Haidax

Kihaida

isolate

Familiaisolate Wasemaji~50–100 wanaozungumza vizuri + ~250–300 jumla Hatialfabeti ya Kilatini (othografia yenye athari ya IPA na alama za ejektivu) NchiKanada, United States Lugha rasmiSi lugha rasmi; lugha ya urithi ya wenyeji inayotambuliwa nchini Kanada na Marekani

Kihaida (X̱aad Kíl, X̱aayda Kil na majina mengine yanayohusiana ya jamii) ni lugha tenganifu inayozungumzwa Haida Gwaii katika British Columbia, Kanada, na kusini mashariki mwa Alaska, Marekani. Aina zake kuu zilizosalia ni Kihaida cha Kaskazini, ikiwemo aina za Masset na Alaska, na Kihaida cha Kusini au Skidegate; zinatofautiana sana katika matamshi, msamiati na tahajia. Kihaida kina mfumo tajiri wa konsonanti wenye sauti za kaakaa laini la nyuma, za kurushwa na za kandokando, huku mifumo ya uandishi ya jamii ikitumia alfabeti za Kilatini zilizorekebishwa. Wamebaki wazee wachache tu wa makumi wanaoizungumza kwa ufasaha kamili, hivyo lugha iko katika hatari mahututi. Programu za uzamishaji, mipango ya mlezi–mwanafunzi, kamusi, rekodi na nyenzo za shule zinazoongozwa na jamii za Haida zinaunda wasemaji wapya na kuunga mkono uhuishaji wa lugha.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Kihaida →

Maneno 87 ya msingi katika Kihaida

Maji

g̱ándl

ɢándl

Moto

tsʼáanuu

tsʼɑ́ːnuː

Jua

juuyáay

dʒuːjɑ́ːj

Mwezi

ḵúng

qʰúŋ

Nyota

kʼaayhltʼáa

kʼaːjɬtʼáː

Usiku

g̱áal

ɢɑ́ːl

Mvua

dál

dál

Theluji

tʼaʼáaw

tʼaʔɑ́ːw

Upepo

tajáaw

tʰadʒɑ́ːw

Udongo

tlag

tɬaɡ

Jiwe

ḵwaa

qʰʷaː

Mlima

tlatʼaʼáaw

tɬatʼaʔɑ́ːw

Bahari

síi

síː

Mama

aw

aw

Baba

g̱ung

ɢuŋ

Binti

gujáangaa

ɡudʒɑ́ːŋaː

Mimi

hláa

ɬáː

Wewe

dáng

dáŋ

Sisi

tʼaláng

tʼaláŋ

Jina

kyaʼáang

kʲaʔáːŋ

Mtu

x̱aadas

χaːdas

Kichwa

ḵaj

qʰatʃ

Jicho

x̱áng

χáŋ

Sikio

gyúu

ɡʲúː

Pua

kún

kʰún

Mdomo

x̱ahl

χaɬ

Jino

tsʼáng

tsʼáŋ

Ulimi

tʼáangal

tʼɑ́ːŋal

Mkono

stláay

stɬɑ́ːj

Mguu

stʼáay

stʼɑ́ːj

Moyo

kʼúug

kʼúːɡ

Mfupa

skuj

skutʃ

Damu

g̱áy

ɢáj

Upendo

ḵuyáadiyaay

qʰujɑ́ːdijaːj

Mti

ḵíid

qʰíːd

Mbwa

x̱a

χa

Paka

dúus

dúːs

Samaki

chíin

tʃʰíːn

Ndege

x̱itʼíid

χitʼíːd

Kipepeo

stlʼaḵam

stɬʼaqʰam

Yai

ḵáw

qʰáw

Dubu

táan

tʰɑ́ːn

Farasi

gyuudáan

ɡʲuːdɑ́ːn

Nyumba

na

na

Maziwa

masmúus tlʼánuwaay

masmúːs tɬʼánuwaːj

Chumvi

tang

taŋ

Mvinyo

wáayn

wɑ́ːjn

Chuma

yaʼáatsʼ

jaʔɑ́ːtsʼ

Gurudumu

ḵán ḵʼíiyunaangw

qʰán qʼíːjunaːŋw

Hariri

sálg

sálɡ

Kitabu

ḵugíin

qʰuɡíːn

Kula

táa

tʰɑ́ː

Kunywa

níihl

níːɬ

Kulala

ḵʼada

qʼada

Moja

sg̱wáansang

sɢʷɑ́ːnsaŋ

Mbili

sdáng

stáŋ

Tatu

hlg̱únahl

ɬɢúnaɬ

Nne

stánsang

stánsaŋ

Tano

tléehl

tɬéːɬ

Mia

hándad

hándad

Habari

—

—

Asante

háwʼaa

háwʔaː

Nzuri

ʼláa

ʔlɑ́ː

Mpya

g̱áwtlaa

ɢáwtɬaː

Nyekundu

sg̱id

sɢid

Nyeupe

g̱adáang

ɢadɑ́ːŋ

Nyeusi

hlg̱ahl

ɬɢaɬ

Kijani

sg̱inuwáa

sɢinuwɑ́ː

Buluu

g̱uhlahl

ɢuɬaɬ

Kahawa

g̱ángkʼan

ɢáŋkʼan

Sukari

súgaa

súɡaː

Chungwa

áanjans

ɑ́ːndʒans

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: isolate

Maana KihaidaKikurukhKithai cha SukhothaiKipanjabi cha MagharibiKiharyanviKiaramuKikangri
Maji g̱ándl /ɢándl/ अम्म /amm/ น้ำ /naːm/ پانی /pɑːɳiː/ पाणी /paːɳiː/ ܡܝܐ /majjaː/ पाणी /paːɳiː/
Moto tsʼáanuu /tsʼɑ́ːnuː/ चिच /tʃitʃ/ ไฟ /vaj/ اگ /əɡː/ आग /aːɡ/ ܢܘܪܐ /nuːraː/ अग्ग /aɡː/
Jua juuyáay /dʒuːjɑ́ːj/ बेरी /beɾiː/ ตะวัน /tawan/ سورج /suːɾədʒ/ सूरज /suːɾədʒ/ ܫܡܫܐ /ʃemʃaː/ सूरज /suːraj/
Mwezi ḵúng /qʰúŋ/ चांदो /tʃaːndoː/ เดือน /ʔdɯːan/ چن /tʃən/ चांद /tʃãːd/ ܣܗܪܐ /sahraː/ चन्न /tʃanː/
Nyota kʼaayhltʼáa /kʼaːjɬtʼáː/ बिनको /binkoː/ ดาว /ʔdaːw/ تارا /taːɾaː/ तारा /taːɾaː/ ܟܘܟܒܐ /koːχβaː/ तारा /taːɾaː/
Usiku g̱áal /ɢɑ́ːl/ माखा /maːkʰaː/ คืน /kʰɯːn/ رات /raːt/ रात /raːt/ ܠܠܝܐ /leljaː/ रात /raːt/
Mvua dál /dál/ चेप /tʃeːp/ — مینہہ /mĩː/ मींह /mĩː/ ܡܛܪܐ /miˈtˤraː/ बरखा /bərkʰaː/
Theluji tʼaʼáaw /tʼaʔɑ́ːw/ कीबा /kiːbaː/ — برف /bəɾəf/ बरफ /bəɾəf/ ܬܠܓܐ /talɡaː/ —
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap