🧋 ชานมไข่มุก: ไข่มุก ฟอง และโบบา

ไต้หวันตั้งชื่อเครื่องดื่มนี้ตามไข่มุก แล้วภาษาอังกฤษก็เปลี่ยนให้กลายเป็นฟอง ส่วนในสหรัฐอเมริกาเรียกว่า boba ซึ่งเป็นฉายาจากฮ่องกงที่มีคำอังกฤษ ball ซ่อนอยู่ข้างใน

ในสหรัฐอเมริกา ชานมไข่มุกมักเรียกว่า boba คำนี้ย้อนไปถึง 波霸 ในภาษากวางตุ้งฮ่องกง วิกิพจนานุกรมให้ความหมายของคำนี้ไว้สองอย่าง คือเม็ดไข่มุกมันสำปะหลังเม็ดใหญ่ และคำสแลงเรียกผู้หญิงหน้าอกใหญ่ วิกิพีเดียบอกว่าชื่อนี้มาจากฉายาของเอมี่ ยิป นักแสดงหญิงชาวฮ่องกง และเครื่องดื่มนี้เข้ามาถึงสหรัฐอเมริกาในทศวรรษ 1990 ครึ่งแรกของ 波霸 มาจากภาษาอังกฤษ คำว่า 波 ในภาษากวางตุ้งแปลว่า “ลูกบอล” ยืมมาจากคำอังกฤษ ball ส่วน 霸 แปลว่า “หัวหน้า สุดยอด” ตามตัวอักษรคำนี้จึงแปลว่า “ลูกบอลใหญ่” คนอเมริกันที่สั่ง boba ก็กำลังใช้คำที่ออกจากภาษาอังกฤษไปในรูป ball แล้วย้อนกลับมาจากฮ่องกง เส้นทาง boba เล็ก มีแค่ 4 ช่อง ภาษาอินโดนีเซีย boba และภาษาเช็ก boba čaj ก็อยู่ในเส้นทางนี้ด้วย

🗺️ ดูชานมไข่มุกบนแผนที่ — ภาษาอังกฤษอเมริกัน
🗣 เทียบ boba
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดชานมไข่มุกน้ำหนึ่ง
ภาษาอังกฤษอเมริกันเจอร์แมนิก~230 ล้านboba/ˈboʊbə/water/ˈwɔɾɚ/one/wʌn/
ภาษาอินโดนีเซียออสโตรนีเซียน~200 ล้าน (~30 ล้าน L1 + ~170 ล้าน L2 / ประจำชาติ)boba/ˈboba/air/ˈair/satu/ˈsatu/
ภาษาชวาออสโตรนีเซียน~68 ล้านboba/boba/banyu/baɲu/siji/sidʒi/
ภาษาเช็กสลาฟ~11 ล้านboba čaj/boba tʃaj/voda/ˈvoda/jeden/ˈjɛdɛn/

ไข่มุก

ตัวเครื่องดื่มเกิดที่ไต้หวันในทศวรรษ 1980 ร้านน้ำชาสองร้านต่างอ้างว่าเป็นต้นตำรับ คือชุนสุ่ยถังที่ไถจงกับร้านน้ำชาฮั่นหลินที่ไถหนาน โดยระบุปี 1987 และ 1986 ตามลำดับ ในปี 2019 ศาลไต้หวันตัดสินว่าชานมไข่มุกจดสิทธิบัตรไม่ได้ และไม่ยกความดีความชอบให้ร้านใดเลย เม็ดแป้งมันเคยมีชื่ออื่นมาก่อน เช่น 粉圓 แต่วิกิพีเดียบอกว่าคำว่าไข่มุก หรือ 珍珠 เข้ามาแทนที่อย่างรวดเร็ว ชื่อเครื่องดื่มนี้คือ 珍珠奶茶 (ʈʂən˥ ʈʂu˥ naɪ˨˩˦ ʈʂʰa˧˥) แปลตรงตัวว่า “ชานมไข่มุก” และมักย่อเหลือ 珍奶 เส้นทางไข่มุกมี 12 ช่อง ภาษาเวียดนาม trà sữa trân châu ใช้ไข่มุกเม็ดเดียวกัน เพราะ trân châu คือเสียงอ่านแบบจีน-เวียดนามของ 珍珠 ส่วนภาษาไทย ชานมไข่มุก ภาษาตุรกี inci çayı ภาษาฝรั่งเศส thé aux perles และภาษามลายู teh susu mutiara ใส่ไข่มุกลงไปด้วยคำในภาษาของตัวเอง

🗣 เทียบไข่มุก
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดชานมไข่มุกน้ำหนึ่ง
ภาษาจีนกลางไต้หวันตระกูลภาษาจีน (จีนกลาง)~23 ล้าน珍珠奶茶/ʈʂən˥ ʈʂu˥ naɪ˨˩˦ ʈʂʰa˧˥/水/ʂweɪ̯˧˩˧/一/i˥/
ภาษาจีนกลางตระกูลภาษาจีน (จีนกลาง)~920 ล้าน珍珠奶茶/ʈʂən˥ ʈʂu˥ naɪ˨˩˦ ʈʂʰä˧˥/水/ʂweɪ̯˧˩˧/一/i˥/
ภาษากวางตุ้งจีน (เยฺว่)~85 ล้าน珍珠奶茶/tsɐn˥ tsyː˥ naːi˩˧ tsʰaː˨˩/水/sɵy˧˥/一/jɐt˥/
ภาษาเวียดนามออสโตรเอเชียติก~85 ล้านtrà sữa trân châu/tɕaː˨˩ sɨə˧ˀ˥ tɕən˧ tɕəw˧/nước/nɨək˧˥/một/mot˧˨ʔ/
ภาษาไทยไท-กะได~60 ล้านชานมไข่มุก/tɕʰaː˧nom˧kʰaj˨˩muk˦˥/น้ำ/nam˦˥/หนึ่ง/nɯŋ˨˩/
ภาษาตุรกีเตอร์กิก~85 ล้านinci çayı/indʒi tʃajɯ/su/su/bir/biɾ/
ภาษาฝรั่งเศสโรแมนซ์~320 ล้านthé aux perles/te o pɛʁl/eau/o/un/œ̃/
ภาษามลายูออสโตรนีเซียน~77 ล้านteh susu mutiara/teh susu mutiara/air/ˈair/satu/satu/

ฟอง

เส้นทางฟองใหญ่ที่สุด มี 26 ช่อง และชื่อนี้อาจเริ่มต้นมาจากเสียง ตามวิกิพจนานุกรม ภาษาอังกฤษ bubble tea เป็นคำที่ตั้งให้ทั้งเสียงและความหมายเข้ากับ boba tea คือยังคงเสียงของ boba ไว้ และเข้ากับเม็ดไข่มุกที่ว่ากันว่าดูเหมือนฟอง ภาษาเกาหลี 버블티 (pʌbɯltʰi) ภาษาฮินดี बबल टी (bəbəl ʈiː) ภาษารัสเซีย бабл-ти (babl tʲi) และภาษาเยอรมัน Bubble Tea รับชื่ออังกฤษมาทั้งคำ บางภาษาแปลทีละคำ ภาษาสเปน té de burbujas ภาษาโปรตุเกส chá de bolhas ภาษาดัตช์ bubbelthee ภาษาฮังการี buboréktea ภาษาเวลส์ te swigod และภาษาฮีบรู תה בועות (te buot) ล้วนแปลว่าชาฟอง ส่วนภาษาอุยกูร์ كۆپۈك سۈت چاي (køpyk syt tʃɑj) คือ “ชานมฟอง” ถ้าวิกิพจนานุกรมพูดถูก ภาษาเหล่านี้ทั้งหมดก็แปลอย่างซื่อตรงจากคำที่ตอนแรกเป็นแค่คำเลียนเสียง ถึงอย่างนั้น ประวัติชาของไต้หวันก็มีฟองจริง ๆ อยู่ด้วย วิกิพีเดียเล่าถึงเครื่องดื่มที่เก่ากว่า คือ 泡沫紅茶 “ชาดำฟอง” ที่เขย่ากับน้ำแข็งจนเป็นฟอง และตอนแรกไม่มีเม็ดแป้งมันใส่อยู่เลย วิกิพีเดียไม่ได้โยงเครื่องดื่มนี้เข้ากับชื่อภาษาอังกฤษ ส่วนสิงคโปร์เรียกชานมไข่มุกในภาษาจีนว่า 泡泡茶

🗣 เทียบฟอง
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดชานมไข่มุกน้ำหนึ่ง
ภาษาอังกฤษเจอร์แมนิกผู้พูดภาษาแม่ ~380 ล้าน + รวมทั้งหมด ~1.5 พันล้าน (รวมผู้พูดเป็นภาษาที่สอง)bubble tea/bʌbl̩ tiː/water/ˈwɔːtə/one/wʌn/
ภาษาเกาหลีตระกูลภาษาเกาหลี~80 ล้าน버블티/pʌbɯltʰi/물/mul/하나/hana/
ภาษาฮินดีอินโด-อารยัน~345 ล้าน คน L1 (รวมภาษาฮินดูสตานีทั้งหมด ~600 ล้าน)बबल टी/bəbəl ʈiː/पानी/paːniː/एक/eːk/
ภาษารัสเซียสลาฟ~255 ล้านбабл-ти/babl tʲi/вода/vɐˈda/один/ɐˈdʲin/
ภาษาเยอรมันเจอร์แมนิก~130 ล้านBubble Tea/babl̩ tiː/Wasser/ˈvasɐ/eins/aɪ̯ns/
ภาษาสเปนโรแมนซ์~47 ล้านté de burbujas/te ðe βuɾβuxas/agua/ˈaɣwa/uno/ˈuno/
ภาษาโปรตุเกสโรแมนซ์~10 ล้านchá de bolhas/ʃa dɨ boʎɐʃ/água/ˈaɡwɐ/um/ũ/
ภาษาดัตช์เจอร์แมนิก~25 ล้านbubbelthee/ˈbʏbəlteː/water/ˈʋaːtər/een/eːn/
ภาษาฮังการีอูราลิก~13 ล้านbuboréktea/ˈbuboreːktɛɒ/víz/viːz/egy/ɛɟː/
ภาษาเวลส์เคลติก~880,000te swigod/teː swɪɡɔd/dŵr/duːr/un/ɨːn/
ภาษาฮีบรูเซมิติก~9 ล้านתה בועות/te buot/מים/ˈmajim/אחד/eˈχad/
ภาษาอุยกูร์เตอร์กิก~12 ล้านكۆپۈك سۈت چاي/køpyk syt tʃɑj/سۇ/su/بىر/bir/

มันสำปะหลังและลูกกลมเล็ก ๆ

ญี่ปุ่นตั้งชื่อตามแป้ง คำว่า タピオカティー (tapʲiokatiː) คือ “ชาทาปิโอกา” หรือชาแป้งมันสำปะหลัง และพูดแค่ タピオカ ก็หมายถึงเครื่องดื่มนี้ได้ คำว่า tapioca ย้อนไปถึงภาษาตูปีโบราณซึ่งเป็นภาษาหนึ่งของบราซิล ชื่อภาษาญี่ปุ่นของเครื่องดื่มไต้หวันจึงมาจากอเมริกาใต้ วิกิพีเดียเล่าว่าเด็กสาววัยรุ่นญี่ปุ่นเอาคำนี้ไปทำเป็นกริยา タピる “ดื่มชาทาปิโอกา” และคำใหม่นี้ได้อันดับหนึ่งในการสำรวจคำสแลงของนักเรียนหญิงมัธยมต้นเมื่อปี 2018 มี 3 ช่องที่มองเห็นลูกกลมเล็ก ๆ ในเครื่องดื่มนี้ ภาษาฟินแลนด์ pallerotee คือ “ชาลูกกลมเล็ก” ภาษาซาฮา шариктаах чэй (ʃariktaːx tʃej) คือ “ชาที่มีลูกกลมเล็ก ๆ” และภาษาอาร์เมเนีย գնդիկներով թեյ (ɡəndikneɾov tʰej) ก็มีความหมายเดียวกัน วิกิพีเดียภาษาฟินแลนด์ยังให้ชื่ออีกสองชื่อไว้ในประโยคแรก คือ kuplatee และ helmitee หรือชาฟองกับชาไข่มุก ประโยคภาษาฟินแลนด์ประโยคเดียวจึงครอบคลุมสามเส้นทางของแผนที่นี้

🗣 เทียบมันสำปะหลังและลูกกลมเล็ก ๆ
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดชานมไข่มุกน้ำหนึ่ง
ภาษาญี่ปุ่นตระกูลภาษาญี่ปุ่น~125 ล้านタピオカティー/tapʲiokatiː/水/mizɯ/一/itɕi/
ภาษาฟินแลนด์อูราลิก~5.5 ล้านpallerotee/ˈpɑlːeroˌteː/vesi/ˈʋesi/yksi/ˈyksi/
ภาษาซาฮาตระกูลเตอร์กิก (สาขาไซบีเรีย / เตอร์กิกตะวันออกเฉียงเหนือ)~450,000шариктаах чэй/ʃariktaːx tʃej/уу/uː/биир/biːr/
ภาษาอาร์เมเนียอินโด-ยูโรเปียน (อาร์เมเนีย)~6.7 ล้านգնդիկներով թեյ/ɡəndikneɾov tʰej/ջուր/dʒuɾ/մեկ/mek/

“ช่อง” คือรายการของภาษาหรือสำเนียงหนึ่งบนแผนที่

แหล่งข้อมูล

อ่านต่อ

ดูเพิ่มเติม: บทความ · Word Map — 168 คำหลัก · Han Map — การอ่านอักษรจีน

เปิดแผนที่แบบโต้ตอบ: Word Map · Han Map · Name Map · Time Map · Word Order · Tree

ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก

จัดทำโดย Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · หน้าแรก LangMap