Kalam
קלאם
טרנס-ניו גינאה (מאדאנג, קאלאם-קובון)
קַלַם (שם עצמי "Kalam") היא שפה טרנס-ניו-גינאית של רכס שרֵדֶר בהרי מחוז מָדַנְג שבפפואה גינאה החדשה. היא מפורסמת בלשנית משתי סיבות: (1) "שפת הפנדנוס" — לקסיקון פולחני מקביל המשמש בעת קציר אגוזי הפנדנוס, המחליף באופן שיטתי שורשים חלופיים במילים יומיומיות; ו-(2) הרכבה פעלית קיצונית (מבני פעלים טוריים שבהם נשוא דקדוקי יחיד עשוי לשלב עד 6 ויותר שורשי פועל), המתועדת באופן ממצה ב-Dictionary of Kalam (2011) של פולי ובולמר בן יותר מ-1500 העמודים, המשלב ניתוח בלשני עם תיעוד אתנו-ביולוגי נרחב של צמחים, בעלי חיים וידע מסורתי. הקלאם בולטים בלשנית גם במערכות אֶבִידֶנציאליות ובמינוח קרבה משפחתית מורכב.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בקלאם
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: טרנס-ניו גינאה (מאדאנג, קאלאם-קובון)
| משמעות | קלאם | אנגה | פאיוול | יוּגית | טוק פיסין | או נאגה | הותה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ñg /ɲəɡ/ | endaki /endaki/ | ok /ok/ | хур /xur/ | wara /waɾa/ | tzü /tsə/ | ŋaŋ /ŋaŋ/ |
| אש | mon /mon/ | ita /ita/ | baal /baːl/ | бок /bok/ | paia /paja/ | mi /mi/ | atum /atum/ |
| שמש | pub /pub/ | niki /niki/ | kibel /kibel/ | ыга /ɨɣa/ | san /san/ | anü /anə/ | wak /wak/ |
| ירח | takn /takən/ | kana /kana/ | ulup /ulup/ | хып /xɨp/ | mun /mun/ | ita /ita/ | ayôŋ /ajoŋ/ |
| כוכב | gap /ɡap/ | bui /bui/ | milum /milum/ | алаӈ /alaŋ/ | sta /sta/ | petinü /petinə/ | vuliŋ /vuliŋ/ |
| לילה | ksim /ksim/ | kuka /kuka/ | am midla /am midla/ | си /si/ | nait /nait/ | aonung /aonuŋ/ | bôlôvôŋ /bolovoŋ/ |
| גשם | mñmon /məɲmon/ | apu /apu/ | weiw /weiw/ | — | ren /ren/ | tzünglu /tsəŋlu/ | ôthôm /otʰom/ |
| רוח | ygen /jɨɡen/ | poo /poː/ | gedul /ɡedul/ | — | win /win/ | mopung /mopuŋ/ | lovak /lɔvak/ |
| אדמה | lum /lum/ | yuu /juː/ | bakan /bakan/ | — | graun /ɡraun/ | alima /alima/ | pik /pik/ |
| אבן | kab /kab/ | kana /kana/ | tum /tum/ | — | ston /ston/ | lung /luŋ/ | valu /valu/ |
| הר | dum /dum/ | yuu manda /juː manda/ | amgu /amɡu/ | — | maunten /maunten/ | tenem /tenem/ | dum /dum/ |
| אמא | ami /ami/ | endangi /endaŋɡi/ | anim /anim/ | ам /am/ | mama /mama/ | ama /ama/ | talêbô /talebo/ |
| אבא | bapi /bapi/ | takange /takaŋɡe/ | atim /atim/ | оп /op/ | papa /papa/ | apa /apa/ | lambô /lambo/ |
| בת | pañ /paɲ/ | wanenge /waneŋɡe/ | mun /mun/ | — | pikinini meri /pikinini meri/ | jala /tʃala/ | nalavi /nalavi/ |
| אני | yad /jad/ | namba /namba/ | na /na/ | ай /aj/ | mi /mi/ | ni /ni/ | ya /ja/ |
| אתה | nad /nad/ | emba /emba/ | kaba /kaba/ | у /uː/ | yu /ju/ | na /na/ | o /ɔ/ |
| אנחנו | cn /tʃən/ | naima /naima/ | nu /nu/ | этн /ətn/ | yumi / mipela /jumi / mipela/ | asenok / onok /asenok / onok/ | yêlô / alalô /jelo / alalo/ |
| שם | yb /jɨb/ | kenge /keŋɡe/ | win /win/ | и /iː/ | nem /nem/ | tenüng /tenəŋ/ | athêŋ /atʰeŋ/ |
| ראש | jun /dʒun/ | ayamba /ajamba/ | gebom /ɡebom/ | — | het /het/ | tekolak /tekolak/ | wakadôk /wakadok/ |
| עין | wdn /udən/ | lenge /leŋɡe/ | nin /nin/ | ден /den/ | ai /aj/ | tenük /tenək/ | madaluk /madaluk/ |
| אוזן | tmd /təməd/ | kale /kale/ | kalun /kalun/ | охти /oχti/ | yau /jau/ | tenarong /tenaɹoŋ/ | limbuk /limbuk/ |
| אף | mluk /mluk/ | lyaa /ʎaː/ | mutum /mutum/ | — | nus /nus/ | teni /teni/ | thohav /tʰɔhav/ |
| פה | megmgan /meɡməɡan/ | kambu /kambu/ | bon /bon/ | — | maus /maus/ | tebang /tebaŋ/ | abôlêk /abolek/ |
| שן | meg /meɡ/ | nenge /neŋɡe/ | kail /kaʔil/ | ит /it/ | tit /tit/ | tepu /tepu/ | kalalaŋ /kalalaŋ/ |
| לשון | aleb /aleb/ | keke /keke/ | falang /falaŋ/ | эй /ej/ | tang /taŋ/ | temeli /temeli/ | dahalaŋ /dahalaŋ/ |
| יד | ñn /ɲən/ | kingi /kiŋɡi/ | miim /miːm/ | хы /xɨ/ | han /han/ | teka /teka/ | baŋ /baŋ/ |
| כף רגל | tob /tob/ | moko /moko/ | jɑn /jɑn/ | бул /bul/ | lek /lek/ | tetsüng /tətsəŋ/ | va /va/ |
| לב | mdmagi /mədmaɡi/ | mona /mona/ | kayem /kajem/ | кутʼ /kutʼ/ | bel /bel/ | temulungjang /temuluŋtʃaŋ/ | kapô /kapo/ |
| עצם | tgɩ /təɡɪ/ | kuli /kuli/ | kun /kun/ | аʼт /aʔt/ | bun /bun/ | teret /teɹet/ | lokwaŋ /lɔkwaŋ/ |
| דם | lkañ /lkaɲ/ | taiyoko /taijoko/ | kaim /kaim/ | сур /sur/ | blut /blut/ | azü /azəʔ/ | thalaleŋ /tʰalalɛŋ/ |
| קקי | sb /səb/ | — | — | — | pekpek /pɛkpɛk/ | sü /sə/ | — |
| אהבה | — /—/ | auu kaenge /auː kaeŋɡe/ | kunum /kunum/ | — /—/ | laikim /lajkim/ | meim /meim/ | — /—/ |
| עץ | mon /mon/ | ita /ita/ | biin /biːn/ | ос /os/ | diwai /diwaj/ | süngdong /səŋdoŋ/ | alokwaŋ /alɔkwaŋ/ |
| כלב | kayn /kajn/ | yana /jana/ | kuyak /kujak/ | тʼип /tʼip/ | dok /dok/ | azü /azə/ | avuŋ /avuŋ/ |
| חתול | pus /pus/ | pusi /pusi/ | kit /kit/ | — /—/ | pusi /pusi/ | tannü /tannə/ | pus /pus/ |
| דג | kobsal /kobsal/ | amane /amane/ | takam /takam/ | ис /is/ | pis /pis/ | ango /aŋo/ | alim /alim/ |
| ציפור | yakt /jakt/ | yaka /jaka/ | awon /awon/ | — | pisin /ˈpisin/ | ozü /ozə/ | menak /mɛnak/ |
| פרפר | gogaŋ /ɡoɡaŋ/ | — | — | — | bataplai /bataplaj/ | shinü /ʃinə/ | — |
| ביצה | yakt magi /jakt maɡi/ | tuku /tuku/ | — | еӈ /eːŋ/ | kiau /kiau/ | entsü /entsə/ | daluk /daluk/ |
| סוס | kaj hos /kadʒ hos/ | osa /osa/ | auos /auos/ | — | hos /hos/ | kor /koɹ/ | bokhos /bɔkhɔs/ |
| בית | kotp /kotəp/ | anda /anda/ | am /am/ | хус /xus/ | haus /haus/ | ki /ki/ | unyak /uɲak/ |
| חלב | ti mk /ti muk/ | andu /andu/ | muk /muk/ | — | susu /susu/ | mamatzü /mamatsə/ | sum /sum/ |
| דבש | bojm magi /bodʒim maɡi/ | oni /oni/ | kin wok /kin wok/ | — | hani /hani/ | mojitzü /motʃitsə/ | bio thôk /biɔ tʰok/ |
| מלח | pi /pi/ | aipi /aipi/ | yol /jol/ | — | sol /sol/ | metsü /metsə/ | ŋgwêk /ŋɡwek/ |
| יין | wain /wain/ | waene /waene/ | wain /wain/ | — | wain /wain/ | — | waiŋ /waiŋ/ |
| אורז | lays /lajs/ | — | — | — | rais /rais/ | jang /tʃaŋ/ | — |
| ברזל | ayn /ajn/ | aene /aene/ | ayen /ajen/ | — | ain /ain/ | yin /jin/ | aeŋ /aɛŋ/ |
| ספר | buk /buk/ | buku /buku/ | buk /buk/ | — | buk /buk/ | kaküt /kakət/ | kapya /kapja/ |
| לאכול | ñb /ɲəb/ | nepenge /nepeŋɡe/ | nemin /nemin/ | фен /fen/ | kaikai /kajkaj/ | achi /atʃi/ | yaŋ /jaŋ/ |
| לשתות | ñb /ɲəb/ | na pee /na peː/ | ok ne /ok ne/ | эт /et/ | dring /dɾiŋ/ | ayong /ajoŋ/ | num /num/ |
| לישון | wsn kn- /wəsən kən/ | luu palenge /luː paleŋɡe/ | akál /akɑl/ | — | slip /slip/ | ayip /ajip/ | êk sôm /ek som/ |
| אחד | nokom /nokom/ | mendai /mendai/ | makuw /makuw/ | хуса /xusa/ | wanpela /wanpɛla/ | ka /ka/ | doŋtom /dɔŋtɔm/ |
| שתיים | omŋal /omŋal/ | lapo /lapo/ | alew /alew/ | хынам /xɨnam/ | tu /tu/ | ana /ana/ | ju /ju/ |
| שלוש | omŋal nokom /omŋal nokom/ | tepo /tepo/ | alewbino /alewbino/ | доӈ /doŋ/ | tripela /tripɛla/ | asem /asem/ | lô /lo/ |
| ארבע | omŋal omŋal /omŋal omŋal/ | kitomende /kitomende/ | alalew /alalew/ | — | fopela /fopɛla/ | pezü /pezə/ | ayova /ajɔva/ |
| חמש | omŋal omŋal nokom /omŋal omŋal nokom/ | yuungi /juːŋɡi/ | auok kal /auok kal/ | хак /xaːk/ | faiv /faiv/ | pungu /puŋu/ | baheŋvi /bahɛŋvi/ |
| שלום | ñn /ɲən/ | kotaka /kotaka/ | ben kaba /ben kaba/ | — /—/ | halo /halo/ | alile /alile/ | — /—/ |
| תודה | ñib /ɲib/ | yaka pilyino lenge /jaka piʎino leŋɡe/ | ngam ngam /ŋam ŋam/ | — /—/ | tenkyu /tɛŋkju/ | ateu /ateu/ | — /—/ |
| טוב | tep /tep/ | epe /epe/ | kanim /kanim/ | — /—/ | gutpela /ɡutpɛla/ | tajung /tatʃuŋ/ | mavi /mavi/ |
| חדש | ksen /ksen/ | enenge /eneŋɡe/ | alokso /alokso/ | — | nupela /nupɛla/ | tasen /tasen/ | lukmuk /lukmuk/ |
| אדום | lkañ /lkaɲ/ | kone /kone/ | kaim /kʰaim/ | сулʲ /sulʲ/ | retpela /retpela/ | temerem /temeɹem/ | thalaleŋ /tʰalalɛŋ/ |
| לבן | tud /tud/ | kyeo /kjeo/ | namal /namal/ | — | waitpela /waitpela/ | temesong /temesoŋ/ | thapuk /tʰapuk/ |
| שחור | mosb /mosəb/ | pumbuti /pumbuti/ | mitik /mitik/ | — | blakpela /blakpela/ | tanak /tanak/ | loŋgavu /lɔŋɡavu/ |
| ירוק | kmab /kmab/ | sakapae /sakapae/ | — | — | grinpela /ɡrinpela/ | tajüm /tatʃəm/ | saŋgek /saŋɡɛk/ |
| כחול | muk /muk/ | sakapae /sakapae/ | — | — | blupela /blupela/ | — | — |
| סוכר | suka /suka/ | suka /suka/ | — | — | suga /suɡa/ | — | — |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap