Proto-Turkic
Urtürkisch
Protosprache (rekonstruiert) · historische / verborgene Varietät
Das Urtürkische ist der rekonstruierte Vorfahre der Turksprachen – Türkisch, Aserbaidschanisch, Usbekisch, Kasachisch, Uigurisch, Jakutisch u. v. a. Es wird meist in der Mongolei oder im östlichen Zentralasien in den letzten Jahrhunderten v. Chr. angesetzt und ist gut rekonstruiert.
Wo die Sprache gesprochen wird
Urtürkisch: 87 Kernwörter
Quellen
- Clauson (1972) Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish
- Róna-Tas & Berta (2011) West Old Turkic
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Protosprache (rekonstruiert)
| Bedeutung | Urtürkisch | Alttürkisch | Karachanidisch | Kumükisch | Nogaisch | Karatschai-Balkarisch | Altaisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | *sub /sub/ | 𐰽𐰆𐰉 /sub/ | suw /suw/ | сув /suw/ | сув /suw/ | суу /suw/ | суу /suː/ |
| Feuer | *ōt /ōt/ | 𐰆𐱃 /ot/ | ot /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ | от /ot/ |
| Sonne | *kün /kün/ | 𐰚𐰇𐰤 /kyn/ | kün /kyn/ | гюн /ɡyn/ | куьн /kyn/ | кюн /kyn/ | кӱн /kyn/ |
| Mond | *āń /āń/ | 𐰀𐰖 /aj/ | ay /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ | ай /aj/ |
| Stern | *jultuz /jultuz/ | 𐰖𐰆𐰞𐱃𐰆𐰕 /jultuz/ | yulduz /julduz/ | юлдуз /julduz/ | юлдыз /juldɯz/ | жулдуз /ʒulˈduz/ | јылдыс /dʲɯlˈdɯs/ |
| Nacht | *tün /tyn/ | 𐱅𐰇𐰤 /tyn/ | tün /tyn/ | гече /ɡetʃe/ | кеше /keʃe/ | кече /ketʃe/ | тӱн /tyn/ |
| Regen | *jag- /jaɣ/ | — | yağmur /jaɣmur/ | янгур /jaŋˈur/ | ямгыр /jamˈɡɯr/ | жауун /ʒɑˈwun/ | јаҥмыр /dʒaŋˈmɯr/ |
| Schnee | *kar /kaːr/ | 𐰴𐰺 /qar/ | qar /qar/ | къар /qar/ | кар /qar/ | къар /qar/ | кар /kar/ |
| Wind | *jẹl /jel/ | 𐰘𐰠 /jel/ | yel /jel/ | ел /jel/ | ел /jel/ | жел /ʒel/ | салкын /salqən/ |
| Erde | *jer /jer/ | 𐰘𐰿 /jer/ | yer /jer/ | топуракъ /topuraq/ | ер /jer/ | топракъ /topraq/ | јер /dʒer/ |
| Stein | *taš /taʃ/ | 𐱃𐱁 /taʃ/ | taš /taʃ/ | таш /taʃ/ | тас /tas/ | таш /taʃ/ | таш /taʃ/ |
| Berg | *tāg /taːɣ/ | 𐱃𐰍 /taɣ/ | tağ /taɣ/ | тав /taw/ | тав /taw/ | тау /tɑw/ | туу /tuː/ |
| Meer | *teŋiŕ /teŋiŕ/ | 𐱃𐰞𐰆𐰖 /taluj/ | täŋiz /tæŋiz/ | денгиз /deŋiz/ | тенъиз /teŋiz/ | тенгиз /teŋiz/ | теҥис /teˈŋis/ |
| Mutter | *ana /ana/ | 𐰜𐰏 /øɡ/ | ana /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | ана /ana/ | эне /ene/ |
| Vater | *ata /ata/ | 𐰴𐰭 /qaŋ/ | ata /ata/ | ата /ata/ | атай /ataj/ | ата /ata/ | ада /ada/ |
| Tochter | *kï̄rᶻ /kï̄rᶻ/ | 𐰶𐰃𐰕 /qɯz/ | qız /qɯz/ | къыз /qɯz/ | кыз /qɯz/ | къыз /qɯz/ | кыс /qɯs/ |
| Ich | *ben /ben/ | 𐰋𐰤 /ben/ | men /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ | мен /men/ |
| Du | *sen /sen/ | 𐰾𐰤 /sen/ | sen /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ | сен /sen/ |
| Wir | *biŕ /biz/ | 𐰋𐰃𐰕 /biz/ | biz /biz/ | биз /biz/ | биз /biz/ | биз /biz/ | бис /bis/ |
| Name | *āt /āt/ | 𐰀𐱃 /at/ | at /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ |
| Mensch | *kiši /kiʃi/ | 𐰚𐰃𐰾𐰃 /kiʃi/ | kiši /kiʃi/ | адам /ɑˈdɑm/ | аьдем /ædem/ | адам /ɑˈdɑm/ | кижи /kiʒi/ |
| Kopf | *baĺč /baʎtʃ/ | 𐱈 /baʃ/ | baš /baʃ/ | баш /baʃ/ | бас /bas/ | баш /baʃ/ | баш /baʃ/ |
| Auge | *köz /köz/ | 𐰚𐰕 /køz/ | köz /køz/ | гёз /ɡøz/ | коьз /køz/ | кёз /køz/ | кӧс /køs/ |
| Ohr | *kulkak /kulkak/ | 𐰸𐰆𐰞𐰴𐰴 /qulqaq/ | qulqaq /qulqaq/ | къулакъ /qulaq/ | кулак /qulaq/ | къулакъ /qulaq/ | кулак /kulak/ |
| Nase | *burun /burun/ | 𐰉𐰆𐰺𐰣 /burun/ | burun /burun/ | бурун /burun/ | бурын /burɯn/ | бурун /burun/ | тумчук /tumtʃuk/ |
| Mund | *agïŕ /aɣɯŕ/ | 𐰍𐰕 /aɣɯz/ | ağız /aɣɯz/ | авуз /aˈwuz/ | авыз /aˈwɯz/ | ауз /awuz/ | оос /oːs/ |
| Zahn | *dīĺ /diːʎ/ | 𐱅𐰃𐱁 /tiʃ/ | tiş /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ | тис /tis/ | тиш /tiʃ/ | тиш /tiʃ/ |
| Zunge | *tïl /tɯl/ | 𐱅𐰃𐰠 /tɯl/ | til /til/ | тил /til/ | тил /til/ | тил /til/ | тил /til/ |
| Hand | *elig /elig/ | 𐰠𐰟 /eliɡ/ | elig /eliɡ/ | къол /qol/ | кол /qol/ | къол /qol/ | кол /kol/ |
| Fuß | *adak /adak/ | 𐰑𐰴 /adaq/ | adhaq /aðaq/ | аякъ /ajaq/ | аяк /ajaq/ | аякъ /ajaq/ | бут /but/ |
| Herz | *jürek /jürek/ | 𐰚𐰭𐰠 /køŋyl/ | yürek /jyrek/ | юрек /jyrek/ | юрек /jyrek/ | джюрек /dʒyrek/ | јӱрек /dʒyrek/ |
| Knochen | *süŋük /süŋük/ | 𐰾𐰇𐰭𐰜 /syŋyk/ | süŋük /syŋyk/ | сюек /syjek/ | суьек /syjek/ | сюек /syjek/ | сӧӧк /søːk/ |
| Blut | *kān /kaːn/ | 𐰴𐰣 /qan/ | qan /qan/ | къан /qan/ | кан /qan/ | къан /qan/ | кан /kan/ |
| Kacke | *bok /bok/ | — | bütgü /bytɡy/ | покъ /poq/ | — | бокъ /boq/ | бок /bok/ |
| Liebe | *seb- /seb/ | 𐰜𐰋 /sæb/ | sevgü /sevɡy/ | сюйюв /syjyw/ | суьюв /syjyw/ | сюймеклик /syjmeklik/ | сӱӱш /syːʃ/ |
| Baum | *ïgač /ïgač/ | 𐰃𐰍𐰲 /ɯɣatʃ/ | yığač /jɯɣatʃ/ | терек /terek/ | терек /terek/ | терек /terek/ | агаш /aɡaʃ/ |
| Hund | *ït /ït/ | 𐰂𐱅 /it/ | it /it/ | ит /it/ | ийт /ijt/ | ит /it/ | ийт /ijt/ |
| Katze | *pišik /piʃik/ | — /—/ | čätük /tʃætyk/ | мишик /miʃik/ | мысык /məsəq/ | киштик /kiʃtik/ | киске /kiske/ |
| Fisch | *balïk /balɯk/ | 𐰉𐰞𐰶 /balɯq/ | balıq /balɯq/ | балыкъ /bɑˈlɯq/ | балык /bɑˈlɯq/ | чабакъ /tʃɑˈbɑq/ | балык /bɑˈlɯk/ |
| Vogel | *kuĺ /kuʎ/ | 𐰸𐱁 /quʃ/ | quş /quʃ/ | къуш /quʃ/ | кус /qus/ | къанатлы /qanatlɯ/ | куш /kuʃ/ |
| Schmetterling | *kepelek /kepelek/ | — | käpäli /kæpæli/ | гёбелек /ɡøbelek/ | куьпелек /kypelek/ | — | кӧбӧлӧк /købøløk/ |
| Ei | *jumurtka /jumurtqa/ | — | yumurtğa /jumurtɣa/ | йымырткъа /jɯmɯrtqa/ | юмыртка /jumɯrtqa/ | жумуртха /ʒumurtxa/ | јымыртка /dʒɯmɯrtka/ |
| Bär | *adïg /adïɣ/ | 𐰑𐰍 /adɯɣ/ | adhığ /aðɯɣ/ | аюв /ajuw/ | аюв /ajuw/ | айыу /ajɯw/ | айу /aju/ |
| Pferd | *at /at/ | 𐱃 /at/ | at /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ | ат /at/ |
| Haus | *ēb /ēb/ | 𐰋 /æb/ | ev /ev/ | уьй /yj/ | уьй /yj/ | юй /yj/ | айыл /ajɯl/ |
| Milch | *sǖt /syːt/ | — | süt /syt/ | сют /syt/ | сют /syt/ | сют /syt/ | сӱт /syt/ |
| Honig | *bal /bal/ | — | bal /bal/ | бал /bal/ | бал /bal/ | бал /bal/ | бал /bal/ |
| Salz | *tūŕ /tuːŕ/ | 𐱃𐰆𐰕 /tuz/ | tuz /tuz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ | туз /tuz/ | тус /tus/ |
| Eisen | *temür /temür/ | 𐱅𐰢𐰼 /temyr/ | temür /temyr/ | темир /temir/ | темир /temir/ | темир /temir/ | темир /temir/ |
| Buch | *bitig /bitiɡ/ | 𐰋𐰃𐱅𐰃𐰏 /bitiɡ/ | bitig /bitiɡ/ | китап /kitap/ | китап /kitap/ | китап /kiˈtap/ | бичик /bitʃik/ |
| Essen | *jē- /jē/ | 𐰘𐰃- /je/ | yi- /ji/ | ашамакъ /aʃamaq/ | ашав /aʃaw/ | ашаргъа /aʃarʁa/ | јиир /dʒiːr/ |
| Trinken | *ič- /ič/ | 𐰃𐰲- /itʃ/ | ič- /itʃ/ | ичмек /itʃmek/ | ишуьв /iʃyw/ | ичерге /itʃerɡe/ | ичер /itʃer/ |
| Schlafen | *ūdï- /uːdɯ/ | 𐰆𐰑𐰃- /udɯ/ | uḏı- /uðɯ/ | юхламакъ /juχlamaq/ | уйклав /ujqlaw/ | джукъларгъа /dʒuqlarʁa/ | уйуктаар /ujuktaːr/ |
| Eins | *bīr /bīr/ | 𐰋𐰃𐰼 /bir/ | bir /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ | бир /bir/ |
| Zwei | *eki /eki/ | 𐰃𐰚𐰃 /eki/ | iki /iki/ | эки /eki/ | эки /eki/ | эки /eˈki/ | эки /eˈki/ |
| Drei | *üč /ytʃ/ | 𐰇𐰲 /ytʃ/ | üč /ytʃ/ | уьч /ytʃ/ | уьш /yʃ/ | юч /ytʃ/ | ӱч /ytʃ/ |
| Vier | *tȫrt /tøːrt/ | 𐱅𐰇𐰼𐱅 /tørt/ | tört /tørt/ | дёрт /dørt/ | доьрт /dørt/ | тёрт /tørt/ | тӧрт /tørt/ |
| Fünf | *bēš /beːʃ/ | 𐰋𐰃𐱁 /beʃ/ | beš /beʃ/ | беш /beʃ/ | бес /bes/ | беш /beʃ/ | беш /beʃ/ |
| Hundert | *jǖz /jyːz/ | 𐰘𐰇𐰕 /jyz/ | yüz /jyz/ | юз /jyz/ | юз /juz/ | жюз /ʒyz/ | јӱс /dʒys/ |
| Hallo | — /—/ | — /—/ | salām /salaːm/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | ассаламу алейкум /asːalamu alejkum/ | салам /salam/ | эзен /ezen/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | — /—/ | савбол /sawbol/ | сав бол /saw bol/ | сау бол /saw bol/ | быйан /bɯjan/ |
| Gut | *edgü /edgü/ | 𐰓𐰏𐰈 /ædɡy/ | yaqšı /jaqʃɯ/ | яхшы /jaχʃə/ | яхшы /jaxʃɯ/ | иги /iɡi/ | јакшы /dʒaqʃɯ/ |
| Neu | *jaŋï /jaŋɯ/ | — | yaŋı /jaŋɯ/ | янгы /jaŋˈɯ/ | янъы /jaŋɯ/ | жангы /ʒaŋɯ/ | јаҥы /dʒaˈŋɯ/ |
| Rot | *kïŕïl /kɯŕɯl/ | 𐰴𐰃𐰕𐰃𐰞 /qɯzɯl/ | qızıl /qɯzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɯl/ | къызыл /qɯˈzɯl/ | кызыл /qɯˈzɨl/ |
| Weiß | *āk /aːk/ | 𐰇𐰼𐰭 /yryŋ/ | ürüŋ /yryŋ/ | акъ /ɑq/ | ак /ɑq/ | акъ /ɑq/ | ак /ɑq/ |
| Schwarz | *kara /kara/ | 𐰴𐰺𐰀 /qara/ | qara /qara/ | къара /qɑˈrɑ/ | кара /qɑˈrɑ/ | къара /qaˈra/ | кара /qɑˈrɑ/ |
| Grün | *jāĺïl /jaːʎɯl/ | 𐰖𐰽𐰞 /jaʃɯl/ | yašıl /jaʃɯl/ | яшыл /jaˈʃɯl/ | ясыл /jasɯl/ | джашил /dʒaˈʃil/ | јажыл /ɟaˈʒɯl/ |
| Blau | *kȫk /køːk/ | 𐰚𐰇𐰚 /køk/ | — | гёк /ɡøk/ | коьк /køk/ | кёк /køk/ | кӧк /køk/ |
Seite 1/9
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite