Proto-Austronesian
פרוטו-אוסטרונזית
פרוטו-שפה (משוחזרת) · גרסה היסטורית / מוסתרת
פרוטו-אוסטרונזית (PAN) היא האב הקדמון המשוחזר של משפחת הלשונות האוסטרונזית — אחת הגדולות בעולם, המשתרעת ממדגסקר ועד אי הפסחא. נהוג למקם אותה בטייוואן סביב 4000–3000 לפנה״ס, לפני ההתפשטות הימית הגדולה ברחבי דרום-מזרח אסיה האיים והאוקיינוס השקט; השחזור (שנפתח בידי דמפוולף ולימים עודכן בידי דייען ובעיקר בלסט וסטארוסטה) נשען במידה רבה על השפות הפורמוזניות המסתעפות, שחשיבותן המכרעת למיון-המשנה הגבוה הוכרה רק לאחר דמפוולף, שהשחזור שלו עצמו התבסס על עדים מלאיו-פולינזיים.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בפרוטו-אוסטרונזית
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: פרוטו-שפה (משוחזרת)
| משמעות | פרוטו-אוסטרונזית | מלאית עתיקה | פאזה | בונון | צ'אם עתיקה | מנדר | איטבאיאטן |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | *daNum /daNum/ | air /air/ | dalum /dalum/ | danum /danum/ | ie /ʔiə/ | uai /uai/ | ranom /ranom/ |
| אש | *Sapuy /Sapuy/ | api /api/ | hapuy /hapuj/ | sapuz /sapuz/ | apuy /ʔapuj/ | api /api/ | hapoy /hapoj/ |
| שמש | *waRi /waRi/ | matari /matari/ | rizax /ɾizax/ | vali /vali/ | huriy /hurij/ | mata allo /mata alːo/ | araw /araw/ |
| ירח | *bulaN /bulaN/ | bulan /bulan/ | ilas /ilas/ | buan /buan/ | bulan /bulan/ | bulang /bulaŋ/ | voxan /voɣan/ |
| כוכב | *bituqen /bituqen/ | bintang /bintaŋ/ | mintol /mintol/ | bintuhan /bintuhan/ | bituk /bituʔ/ | bittoeng /bittoeŋ/ | vitoen /vitoɨn/ |
| לילה | *beRŋi /beʀŋi/ | malam /malam/ | xinian /xinian/ | labian /labian/ | malam /malam/ | bongi /boŋi/ | aʼxep /aʔɣɨp/ |
| גשם | *quzaN /quzaN/ | — | udan /udan/ | qudan /qudan/ | — | urang /uˈraŋ/ | timoy /timoj/ |
| שלג | *SuReNa /SuReNa/ | — | hahela /hahela/ | paav /paav/ | — | — | — |
| רוח | *bali /bali/ | — | bari /baɾi/ | luvluv /luvluv/ | — | angin /aŋin/ | sarawsaw /sarawsaw/ |
| אדמה | *taneq /taneq/ | — | daxe /daxəʔ/ | dalah /dalah/ | — | litaq /litaʔ/ | tana /tana/ |
| אבן | *batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batu /batu/ | batau /batau/ | batu /batu/ | vato /vato/ |
| הר | *bukij /bukij/ | — | — | ludun /ludun/ | — | buttu /butːu/ | — |
| ים | *tenem /tenem/ | — | awas /awas/ | ning-av /ŋiŋʔav/ | — | sasiq /sasiʔ/ | hawa /hawa/ |
| אמא | *ina /ina/ | ibu /ibu/ | ina /ina/ | tina /tina/ | inā /ina/ | indoq /indoʔ/ | ina /ina/ |
| אבא | *ama /ama/ | bapa /bapa/ | aba /aba/ | tama /tama/ | amā /ama/ | ama /ama/ | ama /ama/ |
| אני | *aku /aku/ | aku /aku/ | yaku /jaku/ | saikin /saikin/ | ku /ku/ | iyau /ijau/ | yaken /jakɨn/ |
| אתה | *iSu /iSu/ | kamu /kamu/ | isiu /isiu/ | suu /suʔu/ | hã /haː/ | io /iʔo/ | ʼimo /ʔimo/ |
| אנחנו | *kita / *kami /kita / kami/ | kita / kami /kita / kami/ | ita / yami /ita / jami/ | kata / kaimin /kata / kaimin/ | — /—/ | ikiq / ingkaiq /ikiʔ / iŋkaiʔ/ | yaten / yamen /jatɨn / jamɨn/ |
| שם | *ŋajan /ŋajan/ | ngaran /ŋaran/ | ngadan /ŋadan/ | ngaan /ŋaan/ | angan /aŋan/ | sanga /saŋa/ | ngaran /ŋaran/ |
| אדם | *Cau /tsau/ | — | saw /saw/ | bunun /bunun/ | urāṅ /uraːŋ/ | tau /tau/ | tawo /tawo/ |
| ראש | *quluh /quluh/ | — | punu /punu/ | bungu /buŋu/ | — | ulu /ulu/ | oxo /oɣo/ |
| עין | *maCa /maCa/ | mata /mata/ | daurik /dauɾik/ | mata /mata/ | matā /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| אוזן | *Caliŋa /tsaliŋa/ | — | sainga /saiŋa/ | tainga /taiŋa/ | — | talinga /taliŋa/ | talinya /taliɲa/ |
| אף | *ujuŋ /ujuŋ/ | — | muzing /muziŋ/ | ngutus /ŋutus/ | idung /iduŋ/ | pudzung /puðuŋ/ | mohdan /mohdan/ |
| שן | *nipen /nipen/ | gigi /ɡiɡi/ | lepeng /ləpəŋ/ | nipun /nipun/ | tagai /taɡaj/ | isi /isi/ | nyipen /ɲipɨn/ |
| לשון | *Sema /Sema/ | lidah /lidah/ | dahama /dahama/ | mamaʼ /mamaʔ/ | dalah /dalah/ | lila /lila/ | rila /rila/ |
| יד | *lima /lima/ | tangan /taŋan/ | rima /ɾima/ | ima /ima/ | taŋin /taŋin/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| כף רגל | *qaqay /qaqay/ | — | karaw /kaɾaw/ | bantas /bantas/ | takai /takai/ | — | ayi /aji/ |
| לב | *pusuq /pusuq/ | hati /hati/ | baga /baɡa/ | is-ang /isaŋ/ | hatai /hatai/ | ate /ate/ | tawor /tawor/ |
| עצם | *CuqelaN /CuqelaN/ | tulang /tulaŋ/ | bul /bul/ | tuhnaz /tuhnað/ | talang /talaŋ/ | buku /buku/ | toʼxang /toʔɣaŋ/ |
| דם | *daRaq /daRaq/ | darah /darah/ | damu /damu/ | haidang /haidaŋ/ | darah /darah/ | ceraq /tʃɛraʔ/ | raya /raja/ |
| קקי | *Caqi /tsaqi/ | — | — | taki /taki/ | — | tai /tai/ | — |
| אהבה | — /—/ | sayang /sajaŋ/ | — /—/ | madaidaz /madaidaz/ | klɛn /klɛn/ | mappinawa /mapːinawa/ | — /—/ |
| עץ | *kaSiw /kaSiw/ | kayu /kaju/ | kahuy /kahuj/ | kahu /kahu/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | kaju /kaju/ | kayoh /kajoh/ |
| כלב | *asu /asu/ | anjing /andʒiŋ/ | wazu /wazu/ | asu /asu/ | asuv /asuw/ | asu /asu/ | tito /tito/ |
| חתול | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ngingiyaw /ŋiŋijaw/ | mɛw /mɛw/ | mio /mio/ | — /—/ |
| דג | *Sikan /Sikan/ | ikan /ikan/ | alaw /alaw/ | iskan /iskan/ | ikan /ikan/ | bau /ˈbau/ | among /amoŋ/ |
| ציפור | *manuk /manuk/ | burung /buruŋ/ | ayam /ajam/ | hazam /hazam/ | cim /tʃim/ | manu-manuq /manu manuʔ/ | kangkang /kaŋkaŋ/ |
| פרפר | *baŋbaŋ /baŋbaŋ/ | — | — | balikuan /balikuan/ | — | — | — |
| ביצה | *qiCeluR /qicəlur/ | — | batu pataru /batu pataɾu/ | lububunun /lububunun/ | — | talloq /talːoʔ/ | ittiiyoy /ittiijoj/ |
| דוב | *Cumay /Cumay/ | — | — | tumaz /tumað/ | — | — | — |
| בית | *Rumaq /Rumaq/ | rumah /rumah/ | xuma /xuma/ | lumaq /lumaq/ | sɔŋ /sɔŋ/ | boyang /bojaŋ/ | vaxay /vaɣaj/ |
| מלח | *qasiRa /qasiRa/ | garam /ɡaram/ | pahah /pahah/ | hasila /hasila/ | — | sia /sia/ | asin /asin/ |
| אורז | *beRas /beRas/ | — | — | cilas /tsilas/ | — | baras /baras/ | paray /paraj/ |
| ברזל | *Namat /Namat/ | — | — | ngul-a /ŋulʔa/ | — | bassi /basːi/ | — |
| לאכול | *kaen /kaen/ | makan /makan/ | mekan /məkan/ | maun /maun/ | bɔh /bɔh/ | maʼande /maʔande/ | koman /koman/ |
| לשתות | *inum /inum/ | minum /minum/ | mimaazip /mimaːzip/ | muqun /muqun/ | mɛnum /mɛnum/ | minung /minuŋ/ | ominom /ominom/ |
| לישון | *tuduR /tuduR/ | tidur /tidur/ | masuaw /masuaw/ | masabah /masabah/ | — | matindro /matindro/ | makahicex /makahitʃɨɣ/ |
| אחד | *isa /isa/ | sa /sa/ | adang /adaŋ/ | tasa /tasa/ | sa /sa/ | mesa /mesa/ | aʼsa /aʔsa/ |
| שתיים | *duSa /duSa/ | dua /dua/ | dusa /dusa/ | dusa /dusa/ | dua /dua/ | dua /dua/ | doha /doha/ |
| שלוש | *telu /telu/ | tlu /tlu/ | turu /tuɾu/ | tau /tau/ | klau /klau/ | tallu /talːu/ | atlo /atlo/ |
| ארבע | *Sepat /səpat/ | mpat /əmpat/ | supat /supat/ | paat /paːt/ | pāt /paːt/ | appe /apːe/ | aʼpat /aʔpat/ |
| חמש | *lima /lima/ | lima /lima/ | xasep /xasəp/ | hima /hima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| מאה | *RaCus /RaCus/ | ratus /ratus/ | haten /hatən/ | saba /saba/ | — | sangatus /saŋatus/ | omyatos /omjatos/ |
| שלום | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | salamaʼ maʼondong /salamaʔ maʔondoŋ/ | — /—/ |
| תודה | — /—/ | — /—/ | — /—/ | uninang /uninaŋ/ | — /—/ | kuruʼ sumangaʼ /kuruʔ sumaŋaʔ/ | — /—/ |
| טוב | — /—/ | baik /baik/ | — /—/ | masial /masial/ | siam /siam/ | macoa /matʃoa/ | mapia /mapia/ |
| חדש | *baqeRuh /baqeRuh/ | — | xias /xias/ | bahlu /baɬu/ | — | baru /baru/ | vaʼyo /vaʔjo/ |
| אדום | *ma-iRaq /ma-iRaq/ | merah /merah/ | lubahing /lubahiŋ/ | madanghas /madaŋhas/ | mưriah /mɨriah/ | mamea /mamea/ | mavayah /mavajah/ |
| לבן | *ma-putiq /maputiq/ | putih /putih/ | risilaw /ɾisilaw/ | maduhlas /maduɬas/ | patih /patih/ | mapute /mapute/ | mahilak /mahilak/ |
| שחור | *qeCeŋeN /qeCeŋeN/ | hitam /hitam/ | terehen /təɾəhən/ | matahdung /matahduŋ/ | hitam /hitam/ | malotong /malotoŋ/ | mavaeng /mavaɨŋ/ |
| הַב הַב | *qawqaw /qawqaw/ | — | — | — | — | — | — |
עמוד 1/8
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap