Foor'íŋ belé
Fur
Nilosaharanisch (Fur)
Fur ist die Sprache der Fur in Darfur im Westen des Sudan und in der benachbarten Region Sila im Tschad, mit Schwerpunkt im Bergmassiv Jebel Marra; die Sprecher nennen sich selbst Poora und ihre Sprache Foor'íŋ belé. Es bildet zusammen mit dem Amdang des Tschad einen eigenen kleinen Zweig des Nilosaharanischen und hat keine nahen Verwandten. Substantive markieren den Numerus durch wechselnde Präfixe statt durch Suffixe — Singular d- oder n- gegenüber Plural k-, wie in nʉ́ŋɨ́ „Auge“ neben kʉ́ŋɨ́ „Augen“ —, und das Verbalsystem ist berüchtigt für Allomorphe, die so weit auseinandergehen, dass eine einzige Wurzel in mehreren scheinbar unverwandten Gestalten auftreten kann. Fur hat zwei Tonregister, Hoch (mit Akut markiert) und Tief (unmarkiert), sowie einen ATR-Vokalkontrast, der in der in den 1990er-Jahren entwickelten, auf SIL beruhenden lateinischen Orthographie mit den Zusatzbuchstaben ɨ, ʉ und a̱ geschrieben wird; wo diese Orthographie für ein Wort nicht belegt ist, folgen die hier angegebenen Formen den Transkriptionen von Jakobi und Beaton. Etwa 790.000 Menschen sprechen Fur, und obwohl die Kriege in Darfur einen großen Teil der Bevölkerung vertrieben haben, wird die Sprache weiterhin an Kinder weitergegeben und im Rundfunk sowie in Alphabetisierungsmaterialien verwendet.
Wo die Sprache gesprochen wird
Fur: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Nilosaharanisch (Fur)
| Bedeutung | Fur | Hajong | Lardil | Urbantu | Dâw | Baniwa | Yangkaal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | kòrò /kòrò/ | pani /pani/ | nguka /ŋuka/ | *-jíjì /-jíjì/ | nǝ̌x /nə̌x/ | óoni /óoni/ | nguku /ŋuku/ |
| Feuer | udú /ùdú/ | ag /aɡ/ | nyuda /ɲuda/ | *-dído /-dído/ | bohõ̂ /bohõ̂/ | ttídzee /t̪ídzee/ | ngida /ŋida/ |
| Sonne | dùlé /dùlé/ | bela /bela/ | warrka /waɾka/ | *-júbà /-júbà/ | xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ | kámoi /kámoi/ | warrku /waɾku/ |
| Mond | dʋ́àl /dʊ́àl/ | চান /tʃan/ | kirdikir /kiɖikir/ | *-jèdì /-jèdì/ | xɨtɨ̂m /xɨtɨ̂m/ | kéeri /kéeɻi/ | waldarra /waldaɾa/ |
| Stern | wírí /wírí/ | tara /taɾa/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | *-nyényèdí /-ɲéɲèdí/ | mʼæ̃̌h /mʼæ̃̌h/ | hiwírhi /hiwíɻhi/ | miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ |
| Nacht | lul /lùːl/ | rati /rati/ | nata /nata/ | *-tíkʊ̀ /tikʊ/ | cem /cem/ | déepi /déepi/ | ngimi /ŋimi/ |
| Schnee | — /—/ | borof /bɔrof/ | — | — | — /—/ | — /—/ | — |
| Erde | sùːrù /sùːrù/ | মাটি /maʈi/ | — | *-cɪ́ /-cɪ́/ | cax /cax/ | híipai /híipai/ | — |
| Berg | fúgó /fúɡó/ | — | — | — | — | hidzápa /hidzápa/ | — |
| Mutter | íya /íja/ | ma /ma/ | ngama /ŋama/ | *-nyìná /-nyìná/ | mɛ̃ʔ /mɛ̃ʔ/ | hádoa /hádoa/ | ngamathu /ŋamat̪u/ |
| Vater | âba /âba/ | baba /baba/ | kantha /kan̪t̪a/ | *-íce /-íce/ | ʔǐp /ʔǐp/ | hániɻi /hániɻi/ | kanthathu /kant̪at̪u/ |
| Ich | ká /ká/ | moi /muɪ/ | ngada /ŋada/ | — /—/ | ʔãh /ʔãh/ | nhóa /nhóa/ | ngada /ŋada/ |
| Du | jɨ́ /ɟɪ́/ | tui /tuɪ/ | nyingki /ɲiŋki/ | — /—/ | ʔãm /ʔãm/ | phía /pʰía/ | nyingka /ɲiŋka/ |
| Wir | kɨ́ /kɪ́/ | amra /amra/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | — /—/ | ʔid /ʔid/ | wha /wha/ | ngakulda / ngalda /ŋakulda / ŋalda/ |
| Name | kònà /kònà/ | nam /nam/ | nyunda /ɲunda/ | *-jína /-jína/ | xǎt /xǎt/ | iipítana /iipítana/ | nida /nida/ |
| Mensch | dùó /dùó/ | — | — | *-ntʊ̀ /-ntʊ̀/ | — | newíki /newíki/ | — |
| Kopf | tàbù /tàbù/ | — | — | *-tʊ́è /-tʊ́è/ | nũh /nũh/ | hiwída /hiwída/ | — |
| Auge | nʉ́ŋɨ́ /nʊ́ŋɪ́/ | soku /sɔku/ | kuwa /kuwa/ | *-jícò /-jícò/ | tɨm /tɨm/ | thi /thi/ | miburlda /mibuɭda/ |
| Ohr | dɨ́ló /dɪ́ló/ | kan /kan/ | — | *-tʊi /tʊi/ | xũ̂j /xũ̂j/ | héeni /héeni/ | — |
| Nase | dòrmí /dòrmí/ | nak /nak/ | — | *-jʊ́dʊ̀ /-jʊ́dʊ̀/ | tôɟ /tôɟ/ | hitáko /hitáko/ | — |
| Mund | útò /útò/ | — | — | *-nʊ̀à /-nʊ̀à/ | nɔ̃h /nɔ̃h/ | nóma /nóma/ | — |
| Zahn | dagi /daɡi/ | dat /dat/ | kadma leman /kadma leman/ | *-jìnò /dʒino/ | tǝg /təɡ/ | eétsha /eétʃa/ | damanda /damanda/ |
| Zunge | dali /dali/ | jiba /dʒiba/ | jalda leman /dʒalda leman/ | *-dìmì /dimi/ | nɔ̃hkæ̂d /nɔ̃hkæ̂d/ | eenéne /eenéne/ | jalngantha /ɟalŋant̪a/ |
| Hand | dóŋá /dóŋá/ | hat /hat/ | marlda /maɭda/ | *-bókò /-bókò/ | ʃôb /ʃôb/ | káapi /káapi/ | — /—/ |
| Fuß | tàar /tàːr/ | theng /ʈʰeŋ/ | jaa /dʒaː/ | *-gʊ̀dʊ̀ /ɡʊdʊ/ | cɨ̌m /cɨ̌m/ | híipa /híipa/ | — |
| Herz | kilmá /kìlmá/ | mon /mon/ | bulja /buldʒa/ | *-tíma /-tíma/ | hæ̃g tôj /hæ̃ɡ tôj/ | kaale /kaaɺe/ | — /—/ |
| Knochen | daru /daru/ | harang /haraŋ/ | kadma /kadma/ | *-kúpà /kupa/ | kɛg /kɛɡ/ | áapi /áapi/ | julda /ɟulda/ |
| Blut | kewa /kɛwa/ | rokto /rɔkto/ | kanda /kanda/ | *-gàdí /ɡadi/ | jɨ̂w /jɨ̂w/ | iiránaa /iiɻánaa/ | kandu /kandu/ |
| Liebe | — /—/ | — /—/ | — /—/ | *-kʊ́nda /-kʊ́nda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baum | kuru /kuru/ | gas /ɡas/ | thungal /θuŋal/ | *-tí /-tí/ | təg /təɡ/ | háiko /háiko/ | — /—/ |
| Hund | ásà /ásà/ | kuthura /kutʰuɾa/ | ngawa /ŋawa/ | *-bʊ́à /-bʊ́à/ | jãm /jãm/ | tsíino /tsíino/ | — /—/ |
| Katze | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | pitsána /pitsána/ | — /—/ |
| Fisch | fun /fun/ | mas /maːtʃʰ/ | yaka /jaka/ | *-cùì /cùì/ | hãːp /hãːp/ | kóphe /kúpʰe/ | yakuri /jakuɾi/ |
| Ei | dɨróŋ /dɪróŋ/ | dim /dim/ | — | *-ìgɪ́ /-ìgɪ́/ | tɨ̌p /tɨ̌p/ | éewhe /éewhe/ | — |
| Haus | tòŋ /tòŋ/ | ghor /ɡʱoɾ/ | ngambirr /ŋambir/ | *-jʊ̀ /-jʊ̀/ | tɔp /tɔp/ | pántti /pánt̪i/ | — /—/ |
| Salz | kerra /kɛrːa/ | — | — | *-jínyʊ̀ /-jíɲʊ̀/ | — | íiwi /íiwi/ | — |
| Essen | ám- /ám/ | kha /kʰa/ | jitha /dʒiθa/ | *-dɪ́a /-dɪ́a/ | wæ̂d /wæ̂d/ | íiñha /íiɲha/ | — /—/ |
| Trinken | ba- /ba/ | kha /kʰa/ | kurdama /kuɖama/ | *-nyʊ̀ /-nyʊ̀/ | ʔǝg /ʔəɡ/ | íira /íiɻa/ | — /—/ |
| Eins | tòk /tòk/ | ek /ek/ | warnge /waɾŋe/ | *-mò /-mò/ | mʼæ̃ʔ /mʼæ̃ʔ/ | aapa /aapa/ | — /—/ |
| Zwei | a̱w /ə̀w/ | dui /duɪ/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | *-bɪ̀dɪ̀ /-bɪ̀dɪ̀/ | tɨ̌m /tɨ̌m/ | dzáma /dzáma/ | kiyarrngka /kijaɾŋka/ |
| Drei | iis /iːs/ | tin /tin/ | mungkalan /muŋkalan/ | *-tátʊ̀ /tatʊ/ | mũtwáp /mũtwáp/ | madali /madali/ | — /—/ |
| Vier | òŋàl /òŋàl/ | — | — | *-nàì /nai/ | — | — | — |
| Fünf | òòs /òːs/ | — | — | *-táano /táːno/ | — /—/ | — /—/ | — |
| Hundert | fírí /fírí/ | — | — | — | — | — | — |
| Hallo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Gut | tullé /tùlːé/ | bhala /bʱala/ | kuba /kuba/ | *-jijá /-jijá/ | jæ̃̂w /jæ̃̂w/ | mátsia /mátsia/ | — /—/ |
| Neu | dɨwwô /dɪwːô/ | — | — | *-pɪ́à /-pɪ́à/ | — | éemi /éemi/ | — |
| Rot | fùkká /fùkːá/ | lal /lal/ | kandukan /kandukan/ | *-kúndù /-kúndù/ | nô /nô/ | íirai /íiɻai/ | kandukandu /kandukandu/ |
| Weiß | fàttá /fàtːá/ | dhola /dʱola/ | — | — | hô /hô/ | háale /háaɺe/ | — |
| Schwarz | dìkkó /dìkːó/ | — | — | *-jídʊ̀ /-jídʊ̀/ | câ /câ/ | íitta /íit̪a/ | — |
| Grün | kirro /kirːo/ | — | — | — | mɨ̃̂ /mɨ̃̂/ | hípole /hípole/ | — |
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite