Gayogo̱hó:nǫʼ
קיוגה
אירוקואית (צפונית, חמש האומות)
קאיוגה (Gayogo̱hó:nǫʼ, "בני הביצה") היא שפה איראקווית צפונית של אומת הקאיוגה ההיסטורית, במקור מאגם קאיוגה (אגמי האצבעות) שבמדינת ניו יורק. פיזור שש האומות של קונפדרציית האיראקווה (האודנוסוני) לאחר המהפכה האמריקאית העביר את רוב הקאיוגה לאונטריו. כיום נותרו כ-30 דוברים מבוגרים השולטים בשפה בשטף ב-Six Nations of the Grand River; גן ילדים בשיטת ההטמעה (Onǫkwaʼshónaʼ Gayogo̱hó:nǫʼ) ותוכניות למבוגרים ב-Six Nations Polytechnic מקיימים את לומדי שפת המורשת.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בקיוגה
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: אירוקואית (צפונית, חמש האומות)
| משמעות | קיוגה | שפת אונונדאגה | מוהוק | אונידה | טוסקרורה | פרוטו-אוסטרו-אסייתית | קויוקון |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ohneganóhs /ohneɡanóhs/ | ohnéganos /ohnéɡanos/ | ohné:kanos /ohnéːɡanos/ | one:kánus /oneːkánũs/ | awę: /awɛ̃ː/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | too /toː/ |
| אש | odé:kaʼ /odéːkaʔ/ | odékhaʼ /odékʰaʔ/ | otsénhaʼ /odzʌ̃́haʔ/ | o:tsísteʼ /oːdʒísteʔ/ | ujihst /udʒihst/ | *ʔuːs /ʔuːs/ | kkunʼ /kːunʔ/ |
| שמש | gá:gwa:ʼ /ɡáːɡwaːʔ/ | gaehʼkwa /ɡaehʔkwa/ | karáhkwa /karáhkwa/ | kalahkwaʼ /kalahkwaʔ/ | hęhts /hɛ̃hts/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ | so /so/ |
| ירח | ęhníʼda:ʼ /ɛ̃hníʔdaːʔ/ | gaehʼkwa enitha /ɡaehʔkwa enitha/ | ehníta /ehníːta/ | wʌhní:taleʼ /wʌ̃hníːtaleʔ/ | hęhts uri:węh /hɛ̃hts uɾiːwɛ̃h/ | *khe(ː)ʔ /kheːʔ/ | dołtʼolee /doɬtʼoliː/ |
| כוכב | ojihsǫ́:da:ʼ /odʒihsṍːdaːʔ/ | otsistoʼgwaʼ /odʒistoʔɡwaʔ/ | otsistohkwaʼ /otsistohkwaʔ/ | otsistóhkwaʼ /odʒistóhkwaʔ/ | utsíhstaʼ /utsíhstaʔ/ | *smʔaɲ /smʔaɲ/ | tłoonʼ /tɬoːnʔ/ |
| לילה | ahsǫheh /ahsõheh/ | ahsų́t /ahsṹt/ | ahsútha /ahsṹtʰa/ | wahsutáti /wahsũtáti/ | ahthathu /ahθaθu/ | *cəːm /cəːm/ | łida /ɬida/ |
| גשם | ohsda:ʼ /ohsdaːʔ/ | — | — | — | — | *gmaʔ /ɡmaʔ/ | konh /konh/ |
| שלג | oʼgraʼ /oʔɡraʔ/ | óʼgęʼ /óʔɡɛ̃ːʔ/ | óniehte /ónjehte/ | onyʌ́hteʼ /onjʌ̃́hteʔ/ | — | — | tseetl /tsʰiːtɬʰ/ |
| רוח | owá:deʼ /owáːdeʔ/ | ó·wæʼ /óːwæʔ/ | óweraʼ /óweraʔ/ | owe:lá /oweːlá/ | — | *kjɔʔ /kjɔʔ/ | — |
| אדמה | ohéhdaʼ /ohéhdaʔ/ | — | ohóntsaʼ /ohṹtsaʔ/ | ohwʌ́tsyaʼ /ohwʌ̃́tsjaʔ/ | — | *tiʔ /tiʔ/ | ninʼ /ninʔ/ |
| אבן | ga̱hsgwa:ʼ /ɡḁhskwaːʔ/ | — | onén:iaʼ /onʌ̃́ːjaʔ/ | onʌ:yá: /onʌ̃ːjáː/ | — | *tmɔʔ /tmɔʔ/ | laʼona /laʔona/ |
| אמא | knó:haʼ /knóːhaʔ/ | ekno:haʼ /eknoːhaʔ/ | istá /istá/ | aknulha /aknũlha/ | raknų:hak /ɾaknũːhak/ | *maʔ /maʔ/ | eenaa /iːnaː/ |
| אבא | haʼnih /haʔnih/ | hakʼno:haʼ /hakʔnoːhaʔ/ | rakeʼníha /rakeʔníha/ | — /—/ | rakhnih /ɾakhnih/ | *ɓa(ː)ʔ /ɓaːʔ/ | eetaa /iːtaː/ |
| בת | kehá:wahk /keháːwahk/ | khehá·wah /kʰeháːwah/ | kheién:ʼa /kʰejẽ́ːʔa/ | kheyʌ́:ha /kʰejʌ̃́ːha/ | — | — | — |
| אני | i:ʼ /iːʔ/ | iʼ /iʔ/ | í:ʼi /íːʔi/ | iʼí /iʔí/ | í:ʼ /iːʔ/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ | see /siː/ |
| אתה | i:s /iːs/ | is /is/ | í:seʼ /íːseʔ/ | isé /isé/ | í:saʼ /iːsaʔ/ | *miːʔ /miːʔ/ | ninh /ninh/ |
| אנחנו | i:ʼ /iːʔ/ | iʼ /iʔ/ | í:ʼi /íːʔi/ | iʼí /iʔí/ | í:ʼ /iːʔ/ | *hiːʔ /hiːʔ/ | — /—/ |
| שם | ga̱hsę́:naʼ /ɡḁhsɛ̃́ːnaʔ/ | yaʼts /jaʔts/ | kahsén:na /kahsʌ̃́ːna/ | ohsʌ:ná: /ohsʌ̃ːnáː/ | utshe:naʼ /utsʰeːnaʔ/ | *ɟmuh /ɟmuh/ | oos /oːs/ |
| אדם | ǫ́:gweh /ṍːɡweh/ | ų́·gweh /ṹːɡweh/ | ón:kwe /ṹːɡwe/ | ukwé /ũkwé/ | — | *m-raʔ /mraʔ/ | dinaa /dinaː/ |
| ראש | onǫ́ʼa:ʼ /onṍʔaːʔ/ | — | onón:tsi /onṹːtsi/ | — | — | *ɓoːkʔ /ɓoːkʔ/ | -tłeeʼ /tɬiːʔ/ |
| עין | ogáhaʼ /oɡáhaʔ/ | oga:thaʼ /oɡaːtʰaʔ/ | okà:raʼ /okàːraʔ/ | oká:laʼ /okáːlaʔ/ | ka:tæk /kaːtæk/ | *mat /mat/ | -noghaʼ /noɣaʔ/ |
| אף | oʼnyǫ́hsaʼ /oʔɲṍhsaʔ/ | — | oʼniónhsaʼ /oʔnjṹhsaʔ/ | oʼnyúhsaʼ /oʔnjṹhsaʔ/ | — | *muh /muh/ | — |
| שן | onóʼjaʼ /onóʔdʒaʔ/ | onóʼjaʼ /onóʔdʒaʔ/ | onáwiraʼ /onáwiraʔ/ | onawi:lá: /onawiːláː/ | uʼtuʼth /əʔtuʔθ/ | *lmVɲ /lməɲ/ | aghoʼ /aɣoʔ/ |
| לשון | awę́ʼno̱hsaʼ /awɛ̃́ʔno̥hsaʔ/ | oʼnahsaʼ /oʔnahsaʔ/ | oʼnáhsaʼ /oʔnã́hsaʔ/ | oʼnáhsaʼ /oʔnáhsaʔ/ | uʼtahs /əʔtahs/ | *lntaːk /lntaːk/ | łolaʼ /ɬolaʔ/ |
| יד | ohsóhdaʼ /ohsóhdaʔ/ | onénǫhsaʼ /onénõhsaʔ/ | ohtsà:na /ohtsaːna/ | osnúhsaʼ /osnṹhsaʔ/ | kéhskweh /kehskweh/ | *tiːʔ /tiːʔ/ | -loʼ /loʔ/ |
| כף רגל | ohsiʼdaʼ /ohsiʔdaʔ/ | ohsiʼtaʼ /ohsiʔtaʔ/ | ohsì:taʼ /ohsìːtaʔ/ | ohsí:taʼ /ohsíːtaʔ/ | káhseh /kahseh/ | *ɟəːŋ /ɟəːŋ/ | -kkaaʼ /kːaːʔ/ |
| לב | awę́yǫ̱hsaʼ /awɛ̃́jõ̥hsaʔ/ | awé:ri /awéːri/ | awerì:ʼa /aweɾìːʔa/ | awelyá:ne /aweljáːne/ | kęhsaʼ /kɛ̃hsaʔ/ | *nuːɕ /nuːɕ/ | -dzaayaʼ /tsaːjaʔ/ |
| עצם | ohsgyę́ʼda:ʼ /ohskjɛ̃́ʔdaːʔ/ | ostyęʼtaʼ /ostjɛ̃ʔtaʔ/ | ohstyenʼ /ohstjʌ̃ʔ/ | ostyʌ́ʼtaʼ /ostjʌ̃́ʔtaʔ/ | uhskęʼręh /əhskə̃ʔrəh/ | *cʔaːŋ /cʔaːŋ/ | tlʼinh /tɬʼinh/ |
| דם | tkwęhsæʼ /tkwɛ̃hsaʔ/ | otkwęhsaʼ /otkwɛ̃hsaʔ/ | onekwénhsaʼ /oneɡwʌ̃́hsaʔ/ | onekwʌ́hsaʼ /onekwʌ̃́hsaʔ/ | tkwarhaʼ /tkwarhaʔ/ | *mham /mham/ | lakkona /lakːona/ |
| קקי | oʼdaʼ /oʔdaʔ/ | — | óʼta /óʔta/ | o:tá: /oːtáː/ | — | *ʔicʔ /ʔicʔ/ | — |
| אהבה | ganǫ́hkwahsraʼ /ɡanṍhkwahsraʔ/ | gaonihsdá:wę /ɡaonihsdáːwɛ̃/ | khenorónhkhwa /kʰenorṹhkʰwa/ | kanolukhwásla /kanolũkʰwásla/ | krunyę:tas /kɾuɲɛ̃ːtas/ | — /—/ | kʼoonejee /kʼooneʒeː/ |
| עץ | gra̱he:t /ɡrḁheːt/ | ga:endaʼ /ɡaːendaʔ/ | ó:kwire /óːkʷire/ | kalu:tóteʼ /kalũːtóteʔ/ | nyęt /ɲɛ̃t/ | *ɟɕɨːʔ /ɟɕɨːʔ/ | kʼeyh /kʼejh/ |
| כלב | só:wa:s /sóːwaːs/ | só:wa:s /sóːwaːs/ | érhar /érhar/ | é:lhal /éːlhal/ | čerʼ /tʃeɾʔ/ | *cɔː /cɔː/ | łeek /ɬeːk/ |
| חתול | dagu:s /daɡuːs/ | takó:s /takóːs/ | takò:s /takòːs/ | takóhs /takóhs/ | takʼo:s /takʔoːs/ | — /—/ | dotonh /dotonh/ |
| דג | ojǫ́ʼdaʼ /odʒṍʔdaʔ/ | ojoʼt /odʒoʔt/ | kéntsion /kʌ̃́tsjũ/ | kʌ́tsiʼ /kʌ̃́tsiʔ/ | itsh /itʃ/ | *kaʔ /kaʔ/ | tookkʼa /toːkʼa/ |
| ציפור | jidę́:ʼęh /dʒidɛ̃́ːʔɛ̃h/ | ga·yoʼáh /ɡaːjoʔáh/ | otsiʼtén:ʼa /otsiʔtʌ̃́ːʔa/ | otsiʼtʌ́haʼ /odʒiʔtʌ̃́haʔ/ | — | *ciːm /ciːm/ | — |
| פרפר | jiʼdana:wę: /dʒiʔdanaːwɛ̃ː/ | — | tsiʼktsinén:nawen /tsiʔktsinéːnawen/ | kana:wʌ́ /kanaːwʌ̃́/ | — | — | — |
| ביצה | oʼnhǫ́hsaʼ /oʔnhṍhsaʔ/ | oʼnhų́hsaʼ /oʔnhṹhsaʔ/ | oʼnhónhsa /oʔnhṹhsa/ | oʼnhúhsaʼ /oʔnhṹhsaʔ/ | — | *ktam /ktam/ | — |
| דוב | hnyagwaiʼ /hɲaɡwaiʔ/ | — | ohkwá:ri /ohkwáːri/ | ohkwa:lí /ohkwaːlí/ | uhčíhręʼ /əhtʃihɾə̃ʔ/ | — | sis /sis/ |
| בית | ganǫ́hsaʼ /ɡanṍhsaʔ/ | ganǫhsoht /ɡanõhsoht/ | kanónhsaʼ /kanṹhsaʔ/ | kanúhsote /kanṹhsote/ | kanéhseʼę /kanehseʔɛ̃/ | *ɲaːʔ /ɲaːʔ/ | yah /jah/ |
| חלב | onǫ́ʼgwaʼ /onṍʔɡwaʔ/ | — | onòn:taʼ /onũ̀ːtaʔ/ | onú:taʼ /onṹːtaʔ/ | — | — | tlʼoo /tɬʼoː/ |
| דבש | otséhsdaʼ /otséhsdaʔ/ | — | — | óshes /óshes/ | — | — | — |
| מלח | ojíkeʼdaʼ /odʒíkeʔdaʔ/ | — | tyohyòtsis /tjohjòtsis/ | teyohyó:tsis /tejohjóːdʒis/ | — | *ɓɔːh /ɓɔːh/ | sol /sol/ |
| ברזל | ga̱hnyǫ́ʼǫhsraʼ /ɡḁhɲṍʔõhsraʔ/ | — | karístatsi /karístatsi/ | — | — | — | — |
| גלגל | węʼníhsga:ʼ /wɛ̃ʔníhsɡaːʔ/ | — | okakwenta /okakʷenta/ | — | ukaʼneh /ukaʔneh/ | — | — |
| לאכול | í:ge:s /íːɡeːs/ | ekho:neʼ /ekʰoːneʔ/ | í:keks /íːɡeks/ | — /—/ | kré:nuʼ /kɾeːnuʔ/ | *ɟaː /ɟaː/ | kʼahonh /kʼahonh/ |
| לשתות | ga̱hnége̱haʼ /ɡḁhnéɡḁhaʔ/ | ehnega:iʼron /ehneɡaːiʔron/ | kahnek /kahnek/ | — /—/ | kré:hwiʼ /kɾeːhwiʔ/ | *ɲuʔ /ɲuʔ/ | kʼisinoonh /kʼisinoːnh/ |
| אחד | sgá:t /skáːt/ | sgá:da /skáːda/ | énska /ʌ̃́ska/ | úskah /ṹskah/ | ę:cæ /ɛ̃ːtsæ/ | *muːj /muːj/ | kʼeetakkʼee /kʼiːtakʼiː/ |
| שתיים | dekní: /dekníː/ | dégni /déɡni/ | tékeni /téːɡeni/ | tékni /tékni/ | néʼkti /neʔkti/ | *ɓaːr /ɓaːr/ | niteekkʼee /nitiːkʼiː/ |
| שלוש | ahsę́h /ahsɛ̃́h/ | áhsę /áhsɛ̃/ | áhsen /áhsʌ̃/ | áhsʌ /áhsʌ̃/ | áhsę /ahsɛ̃/ | *peʔ /peʔ/ | tokkʼee /tokʼiː/ |
| ארבע | géi /ɡéi/ | gayéi /ɡajéi/ | kaié:ri /ɡajéːɾi/ | kayé: /kajéː/ | hę́ʼtahk /hɛ̃ʔtahk/ | *punʔ /punʔ/ | — |
| חמש | hwíhs /hwíhs/ | hwíks /hwíks/ | wísk /wísk/ | wísk /wísk/ | wísk /wisk/ | *pɗam /pɗam/ | — |
| מאה | sgá:t dewę́ʼnyawe:ʼ /skáːt dewɛ̃́ʔɲaweːʔ/ | — | tewenʼniáwe /tewʌ̃ʔnjáwe/ | tewʌhnyáwelu /tewʌ̃hnjáwelũ/ | kayáhstih /kajahstih/ | — | — |
| שלום | sgę́:nǫʼ /skɛ̃́ːnõʔ/ | sgë:nǫʼ /skẽːnõʔ/ | shé:kon /ʃéːkon/ | she:kú /sheːkṹ/ | skę:nu /skɛ̃ːnu/ | — /—/ | — /—/ |
| תודה | nya:węh /ɲaːwɛ̃h/ | nya:węʼ /njaːwɛ̃ʔ/ | niá:wen /niáːwen/ | ya:wʌ́ /jaːwʌ̃́/ | nyaʼwę: /ɲaʔwɛ̃ː/ | — /—/ | baaseeʼ /baːseːʔ/ |
| טוב | oyá:nreʼ /ojáːnreʔ/ | oyá:nre /ojáːnre/ | ioiánere /jojánere/ | skʌ:nʌ́ /skʌ̃ːnʌ̃́/ | unę:tsweht /unɛ̃ːtsweht/ | — /—/ | nizoonh /nizoːnh/ |
| חדש | á:se:ʼ /áːseːʔ/ | — | á:se /áːse/ | — | — | *tmeːʔ /tmeːʔ/ | — |
| אדום | otgwę́hji̱ʼa:ʼ /otɡwɛ̃́hdʒi̥ʔaːʔ/ | otkwę́ʼtaʼ /otkwɛ̃́ʔtaʔ/ | onekwènhtara /oneɡwʌ̃̀htara/ | onikwʌ́htalaʼ /onikwʌ̃́htalaʔ/ | utkwatar /utkwatar/ | *roːŋ /roːŋ/ | nełtseeyh /neɬtseːjh/ |
| לבן | gę́ʼgę: /ɡɛ̃́ʔɡɛ̃ː/ | owę:héʼsdaʼ /owɛ̃ːhéʔstaʔ/ | karà:ken /kaɾàːken/ | owísklaʼ /owísklaʔ/ | — | *ɓɔːk /ɓɔːk/ | — |
| שחור | swę́ʼda̱ʼę:ʼ /swɛ̃́ʔdḁʔɛ̃ːʔ/ | — | kahòn:tsi /kahũ̀ːtsi/ | oʼswʌ́:taʼ /oʔswʌ̃́ːtaʔ/ | — | *Cjoŋ /Cjoŋ/ | — |
| ירוק | onráhda̱ʼę:ʼ /onráhdḁʔɛ̃ːʔ/ | — | óhonteʼ /óhũteʔ/ | awʌ:lá: /awʌ̃ːláː/ | — | *kciʔ /kciʔ/ | — |
| כחול | aǫ́hyaęʼ /aṍhjaɛ̃ʔ/ | — | orónhia /oɾṹhja/ | olú:yaʼ /olṹːjaʔ/ | — | — | — |
| תה | odi: /odiː/ | — | tí /ti/ | — | — | — | — |
| קפה | ká:fih /káːfih/ | — | káwhe /káwhe/ | — | — | — | — |
| סוכר | nawę́ʼdaʼ /nawɛ̃́ʔdaʔ/ | — | otsikhè:ta /otsikʰèːta/ | onutákliʼ /onũtákliʔ/ | — | — | — |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap