هزارگی
Hazaragi
Iranian (Persian)
Hazaragi is the variety of Persian spoken by the Hazara people of central Afghanistan (Hazarajat) and significant diasporas in Quetta (Pakistan), Mashhad (Iran), and resettlement communities in Australia and Europe. It diverges from Standard Dari in phonology (e.g., /b/ → /w/, vowel reductions), lexicon, and a distinctive layer of Mongolic and Turkic loanwords reflecting historical Mongol-period settlement of the central Afghan highlands by Chagatai-era retainers.
Where it is spoken
87 core words in Hazaragi
Sources
- Hazaragi Bible (bible.com 4232) — the row matches it in آفتو 'sun' (MAT 24:29 آفتَو), ستاره, آو 'water' (JHN 13:5), دان 'mouth' (MAT 15:11), انسان 'person' (MAT 4:4), کوه (MAT 17:1), ماهی (MAT 12:40), خون (MAT 26:28), عسل (MAT 3:4), نمک (MAT 5:13), سیاه / سفید (MAT 5:36), سر (MAT 10:30), پای (JHN 13:5 پایای), نود و نه (MAT 18:12 نَوَد-و-نُه); Shahristani, Qāmūs-i lahja-yi Darī-yi Hazāragī (archive.org 20240518_20240518_1445; OCR unusable, cited by r57 from page images)
Words compared
Compared with languages in the same classification: Iranian (Persian)
| Meaning | Hazaragi | Dari | Tajik | Judeo-Persian | Classical Persian | Southern Luri | Bakhtiari |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Water | آو /ɑːw/ | آب /ɑːb/ | об /ob/ | אב /ɒːb/ | آب /aːb/ | âw /ɒːw/ | او /aw/ |
| Fire | آتش /ɑːtaʃ/ | آتش /ɑːtaʃ/ | оташ /otaʃ/ | אתש /ɒːteʃ/ | آتش /aːtaʃ/ | taš /taʃ/ | تش /tæʃ/ |
| Sun | آفتو /ɑːftow/ | خورشید /xoɾʃed/ | офтоб /oftob/ | חורשיד /xorʃiːd/ | خورشید /xʷarʃeːd/ | xor /xor/ | خور /xor/ |
| Moon | مه /maː/ | ماه /mɑːh/ | моҳ /moh/ | מאה /mɒːh/ | ماه /maːh/ | mâng /mɑːŋ/ | مانگ /mãŋ/ |
| Star | ستاره /sitɑra/ | ستاره /setɑːˈɾa/ | ситора /sitoˈra/ | סתארה /setɒre/ | ستاره /sitaːra/ | estâre /esˈtɑːɾe/ | ئستاره /estɒːɾe/ |
| Night | شو /ʃaw/ | شب /ʃaw/ | шаб /ʃab/ | שב /ʃab/ | شب /ʃab/ | šow /ʃow/ | شو /ʃaw/ |
| Rain | باران /bɒɾɒn/ | باران /bɑːˈɾɑːn/ | борон /boˈron/ | — | باران /baːˈraːn/ | bârun /bɒːrun/ | بارون /bɒːrun/ |
| Snow | برف /barf/ | برف /barf/ | барф /barf/ | ברף /bæɾf/ | برف /barf/ | barf /barf/ | برف /barf/ |
| Wind | باد /bɒd/ | باد /bɑːd/ | бод /bod/ | באד /bɒd/ | باد /baːd/ | bâd /bɒd/ | باد /bɒd/ |
| Earth | خاک /xɑk/ | خاک /xɑːk/ | хок /xɔk/ | — | خاک /xaːk/ | zamin /zamin/ | خاک /xɒːk/ |
| Stone | سنگ /saŋ/ | سنگ /saŋɡ/ | санг /saŋɡ/ | סנג /sæŋɡ/ | سنگ /saŋɡ/ | sang /saŋɡ/ | برد /beɾd/ |
| Mountain | کوه /koh/ | کوه /koːh/ | кӯҳ /kɵh/ | — | کوه /koːh/ | — | کُه /koh/ |
| Sea | دریا /darjɒ/ | بحر /bahr/ | баҳр /bahr/ | — | دریا /darˈjaː/ | — | دریا /derjɒː/ |
| Mother | آبه /ɑːba/ | مادر /mɑːdaɾ/ | модар /modar/ | מאדר /mɒːdær/ | مادر /maːdar/ | dâ /dɑː/ | دا /daː/ |
| Father | آته /ɑːta/ | پدر /padaɾ/ | падар /padar/ | פדר /pedær/ | پدر /pidar/ | bowâ /boˈwɑː/ | بوا /bowa/ |
| Daughter | دختر /duxtar/ | دختر /duxˈtaɾ/ | духтар /duxtar/ | דוכתר /doxˈtær/ | دختر /duxtar/ | — | دهدر /dohdar/ |
| I | مه /ma/ | من /man/ | ман /man/ | מן /man/ | من /man/ | mo /mo/ | مو /mo/ |
| You | تو /tu/ | تو /to/ | ту /tu/ | תו /to/ | تو /toː/ | to /to/ | تو /to/ |
| We | ما /mɒ/ | ما /mɑː/ | мо /mo/ | מא /mɒ/ | ما /maː/ | ima /iˈma/ | ایما /ima/ |
| Name | نام /nɑm/ | نام /nɑːm/ | ном /nom/ | נאם /nɒm/ | نام /naːm/ | num /num/ | نوم /num/ |
| Person | انسان /insɒn/ | انسان /insɑːn/ | одам /oˈdam/ | — | کس /kas/ | — | آدم /ɒːdom/ |
| Head | سر /sar/ | سر /sar/ | сар /sar/ | — | سر /sar/ | — | سر /sar/ |
| Eye | چم /tʃam/ | چشم /tʃaʃm/ | чашм /tʃaʃm/ | צ׳שם /tʃeʃm/ | چشم /tʃaʃm/ | tiya /tiˈja/ | تیه /tijah/ |
| Ear | گوش /ɡoʃ/ | گوش /ɡuʃ/ | гӯш /ɡɵʃ/ | גוש /ɡuʃ/ | گوش /ɡuːʃ/ | guš /ɡuʃ/ | گوش /ɡuʃ/ |
| Nose | بینی /bini/ | بینی /biːˈniː/ | бинӣ /biˈni/ | — | بینی /biːniː/ | — | — |
| Mouth | دان /dɒn/ | دهان /dahɑːn/ | даҳон /daˈhon/ | — | دهان /dahaːn/ | — | دهون /dohun/ |
| Tooth | دندان /dandɒn/ | دندان /dandɑːn/ | дандон /dandon/ | דנדאן /dandɒn/ | دندان /dandaːn/ | dendun /dendun/ | دندون /dendun/ |
| Tongue | زبان /zabɒn/ | زبان /zabɑːn/ | забон /zaˈbon/ | זבאן /zabɒn/ | زبان /zabaːn/ | zown /zown/ | زون /zun/ |
| Hand | دست /dast/ | دست /dast/ | даст /dast/ | דסת /dæst/ | دست /dast/ | das /das/ | دست /das/ |
| Foot | پای /pɒj/ | پا /pɑː/ | пой /poj/ | פא /pɒ/ | پای /paːj/ | pâ /pɑː/ | پا /pɒː/ |
| Heart | دل /dil/ | دل /dil/ | дил /dil/ | דל /del/ | دل /dil/ | del /del/ | دل /del/ |
| Bone | استخوان /ustuxɒn/ | استخوان /ustuˈxɑːn/ | устухон /ustuˈxon/ | אסתכואן /ostoxɒn/ | استخوان /ustuˈxaːn/ | has /has/ | استخون /astaxun/ |
| Blood | خون /xuːn/ | خون /xuːn/ | хун /xun/ | כון /xun/ | خون /xuːn/ | xun /xun/ | خین /xin/ |
| Love | عشق /eʃq/ | عشق /eʃq/ | ишқ /iʃq/ | עשק /eʃq/ | عشق /ʔiʃq/ | âšeqi /ɒːʃeˈqi/ | عشق /eʃq/ |
| Tree | درخت /daɾaxt/ | درخت /daɾaxt/ | дарахт /daraxt/ | דרכת /deræxt/ | درخت /diraxt/ | derext /deˈɾaxt/ | دار /dɒːr/ |
| Dog | سگ /seɡ/ | سگ /saɡ/ | саг /saɡ/ | סג /sæɡ/ | سگ /saɡ/ | seg /seɡ/ | کچک /kotʃok/ |
| Cat | پشک /poʃak/ | پشک /puʃak/ | гурба /ɡurba/ | גורבה /ɡorbe/ | گربه /ɡurba/ | gorbe /ɡoɾˈbe/ | پشی /peʃi/ |
| Fish | ماهی /maːˈhiː/ | ماهی /mɑːˈhiː/ | моҳӣ /moˈhi/ | מאהי /mɒːhi/ | ماهی /maːˈhiː/ | mohi /mohi/ | ماهی /moi/ |
| Bird | پرنده /paɾanda/ | پرنده /parinda/ | паранда /paranda/ | — | مرغ /murɣ/ | — | بالنده /bɒːlende/ |
| Egg | خیگینه /xajɡina/ | تخم‌مرغ /toxme morɣ/ | тухм /tuxm/ | — | خایه /xaːja/ | — | تُحم /tohm/ |
| Bear | خرس /xirs/ | خرس /xirs/ | хирс /xirs/ | — | خرس /xirs/ | — | خرس /xers/ |
| Horse | آس /ɒs/ | اسپ /asp/ | асп /asp/ | — | اسپ /asp/ | — | اسب /asb/ |
| House | خانه /xɑːna/ | خانه /xɑːna/ | хона /xona/ | כאנה /xɒːne/ | خانه /xaːna/ | xune /xuˈne/ | هونه /howne/ |
| Milk | شیر /ʃiːr/ | شیر /ʃiːr/ | шир /ʃir/ | שיר /ʃir/ | شیر /ʃiːr/ | šir /ʃir/ | شیر /ʃir/ |
| Honey | عسل /asal/ | عسل /asal/ | асал /asal/ | — | انگبین /aŋɡubiːn/ | — | عسل /asal/ |
| Salt | نمک /namak/ | نمک /namak/ | намак /namak/ | נמך /næmæk/ | نمک /namak/ | — | نمک /nemek/ |
| Wine | شراب /ʃaˈrɑːb/ | شراب /ʃaˈrɑːb/ | шароб /ʃarob/ | — | می /maj/ | šarâb /ʃaˈɾɑːb/ | شراو /ʃarɒːw/ |
| Rice | برنج /birindʒ/ | برنج /birindʒ/ | биринҷ /biˈrindʒ/ | — | برنج /biˈrindʒ/ | — | برنج /berendʒ/ |
| Iron | آهن /ɑːhan/ | آهن /ɑːhan/ | оҳан /ohan/ | — | آهن /aːhan/ | — | آهن /ɒːhan/ |
| Wheel | چرخ /tʃarx/ | چرخ /tʃarx/ | чарх /tʃarx/ | — | چرخ /tʃarx/ | — | — |
| Silk | ابریشم /abreːˈʃam/ | ابریشم /abreːʃam/ | абрешим /abreˈʃim/ | — | ابریشم /abreːˈʃam/ | — | اوریشم /awriʃem/ |
| Book | کتاب /kitɒb/ | کتاب /kiˈtɑːb/ | китоб /kiˈtob/ | — | کتاب /kiˈtaːb/ | — | کتاو /ketɒːw/ |
| Eat | خوردو /xoɾdoː/ | خوردن /xoɾdan/ | хӯрдан /xɵrˈdan/ | חורדן /xordæn/ | خوردن /xʷurdan/ | xardan /xarˈdan/ | خواردن /xwoɾdan/ |
| Drink | نوشیدو /noʃidoː/ | نوشیدن /noʃidan/ | нӯшидан /nɵʃidan/ | נושידן /nuːʃidæn/ | آشامیدن /aːʃaːmiːdan/ | xardan /xarˈdan/ | خواردن /xwoɾdan/ |
| Sleep | خوابیدو /xɒbidoː/ | خوابیدن /xɑːbiˈdan/ | хобидан /xobiˈdan/ | — | خفتن /xuftan/ | xawsidan /xawsiˈdan/ | خوسیدن /xowsiˈdan/ |
| One | یک /jak/ | یک /jak/ | як /jak/ | יך /jek/ | یک /jak/ | yak /jak/ | یه /je/ |
| Two | دو /du/ | دو /du/ | ду /du/ | דו /do/ | دو /doː/ | do /do/ | دو /do/ |
| Three | سه /se/ | سه /se/ | се /se/ | סה /se/ | سه /sih/ | se /se/ | سه /se/ |
| Four | چار /tʃɒr/ | چهار /tʃahɑːr/ | чор /tʃor/ | — | چهار /tʃahaːr/ | char /tʃɒr/ | چار /tʃar/ |
| Five | پنج /pandʒ/ | پنج /pandʒ/ | панҷ /pandʒ/ | — | پنج /pandʒ/ | panj /pandʒ/ | پنج /pændʒ/ |
| Hundred | صد /sad/ | صد /sad/ | сад /sad/ | — | صد /sad/ | sad /sad/ | صد /sæd/ |
| Hello | سلام /salɑm/ | سلام /salɑːm/ | салом /salom/ | שלום /ʃɒːlom/ | درود /duruːd/ | salâm /saˈlɑːm/ | سلام /salaːm/ |
| Thank you | تشکر /taʃakkur/ | تشکر /taʃakkoɾ/ | раҳмат /rahmat/ | ספאס /sepɒːs/ | سپاس /sipaːs/ | mamnun /mamˈnun/ | ممنون /mamnun/ |
| Good | خو /xoː/ | خوب /xob/ | хуб /xub/ | חוב /xuːb/ | نیک /neːk/ | xow /xow/ | خو /xoːu/ |
| New | نو /naw/ | نو /naw/ | нав /nav/ | — | نو /naw/ | — | نو /naw/ |
| Red | سرخ /suɾx/ | سرخ /soɾx/ | сурх /surx/ | סורך /suɾx/ | سرخ /surx/ | sorx /soɾx/ | سرخ /seɾx/ |
| White | سفید /safed/ | سفید /safeːd/ | сафед /safed/ | ספיד /sefiːd/ | سپید /sɛpiːd/ | sefid /seˈfid/ | اسبید /esbejd/ |
| Black | سیاه /sijɒ/ | سیاه /sijɑːh/ | сиёҳ /sijoh/ | — | سیاه /sijaːh/ | — | سیاه /sijɒːh/ |
| Green | سبز /sabz/ | سبز /sabz/ | сабз /sabz/ | — | سبز /sabz/ | — | سوز /sawz/ |
| Orange | پرتقال /poɾtaɣɒl/ | پرتقال /poɾtaɣɑːl/ | афлесун /afleˈsun/ | — | نارنج /naːrandʒ/ | — | پرتقال /poɾteɣɒl/ |
| Ninety-nine | نود و نه /nawad u no/ | نود و نه /nawad u no/ | наваду нӯҳ /navadu nʉh/ | — | — | — | نود و نه /nævæd o noh/ |
Page 1/9
Open the interactive map: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Part of LangMap — a linguistic visualization project. This is a static, crawlable summary; the interactive maps offer pronunciation audio, filters, and a globe view.
Made by Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap home