Proto-Kartvelian
Urkartwelisch
Protosprache (rekonstruiert) · historische / verborgene Varietät
Das Urkartwelische ist der rekonstruierte Vorfahre der kartwelischen (südkaukasischen) Familie – Georgisch, Mingrelisch, Lasisch und Swanisch. Es wird um 3000–2000 v. Chr. im Südkaukasus angesetzt. Die Familie ist klein, mit keiner anderen nachweislich verwandt (Vorschläge, sie mit den nordkaukasischen Familien oder mit dem Nostratischen zu verbinden, bleiben unbewiesen) und vergleichsweise gut rekonstruiert.
Wo die Sprache gesprochen wird
Urkartwelisch: 87 Kernwörter
Quellen
- Klimov (1998) Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages
- Fähnrich (2007) Kartwelisches etymologisches Wörterbuch
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Protosprache (rekonstruiert)
| Bedeutung | Urkartwelisch | Georgisch | Mingrelisch | Lasisch | Swanisch | Etruskisch | Urafroasiatisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | *c̣q̇ar- /c̣q̇ar/ | წყალი /tsʼqʼali/ | წყარი /tsʼqʼari/ | წკარი /tsʼkari/ | ლიც /lits/ | neri /ˈneri/ | *maw- /maw/ |
| Feuer | *cecxl- /cecxl/ | ცეცხლი /tsetsxli/ | დაჩხირი /datʃxiri/ | დაჩხური /datʃxuri/ | ლემესგ /lemesɡ/ | verse /ˈwerse/ | — /—/ |
| Sonne | *mze- /mze/ | მზე /mze/ | ბჟა /bʒa/ | მჟორა /mʒora/ | მიჟ /miʒ/ | usil /ˈuzil/ | — /—/ |
| Mond | *tute- /tute/ | მთვარე /mtʰvare/ | თუთა /tʰutʰa/ | თუთა /tʰutʰa/ | დოშდულ /doʃdul/ | tiur /ˈtiur/ | — /—/ |
| Stern | — /—/ | ვარსკვლავი /varskvlavi/ | მურიცხი /muritsxi/ | მურუცხი /murutsxi/ | ამტყუ̂ა̈სგ /amtʼqʼwæsɡ/ | — /—/ | — /—/ |
| Nacht | *na /na/ | ღამე /ɣame/ | სერი /seri/ | სერი /seri/ | ლეთ /let/ | — /—/ | — /—/ |
| Regen | *cvim- /tsvim/ | წვიმა /tsʼvima/ | ჭვიმა /tʃʼvima/ | ჭიმა /tʃʼima/ | უჩხა /utʃxa/ | — | — |
| Schnee | *towl- /towl/ | თოვლი /tʰovli/ | თირი /tʰiri/ | მთვირი /mtviri/ | მუს /mus/ | — | — |
| Stein | *ḳwa /kʼwa/ | ქვა /kʰva/ | ქუა /kʰua/ | ქვა /kʰva/ | ბა̈ჩ /bætʃ/ | tul /tul/ | *ʔabun- /ʔabun/ |
| Meer | *zoɣwa- /zoɣwa/ | ზღვა /zɣva/ | ზუღა /zuɣa/ | ზუღა /zuɣa/ | ძუღუ̂ა /dzuɣwa/ | — | — |
| Mutter | *deda- /deda/ | დედა /deda/ | დიდა /dida/ | ნანა /nana/ | დი /di/ | ati /ˈati/ | *ʔim- /ʔim/ |
| Vater | *mama- /mama/ | მამა /mama/ | მუმა /muma/ | ბაბა /baba/ | მუ /mu/ | apa /ˈapa/ | *ʔab- /ʔab/ |
| Tochter | *asul- /asul/ | ქალიშვილი /kʰaliʃvili/ | ცირა /tsira/ | ბოზომოთა /bozomotʰa/ | ჰასუ̂იშ /haswiʃ/ | sech /sekʰ/ | — |
| Ich | *me /me/ | მე /me/ | მა /ma/ | მა /ma/ | მი /mi/ | mi /mi/ | *ʔan- /ʔan/ |
| Du | *sen- /sen/ | შენ /ʃen/ | სი /si/ | სი /si/ | სი /si/ | — /—/ | — /—/ |
| Wir | *čwen /tʃwen/ | ჩვენ /tʃʰven/ | ჩქი /tʃkʰi/ | ჩქუ /tʃku/ | ნა̈ჲ /næj/ | — /—/ | — /—/ |
| Name | *saqel- /saqel/ | სახელი /saxeli/ | ჯოხო /dʒoxo/ | ჯოხო /dʒoxo/ | ჟახე /ʒaxe/ | — /—/ | *sim- /sim/ |
| Mensch | *ḳac₁- /kʼats/ | ადამიანი /adamiani/ | კოჩი /kʼotʃi/ | კოჩი /kʼotʃi/ | ამსუ̂ალდ /amswald/ | — | — |
| Kopf | *taw- /taw/ | თავი /tʰavi/ | დუდი /dudi/ | თი /tʰi/ | თხუ̂იმ /tʰxwim/ | — | — |
| Auge | *tʼwal- /tʼwal/ | თვალი /tʰvali/ | თოლი /tʰoli/ | თოლი /tʰoli/ | თე /tʰe/ | — /—/ | *ʕayn- /ʕayn/ |
| Ohr | *qur- /qur/ | ყური /qʼuri/ | ჸუჯი /ʔudʒi/ | უჯი /udʒi/ | შდიმ /ʃdim/ | — | *ʔudun- /ʔudun/ |
| Nase | *cxwir- /tsxwir/ | ცხვირი /tsxviri/ | ჩხვინდი /tʃxvindi/ | ჩხვინდი /tʃxvindi/ | ნეფხუ̂ნა /nepʰxwna/ | — | — |
| Zahn | *swa /sʷa/ | კბილი /kʼbili/ | კიბირი /kʼibiri/ | კიბირი /kʼibiri/ | შდიქ /ʃdikʰ/ | — /—/ | — /—/ |
| Zunge | *bli /bli/ | ენა /ena/ | ნინა /nina/ | ნენა /nena/ | ნინ /nin/ | — /—/ | *lis- /lis/ |
| Hand | *qel- /qel/ | ხელი /xeli/ | ხე /xe/ | ხე /xe/ | ში /ʃi/ | — /—/ | — /—/ |
| Fuß | *berq- /berq/ | ფეხი /pʰexi/ | კუჩხი /kʼutʃxi/ | კუჩხე /kʼutʃxe/ | ჭიშხ /tʃʼiʃx/ | — | — |
| Herz | *gul- /gul/ | გული /ɡuli/ | გური /ɡuri/ | გური /ɡuri/ | გუ̂ი /ɡwi/ | — /—/ | *lib- /lib/ |
| Knochen | *ʒ₁ʒ₁w-al- /dzdzwal/ | ძვალი /dzvali/ | ძვალი /dzvali/ | ყვილი /qʼvili/ | ჯიჯუ̂ /dʒidʒw/ | — /—/ | *ḳas- /kʼas/ |
| Blut | *swiᴬ /swi/ | სისხლი /sisxli/ | ზისხირი /zisxiri/ | დიცხირი /ditsxiri/ | ზისხ /zisx/ | — /—/ | *dam- /dam/ |
| Liebe | *q̇war- /qʼwar/ | სიყვარული /siqʼvaruli/ | ჸოროფა /ʔoropʰa/ | ოროფა /oropa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Baum | — /—/ | ხე /xe/ | ჯა /dʒa/ | ჯა /dʒa/ | მეგა̈მ /meɡæm/ | — /—/ | — /—/ |
| Hund | *ʒaɣl- /ʒaɣl/ | ძაღლი /dzaɣli/ | ჯოღორი /dʒoɣori/ | ჯოღორი /dʒoɣori/ | ჟეღ /ʒeɣ/ | — /—/ | — /—/ |
| Katze | *cic(o)- /tsitso/ | კატა /kʼatʼa/ | კატუ /kʼatʼu/ | კატუ /kʼatʼu/ | ციცუ̂ /tsitsw/ | — /—/ | — /—/ |
| Fisch | *tewz- /tewz/ | თევზი /ˈtʰevzi/ | ჩხომი /tʃxomi/ | ჩხომი /tʃxomi/ | ცუზ /tsuz/ | — /—/ | — /—/ |
| Vogel | *sir- /sir/ | ჩიტი /tʃʰitʼi/ | ჩიტი /tʃitʼi/ | კინჩი /kʼintʃi/ | ნა̈პოლ /næpʼol/ | — | — |
| Schmetterling | *perper- /perper/ | პეპელა /pʼepʼela/ | ფარფალია /pʰarpʰalia/ | ფარფალი /pʰarpʰali/ | პერპელ /pʼerpʼel/ | — | — |
| Bär | *datw- /datw/ | დათვი /datʰvi/ | თუნთი /tʰuntʰi/ | მთუთი /mtʰutʰi/ | და̈შდუ̂ /dæʃdw/ | — | — |
| Haus | — /—/ | სახლი /saxli/ | ოხორი /oxori/ | ოხორი /oxori/ | ქორ /kʰor/ | — /—/ | — /—/ |
| Milch | *(s)ʒ₁e- /dze/ | რძე /rdze/ | ბჟა /bʒa/ | ბჯა /bdʒa/ | ლჷჯე /lədʒe/ | — | — |
| Honig | *tapl- /tapl/ | თაფლი /tʰapʰli/ | თოფური /tʰopʰuri/ | თოფური /tʰopʰuri/ | თუ /tʰu/ | math /maθ/ | — |
| Salz | *ʒ₁um- /dzum/ | მარილი /marili/ | ჯიმუ /dʒimu/ | მცუმუ /mtsumu/ | ჯიმ /dʒim/ | — | — |
| Wein | *ɣwino- /ɣwino/ | ღვინო /ɣvino/ | ღვინი /ɣvini/ | ღვინი /ɣvini/ | ღუ̂ინელ /ɣwinel/ | vinum /ˈwinum/ | — |
| Essen | *č̣am- /č̣am/ | ჭამა /tʃʼama/ | ჭკომუა /tʃʼkʼomua/ | ჩამუ /tʃamu/ | ლიზუ̂ებ /lizweb/ | — /—/ | — /—/ |
| Trinken | *s₁w- /sw/ | დალევა /daleva/ | წუმა /tsʼuma/ | ხცემა /xtsema/ | ლითრე /litʰre/ | — /—/ | — /—/ |
| Eins | *ert- /ert/ | ერთი /ertʰi/ | ართი /artʰi/ | არ /ar/ | ეშხუ /eʃxu/ | thu /θu/ | — /—/ |
| Zwei | *jor- /jor/ | ორი /ori/ | ჟირი /ʒiri/ | ჟურ /ʒur/ | ჲორი /jori/ | zal /tsal/ | *sin- /sin/ |
| Drei | *sam- /sam/ | სამი /sami/ | სუმი /sumi/ | სუმ /sum/ | სემი /semi/ | ci /ki/ | — /—/ |
| Vier | *otxo- /otxo/ | ოთხი /otxi/ | ოთხი /otʰxi/ | ოთხო /otxo/ | უ̂ოშთხუ̂ /woʃtʰxw/ | huth /huθ/ | — |
| Fünf | *xut- /xut/ | ხუთი /xutʰi/ | ხუთი /xutʰi/ | ხუთ /xutʰ/ | უ̂ოხუ̂იშდ /woxwiʃd/ | mach /max/ | — |
| Hundert | *as- /as/ | ასი /asi/ | ოში /oʃi/ | ოში /oʃi/ | აშირ /aʃir/ | — | — |
| Hallo | — /—/ | გამარჯობა /ɡamardʒoba/ | გომორძგუა /ɡomordzɡua/ | ბრუნდი /brundi/ | ხოჩა ლადა̈ღ /xotʃa ladæɣ/ | — /—/ | — /—/ |
| Danke | — /—/ | მადლობა /madloba/ | მარდი /mardi/ | ბერეკეთი /berekʰetʰi/ | ივასუ ხარი /ivasu xari/ | — /—/ | — /—/ |
| Gut | — /—/ | კარგი /kʼarɡi/ | ჯგირი /dʒɡiri/ | ჯურა /dʒura/ | ხოჩა /xotʃa/ | — /—/ | — /—/ |
| Neu | *max- /max/ | ახალი /axali/ | ახალი /axali/ | აღანი /aɣani/ | მახე /maxe/ | — | — |
| Rot | *čʼitʼel- /čʼitʼel/ | წითელი /tsʼitʰeli/ | ჭითა /tʃʼitʰa/ | მჭითა /mtʃʼitʰa/ | წჷრნი /tsʼərni/ | — /—/ | — /—/ |
| Weiß | *ter- /ter/ | თეთრი /tʰetʰri/ | ჩე /tʃe/ | ქჩე /kʰtʃe/ | თუ̂ეთუ̂ნე /tʰwetʰwne/ | — | — |
| Kuckuck | *gugul- /gugul/ | გუგული /ɡuɡuli/ | გუგული /ɡuɡuli/ | გუგული /ɡuɡuli/ | — | — | — |
Seite 1/8
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite