Chumvi

áshįįh

ʔáʃĩːh

Mvinyo

wáán

wɑ́ːn

Mchele

alóós

alóːs

Chokoleti

chocolate

Chuma

béésh

péːʃ

Gurudumu

bąąs

pãːs

Kitabu

naaltsoos

nɑ̀ːltsʰòːs

Kula

yishą́

jiʃã́

Kunywa

yishdlą́

jiʃtɬã́

Kulala

ałhosh

ʔɑ̀ɬhòʃ

Moja

tʼááłáʼí

tʼɑ́ːɬɑ́ʔí

Mbili

naaki

nɑ̀ːkʰì

Tatu

tááʼ

tʰáːʔ

Nne

dį́įʼ

tĩ́ːʔ

Tano

ashdlaʼ

ʔɑ̀ʃtɬɑ̀ʔ

Mia

neeznádiin

nèːznɑ́tìːn

Habari

yáʼátʼééh

jɑ́ʔɑ́tʼéːh

Asante

ahéheeʼ

ʔɑ̀héhèːʔ

Nzuri

yáʼátʼééh

jɑ́ʔɑ́tʼéːh

Mpya

ániid

ʔɑ́nìːt

Nyekundu

łichííʼ

ɬìtʃʰíːʔ

Nyeupe

łigai

ɬìkɑ̀ì

Nyeusi

łizhin

ɬìʒìn

Kijani

dootłʼizh

tòːtɬʼìʒ

Buluu

dootłʼizh

tòːtɬʼìʒ

Kekeo

—

—

Kompyuta

béésh nitsékeesí

péːʃ nìtsʰékʰèːsí

Chai

dééh

téːh

Kahawa

gohwééh

kòhʷéːh

Sukari

áshįįh łikan

ʔáʃĩːh ɬikɑn

Chungwa

chʼil łitsxooí

tʃʼil ɬitsʰxoːí

99

náhástʼédiindóó baʼaan náhástʼéí

náhástʼétiːntóː paʔaːn náhástʼéí

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Na-Dené (Athabaskan, kusini)

Maana KinavahoKiapache cha MagharibiKihupaKikiowaKiarapahoKichipewyanKihaida
Maji tó /tʰó/ tú /tú/ taʼna:n /taʔnaːn/ thǫ́ /tʰṍ/ nec /netʃ/ tu /tu/ g̱ándl /ɢándl/
Moto kǫʼ /kʰõ̀ʔ/ kǫʼ /kṍʔ/ xongʼ /xoŋʔ/ phí: /pʰíː/ hisítee /hisíteː/ kón /kón/ tsʼáanuu /tsʼɑ́ːnuː/
Jua jóhonaaʼéí /tʃóhònàːʔéí/ yaʼáí /jaʔáí/ wha /hʷa/ pái /pái/ hiisíis /hiːsíis/ sa /sa/ juuyáay /dʒuːjɑ́ːj/
Mwezi tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhònɑ̀ːʔéí/ tłʼéʼgonaʼáí /tɬʼéʔɡonaʔáí/ hwa-ʼangʼ /hwaʔɑŋʔ/ pʼɔ́: /pʼɔ́ː/ biikóusíis /biːkóusíis/ ɂełdzi /ʔeɬdzi/ ḵúng /qʰúŋ/
Nyota sǫʼ /sõ̀ʔ/ tsʼiłsǫǫsé /tsʼiɬsõːsé/ tsingʼ /tsiŋʔ/ tą́: /tã́ː/ hó3oʼ /hóθoʔ/ tthë́n /tθén/ kʼaayhltʼáa /kʼaːjɬtʼáː/
Usiku tłʼééʼ /tɬʼéːʔ/ tłʼéʼ /tɬʼéʔ/ xiłeʼ /xiɬeʔ/ gį́dè:gyà /ɡĩ́dèːɡjà/ téceʼ /tétʃeʔ/ tëdhe /teðe/ g̱áal /ɢɑ́ːl/
Mvua níłtsą́ /níɬtsʰɑ̃́/ — — sép /sép/ hoosóo /hoːsóː/ chą /tʃã/ dál /dál/
Theluji yas /jɑ̀s/ zas /zas/ nundil /nʊndɪl/ tʼól /tʼól/ híii /híiː/ yath /jaθ/ tʼaʼáaw /tʼaʔɑ́ːw/
Ukurasa 1/10

Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno

Linganisha na lugha kuu za dunia

Kinavaho
Shí kéyah tséhootsooí bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ naalyéhé bá hooghan yishʼį́į́ʼ ééʼ yishłááh nisin
أنا أريد أن أجرب بدلة رأيتها في محل مقابل الفندق
我 想 试穿 酒店 对面的 商店 里 看到的 那套西装
मैं होटल के सामने एक दुकान में देखा सूट को पहनकर देखना चाहता हूँ
I want to try on a suit I saw ‌in a shop across from the hotel
私は ホテルの 向かいの お店 で 見た スーツを 試着 したいです
Ich möchte einen Anzug anprobieren den ich in einem Geschäft gegenüber vom Hotel gesehen habe
Я хочу примерить костюм который я увидел в магазине напротив отеля

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap