Trumai
Idioma trumai
Lengua aislada (Trumai)
El trumai es una lengua aislada de la región del alto Xingu, en el estado brasileño de Mato Grosso, con muy pocos hablantes restantes. Desde hace mucho forma parte de la red cultural multilingüe y multiétnica del alto Xingu.
Dónde se habla
87 palabras esenciales en el idioma trumai
Fuentes
- UT Austin Hunter-Gatherer Language Database #382
- Glottolog trum1247; ISO 639-3 tpy
Palabras comparadas
Comparación con otras lenguas de la misma clasificación: Lengua aislada (Trumai)
| Significado | Idioma trumai | Idioma makushi | Idioma baniwa | Idioma pilagá | Idioma yanomami | Idioma mocoví | Idioma karajá |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Agua | misu /misu/ | tuna /tuna/ | óoni /óoni/ | noʁop /noʁop/ | maũ ũ /maũ ũ/ | waʁajaq /waʁajaq/ | be /be/ |
| Fuego | so /so/ | apóó /apóó/ | ttídzee /t̪ídzee/ | doleʔ /doleʔ/ | koa wakə /koa wakə/ | norek /norek/ | heɔtɨ /heɔtɨ/ |
| Sol | atetla /atetla/ | wéi /wéi/ | kámoi /kámoi/ | kʔatena /kʔatena/ | motʰoka /motʰoka/ | raʔaasa /raʔaasa/ | tʃuu /tʃuu/ |
| Luna | atetlpak /atetlpak/ | kapói /kapói/ | kéeri /kéeɻi/ | ʔawoʁoik /ʔawoʁoik/ | peɾipo /peɾipo/ | ʃiraigo /ʃiraiɡo/ | ahãdu /ahãdu/ |
| Estrella | asih /asih/ | sírikɨ́ /sírikɨ́/ | hiwírhi /hiwíɻhi/ | waqtʃiɲi /waqtʃiɲi/ | ʃitikaɾi /ʃitikaɾi/ | waqahɲi /waqahɲi/ | taina /taina/ |
| Noche | ʃanixnis /ʃanixnis/ | ewaron /ewaron/ | déepi /déepi/ | piʔjaq /piʔjaq/ | titi ha /titi ha/ | pe /pe/ | ruu /ruu/ |
| Lluvia | kʔawixu /kʔawixu/ | konoʔ /konoʔ/ | íidza /íidza/ | wetep /wetep/ | maː /maː/ | jaʁat /jaʁat/ | biu /biu/ |
| Nieve | — /—/ | — /—/ | — /—/ | loɲi /loɲi/ | — /—/ | loɲi /loɲi/ | — /—/ |
| Viento | sut /sut/ | aʔsitun /aʔsitun/ | káwaaɺe /káwaaɺe/ | lajat /lajat/ | watoɾi /watoɾi/ | nonot /nonot/ | ɨhɨ /ɨhɨ/ |
| Tierra | tenexne /tenexne/ | non /non/ | híipai /híipai/ | ʔalewa /ʔalewa/ | maʃitʰa /maʃitʰa/ | ʔlawa /ʔlawa/ | — /—/ |
| Piedra | itak /itak/ | tɨʔ /tɨʔ/ | hiipada /hiipada/ | qaʔ /qaʔ/ | maa ma /maa ma/ | qaʔ /qaʔ/ | mɨna /mɨna/ |
| Madre | atle /atle/ | maʔmá /maʔmá/ | hádoa /hádoa/ | latʔe /latʔe/ | najə /najə/ | lateʔe /lateʔe/ | adi /adi/ |
| Padre | ao /ao/ | paʔpá /paʔpá/ | hániɻi /hániɻi/ | letʔa /letʔa/ | hajə /hajə/ | letaʔa /letaʔa/ | təbɨ /təbɨ/ |
| Hija | atadi /atadi/ | yensi /jensi/ | — | lekʔoqte /lekʔoqte/ | — | lʲaale /lʲaale/ | deei /deːi/ |
| Yo | ha /ha/ | urɨ /urɨ/ | nhóa /nhóa/ | hajim /hajim/ | ja /ja/ | ajim /ajim/ | dʒiarɨ̃ /dʒiarɨ̃/ |
| Tú | hi /hi/ | ámɨrɨ́ /ámɨrɨ́/ | phía /pʰía/ | ʔam /ʔam/ | wa /wa/ | qamiʔ /qamiʔ/ | kai /kai/ |
| Nosotros | ka wan / ha wan /ka wan / ha wan/ | uurɨʔnɨkon / anna /uurɨʔnɨkon / anna/ | wha /wha/ | qoʔmi /qoʔmi/ | pəmakə /pəmakə/ | qomiʔ /qomiʔ/ | dʒiarɨ̃ boho /dʒiarɨ̃ boho/ |
| Nombre | taak /taak/ | yeseʔ /jeseʔ/ | iipítana /iipítana/ | lenaʁat /lenaʁat/ | wãhã /wãhã/ | leenaʁat /leenaʁat/ | ni /ni/ |
| Persona | iau /iau/ | pemonkon /pemoŋkoŋ/ | newíki /newíki/ | sijaʁawa /sijaʁawa/ | jãnõmãmɨ /jãnõmãmɨ/ | qom leʔek /qom leʔek/ | inɨ /inɨ/ |
| Cabeza | kut /kut/ | puʔpai /puʔpai/ | hiwída /hiwída/ | laqaik /laqaik/ | he /he/ | lqahik /lqahik/ | rati /rati/ |
| Ojo | xon /xon/ | énu /énu/ | thi /thi/ | lʔaite /lʔaite/ | mamo /mamo/ | nqote /nqote/ | rue /rue/ |
| Oreja | faptɨ /faptɨ/ | pana /pana/ | héeni /héeni/ | leketela /leketela/ | jɨmɨkakɨ /jɨmɨkakɨ/ | lkeʔla /lkeʔla/ | nohõti /nohõti/ |
| Nariz | laʃa /laʃa/ | yeuna /jeuna/ | hitáko /hitáko/ | limik /limik/ | hu /hu/ | limik /limik/ | deiãsɨ̃ /deiãsɨ̃/ |
| Boca | xop /xop/ | mutá /mutá/ | nóma /nóma/ | nedegaʁat /nedeɡaʁat/ | kahikɨ /kahikɨ/ | lap /lap/ | irɨ /irɨ/ |
| Diente | iʃa /iʃa/ | yé /jé/ | eétsha /eétʃa/ | lodaite /lodaite/ | nakɨ /nakɨ/ | lowe /lowe/ | dʒuu /dʒuu/ |
| Lengua | ano /ano/ | nu /nu/ | eenéne /eenéne/ | latʃaʁat /latʃaʁat/ | aka /aka/ | loʔlegaʁanaʁat /loʔleɡaʁanaʁat/ | dɔrɔtɔ /dɔrɔtɔ/ |
| Mano | kat /kat/ | míá /míá/ | káapi /káapi/ | lowaq /lowaq/ | imɨkɨ /imɨkɨ/ | lqaiʔlaʁat /lqaiʔlaʁat/ | debɔ /debɔ/ |
| Pie | pitsʔ /pitsʔ/ | puu /puu/ | híipa /híipa/ | lapiaʔ /lapiaʔ/ | mamikɨ /mamikɨ/ | lapiaʔ /lapiaʔ/ | wa /wa/ |
| Corazón | hotʔaput /hotʔaput/ | yewan /jewan/ | kaale /kaaɺe/ | likidiaqte /likidiaqte/ | koko pata /koko pata/ | leʔtaʁanata /leʔtaʁanata/ | telesõ /telesõ/ |
| Hueso | daʃ /daʃ/ | yeʔpɨ /jeʔpɨ/ | áapi /áapi/ | pʔinek /pʔinek/ | ũ /ũ/ | piʔnek /piʔnek/ | ti /ti/ |
| Sangre | du /du/ | mɨ́ŋ /mɨ́ŋ/ | iiránaa /iiɻánaa/ | letawoʔ /letawoʔ/ | ĩjə̃ĩjə̃pə /ĩjə̃ĩjə̃pə/ | lewoʔ /lewoʔ/ | hãləbu /hãləbu/ |
| Caca | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ʃi /ʃi/ | — /—/ | — /—/ |
| Amor | puʔdits /puʔdits/ | saʔnama /saʔnama/ | — /—/ | noqpita /noqpita/ | — /—/ | iʔʁoren /iʔʁoren/ | luu /luu/ |
| Árbol | dei /dei/ | yéi /jéi/ | háiko /háiko/ | ʔepaq /ʔepaq/ | hii hi /hii hi/ | qoʔpaq /qoʔpaq/ | ɔwɔru /ɔwɔru/ |
| Perro | kasoro /kasoro/ | areimaraaká /areimaraaká/ | tsíino /tsíino/ | pioq /pioq/ | tʰãɾi /tʰãɾi/ | pioq /pioq/ | idʒɔrɔsa /idʒɔrɔsa/ |
| Gato | — /—/ | pisana /pisana/ | pitsána /pitsána/ | mitʃa /mitʃa/ | mɨʃɨ /mɨʃɨ/ | regaatolek /reɡaatolek/ | hãloeni /hãloeni/ |
| Pez | kaʔte /kaʔte/ | moróʔ /moróʔ/ | kóphe /kúpʰe/ | nijaq /nijaq/ | juɾi /juɾi/ | nalʲin /nalʲin/ | ətora /ətora/ |
| Pájaro | uraʔi /uraʔi/ | toron /toron/ | áadaro /áadaɻo/ | majoʔ /majoʔ/ | seimɨ /seimɨ/ | ajo /ajo/ | nawii /nawii/ |
| Mariposa | tumu tumu /tumu tumu/ | peppeʔ /pepːeʔ/ | makálo /makálo/ | petooloʁol /peˈtoːloʁol/ | uwãuwãmɨ /uwãuwãmɨ/ | paare /ˈpaːre/ | otʃiʃa /otʃiʃa/ |
| Huevo | taf /taf/ | pomói /pomói/ | éewhe /éewhe/ | lekʔoweʔ /lekʔoweʔ/ | natʰe /natʰe/ | lkoʔweʔ /lkoʔweʔ/ | si /si/ |
| Casa | dat /dat/ | wɨttɨ /wɨttɨ/ | pántti /pánt̪i/ | ʔemek /ʔemek/ | ʃapono /ʃapono/ | ʔimek /ʔimek/ | heto /heto/ |
| Miel | aus tsʔa /aus tsʔa/ | wan /wan/ | doni /doni/ | maʔage liʔi /maʔaɡe liʔi/ | puu /puu/ | rapik liʔi /rapik liʔi/ | bədi /bədi/ |
| Sal | iakɨr /iakɨr/ | pan /pan/ | íiwi /íiwi/ | qaaʔnowa /qaaʔnowa/ | saju /saju/ | ʔwe /ʔwe/ | dʒɨra /dʒɨra/ |
| Arroz | arosa /arosa/ | arosi /arosi/ | — | — | atoɾoso /atoɾoso/ | — | maiʃəmo /maiʃəmo/ |
| Comer | ma /ma/ | entamoʔka /entamoʔka/ | íiñha /íiɲha/ | dekeʔe /dekeʔe/ | ijaɨ /ijaɨ/ | keʔe /keʔe/ | roʃi /roʃi/ |
| Beber | sone /sone/ | enɨrɨ /enɨrɨ/ | íira /íiɻa/ | nijom /nijom/ | koaɨ /koaɨ/ | neʔet /neʔet/ | õ /õ/ |
| Dormir | iotl /iotl/ | wetun /wetun/ | ímaa /ímaa/ | dʔotʃi /dʔotʃi/ | miõ /miõ/ | laq /laq/ | õrõ /õrõ/ |
| Uno | mihin /mihin/ | tiwíŋ /tiwíŋ/ | aapa /aapa/ | ʔoonolek /ʔoonolek/ | tahiapɨ /tahiapɨ/ | ʔona /ʔona/ | sohodʒi /sohodʒi/ |
| Dos | uuʃ /uuʃ/ | sáákɨné /sáákɨné/ | dzáma /dzáma/ | doosolqa /doosolqa/ | hoɾohopɨ /hoɾohopɨ/ | doosolqaiʔ /doosolqaiʔ/ | inatʃi /inatʃi/ |
| Tres | uʃtaxme /uʃtaxme/ | séúruné /séúruné/ | madali /madali/ | treesolqa /treesolqa/ | jãmi /jãmi/ | treesolqaiʔ /treesolqaiʔ/ | inataõ /inataõ/ |
| Cinco | nekatkelan /nekatkelan/ | miaʔtaikin /miaʔtaikin/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ʃiinkolqaiʔ /ʃiinkolqaiʔ/ | iruɨre /iruɨre/ |
| Hola | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Gracias | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Bueno | deta /deta/ | morɨ /morɨ/ | mátsia /mátsia/ | nʔoota /nʔoota/ | totihitawə /totihitawə/ | noʔwen /noʔwen/ | awi /awi/ |
| Nuevo | xodae /xodae/ | amenan /amenan/ | éemi /éemi/ | dalaʁaik /dalaʁaik/ | tute /tute/ | dalaʁaik /dalaʁaik/ | itɨ̃mɨra /itɨ̃mɨra/ |
| Rojo | tsiomat /tsiomat/ | suyú /sujú/ | íirai /íiɻai/ | toomaʁadaik /toomaʁadaik/ | wakə /wakə/ | tok /tok/ | isɔ /isɔ/ |
| Blanco | tsitore /tsitore/ | áímutun /áímutun/ | háale /háaɺe/ | japagaq /japaɡaq/ | au /au/ | jalagaq /jalaɡaq/ | ura /ura/ |
| Negro | tsidat /tsidat/ | arikkɨtun /arikːɨtun/ | íitta /íit̪a/ | leedaʁaik /leedaʁaik/ | iʃi /iʃi/ | naweʔ /naweʔ/ | iləbɨ /iləbɨ/ |
| Azul | tsiauu /tsiauu/ | rora /rora/ | — | malaʁadaik /malaʁadaik/ | — | ikolaq /ikolaq/ | tyre /tɨ̃re/ |
| Cuco | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Guau | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Computadora | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Sushi | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Té | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Azúcar | aroxoroxok /aroxoroxok/ | — | — | ʔasooka /ʔasooka/ | — | soka /soka/ | — |
| Naranja | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Dopamina | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| Arroba (@) | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
Página 1/9
Abrir el mapa interactivo: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte de LangMap — un proyecto de visualización lingüística. Este es un resumen estático y rastreable; los mapas interactivos ofrecen audio de pronunciación, filtros y una vista de globo.
Creado por Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Inicio de LangMap