Proto-Tungusic
Urtungusisch
Protosprache (rekonstruiert) · historische / verborgene Varietät
Das Urtungusische ist der rekonstruierte Vorfahre der tungusischen Familie – Mandschurisch, Ewenkisch, Ewenisch, Nanaisch u. a. – in der Mandschurei und im mittleren Amurbecken. Es wird meist auf das frühe bis mittlere erste nachchristliche Jahrtausend datiert und ist gut rekonstruiert.
Wo die Sprache gesprochen wird
Urtungusisch: 87 Kernwörter
Quellen
- Benzing (1955) Die tungusischen Sprachen
- Tsintsius (1975–77) Comparative Dictionary of the Tungus-Manchu Languages
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Protosprache (rekonstruiert)
| Bedeutung | Urtungusisch | Ewenkisch | Nanaiisch | Udehe | Oroqen | Jurchen | Ewenisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | *mū /mū/ | мӯ /muː/ | муэ /muə/ | ули /uli/ | muu /muu/ | muke /muke/ | мө /mø/ |
| Feuer | *tawa /tawa/ | того /toɡo/ | тава /tava/ | то̄ /toː/ | tɔɣɔ /tɔɣɔ/ | to /to/ | тог /toɡ/ |
| Sonne | *sigūn /sigūn/ | дылача /dilatʃaː/ | сиун /siun/ | сӯ /suː/ | dɪlatʃa /dɪlatʃa/ | še'un /ʃeun/ | нӫлтэн /nøːltən/ |
| Mond | *bēga /bēga/ | бега /beɡa/ | биа /bia/ | биа /bia/ | bɛga /bɛɡa/ | bia /bia/ | бяг /bjaɡ/ |
| Stern | *xōsikta /xoːsikta/ | осикта /osikta/ | хосикта /xosikta/ | ваикта /ˈwaikta/ | ɔʃɪkta /ɔʃɪkta/ | ušiha /uʃixa/ | осикат /oˈsikat/ |
| Nacht | *dolbo /dolbo/ | долбони /dolboni/ | долбо /dolbo/ | догбо /doɡbo/ | dɔlbɔ /dɔlbɔ/ | dobori /dobori/ | долбани /dolbani/ |
| Regen | *tigde /tiɡde/ | тыгдэ /tiɡdə/ | тугдэ /tuɡdə/ | тигдэ /tiɡdə/ | tigdə /tiɡdə/ | agu /aɡu/ | удан /udan/ |
| Schnee | *imana /imana/ | иманна /imanna/ | симата /simata/ | има̄ /imaː/ | ɪmana /ɪmana/ | imanggi /imaŋɡi/ | еманра /jemanra/ |
| Wind | *xedün /xedyn/ | эдын /ədin/ | хэдун /xədun/ | эди /ədi/ | ədin /ədin/ | edu /ədu/ | эдэн /ədən/ |
| Erde | *nā /naː/ | дуннэ /dunːə/ | на /na/ | на̄ /naː/ | tʊkala /tʊkala/ | na /na/ | төр /tøːr/ |
| Stein | *ǯolo /dʒolo/ | дёло /dʒolo/ | дёло /dʒolo/ | — | dʒɔlɔ /dʒɔlɔ/ | uhe /uxə/ | дёл /dʲol/ |
| Berg | *xöre /xøre/ | урэ /urə/ | хурэ̄н /xurəːn/ | — | urə /urə/ | — | урэкчэн /urəːktʃəːn/ |
| Meer | *lāmu /lāmu/ | ламу /lamu/ | намо /namo/ | наму /namu/ | dalaj /dalaj/ | mede /mədə/ | нам /nam/ |
| Mutter | *eńi /eńi/ | энин /ənin/ | энин /ənin/ | энэ /ənə/ | ənin /ənin/ | eme /eme/ | энин /enin/ |
| Vater | *ama /ama/ | амин /amin/ | ама /ama/ | ама /ama/ | amɪn /amɪn/ | ama /ama/ | аман /aman/ |
| Ich | *bi /bi/ | би /bi/ | ми /mi/ | би /bi/ | bii /bii/ | bi /bi/ | би /bi/ |
| Du | *si /si/ | си /si/ | си /si/ | си /si/ | ʃii /ʃii/ | ši /ʃi/ | хи /hiː/ |
| Wir | *münti / *büe /mynti / bye/ | мит / бу /mit / bu/ | буэ /buə/ | минти / бу /minti / bu/ | buu / mir /buu / mir/ | — /—/ | мут / бу /mut / bu/ |
| Name | *gerbū /gerbū/ | гэрбӣ /ɡərbiː/ | гэрбу /ɡərbu/ | гэгби /ɡəɡbi/ | gərbi /ɡərbi/ | gebu /ɡəbu/ | гэрбэ /ɡərˈbə/ |
| Mensch | *ńārī /ɲaːriː/ | бэе /bəje/ | най /naj/ | нӣ /niː/ | bəjə /bəjə/ | — | бэй /bəj/ |
| Kopf | *dili /dili/ | дыл /dil/ | дили /dili/ | дили /dili/ | dɪl /dɪl/ | uju /udʒu/ | дыл /dɨl/ |
| Auge | *ńāsa /ńāsa/ | эса /əːsa/ | насал /nasal/ | яа /jaː/ | jɛɛʃa /jɛɛʃa/ | yasa /jasa/ | ясал /jasal/ |
| Ohr | *sian /sian/ | се̄н /seːn/ | сиан /sian/ | куай /kuʔai/ | ʃɛɛn /ʃɛɛn/ | šan /ʃan/ | корит /korit/ |
| Mund | *amŋa /amŋa/ | амӈа /amŋa/ | аӈма /aŋma/ | аӈма /aŋma/ | amŋa /amŋa/ | angga /aŋɡa/ | амӈа /amŋa/ |
| Zahn | *iːkte /iːkte/ | иктэ /iktə/ | хуктэ /xuktə/ | икте /ikte/ | iktə /iktə/ | weihe /wəixə/ | ит /it/ |
| Zunge | *ilŋu /ilŋu/ | инни /inni/ | сиӈму /siŋmu/ | иӈи /iŋi/ | iŋi /iŋi/ | ilenggi /iləŋɡi/ | енӈэ /jenŋə/ |
| Hand | *ŋāla /ŋāla/ | ӈалэ /ŋalə/ | ӈа̄ла /ŋaːla/ | ӈала /ŋala/ | ŋaala /ŋaala/ | gala /ɡala/ | ӈал /ŋal/ |
| Fuß | *palgan /palgan/ | халган /xalɣan/ | бэгди /bəɡdi/ | бэгди /beɡdi/ | algan /alɡan/ | betie /bətie/ | бөдэл /bødəl/ |
| Herz | *mēwan /mēwan/ | меван /mevan/ | миаван /miavan/ | мява /mjawa/ | mɛɣan /mɛɣan/ | niema /niema/ | ме̄вун /meːvun/ |
| Knochen | *giramsa /ɡiramsa/ | гирамна /ɡiramna/ | гирмакса /ɡirmaksa/ | гиама /ɡiama/ | gɪramna /ɡɪramna/ | giranggi /ɡiraŋɡi/ | икери /ikeri/ |
| Blut | *sekse /sekse/ | сэксэ /səksə/ | сэксэ /səksə/ | сакиа /sakia/ | ʃəəkʃə /ʃəəkʃə/ | šenggi /ʃəŋɡi/ | хуӈэл /huŋəl/ |
| Liebe | — /—/ | ая̄вмӣ /ajaːβmiː/ | улэ̄сиури /uləːsiuri/ | чисанай /tʃisanaj/ | — /—/ | beyimbi /bəjimbi/ | аявун /ajavun/ |
| Baum | *mō /mō/ | мо /mo/ | мо̄ /moː/ | мо̄ /moː/ | mɔɔ /mɔɔ/ | mo /mo/ | мо /mo/ |
| Hund | *ŋinda /ŋinda/ | ӈинакин /ŋinakin/ | инда /inda/ | инʼаи /inʔai/ | ŋanakin /ŋanakin/ | indahu /indaxu/ | ӈен /ŋen/ |
| Katze | — /—/ | кошка /koʃka/ | кэксэ /kəksə/ | кошк /koʃk/ | — /—/ | hacu /xatʃu/ | кэркэ /kərkə/ |
| Fisch | *ollo /ollo/ | олло /ollo/ | согдата /sɔɡdata/ | сугдя /suɡdʑa/ | ɔlɔ /ɔlɔ/ | nimuha /nimuxa/ | олра /olra/ |
| Vogel | *gasa /gasa/ | дэги /dəɡi/ | гаса /ɡasa/ | — | tʃinəkə /tʃinəkə/ | — | деги /deɡi/ |
| Ei | *umukta /umukta/ | умукта /umukta/ | омокта /ɔmɔkta/ | умукта /umukta/ | ʊmʊkta /ʊmʊkta/ | — | умта /umta/ |
| Pferd | *murin /murin/ | мурин /murin/ | морин /morin/ | — | mʊrɪn /mʊrɪn/ | muri /muri/ | мурон /muron/ |
| Haus | *ʒūg /dʒuːɡ/ | дю /dʒu/ | дё̄ /dʒoː/ | ӡугди /dʒuɡdi/ | dʒuu /dʒuu/ | bo /bo/ | дьу /dʒu/ |
| Eisen | *sele /sele/ | сэлэ /sələ/ | сэлэ /sələ/ | сэлэ /sələ/ | ʃələ /ʃələ/ | sele /sele/ | хэл /hel/ |
| Essen | *ǰep- /ǰep/ | девми /dʒɛβmiː/ | депӯри /dʒəpuːri/ | джевэ /dʒevə/ | dʒəb /dʒəb/ | jefu /dʒefu/ | дебдэй /debdəj/ |
| Trinken | *umi- /umi/ | умми /ummiː/ | омиори /omiori/ | уми /umi/ | um /um/ | umi /umi/ | колдай /koldaj/ |
| Schlafen | *ām- /aːm/ | а̄демӣ /aːdʒəmiː/ | а̄ори /aːori/ | — | aaʃɪn /aaʃɪn/ | dedu /dədu/ | хуклэдэй /huklədəj/ |
| Eins | *emun /emun/ | умун /umun/ | эмун /əmun/ | омо /omo/ | umun /umun/ | emu /emu/ | өмэн /ømən/ |
| Zwei | *ǰör /ǰör/ | дюр /dʒuːr/ | дюэр /dʒuər/ | ӡӯ /dʒuː/ | dʒuur /dʒuur/ | jue /dʒue/ | дӫр /døːr/ |
| Drei | *ilan /ilan/ | илан /ilan/ | илан /ilan/ | ила /ila/ | ɪlan /ɪlan/ | ilan /ilan/ | илан /ilan/ |
| Vier | *dügin /dyɡin/ | дыгин /diɡin/ | дуин /duin/ | дӣ /diː/ | dijin /dijin/ | duin /duin/ | дигэн /diɡən/ |
| Fünf | *tuńga /tuńga/ | тунӈа /tunŋa/ | тойӈга /tojŋɡa/ | туӈа /tuŋa/ | tʊŋŋa /tʊŋŋa/ | šunja /ʃundʒa/ | тунӈан /tunŋan/ |
| Hundert | *taŋgū /taŋɡuː/ | нама /nama/ | таӈго /taŋɡo/ | таӈгу /taŋɡu/ | ɲamaadʒɪ /ɲamaadʒɪ/ | tanggu /taŋɡu/ | няма /ɲama/ |
| Hallo | — /—/ | дорово /doroβo/ | банди-банди /bandi bandi/ | бандиба /bandiba/ | — /—/ | — /—/ | дорова /dorova/ |
| Danke | — /—/ | пасиба /pasiba/ | банихан /banihan/ | нюхча /ɲuxtʃa/ | — /—/ | — /—/ | пасиба /pasiba/ |
| Gut | *aya /aja/ | ая /aja/ | улэ̄н /uləːn/ | ая /aja/ | aja /aja/ | sain /sain/ | ай /aj/ |
| Neu | *xirkekǖn /xirkekyːn/ | о̄макта /oːmakta/ | сикӯн /sikuːn/ | имэхи /iməxi/ | irkəkin /irkəkin/ | ice /itʃə/ | анӈамта /anŋamta/ |
| Rot | *pula /pula/ | хо̄лбама /xoːlbama/ | сэ̄гден /səːɡdʲən/ | хулалиғи /xulaliɣi/ | ʊlaarɪn /ʊlaarɪn/ | fulian /fulian/ | хуланя̄ /hulaɲaː/ |
| Schwarz | *sakalīn /sakaliːn/ | коӈномо /koŋnomo/ | сахарин /saxarin/ | палиғи /paliɣi/ | kɔŋnɔrɪn /kɔŋnɔrɪn/ | sahalian /saxalian/ | хакарин /hakarin/ |
Seite 1/7
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite