Hopílavayi

Hopi

Kiuto-Azteki

FamiliaKiuto-Azteki Wasemaji~5–7.1K L1 (lugha mama) (inapungua) HatiAlfabeti ya Kilatini (tahajia iliyorekebishwa yenye alama za lafudhi na herufi ya kizuizi cha koo) NchiUnited States Lugha rasmiLugha ya wenyeji inayotambuliwa ya Arizona; kuna msaada wa elimu ya lugha mbili; haina hadhi rasmi shirikishi lakini ina kutambuliwa na ulinzi wa kitamaduni.

Kihopi (Hopílavayi; ISO 639-3: hop) ni lugha ya familia ya Kiuto-Azteki inayozungumzwa na takribani watu 5,000–7,100 katika vijiji vilivyo juu na kandokando ya mesa tatu za Hifadhi ya Wahopi kaskazini-mashariki mwa Arizona, Marekani. Kina aina kadhaa za vijijini zinazohusishwa na Mesa ya Kwanza, ya Pili na ya Tatu; aina ya Mesa ya Tatu imeandikwa kwa kina hasa katika kamusi ya Hopìikwa Lavàytutuveni yenye vidahizo 30,000. Kwa kawaida kitenzi huwekwa mwishoni mwa kishazi, na mfumo tajiri wa viambishi tamati huonyesha hali ya tendo, idadi, mwelekeo na kategoria nyingine za kisarufi. Alfabeti yake ya matumizi yenye msingi wa Kilatini hutofautisha vokali ndefu na fupi na kuandika kizuiwa koo kwa alama ya apostrofi. Urithishaji kati ya vizazi umedhoofika, lakini shule, madarasa ya jamii, kamusi na nyenzo za kufundishia zinazotayarishwa nchini zinaunga mkono matumizi endelevu na uhuishaji wa lugha.

Maeneo inakozungumzwa

Vaa lugha hii Chagua tu maneno unayopenda — huchapishwa kwa fonti ile ile ya ramani. Tengeneza fulana kwa maneno ya Hopi →

Maneno 87 ya msingi katika Hopi

Maji

paahu

paːhɨ

Moto

qööhi

qøːhi

Jua

taawa

tɑːwɑ

Mwezi

muuyaw

muːjɑw

Nyota

soohu

soːhɨ

Usiku

tookila

toːkila

Mvua

yooyangw

joːjaŋʷ

Theluji

nuva

nɨva

Upepo

hùukyangw

hùːkjaŋʷ

Udongo

tutskwa

ˈtɨtskʷa

Jiwe

owa

ˈʔowa

Mlima

tuukwi

tɨːkʷi

Bahari

paatuwaqatsi

paːtɨwaqatsi

Mama

yuʼat

juʔɑt

Baba

naʼat

nɑʔɑt

Mimi

nuʼ

nɨʔ

Wewe

um

ʔɨm

Sisi

itam

ʔitam

Jina

tungwni

tɨŋʷni

Mtu

sino

sino

Kichwa

qötö

qøtø

Jicho

poosi

poːsi

Sikio

naqvu

naqvɨ

Pua

yaqa

jaqa

Mdomo

moʼa

moʔa

Jino

tama

tama

Ulimi

lengi

leŋi

Mkono

maaʼt

mɑːʔt

Mguu

kukʼat

kukʔat

Moyo

unangwa

ʔunaŋʷa

Mfupa

öqa

ʔøqa

Damu

ungwa

ʔuŋʷa

Upendo

—

—

Mti

hotski

hotski

Mbwa

pòoko

pòːko

Paka

moosa

moːsa

Samaki

pakiw

pakiw

Ndege

tsiro

tsiro

Yai

nöhu

nøhɨ

Dubu

hoonawu

hoːnawɨ

Farasi

kawayo

kawajo

Nyumba

kiihu

kiːhɨ

Maziwa

piihu

piːhɨ

Asali

momospala

momospala

Chumvi

öönga

ʔøːŋa

Mvinyo

ovavala

ʔovavala

Mchele

aamori

aːmori

Gurudumu

ngöla

ŋøla

Kitabu

tutuveni

tɨtɨveni

Kula

nöösa

nøːsa

Kunywa

hiiko

hiːko

Kulala

puuwi

pɨːwi

Moja

suukyaʼ

suːkjɑʔ

Mbili

lööyöʼ

løːjøʔ

Tatu

paayom

paːjom

Nne

naalöyöm

naːløjøm

Tano

tsivot

tsivot

Habari

tàlawva

tàːlawva

Asante

askwali

ʔaskʷali

Nzuri

hopii

hopiː

Mpya

puuhu

pɨːhɨ

Nyekundu

paalangpu

paːlaŋpɨ

Nyeupe

qöötsa

qøːtsa

Nyeusi

qömvi

qømvi

Kijani

sakwa

sakʷa

Buluu

sakwa

sakʷa

Kekeo

hospoa

hosˈpoa

Chai

nàapi

nàːpi

Kahawa

kaphe

Chungwa

olentsi

ʔolentsi

Vyanzo

Ulinganishaji wa maneno

Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Kiuto-Azteki

Maana HopiProto-Uto-AztekiKikomancheKipaiute cha KaskaziniKinahuatl cha IstmoKinahuatl cha KaleKicora
Maji paahu /paːhɨ/ *paʔ /paʔ/ paa /paː/ paa /paː/ a̱ꞌti /aːʔti/ ātl /aːtɬ/ hapɨn /hapɨn/
Moto qööhi /qøːhi/ *na- /na/ kuuna /kuːna/ kosso /kosːo/ tiꞌti /tiʔti/ tlētl /tɬeːtɬ/ taʼai /taʔai/
Jua taawa /tɑːwɑ/ *ta /ta/ taabe /taːbe/ taba /tapa/ to̱nati̱ꞌ /toːnatiːʔ/ tōnatiuh /toːnatiw/ tahaapuá /tahaːpwa/
Mwezi muuyaw /muːjɑw/ *mɨca /mɨca/ mʉa /mɨa/ muha /mɨha/ me̱tzti /meːtsti/ mētztli /meːtstɬi/ mɨhka /mɨhka/
Nyota soohu /soːhɨ/ — /—/ tatsinuupi /tatsinuːpi/ pasohoobʉ /pasohoːbɨ/ si̱talin /siːtalin/ cītlālin /siːˈtɬaːlin/ sɨɨrabe /sɨːˈrabe/
Usiku tookila /toːkila/ *tuku /tuku/ tukaani /tukaːni/ tukano /tukano/ yóhual /ˈjowal/ yohualli /joːwalːi/ tika /tika/
Mvua yooyangw /joːjaŋʷ/ *yuku /juku/ ʉmaarʉ /ɨmaːɾɨ/ paumaba /paumapa/ tiahua̱ꞌ /tiawaːʔ/ quiyahuitl /kiˈjawitɬ/ biite /biːte/
Theluji nuva /nɨva/ — tahkabi /tahkabi/ nɨbabi /nɨpapi/ — cepayahuitl /sepaˈjawitɬ/ seeri /seːɾi/
Ukurasa 1/9

Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree

Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.

Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap