🌅 พรุ่งนี้: คำหนึ่งคือเช้า อีกคำคือเมื่อวาน

ทั่วยุโรป วันถัดไปได้ชื่อจากตอนเช้าของมัน ภาษาสเปน mañana จึงแปลได้ทั้งสองอย่าง ส่วนในภาษาฮินดี คำเดียวแปลได้ทั้งพรุ่งนี้และเมื่อวาน และกริยาต้องบอกว่าไปทางไหน

ภาษาสเปน mañana แปลทั้ง “พรุ่งนี้” และ “เช้า” คนพูดภาษาอังกฤษที่ได้ยิน mañana por la mañana จึงได้ยิน “พรุ่งนี้เช้า” ที่ใช้คำเดียวกันสองครั้ง มันมาจากภาษาสเปนเก่า mannana ตามตัวแปลว่า “พรุ่งนี้เช้า” และจากภาษาละติน māne บนแผนที่นี้ 419 ช่องทำคล้ายกัน คือไม่มีคำเฉพาะสำหรับวันถัดไป แต่เอาสิ่งแรกที่เห็นของวันนั้นมาเรียกแทนทั้งวัน

🗺️ ดูพรุ่งนี้บนแผนที่ — ภาษาสเปน

ทั่วยุโรป

ยุโรปเต็มไปด้วยคำแบบนี้ ภาษาเยอรมัน morgen เป็นคำเดียวกับ Morgen “เช้า” และภาษาสวีเดน i morgon ภาษาเดนมาร์ก i morgen และภาษาไอซ์แลนด์ á morgun ล้วนคือ “ในตอนเช้า” ภาษาอังกฤษ tomorrow คือ tō morgne “ในตอนเช้า” ซึ่งคำกวี morrow ย่อมาจากนั้น ภาษาฝรั่งเศส demain คือละตินยุคหลัง dē māne “แต่เช้าตรู่” และภาษาโปรตุเกส amanhã คือ “ในตอนเช้า” รูปที่ไล่ละติน cras ออกไป ภาษารัสเซีย завтра (ˈzaftrə) มาทางที่ต่างเล็กน้อย จาก *za utra “หลังเช้า” ภาษาฟินแลนด์ huomenna เป็นรูปการกเก่าของคำแปลว่าเช้า ทั้งหมดก็แค่วิธีพูดถึงวันที่ยังไม่เริ่ม

🗣 เทียบเช้าของยุโรป
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดพรุ่งนี้น้ำหนึ่ง
ภาษาสเปนโรแมนซ์~47 ล้านmañana/maˈɲana/agua/ˈaɣwa/uno/ˈuno/
ภาษาโปรตุเกสโรแมนซ์~10 ล้านamanhã/amɐˈɲɐ̃/água/ˈaɡwɐ/um/ũ/
ภาษาเยอรมันเจอร์แมนิก~130 ล้านmorgen/ˈmɔɐ̯ɡən/Wasser/ˈvasɐ/eins/aɪ̯ns/
ภาษาฝรั่งเศสโรแมนซ์~320 ล้านdemain/dəmɛ̃/eau/o/un/œ̃/
ภาษารัสเซียสลาฟ~255 ล้านзавтра/ˈzaftrə/вода/vɐˈda/один/ɐˈdʲin/
ภาษาฟินแลนด์อูราลิก~5.5 ล้านhuomenna/ˈhuomenːɑ/vesi/ˈʋesi/yksi/ˈyksi/

ทั่วแผนที่

เรื่องนี้พบได้ทั่วแผนที่ ภาษาเวียดนาม ngày mai คือ “วันเช้า” ภาษาญี่ปุ่น 明日 (aɕita) เดิมแปลว่า “เช้าวันถัดไป” แล้วความหมายเลื่อนไป และคำเช้าคำเดียวกันยังอยู่ใน asa ภาษาเมารี āpōpō สืบไปถึงภาษาโอเชียนิกดั้งเดิม เป็นคำซ้ำแบบเดียวกับคำเก่าที่แปลว่าเช้าตรู่ ภาษาอาหรับ غدا (ɣadan) มาจากรากที่ให้คำเรียกเช้าตรู่ ภาษาเหล่านี้หลายภาษาไม่เกี่ยวกันเลย รุ่งอรุณคือจุดที่พรุ่งนี้กลายเป็นวันนี้ และจุดนั้นเองที่กลายมาเป็นชื่อ

🗣 เทียบแผนที่ส่วนที่เหลือ
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดพรุ่งนี้น้ำหนึ่ง
ภาษาเวียดนามออสโตรเอเชียติก~85 ล้านngày mai/ŋaj˨˩ maːj˧/nước/nɨək˧˥/một/mot˧˨ʔ/
ภาษามลายูออสโตรนีเซียน~77 ล้านesok/ˈesoʔ/air/ˈair/satu/satu/
ภาษาญี่ปุ่นตระกูลภาษาญี่ปุ่น~125 ล้าน明日/aɕita/水/mizɯ/一/itɕi/
ภาษาเมารีออสโตรนีเซียน (โพลีนีเซีย)~186,000āpōpō/aːpoːpoː/wai/wai/tahi/tahi/
ภาษาอาหรับมาตรฐานเซมิติก~400 ล้านغدا/ɣadan/ماء/maːʔ/واحد/waːħid/

คำเดียวสองวัน

แล้วก็มีคำตอบแบบตรงข้ามอีก 56 ช่อง ซึ่งเป็นความคิดที่แปลกที่สุดบนแผนที่ ภาษาฮินดี कल (kəl) แปลว่าพรุ่งนี้และเมื่อวาน และเวลาไม่แน่นอนใด ๆ ในอดีตหรืออนาคตด้วย ภาษาอูรดู کل (kəl) ภาษาเบงกอล কাল (kal) และภาษาปัญจาบ ਕੱਲ੍ਹ (kəlː˥) ก็คล้ายกัน มันสืบไปถึงภาษาสันสกฤต कल्य (kalya) “รุ่งอรุณ” คำนี้จึงเริ่มจากตอนเช้าเหมือนกัน คือเช้าที่อยู่ข้างใดข้างหนึ่งของวันนี้ แล้วผู้พูดใช้กาลของกริยาบอกว่าข้างไหน สำหรับหูคนพูดอังกฤษเรื่องนี้น่าตกใจ แต่ก็เป็นความคิดที่เข้าทีดี kal คือวันที่อยู่ห่างไปหนึ่งก้าว

🗣 เทียบ kal
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดพรุ่งนี้น้ำหนึ่ง
ภาษาฮินดีอินโด-อารยัน~345 ล้าน คน L1 (รวมภาษาฮินดูสตานีทั้งหมด ~600 ล้าน)कल/kəl/पानी/paːniː/एक/eːk/
ภาษาอูรดูอินโด-อารยัน~230 ล้านکل/kəl/پانی/paːniː/ایک/eːk/
ภาษาเบงกาลีอินโด-อารยัน~270 ล้านকাল/kal/জল/dʒɔl/এক/ɛk/
ภาษาปัญจาบอินโด-อารยัน~150 ล้านਕੱਲ੍ਹ/kəlː˥/ਪਾਣੀ/paːɳiː/ਇੱਕ/ɪkː/

ที่เหลือตั้งชื่อด้วยวิธีอื่น ภาษาเกาหลี 내일 (nɛil) เป็นคำจีน-เกาหลี “วันที่มา” และภาษาจีนกลาง 明天 (miŋ˧˥ tʰjɛn˥) มี 明 ซึ่งในที่นี้แปลว่า “ถัดไป” ภาษาฮีบรู מחר (maˈχar) น่าจะสร้างบนรากของ “หลัง” ภาษาทมิฬ நாளை (naːɭai) สืบไปถึงภาษาดราวิเดียนดั้งเดิม โดยมี நாள் (nāḷ) “วัน” อยู่ข้าง ๆ ภาษาไทย พรุ่งนี้ เติม “นี้” ลงบนคำไทเก่าที่แปลว่าพรุ่ง และอีก 376 ช่องมีคำเฉย ๆ ที่ไม่ได้โยงกับอะไร

🗣 เทียบวันที่มา
ภาษาตระกูลภาษาผู้พูดพรุ่งนี้น้ำหนึ่ง
ภาษาเกาหลีตระกูลภาษาเกาหลี~80 ล้าน내일/nɛil/물/mul/하나/hana/
ภาษาจีนกลางตระกูลภาษาจีน (จีนกลาง)~920 ล้าน明天/miŋ˧˥ tʰjɛn˥/水/ʂweɪ̯˧˩˧/一/i˥/
ภาษาฮีบรูเซมิติก~9 ล้านמחר/maˈχar/מים/ˈmajim/אחד/eˈχad/
ภาษาทมิฬดราวิเดียน~80 ล้านநாளை/naːɭai/தண்ணீர்/t̪aɳːiːɾ/ஒன்று/ondrɯ/

ภาษาต่าง ๆ จึงมองวันถัดไปเป็นตอนเช้า เป็นการมาถึง เป็นสิ่งที่ตามมา หรือเป็นก้าวเดียวไปทางไหนก็ได้ ภาษาอังกฤษเลือกแบบแรกและเก็บไว้ในคำ คือวันที่ดวงอาทิตย์ยังไม่ขึ้น และในแผนที่ส่วนใหญ่ นั่นแหละคือชื่อของมัน

“ช่อง” คือรายการของภาษาหรือสำเนียงหนึ่งบนแผนที่

แหล่งข้อมูล

อ่านต่อ

ดูเพิ่มเติม: บทความ · Word Map — 168 คำหลัก · Han Map — การอ่านอักษรจีน

เปิดแผนที่แบบโต้ตอบ: Word Map · Han Map · Name Map · Time Map · Word Order · Tree

ส่วนหนึ่งของ LangMap — โครงการแสดงภาพทางภาษาศาสตร์ นี่คือสรุปแบบสถิตที่ค้นเก็บได้ แผนที่แบบโต้ตอบมีเสียงการออกเสียง ตัวกรอง และมุมมองลูกโลก

จัดทำโดย Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · หน้าแรก LangMap