Aramado
Aari
Afroasiatica
L'aari (aramado) è una lingua omotica della famiglia afroasiatica, parlata da circa 150.000 persone nella Zona dell'Omo Meridionale, nel sud dell'Etiopia, principalmente nel woreda di Aari. Gli aari sono uno dei gruppi di lingua omotica più numerosi delle pianure meridionali dell'Etiopia, ricche di lingue cuscitiche e omotiche. Dal punto di vista linguistico, l'aari fa parte del sottoramo aroide dell'omotico, insieme all'hamer-banna e al dime — l'omotico stesso è il ramo più divergente dell'afroasiatico, e tra gli africanisti esiste un dibattito significativo sul fatto se l'omotico debba addirittura essere classificato all'interno dell'afroasiatico (Bender, Theil e altri propongono l'omotico come famiglia linguistica a sé stante). L'aari conserva tratti tipicamente omotici, tra cui l'ordine delle parole SOV, le consonanti eiettive e una morfologia verbale elaborata con schemi insoliti di marcatura della persona.
Dove si parla
87 parole essenziali in aari
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Afroasiatica
| Significato | Aari | Yangkaal | Proto-afroasiatico | Frigio | Umbro | Damin | Etrusco |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | noqa /noˈkʼa/ | nguku /ŋuku/ | *maw- /maw/ | bedu /ˈbedu/ | utur /ˈutur/ | n!2u /ŋ͡ǃŋ͡ǃu/ | neri /ˈneri/ |
| Fuoco | noha /noˈha/ | ngida /ŋida/ | — /—/ | — /—/ | pir /pir/ | — /—/ | verse /ˈwerse/ |
| Sole | háy /haj/ | warrku /waɾku/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | usil /ˈuzil/ |
| Luna | arfi /arfi/ | waldarra /waldaɾa/ | — /—/ | masê /maˈseː/ | — /—/ | — /—/ | tiur /ˈtiur/ |
| Stella | manka /ˈmanka/ | miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Notte | tumi /tʼumi/ | ngimi /ŋimi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pioggia | doobi /doːbi/ | — | — | — | — | — | — |
| Terra | fechʼe /feˈtʃʼe/ | — | — | — | — | — | cel /kel/ |
| Pietra | seeni /seːni/ | — | *ʔabun- /ʔabun/ | — | — | kuujpu /kuːt̠ʲpu/ | tul /tul/ |
| Madre | inde /inde/ | ngamathu /ŋamat̪u/ | *ʔim- /ʔim/ | mater /ˈmater/ | matrer /ˈmatrer/ | — /—/ | ati /ˈati/ |
| Padre | baba /baba/ | kanthathu /kant̪at̪u/ | *ʔab- /ʔab/ | atas /aˈtas/ | patre /ˈpatre/ | — /—/ | apa /ˈapa/ |
| Io | ita /ʔiˈta/ | ngada /ŋada/ | *ʔan- /ʔan/ | az /az/ | — /—/ | n!aa /ŋ͡ǃaː/ | mi /mi/ |
| Tu | ahna /ahˈna/ | nyingka /ɲiŋka/ | — /—/ | — /—/ | tu /tuː/ | n!uu /ŋ͡ǃuː/ | — /—/ |
| Noi | wota /woˈta/ | ngakulda / ngalda /ŋakulda / ŋalda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | n!aa /ŋ͡ǃaː/ | — /—/ |
| Nome | naami /naːˈmi/ | nida /nida/ | *sim- /sim/ | onoman /ˈonoman/ | nome /ˈnome/ | — /—/ | — /—/ |
| Persona | ed /ʔed/ | — | — | — | — | ngaajpu /ŋaːt̠ʲpu/ | — |
| Testa | mata /maˈta/ | — | — | — | — | nguu /ŋuː/ | — |
| Occhio | aafi /aːfi/ | miburlda /mibuɭda/ | *ʕayn- /ʕayn/ | — /—/ | — /—/ | k'uu /kʼuː/ | — /—/ |
| Orecchio | qaam /kʼaːm/ | — | *ʔudun- /ʔudun/ | — | — | — | — |
| Naso | nuki /ˈnuki/ | — | — | — | — | — | — |
| Bocca | afa /ʔaˈfa/ | — | — | — | — | — | — |
| Dente | achʼi /atsʼi/ | damanda /damanda/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Lingua | adim /adim/ | jalngantha /ɟalŋant̪a/ | *lis- /lis/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Mano | aani /ʔaːni/ | — /—/ | — /—/ | zeira /ˈzeːra/ | manuv-e /maˈnuwe/ | — /—/ | — /—/ |
| Piede | duuti /duːti/ | — | — | petes /ˈpetes/ | persi /ˈpersi/ | nguuwii /ŋuːwiː/ | — |
| Cuore | buudi /ˈbuːdi/ | — /—/ | *lib- /lib/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Osso | lefi /lefi/ | julda /ɟulda/ | *ḳas- /kʼas/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sangue | qase /ˈkʼase/ | kandu /kandu/ | *dam- /dam/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Cacca | tooni /ˈtoːni/ | — | — | — | — | — | — |
| Amore | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Albero | ahqe /ahːˈkʼe/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | wiijpu /wiːt̠ʲpu/ | — /—/ |
| Cane | aksi /ˈʔaksi/ | — /—/ | — /—/ | kan /kan/ | — /—/ | nh!2u /ŋ͡ǀŋ͡ǀu/ | — /—/ |
| Gatto | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Pesce | toila /toila/ | yakuri /jakuɾi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | l*i /ɬʔi/ | — /—/ |
| Uccello | afti /afti/ | — | — | — | auif /ˈawif/ | — | — |
| Uovo | muqa /muˈkʼa/ | — | — | — | — | — | — |
| Casa | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sale | sooq /soːkʼ/ | — | — | — | salu /ˈsalu/ | — | — |
| Mangiare | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bere | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Uno | wollaq /ˈwolːakʼ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | unu /ˈunu/ | thuuku /t̻uːku/ | thu /θu/ |
| Due | qasken /kʼasˈken/ | kiyarrngka /kijaɾŋka/ | *sin- /sin/ | — /—/ | dur /dur/ | kurrijpi /kuɾit̠ʲpi/ | zal /tsal/ |
| Tre | makken /makːen/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | trif /trif/ | — /—/ | ci /ki/ |
| Quattro | oydi /ojdi/ | — | — | — | — | — | huth /huθ/ |
| Cinque | donq /donkʼ/ | — | — | — | — | — | mach /max/ |
| Cento | mato /mato/ | — | — | — | — | — | — |
| Ciao | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Grazie | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Buono | laqami /lakʼaˈmi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Nuovo | killa /kilːˈa/ | — | — | — | — | — | — |
| Rosso | zeymi /zejˈmi/ | kandukandu /kandukandu/ | — /—/ | — /—/ | rofa /ˈrofa/ | — /—/ | — /—/ |
| Nero | chʼelmi /tʃʼelˈmi/ | — | — | — | atru /ˈatru/ | — | — |
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap