toki pona
Toki Pona
Iliyobuniwa (kifalsafa)
Pia hujulikana kama: Toki Pona
Toki Pona ("lugha njema") ni lugha bandia yenye mtindo wa udogo iliyobuniwa na mwanaisimu wa Kanada Sonja Lang, na kuchapishwa mtandaoni kwa mara ya kwanza mwaka 2001 (Toronto), huku kitabu rasmi Toki Pona: The Language of Good kikitoka mwaka 2014. Hutumia maneno-shina 120 tu (kanuni rasmi ya "pu") — haina mfumo wa asili wa kuhesabu zaidi ya "mbili," haina neno mahususi la "ndugu" (uhusiano wa kifamilia huelezwa kwa maneno ambatani, ilhali mama humaanisha "mzazi" kwa mapana), wala nyakati mahususi za vitenzi; maana hufikishwa kupitia vishazi ambatani na muktadha. Msamiati wake umekopwa kwa mchanganyiko kutoka Kiingereza, Tok Pisin, Kifini, Kimandarini, Kikantoni, Kiesperanto, Kikroeshia, Kifaransa cha Acadia, Kijojia, Kiholanzi na Kiwelisi. Fonolojia: fonimu 14 — konsonanti 9 /p t k s m n l j w/ na irabu 5 /a e i o u/ — orodha ndogo sana, ingawa si ndogo kuliko zote miongoni mwa lugha zinazotumia hati ya Kilatini (Kirotokas, karibu 11, na Kihawai, 13, zina chache zaidi). Imechochewa na udogo wa kifalsafa wa Utao (kadiri usemi unavyokuwa rahisi, ndivyo unavyokaribia ukweli) na kutokushikamana kwa Kibuddha. Jumuiya imeendeleza mifumo kadhaa ya uandishi zaidi ya Kilatini: sitelen pona (kilogografia, 2014), sitelen sitelen (kielelezo, 2012), na sitelen suwi.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Toki Pona
mu
mu
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Iliyobuniwa (kifalsafa)
| Maana | Toki Pona | Kiesperanto | Ido | Kikarjala cha Livvi | Kivoti | Kilojban | Kikarelia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | telo /ˈtelo/ | akvo /ˈakvo/ | aquo /ˈakwo/ | vezi /ˈvezi/ | vesi /ˈvesi/ | djacu /ˈdʒaʃu/ | vesi /ˈvesʲi/ |
| Moto | seli /ˈseli/ | fajro /ˈfajro/ | fairo /faˈiro/ | tuli /ˈtuli/ | tuli /ˈtuli/ | fagri /ˈfaɡri/ | tuli /ˈtuli/ |
| Jua | suno /ˈsuno/ | suno /ˈsuno/ | suno /ˈsuno/ | päivy /ˈpæivy/ | päivä /ˈpæivæ/ | solri /ˈsolri/ | päivä /ˈpæivæ/ |
| Mwezi | mun /mun/ | luno /ˈluno/ | luno /ˈluno/ | kuudam /ˈkuːdam/ | kuu /kuː/ | lunra /ˈlunra/ | kuu /kuː/ |
| Nyota | mun /mun/ | stelo /ˈstelo/ | stelo /ˈstelo/ | tiähti /ˈtiæxti/ | tähti /ˈtæhti/ | tarci /ˈtarʃi/ | tähti /ˈtʲæhtʲi/ |
| Usiku | tenpo pimeja /tenpo pimeja/ | nokto /ˈnokto/ | nokto /ˈnokto/ | yö /yø/ | öö /øː/ | nicte /ˈniʃte/ | yö /yø/ |
| Mvua | telo sewi /telo sewi/ | pluvo /ˈpluvo/ | pluvo /ˈpluvo/ | vihmu /ˈvihmu/ | vihma /ˈvihma/ | carvi /ˈʃarvi/ | vihma /ˈvihmɑ/ |
| Upepo | kon /kon/ | vento /ˈvento/ | vento /ˈvento/ | tuuli /ˈtuːli/ | tuuli /ˈtuːli/ | brife /ˈbrife/ | tuuli /ˈtuːlʲi/ |
| Udongo | ma /ma/ | tero /ˈtero/ | tero /ˈtero/ | mua /mua/ | maa /maː/ | dertu /ˈdertu/ | mua /mua/ |
| Jiwe | kiwen /ˈkiwen/ | ŝtono /ˈʃtono/ | petro /ˈpetro/ | kivi /ˈkivi/ | tšivi /ˈtʃivi/ | rokci /ˈrokʃi/ | kivi /ˈkivi/ |
| Mlima | nena /ˈnena/ | monto /ˈmonto/ | monto /ˈmonto/ | mägi /ˈmæɡi/ | mätši /ˈmætʃi/ | cmana /ˈʃmana/ | vuara /ˈvuara/ |
| Mama | mama meli /mama meli/ | patrino /paˈtrino/ | matro /ˈmatro/ | muamo /ˈmuamo/ | emä /ˈemæ/ | mamta /ˈmamta/ | muamo /ˈmuamo/ |
| Baba | mama mije /mama mije/ | patro /ˈpatro/ | patro /ˈpatro/ | tuatto /ˈtuatto/ | izä /ˈizæ/ | patfu /ˈpatfu/ | tuatto /ˈtuatto/ |
| Binti | jan lili meli /jan lili meli/ | filino /fiˈlino/ | filiino /filiˈino/ | tytär /ˈtytær/ | tütär /ˈtytær/ | tixnu /ˈtixnu/ | tytär /ˈtʲytʲær/ |
| Mimi | mi /mi/ | mi /mi/ | me /me/ | minä /ˈminæ/ | miä /miæ/ | mi /mi/ | mie /mie/ |
| Wewe | sina /ˈsina/ | vi /vi/ | tu /tu/ | sinä /ˈsinæ/ | siä /siæ/ | do /do/ | sie /sie/ |
| Sisi | mi mute /mi mute/ | ni /ni/ | ni /ni/ | myö /myø/ | müü /myː/ | ma'a / mi'a /maha / miha/ | myö /myø/ |
| Jina | nimi /ˈnimi/ | nomo /ˈnomo/ | nomo /ˈnomo/ | nimi /ˈnimi/ | nimi /ˈnimi/ | cmene /ˈʃmene/ | nimi /ˈnʲimi/ |
| Mtu | jan /jan/ | homo /ˈhomo/ | persono /perˈsono/ | ristikanzu /ˈristikanzu/ | inimin /ˈinimin/ | prenu /ˈprenu/ | ihmini /ˈihminʲi/ |
| Kichwa | lawa /ˈlawa/ | kapo /ˈkapo/ | kapo /ˈkapo/ | piä /piæ/ | pää /pæː/ | stedu /ˈstedu/ | piä /piæ/ |
| Jicho | lukin /ˈlukin/ | okulo /oˈkulo/ | okulo /oˈkulo/ | silmy /ˈsilmy/ | silmä /ˈsilmæ/ | kanla /ˈkanla/ | šilmä /ˈʃilmæ/ |
| Sikio | kute /ˈkute/ | orelo /oˈrelo/ | orelo /oˈrelo/ | korvu /ˈkorvu/ | kõrva /kɤrʋa/ | kerlo /ˈkerlo/ | korva /ˈkorva/ |
| Pua | nena /ˈnena/ | nazo /ˈnazo/ | nazo /ˈnazo/ | nenä /ˈnenæ/ | nena /ˈnena/ | nazbi /ˈnazbi/ | nenä /ˈnenæ/ |
| Mdomo | uta /ˈuta/ | buŝo /ˈbuʃo/ | boko /ˈboko/ | suu /suː/ | suu /suː/ | moklu /ˈmoklu/ | šuu /ʃuː/ |
| Jino | kiwen uta /kiwen uta/ | dento /ˈdento/ | dento /ˈdento/ | hammas /ˈhamːas/ | ammaz /ˈammaz/ | denci /ˈdenʃi/ | hammaš /ˈhɑmːɑʃ/ |
| Ulimi | linja uta /linja uta/ | lango /ˈlanɡo/ | lango /ˈlaŋɡo/ | kieli /ˈkieli/ | tšeeli /ˈtʃeːli/ | tance /ˈtanʃe/ | kieli /ˈkie̯lʲi/ |
| Mkono | luka /ˈluka/ | mano /ˈmano/ | manuo /ˈmanuo/ | käzi /ˈkæzi/ | tšäsi /ˈtʃæsi/ | xance /ˈxanʃe/ | käsi /ˈkæsʲi/ |
| Mguu | noka /noka/ | piedo /piˈedo/ | pedo /ˈpedo/ | jalgu /ˈjalɡu/ | jalka /ˈjalka/ | jamfu /ˈʒamfu/ | jalka /jɑlkɑ/ |
| Moyo | pilin /ˈpilin/ | koro /ˈkoro/ | kordio /ˈkordio/ | syväin /ˈsyvæin/ | süä /ˈsyæ/ | risna /ˈrisna/ | syväin /ˈsyvæin/ |
| Mfupa | kiwen sijelo /kiwen sijelo/ | osto /ˈosto/ | osto /ˈosto/ | luu /luː/ | luu /luː/ | bongu /ˈboŋɡu/ | luu /luː/ |
| Damu | telo loje /telo loje/ | sango /ˈsanɡo/ | sango /ˈsaŋɡo/ | veri /ˈveri/ | veri /ˈveri/ | ciblu /ˈʃiblu/ | veri /ˈverʲi/ |
| Upendo | olin /ˈolin/ | amo /ˈamo/ | amoro /aˈmoro/ | armastua /ˈarmastua/ | suvata /ˈsuvata/ | prami /ˈprami/ | tykätä /ˈtykætæ/ |
| Mti | kasi /ˈkasi/ | arbo /ˈarbo/ | arboro /arˈboro/ | puu /puː/ | puu /puː/ | tricu /ˈtriʃu/ | puu /puː/ |
| Mbwa | soweli /ˈsoweli/ | hundo /ˈhundo/ | hundo /ˈhundo/ | koiru /ˈkoiru/ | koira /ˈkoira/ | gerku /ˈɡerku/ | koira /ˈkoirɑ/ |
| Paka | soweli /ˈsoweli/ | kato /ˈkato/ | kato /ˈkato/ | kaži /ˈkaʒi/ | kassi /ˈkasːi/ | mlatu /ˈmlatu/ | kišša /ˈkiʃːɑ/ |
| Samaki | kala /ˈkala/ | fiŝo /ˈfiʃo/ | fisho /ˈfiʃo/ | kala /ˈkala/ | kala /ˈkala/ | finpe /ˈfinpe/ | kala /ˈkɑlɑ/ |
| Ndege | waso /ˈwaso/ | birdo /ˈbirdo/ | ucelo /uˈtselo/ | lindu /ˈlindu/ | lintu /ˈlintu/ | cipni /ˈʃipni/ | lintu /ˈlʲintu/ |
| Farasi | soweli /ˈsoweli/ | ĉevalo /tʃeˈvalo/ | kavalo /kaˈvalo/ | hebo /ˈhebo/ | opo /ˈopo/ | xirma /ˈxirma/ | hepo /ˈhepo/ |
| Nyumba | tomo /ˈtomo/ | domo /ˈdomo/ | domo /ˈdomo/ | kodi /ˈkodi/ | kotto /ˈkotːo/ | zdani /ˈzdani/ | koti /ˈkoti/ |
| Maziwa | telo walo /telo walo/ | lakto /ˈlakto/ | lakto /ˈlakto/ | maido /ˈmaido/ | piime /ˈpiːmæ/ | ladru /ˈladru/ | maito /ˈmaito/ |
| Chumvi | namako /ˈnamako/ | salo /ˈsalo/ | salo /ˈsalo/ | suolu /ˈsuolu/ | soolõ /ˈsoːlɤ/ | silna /ˈsilna/ | šuola /ˈʃuola/ |
| Mchele | pan /pan/ | rizo /ˈrizo/ | rizo /ˈrizo/ | riissu /ˈriːssu/ | — | rismi /ˈrismi/ | risu /ˈrisu/ |
| Chuma | kiwen /ˈkiwen/ | fero /ˈfero/ | fero /ˈfero/ | raudu /ˈraudu/ | rautõ /ˈrautɤ/ | tirse /ˈtirse/ | rauta /ˈrauta/ |
| Gurudumu | sike /ˈsike/ | rado /ˈrado/ | roto /ˈroto/ | ratas /ˈratas/ | veero /ˈveːro/ | xislu /ˈxislu/ | pyörä /ˈpyøræ/ |
| Kitabu | lipu /ˈlipu/ | libro /ˈlibro/ | libro /ˈlibro/ | kirju /ˈkirju/ | tširjõ /ˈtʃirjɤ/ | cukta /ˈʃukta/ | kirja /ˈkirja/ |
| Kula | moku /ˈmoku/ | manĝi /ˈmandʒi/ | manjar /manˈʒar/ | syvvä /ˈsyvvæ/ | süüvvä /ˈsyːvːæ/ | citka /ˈʃitka/ | šyyvvä /ˈʃyːvːæ/ |
| Kunywa | moku /ˈmoku/ | trinki /ˈtrinki/ | drinkar /drinˈkar/ | juvva /ˈjuvva/ | jooda /ˈjoːda/ | pinxe /ˈpinxe/ | juuvva /ˈjuːvːa/ |
| Kulala | lape /ˈlape/ | dormi /ˈdormi/ | dormar /dorˈmar/ | muata /ˈmuata/ | magatõ /ˈmaɡatɤ/ | sipna /ˈsipna/ | muata /ˈmuɑtɑ/ |
| Moja | wan /wan/ | unu /ˈunu/ | un /un/ | yksi /ˈyksi/ | ühte /ˈyhte/ | pa /pa/ | yksi /ˈyksʲi/ |
| Mbili | tu /tu/ | du /du/ | du /du/ | kaksi /ˈkaksi/ | kahsi /ˈkahsi/ | re /re/ | kakši /ˈkakʃi/ |
| Tatu | tu wan /tu wan/ | tri /tri/ | tri /tri/ | kolme /ˈkolme/ | kõlmõd /ˈkɤlmɤd/ | ci /ʃi/ | kolme /ˈkolme/ |
| Nne | tu tu /tu tu/ | kvar /kvar/ | quar /kwar/ | nelli /ˈnelːi/ | nellä /ˈnelːæ/ | vo /vo/ | nellä /ˈnʲelʲːæ/ |
| Tano | luka /ˈluka/ | kvin /kvin/ | kin /kin/ | viizi /ˈviːzi/ | viiz /viːz/ | mu /mu/ | viisi /ˈviːsʲi/ |
| Mia | ale /ˈale/ | cent /tsent/ | cent /tsent/ | sada /ˈsada/ | sata /ˈsata/ | panono /paˈnono/ | šata /ˈʃata/ |
| Habari | toki /ˈtoki/ | saluton /saˈluton/ | saluto /saˈluto/ | terveh /ˈterveh/ | tervetä /ˈtervetæ/ | coi /ʃoj/ | terveh /ˈterveh/ |
| Asante | pona /ˈpona/ | dankon /ˈdankon/ | danko /ˈdanko/ | passibo /ˈpassibo/ | passibo /ˈpasːibo/ | ki'e /kihe/ | passibo /ˈpassibo/ |
| Nzuri | pona /ˈpona/ | bona /ˈbona/ | bona /ˈbona/ | hyvä /ˈhyvæ/ | üvä /ˈyvæ/ | xamgu /ˈxamɡu/ | hyvä /ˈhyvæ/ |
| Mpya | sin /sin/ | nova /ˈnova/ | nova /ˈnova/ | uuzi /ˈuːzi/ | uusi /ˈuːsi/ | cnino /ˈʃnino/ | uuši /ˈuːʃi/ |
| Nyekundu | loje /ˈloje/ | ruĝa /ˈrudʒa/ | reda /ˈreda/ | ruskei /ˈruskei/ | rusõa /ˈrusɤa/ | xunre /ˈxunre/ | ruškie /ˈruʃkie̯/ |
| Nyeupe | walo /ˈwalo/ | blanka /ˈblanka/ | blanka /ˈblanka/ | valgei /ˈvalɡei/ | valkõa /ˈvalkɤa/ | blabi /ˈblabi/ | valkie /ˈvɑlkie/ |
| Nyeusi | pimeja /ˈpimeja/ | nigra /ˈniɡra/ | nigra /ˈniɡra/ | mustu /ˈmustu/ | mussõ /ˈmusːɤ/ | xekri /ˈxekri/ | mušta /ˈmuʃta/ |
| Kijani | laso /ˈlaso/ | verda /ˈverda/ | verda /ˈverda/ | vihandu /ˈvihandu/ | rohoin /ˈrohoin/ | crino /ˈʃrino/ | vihanta /ˈvihanta/ |
| Buluu | laso /ˈlaso/ | blua /ˈblua/ | blua /ˈblua/ | sinine /ˈsinine/ | sinin /ˈsinin/ | blanu /ˈblanu/ | sinini /ˈsinini/ |
| Woof | mu | boj boj /boj boj/ | — | — | — | — | — |
| Kokoriko | mu | kokeriko /kokeˈriko/ | — | — | — | — | — |
| Kompyuta | ilo sona /ilo sona/ | komputilo /kompuˈtilo/ | komputero /kompuˈtero/ | tiedokoneh /ˈtiedokoneh/ | — | skami /ˈskami/ | tiedokoneh /ˈtie̯dokoneh/ |
| Wi-Fi | nasin Wapa /nasin wapa/ | vifio /viˈfio/ | wifio /ˈwifio/ | Wi-Fi | — | — | — |
| Sushi | moku Susi /moku susi/ | suŝio /suˈʃio/ | sushi /ˈsuʃi/ | — | — | cidjrsuci /ʃidʒrˈsuʃi/ | — |
| Sukari | suwi /ˈsuwi/ | sukero /suˈkero/ | sukro /ˈsukro/ | zuahari /ˈzuahari/ | suukkuri /ˈsuːkːuri/ | sakta /ˈsakta/ | šokeri /ˈʃokeri/ |
Ulinganishaji wa mpangilio wa maneno
Linganisha na lugha kuu za dunia
Linganisha na lugha za uainishaji ule ule
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap