Hñöñho
Querétaro-Otomi
Oto-Mangue (Otomian)
Das Querétaro-Otomí (autonym Hñöñho) ist eine Otomí-Sprache der otomanguischen Familie, die von etwa 30.000 Menschen im Bundesstaat Querétaro in Zentralmexiko gesprochen wird. Sprachlich gehört es zum Cluster der Otomí-Makrosprache neben dem Mezquital-Otomí (ote) und mehreren anderen Otomí-Varietäten; ISO 639-3 unterscheidet es unter dem Code „otq“. Das Querétaro-Otomí ist eine der lebendigsten Otomí-Varietäten mit starker generationenübergreifender Weitergabe in den Gemeinden Amealco de Bonfil und Tolimán. Die Querétaro-Otomí-Gemeinschaft hat ihre indigene Identität und Sprache durch Jahrhunderte nach-aztekischen und spanischen kolonialen Drucks bewahrt, mit bedeutender Wiederbelebung im 20. Jahrhundert durch zweisprachige Bildungsprogramme, die vom INALI und der Regierung des Bundesstaates Querétaro durchgeführt werden.
Wo die Sprache gesprochen wird
Querétaro-Otomi: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Oto-Mangue (Otomian)
| Bedeutung | Querétaro-Otomi | Otomí | Mazahua | Mingrelisch | Shipibo-Conibo | Lasisch | Tojolabal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | dehe /tehe/ | dehe /dehe/ | ndeje /ndehe/ | წყარი /tsʼqʼari/ | jene /hɨnɨ/ | წკარი /tsʼkari/ | jaʼ /haʔ/ |
| Feuer | tsibi /tsibi/ | tsibi /tsibi/ | sibi /sibi/ | დაჩხირი /datʃxiri/ | chii /tʃiː/ | დაჩხური /datʃxuri/ | kʼakʼ /kʼakʼ/ |
| Sonne | hyadi /hjadi/ | hyadi /hjadi/ | jyarü /hjaɾɨ/ | ბჟა /bʒa/ | bari /bari/ | მჟორა /mʒora/ | kʼakʼu /kʼakʼu/ |
| Mond | zänä /zãnã/ | zänä /zãnã/ | zana /zana/ | თუთა /tʰutʰa/ | oxe /oʂɨ/ | თუთა /tʰutʰa/ | ixaw /iʃaw/ |
| Stern | tsꞌe /tsʼe/ | tsøhø /tsøhø/ | seje /sehe/ | მურიცხი /muritsxi/ | wishti /wiʃtĩ/ | მურუცხი /murutsxi/ | kʼanal /kʼanal/ |
| Nacht | nxui /nʃui/ | xui /ʃui/ | xomü /ʃomɨ/ | სერი /seri/ | yame /jamɨ/ | სერი /seri/ | aʼkwal /aʔkʷal/ |
| Schnee | tꞌaxtse̱ /tʼaʃtsɛ/ | tse̲ /tsɛ/ | xitsji /ʃitsʰi/ | თირი /tʰiri/ | — | მთვირი /mtviri/ | sakal kʼinal /sakal kʼinal/ |
| Wind | ndähi /ndæhi/ | ndähi /ndãhi/ | ndajma /ndahma/ | ბორია /boria/ | niwe /niwɨ/ | იხი /ixi/ | ikʼ /ʔikʼ/ |
| Erde | hai /hai/ | hai /hai/ | jõmü /hõmɨ/ | დიხა /dixa/ | mai /mai/ | ლეტა /letʼa/ | luʼum /luʔum/ |
| Stein | do /do/ | do /do/ | ndojo /ndoho/ | ქუა /kʰua/ | makan /makan/ | ქვა /kʰva/ | ton /ton/ |
| Berg | tꞌoho /tʼoho/ | tʼøhø /tʼøhø/ | tʼeje /tʼehe/ | გვალა /ɡvala/ | manan /manan/ | დაღი /daɣi/ | wits /wits/ |
| Meer | ñhonthe /ɲ̥ontʰe/ | lamä /lamã/ | mar /maɾ/ | ზუღა /zuɣa/ | aniparo /anipaɾo/ | ზუღა /zuɣa/ | niwan paman jaʼ /niwan paman haʔ/ |
| Mutter | mu /mu/ | nänä /nãnã/ | nana /nana/ | დიდა /dida/ | tita /tita/ | ნანა /nana/ | nan /nan/ |
| Vater | dada /dada/ | dada /dada/ | tata /tata/ | მუმა /muma/ | papa /papa/ | ბაბა /baba/ | tat /tat/ |
| Tochter | tꞌinxu /tʼinʃu/ | tʼixu /tʼiʃu/ | xuntʼi /ʃuntʼi/ | ცირა /tsira/ | bake ainbo /bake ãĩbo/ | ბოზომოთა /bozomotʰa/ | ʼixukil /ʔiʃukil/ |
| Ich | nugä /nuɡæ/ | nugä /nuɡã/ | nutsʼko /nutsʼko/ | მა /ma/ | ea /ea/ | მა /ma/ | keʼn /keʔn/ |
| Du | nuꞌi /nuʔi/ | nuʼi /nuʔi/ | nutskʼe /nutskʼe/ | სი /si/ | mia /mia/ | სი /si/ | weʼn /weʔn/ |
| Wir | nugähu / nugähe /nuɡæhu / nuɡæhe/ | nugähʉ / nugähe /nuɡãhɨ / nuɡãhe/ | nuzgöji / nuzgöjme /nuzɣøhi / nuzɣøhme/ | ჩქი /tʃkʰi/ | noa /noa/ | ჩქუ /tʃku/ | keʼntik / keʼntikon /keʔntik / keʔntikon/ |
| Name | thuuhu /tʰũːhũ/ | thuhu /tʰũhũ/ | chjuʼu /tʃʰũʔũ/ | ჯოხო /dʒoxo/ | jane /hanɨ/ | ჯოხო /dʒoxo/ | bʼiʼil /ɓiʔil/ |
| Mensch | jäꞌi /hãʔi/ | jäʼi /hãʔi/ | nte /nte/ | კოჩი /kʼotʃi/ | joni /honi/ | კოჩი /kʼotʃi/ | winkil /winkil/ |
| Kopf | ñä /ɲã/ | ñä /ɲã/ | ñi /ɲi/ | დუდი /dudi/ | mapo /mapo/ | თი /tʰi/ | ʼolom /ʔolom/ |
| Auge | da /da/ | da /da/ | chö /tʃø/ | თოლი /tʰoli/ | bero /bɨɾo/ | თოლი /tʰoli/ | satej /sateh/ |
| Ohr | gu /ɡu/ | gu /ɡu/ | ngõʼõ /ŋɡõʔõ/ | ჸუჯი /ʔudʒi/ | pabíki /pabiki/ | უჯი /udʒi/ | chikin /tʃikin/ |
| Mund | ne /ne/ | ne /ne/ | neʼe /neʔe/ | პიჯი /pʼidʒi/ | kexa /kɨʂa/ | პიჯი /pʼidʒi/ | tiʼ /tiʔ/ |
| Zahn | tsꞌi /tsʼi/ | tsʼi /tsʼi/ | sʼibi /sʼibi/ | კიბირი /kʼibiri/ | xeta /ʂɨta/ | კიბირი /kʼibiri/ | ex /eʃ/ |
| Zunge | xäne /ʃɐne/ | jäne /hãne/ | cʼijñi /kʼihɲi/ | ნინა /nina/ | jana /hana/ | ნენა /nena/ | akʼ /akʼ/ |
| Hand | ꞌye /ʔje/ | ʼye /ʔje/ | ye /je/ | ხე /xe/ | meken /mɨkɨn/ | ხე /xe/ | kʼabʼ /kʼaɓ/ |
| Fuß | wa /wa/ | wa /wa/ | ngua /ŋɡwa/ | კუჩხი /kʼutʃxi/ | tae /taɨ/ | კუჩხე /kʼutʃxe/ | ok /ok/ |
| Herz | mui /mui/ | mu̲i /mɨi/ | müʼbü /mɨʔbɨ/ | გური /ɡuri/ | joínti /hoˈinti/ | გური /ɡuri/ | altzil /altsil/ |
| Knochen | ndoꞌyo /ndoʔjo/ | ndoʼyo /ndoʔjo/ | ndotyʼe /ndotjʔe/ | ძვალი /dzvali/ | xao /ʂao/ | ყვილი /qʼvili/ | bakel /ɓakel/ |
| Blut | khi /kʰi/ | ji /hi/ | kjii /kʰiʔi/ | ზისხირი /zisxiri/ | jimi /himi/ | დიცხირი /ditsxiri/ | chikʼel /tʃikʼel/ |
| Liebe | mädi /mãdi/ | mädi /mãdi/ | sʼiya /sʼija/ | ჸოროფა /ʔoropʰa/ | noi /noi/ | ოროფა /oropa/ | skʼana /skʼana/ |
| Baum | za /za/ | za /za/ | za /za/ | ჯა /dʒa/ | jiwi /hiwi/ | ჯა /dʒa/ | teʼ /teʔ/ |
| Hund | ꞌyo /ʔjo/ | ʼyo /ʔjo/ | dyoʼo /djoʔo/ | ჯოღორი /dʒoɣori/ | ochiti /otʃiti/ | ჯოღორი /dʒoɣori/ | tsʼiʼ /tsʼiʔ/ |
| Katze | mishi /miʃi/ | mixi /miʃi/ | mishi /miʃi/ | კატუ /kʼatʼu/ | mishito /miʃito/ | კატუ /kʼatʼu/ | mis /mis/ |
| Fisch | xwa /ʃwa/ | hua /hwa/ | jmõʼõ /xmõʔõ/ | ჩხომი /tʃxomi/ | yapa /japa/ | ჩხომი /tʃxomi/ | chay /tʃaj/ |
| Vogel | tsꞌintsꞌu /tsʼintsʼu/ | tsʼintsʼu̲ /tsʼintsʼɨ/ | sʼü /sʼɨ/ | ჩიტი /tʃitʼi/ | isa /isa/ | კინჩი /kʼintʃi/ | yal chan /jal tʃan/ |
| Ei | tꞌaxi /tʼaʃi/ | mädo /mãdo/ | blanquillo /blaŋˈkijo/ | მარქვალი /markʰvali/ | bachi /batʃi/ | მაქვალი /makvali/ | nolobʼ /noloɓ/ |
| Bär | oso /oso/ | ʼmuhu /ʔmuhu/ | oso /oso/ | თუნთი /tʰuntʰi/ | oso /oso/ | მთუთი /mtʰutʰi/ | oso /oso/ |
| Pferd | fani /fani/ | fani /fani/ | pjadü /pʰadɨ/ | ცხენი /tsxeni/ | kabayo /kabajo/ | ნცხენი /ntsxeni/ | kawu /kawu/ |
| Haus | ngu /ŋɡu/ | ngu /ŋɡu/ | ngumü /ŋɡumɨ/ | ოხორი /oxori/ | xobo /ʂobo/ | ოხორი /oxori/ | naj /nah/ |
| Milch | ꞌba /ʔba/ | ʼba /ʔba/ | bʼaa /bʼaː/ | ბჟა /bʒa/ | xoma /ʂoma/ | ბჯა /bdʒa/ | lech /letʃ/ |
| Honig | tꞌafi /tʔafi/ | tʼafi /tʼafi/ | õtʼapjü ngüjnü /õtʼapʰɨ ŋɡɨhnɨ/ | თოფური /tʰopʰuri/ | bona jene /bona hɨnɨ/ | თოფური /tʰopʰuri/ | chab /tʃaɓ/ |
| Salz | u /u/ | u /u/ | õʼõ /õʔõ/ | ჯიმუ /dʒimu/ | tashi /taʃi/ | მცუმუ /mtsumu/ | atsʼam /atsʼam/ |
| Wein | ixkatꞌafi /iʃkatʼafi/ | vinu /ˈbinu/ | vino /ˈbino/ | ღვინი /ɣvini/ | vino /ˈbino/ | ღვინი /ɣvini/ | yaalel tzʼusub /jaːlel tsʼusub/ |
| Eisen | bojä /bohã/ | bo̲jä /bøhã/ | — | რკინა /rkʼina/ | yami /jami/ | ერკინა /erkʼina/ | takʼin /takʼin/ |
| Buch | heꞌmi /heʔmi/ | he̲ʼmi /hɛʔmi/ | libro /ˈlibɾo/ | წინგი /tsʼinɡi/ | kirika /kiɾika/ | სუპარა /supʼara/ | juʼun /huʔun/ |
| Essen | shi /ʃi/ | ñuni /ɲuni/ | ñe /ɲe/ | ჭკომუა /tʃʼkʼomua/ | piti /piti/ | ჩამუ /tʃamu/ | waʼel /waʔel/ |
| Trinken | tsi /tsi/ | tsi /tsi/ | sii /siː/ | წუმა /tsʼuma/ | xeati /ʂɨati/ | ხცემა /xtsema/ | ukʼ /ukʼ/ |
| Schlafen | ähä /ãhã/ | ähä /ãhã/ | ĩjĩ /ĩhĩ/ | — | oxa /oʂa/ | ონჯირუ /ondʒiru/ | wayel /wajel/ |
| Eins | ꞌna /ʔna/ | ʼna /ʔna/ | ʼnaja /ʔnaha/ | ართი /artʰi/ | westíora /wɨstioɾa/ | არ /ar/ | jun /hun/ |
| Zwei | yoho /joho/ | yoho /joho/ | yeje /jehe/ | ჟირი /ʒiri/ | rabé /ɾabɨ/ | ჟურ /ʒur/ | chabʼ /tʃaɓ/ |
| Drei | hñu /ɲ̥u/ | hñu /hɲu/ | nʼii /ɲ̥iʔi/ | სუმი /sumi/ | kimisha /kimiʃa/ | სუმ /sum/ | oxe /oʃe/ |
| Vier | goho /ɡoho/ | goho /ɡoho/ | nziyo /nzijo/ | ოთხი /otʰxi/ | chosko /tʃosko/ | ოთხო /otxo/ | chane /tʃane/ |
| Fünf | kʉtꞌa /kɨtʔa/ | kʉtʼa /kɨtʼa/ | tsiʼchʼa /tsiʔtʃʼa/ | ხუთი /xutʰi/ | pichika /pitʃika/ | ხუთ /xutʰ/ | joʼe /hoʔe/ |
| Hundert | nthebe /ntʰebe/ | nthebe /ntʰebe/ | ciento /ˈsjento/ | ოში /oʃi/ | pacha /patʃa/ | ოში /oʃi/ | joʼ winkeʼ /hoʔ winkeʔ/ |
| Hallo | hä /hã/ | hatsi /hatsi/ | kjamadhi /kjamaði/ | გომორძგუა /ɡomordzɡua/ | jakon raoma /xakon raoma/ | ბრუნდი /brundi/ | lekilukʼ /lekilukʼ/ |
| Danke | jamädi /hamãdi/ | jamädi /hamãdi/ | ndios /ndios/ | მარდი /mardi/ | irake /iɾake/ | ბერეკეთი /berekʰetʰi/ | yuj /juh/ |
| Gut | hño /hɲo/ | hño /hɲo/ | nzhomu /nʒomu/ | ჯგირი /dʒɡiri/ | jakon /hakon/ | ჯურა /dʒura/ | lek /lek/ |
| Neu | ꞌraꞌyo /ʔraʔjo/ | ʼraʼyo /ʔɾaʔjo/ | dadyo /dadjo/ | ახალი /axali/ | bena /bɨna/ | აღანი /aɣani/ | yajkʼachil /jahkʼatʃil/ |
| Rot | theni /tʰeni/ | the̲ni /tʰɛni/ | mbaja /mbaha/ | ჭითა /tʃʼitʰa/ | joshin /hoʃin/ | მჭითა /mtʃʼitʰa/ | chak /tʃak/ |
| Weiß | tꞌaxi /tʼaʃi/ | tʼaxi /tʼaʃi/ | tʼöxü /tʼøʃɨ/ | ჩე /tʃe/ | joxo /hoʂo/ | ქჩე /kʰtʃe/ | sak /sak/ |
| Grün | kꞌangi /kʼaŋi/ | kʼantsʼi /kʼantsʼi/ | cʼanga /kʼaŋɡa/ | წვანე /tsʼvane/ | yãkõ /jãkõ/ | ხანჭელი /xantʃʼeli/ | yaʼax /jaʔaʃ/ |
| Blau | kꞌangi /kʼaŋi/ | kʼangi /kʼaŋɡi/ | cʼanga /kʼaŋɡa/ | ლურჯი /lurdʒi/ | yãkõ /jãkõ/ | ჯღატა /dʒɣatʼa/ | yaʼax /jaʔaʃ/ |
Seite 1/8
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite