Kimashami
מצ׳מה
משפחת אטלנטי-קונגו (ענף הבנטו, קבוצת צ'אגה)
מאצ'אמה (קימשאמי) היא הגדולה שבשפות הבנטו של הצ'אגה במדרונות הדרומיים של הר קילימנג'רו שבצפון טנזניה. בני הצ'אגה נודעים כאחת הקבוצות הילידיות המצליחות ביותר מבחינה כלכלית במזרח אפריקה, לאחר שפיתחו מערכת אגרו-יערנית מתוחכמת של "גן בית" (kihamba) על הקרקעות הגעשיות העשירות של קילימנג'רו. שפה טונאלית בעלת מערכת מחלקות-שם מורכבת; מאצ'אמה והניבים הקרובים אליה וונג'ו, רומבו וקיבושו יוצרים רצף הִשתרעות לאורך מצוק קילימנג'רו.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות במצ׳מה
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: משפחת אטלנטי-קונגו (ענף הבנטו, קבוצת צ'אגה)
| משמעות | מצ׳מה | רווה | אסו | ניאמווזי | סוקומה | ניאטורו | שמבלה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | mura /muɾa/ | mura /muɾa/ | mende /mende/ | minzi /minzi/ | minzi /minzi/ | maji /madʒi/ | mazi /mazi/ |
| אש | muro /muɾo/ | muro /muɾo/ | mshika /mʃika/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| שמש | mwi /mwi/ | saa /saː/ | idhuva /iðuʋa/ | lyuba /ljuβa/ | liimi /liːmi/ | yura /juɾa/ | zuwa /zuwa/ |
| ירח | mwiiri /mwiːɾi/ | mwiri /mwiɾi/ | mwezi /mwezi/ | ngʼwezi /ŋweːzi/ | ng'weji /ŋweːdʒi/ | umweri /umweɾi/ | ṅwezi /ŋwezi/ |
| כוכב | nyinyiri /ɲiɲiɾi/ | nyinyiri /ɲiɲiɾi/ | nyenyeri /ɲeɲeri/ | nsonda /nsonda/ | sonda /sonda/ | njota /ndʒota/ | ntondwe /ntondwe/ |
| לילה | kio /kio/ | kio /kio/ | usiku /usiku/ | buziku /buziku/ | bujiku /budʒiku/ | utiku /utiku/ | kilo /kilo/ |
| גשם | mbuo /mbuo/ | fua /fua/ | mvua /mvua/ | mbula /mbula/ | mbula /mbula/ | mbura /mbura/ | fula /fula/ |
| שלג | kyaamwi /kjaːmwi/ | mboṛongo /mboɾoŋɡo/ | chasheru /tʃaʃeru/ | theluji /θeluʒi/ | seluji /seludʒi/ | seluji /seludʒi/ | — |
| רוח | uraato /uɾaːto/ | mburaato /mbuɾaːto/ | mpeho /mpeho/ | myaga /mjaɡa/ | nyaga /ɲaɡa/ | mpefo /mpefo/ | mpeho /mpeho/ |
| אדמה | uteri /uteɾi/ | uteri /uteɾi/ | isanga /isaŋɡa/ | bulongo /buloŋɡo/ | bulongo /buloŋɡo/ | irongo /iɾoŋɡo/ | shanga /ʃaŋɡa/ |
| אבן | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | ibwe /ibwe/ | iwe /iwe/ | iwe /iwe/ | igwe /iɡwe/ | iwe /iwe/ |
| הר | ifumbu /ifumbu/ | uro /uɾo/ | ntuvi /ntuvi/ | lugulu /luɡulu/ | lugulu /luɡulu/ | gitanto /ɡitanto/ | muima /muima/ |
| ים | yeeve /jeːve/ | nruva /nɾuva/ | bahari /bahari/ | nyanza /ɲanza/ | nyanza /ɲanza/ | irambo /iɾambo/ | bahali /bahali/ |
| אמא | mama /mama/ | mama /mama/ | mama /mama/ | mayu /maju/ | mayu /maju/ | mama /mama/ | mama /mama/ |
| אבא | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | baba /baba/ | tata /tata/ | tate /tate/ |
| בת | mwana wa kyika /mwana wa kjika/ | mwana wa kika /mwana wa kika/ | mwana wa kibora /mwana wa kibora/ | mwana mukima /mwana mukima/ | nshike /nʃike/ | muncha /muntʃa/ | ṅwana ywa kindele /ŋwana jwa kindele/ |
| אני | yeny /jeɲ/ | inyi /iɲi/ | mine /mine/ | nene /ˈnene/ | nene /nene/ | une /une/ | imi /imi/ |
| אתה | yewe /jewe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | bebe /bebe/ | uwe /uwe/ | iwe /iwe/ |
| אנחנו | yese /jese/ | ise /ise/ | uswi /uswi/ | iswe /iswe/ | yise /jise/ | sese /sese/ | ishwi /iʃwi/ |
| שם | irina /irina/ | irina /irina/ | izina /izina/ | lina /ˈlina/ | lina /lina/ | rina /ɾina/ | zina /zina/ |
| אדם | nndu /ndu/ | nndu /ndu/ | mntu /mntu/ | munhu /munhu/ | munhu /munhu/ | muntu /muntu/ | mntu /mntu/ |
| ראש | nrwe /nɾwe/ | nrwe /nɾwe/ | mtwi /mtwi/ | mutwe /mutwe/ | ntwe /ntwe/ | itwe /itwe/ | mtwi /mtwi/ |
| עין | iriso /iɾiso/ | iriso /iɾiso/ | iiso /iːso/ | liso /liso/ | liso /liso/ | riho /riho/ | zisho /ziʃo/ |
| אוזן | kuri /kuɾi/ | kuri /kuɾi/ | isikio /isikio/ | itwi /itwi/ | gutu /ɡutu/ | ikutwi /ikutwi/ | shikio /ʃikio/ |
| אף | mmboo /mːboː/ | — | fua /fua/ | nindo /nindo/ | lyulu /ljulu/ | mpura /mpuɾa/ | mpua /mpua/ |
| פה | kana /kana/ | kana /kana/ | momo /momo/ | mulomo /mulomo/ | nomo /nomo/ | momo /momo/ | kanwa /kanwa/ |
| שן | iyoo /ijoː/ | iyoo /ijoː/ | jino /dʒino/ | lino /lino/ | lino /lino/ | ino /ino/ | zino /zino/ |
| לשון | ulumi /ulumi/ | ulumi /ulumi/ | ulimi /ulimi/ | lulimi /lulimi/ | lulimi /lulimi/ | urimi /urimi/ | ulimi /ulimi/ |
| יד | woko /woko/ | uko /uko/ | mkono /mkono/ | kukono /kukono/ | nkono /nkono/ | ukuboko /ukuboko/ | mkono /mkono/ |
| כף רגל | urende /uɾende/ | urende /uɾende/ | ivunda /ivunda/ | kugulu /kuɡulu/ | lupambala /lupambala/ | mughuu /muɣuː/ | mulundi /mulundi/ |
| לב | ngoo /ŋɡoː/ | ngoo /ŋɡoː/ | ngiti /ŋɡiti/ | moyo /mojo/ | ng'holo /ŋholo/ | umutima /umutima/ | moyo /mojo/ |
| עצם | ifua /ifua/ | ifua /ifua/ | ivindi /ivindi/ | iguha /iɡuha/ | iguha /iɡuha/ | ikufa /ikufa/ | vuha /vuha/ |
| דם | samu /samu/ | usao /usao/ | sakame /sakame/ | magazi /maɡazi/ | mininga /miniŋɡa/ | sakami /sakami/ | mpome /mpome/ |
| קקי | maafi /maːfi/ | — | — | maafi /maːfi/ | maashi /maːʃi/ | — | mavi /mavi/ |
| אהבה | ìkwenda /ikwenda/ | ikunda /ikunda/ | lumba /lumba/ | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | butogwa /butoɡwa/ | kukunda /kukunda/ |
| עץ | nri /nɾi/ | nri /nɾi/ | mti /mti/ | muti /muti/ | nti /nti/ | umuti /umuti/ | mti /mti/ |
| כלב | ikite /ikite/ | mboha /mboha/ | mbwa /mbwa/ | mbwa /mbwa/ | mva /mva/ | imbwa /imbwa/ | kuli /kuli/ |
| חתול | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | paka /paka/ | nyabu /ɲabu/ | paka /paka/ | nyau /ɲau/ |
| דג | kunga /kuŋɡa/ | ikunga /ikuŋɡa/ | samaki /samaki/ | somba /soːmba/ | ndilo /ndilo/ | somba /somba/ | samaki /samaki/ |
| ציפור | ndeye /ndeje/ | ndee /ndeː/ | ideghe /ideɣe/ | noni /noni/ | noni /noni/ | nyonyi /ɲoɲi/ | deghe /deɣe/ |
| ביצה | ipore /ipoɾe/ | ngosho /ŋɡoʃo/ | igi /iɡi/ | igi /iɡi/ | igi /iɡi/ | ighe /iɣe/ | tagi /taɡi/ |
| סוס | frasi /fɾasi/ | farasi /faɾasi/ | farasi /farasi/ | falasi /falasi/ | falasa /falasa/ | nyumbu /ɲumbu/ | faashi /faːʃi/ |
| בית | mmba /mːba/ | numba /numba/ | nyumba /ɲumba/ | numba /numba/ | numba /numba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| חלב | malela /malela/ | maruva /maɾuva/ | mavee /maveː/ | mabeele /maβeːle/ | mabeele /mabeːle/ | maya /maja/ | mele /mele/ |
| דבש | ukyi /ukji/ | uki /uki/ | nzoke /nzoke/ | buuki /buːki/ | buuki /buːki/ | ruke /ruke/ | woki /woki/ |
| מלח | shumbi /ʃumbi/ | munyu /muɲu/ | munyu /muɲu/ | munu /munu/ | munhu /munhu/ | munyu /muɲu/ | munyu /muɲu/ |
| יין | mfinyo /mfiɲo/ | mfinyo /mfiɲo/ | mvinyo /mviɲo/ | mvinyo /mviɲo/ | mvinya /mviɲa/ | divai /divai/ | mvinyo /mviɲo/ |
| ברזל | minya /miɲa/ | minya /miɲa/ | kighera /kiɣera/ | kisinza /kisinza/ | jisinza /dʒisinza/ | ichuma /itʃuma/ | kiama /kiama/ |
| גלגל | kireto /kiɾeto/ | — | — | — | idandali /idandali/ | — | — |
| ספר | kyitabu /kjitabu/ | kitabu /kitabu/ | kitabu /kitabu/ | kitabu /kitabu/ | shitabo /ʃitabo/ | gitabu /ɡitabu/ | kitabu /kitabu/ |
| לאכול | ìlya /iʎa/ | ilya /ilja/ | kurya /kurja/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kuria /kuɾia/ | kuja /kuɟa/ |
| לשתות | ìnyo /iɲo/ | inwa /inwa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kung'wa /kuŋwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| לישון | ìlala /ilala/ | — | kushinjia /kuʃindʒia/ | kulala /kulala/ | kulala /kulala/ | kurara /kuɾaɾa/ | kugosha /kuɡoʃa/ |
| אחד | ìmwí /imwi/ | mongo /moŋɡo/ | imwe /imwe/ | imo /imo/ | imo /imo/ | umwe /umwe/ | ṅwenga /ŋwenɡa/ |
| שתיים | fiwii /fiwiː/ | fivili /fivili/ | avili /aβili/ | ibili /iβili/ | ibili /ibili/ | aviri /aβiri/ | mbili /mbili/ |
| שלוש | fihahu /fihahu/ | firaru /fiɾaɾu/ | adatu /adatu/ | idatu /idatu/ | idatu /idatʊ/ | itatu /itatu/ | katatu /katatu/ |
| ארבע | fiina /fiina/ | fiini /fiːni/ | — | inne /inːe/ | ine /ine/ | inne /inːe/ | kane /kaːne/ |
| חמש | fihanu /fihanu/ | firaanu /fiɾaːnu/ | — | itaano /itaːno/ | itano /itano/ | itano /itano/ | kashano /kaʃano/ |
| מאה | iyana /ijana/ | iyana /ijana/ | ighana /iɣana/ | igana /iɡana/ | igana /iɡana/ | ighana /iɣana/ | gana /ɡana/ |
| שלום | máshàlòmà /maʃaloma/ | kira /kiɾa/ | shiloi /ʃiloi/ | mwadita /mwadita/ | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ | mbukire /mbukiɾe/ | — /—/ |
| תודה | ahsànte /ahsante/ | asante /asante/ | mwasanga /mwasaŋɡa/ | twabakaba /twaβakaβa/ | nakulumba /nakulumba/ | asante /aˈsante/ | asante /asante/ |
| טוב | ìchá /itʃa/ | kya /kja/ | mwamba /mwamba/ | soga /soɡa/ | awiza /awiza/ | kihi /kihi/ | mtana /mtana/ |
| חדש | shiiya /ʃiːja/ | shiiya /ʃiːja/ | shaa /ʃaː/ | pya /pja/ | pya /pja/ | mpya /mpja/ | mpya /mpja/ |
| אדום | idodorye /idodoɾje/ | itondoṛie /itondoɾie/ | nkundu /nkundu/ | laluku /laluku/ | ndulu /ndulu/ | ntune /ntune/ | nkundu /nkundu/ |
| לבן | shaa /ʃaː/ | sheelwa /ʃeːlwa/ | jewa /dʒewa/ | pe /pe/ | ape /ape/ | njeru /ndʒeru/ | yengʼaa /jeŋaː/ |
| שחור | shuu /ʃuː/ | shuu /ʃuː/ | jiru /dʒiru/ | pi /pi/ | api /api/ | njiutiki /ndʒiutiki/ | size /size/ |
| 99 | makumi kyeenda na kyeenda /makumi kjeːnda na kjeːnda/ | makumi kyeenda na kyeenda /makumi kjeːnda na kjeːnda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makʊmi kenda na kenda/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | milongo kenda na kenda /miloŋɡo keːnda na keːnda/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap