Sm'algyax
צ'ימשיאן חופית
צימשיאנית (ימית)
צימשיאנית חופית (Sm’algyax; קוד ISO 639-3: tsi) היא שפה צימשיאנית שנדברה מסורתית לאורך החוף הצפוני של קולומביה הבריטית ובמטלקטלה שבדרום־מזרח אלסקה. היא קרובה לניסגא, גיטקסאן וצימשיאנית דרומית, אך היא שפה נפרדת בעלת כמה וריאנטים קהילתיים. מערכת הצלילים כוללת עיצורים מסודקים וענבליים, והדקדוק מרבה להשתמש במוספיות, קליטיקות ורכיבי קישור כדי לסמן משתתפים ומבנה פסוקית. Sm’algyax נכתבת בכתיב קהילתי מבוסס לטינית שפותח בעבודת שפה עם דוברים. השפה נתונה בסכנה חמורה, אך קהילות צימשיאן ורשות שפת Sm’algyax תומכות בהחייאתה באמצעות שיעורי בית ספר, לימודי מבוגרים, תיעוד, מילונים, הקלטות ומשאבים דיגיטליים כגון אתר ואפליקציית FirstVoices בניהול הקהילה.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בצ'ימשיאן חופית
מקורות
- Boas (1911) — Tsimshian
- Ethnologue: tsi
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: צימשיאנית (ימית)
| משמעות | צ'ימשיאן חופית | פשאי | בהילי | אוודהי | קורוך | אורומו | מגאהי |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | ax̱s /aχs/ | واری /waːri/ | पाणी /paːɳi/ | पानी /paːniː/ | अम्म /amm/ | bishaan /biʃaːn/ | पानी /paːni/ |
| אש | laḵw /laqʷ/ | انگاری /aŋɡaːri/ | आगि /aːɡi/ | आगि /aːɡi/ | चिच /tʃitʃ/ | ibidda /ibidːa/ | आग /aːɡ/ |
| שמש | gyemk /ɡʲemk/ | سور /sur/ | सूरज /suːraj/ | सूरज /suːrədʒ/ | बेरी /beɾiː/ | aduu /aduː/ | सूरज /suːrədʒ/ |
| ירח | gyemgm aatk /ɡʲemɡm̩ aːtk/ | مس /mas/ | चांद /tʃãːd/ | चान /tʃaːn/ | चांदो /tʃaːndoː/ | jiʼa /dʒiʔa/ | चान /tʃaːn/ |
| כוכב | hloʼoxs /ɬoʔoxs/ | تارا /taːraː/ | तारो /taːɾo/ | तारा /taːraː/ | बिनको /binkoː/ | urjii /urdʒiː/ | तारा /taːraː/ |
| לילה | aatk /aːtk/ | رات /rat/ | रात /raːt/ | राति /raːti/ | माखा /maːkʰaː/ | halkan /halkan/ | रात /raːt/ |
| גשם | waas /waas/ | واښ /waːʂ/ | वरसाद /ʋəɾsaːd/ | बरखा /bərkʰaː/ | चेप /tʃeːp/ | bokkaa /ˈbokːaː/ | बरखा /bərkʰaː/ |
| שלג | maadm /maːdm̩/ | ہیم /hiːm/ | बरफ /bəɾəpʰ/ | बरफ /bəɾəf/ | कीबा /kiːbaː/ | cabbii /tʃabːiː/ | बरफ /bərəf/ |
| רוח | baask /baːsk/ | واغن /waːʁan/ | वायरो /ʋaːjɾo/ | हवा /ɦəʋaː/ | ताका /taːkaː/ | bubbee /ˈbubːeː/ | हवा /ɦəʋaː/ |
| אדמה | laxyuup /laxjuup/ | — | माटी /maːʈiː/ | माटी /maːʈiː/ | ख़ेख़ेल /xeːxel/ | lafa /lafa/ | माटी /maːʈiː/ |
| אבן | loʼop /loʔop/ | — | भाटो /bʱaːʈo/ | पाथर /ˈpaːtʰər/ | पख्ना /pakʰnaː/ | dhagaa /ɖaˈɡaː/ | पत्थल /pətːʰəl/ |
| הר | sg̱a̱ʼniis /sɢanʔiːs/ | — | — | पहाड़ /pəɦaːɽ/ | पर्ते /paɾteː/ | tulluu /tulːuː/ | पहाड़ /pəɦaːɽ/ |
| אמא | naa /naː/ | نا /naː/ | माय /maːj/ | मइया /məjjaː/ | अयो /ajoː/ | haadha /haːɗa/ | माय /maːj/ |
| אבא | baba /baba/ | تاتا /taːtaː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबू /baːbuː/ | बाबा /baːbaː/ | abbaa /abːaː/ | बाबू /baːbuː/ |
| בת | łguułgm ha̱na̱ʼa̱x /ɬɡuːɬɡm hanaʔax/ | اوی /oːj/ | छोरी /tʃʰoːɾiː/ | बेटी /beʈiː/ | तंग्दा /taŋdaː/ | intala /intala/ | बेटी /beʈiː/ |
| אני | nüüyu /nuːju/ | آ /aː/ | हूं /hũ/ | मइँ /məĩ/ | एन /eːn/ | ani /ani/ | हम /ɦəm/ |
| אתה | nüün /nuːn/ | تو /tu/ | तूं /tũ/ | तू /tuː/ | नीन /niːn/ | ati /ati/ | तूँ /tũː/ |
| אנחנו | nüüm /nuːm/ | اما /amaː/ | हामु /haːmu/ | हम /ɦəm/ | नम / एम /nam / eːm/ | nuti /nuti/ | हमनी /ɦəmniː/ |
| שם | waa /waː/ | نام /naːm/ | नाम /naːm/ | नाउँ /naːũ/ | नाम /naːm/ | maqaa /makʼaː/ | नाम /naːm/ |
| אדם | gyet /ɡʲet/ | — | माणस /maːɳəs/ | मनई /mənai/ | आल /aːl/ | nama /nama/ | मानुख /maːnukʰ/ |
| ראש | tʼmg̱aws /tʼm̩ɢaws/ | شیر /ʃiːr/ | माथो /maːtʰo/ | मूँड़ /mũːɽ/ | कुक्क /kukː/ | mataa /mataː/ | माथा /maːtʰaː/ |
| עין | mooḵs /muːqs/ | اچی /atʃiː/ | आंख /ãːkʰ/ | आँखी /ãːkʰiː/ | ख़न्न /xanː/ | ija /idʒa/ | आँख /ãːkʰ/ |
| אוזן | muk /muk/ | کن /kan/ | कान /kaːn/ | कान /kaːn/ | खेब्दा /kʰebdaː/ | gurra /ɡurra/ | कान /kaːn/ |
| אף | tsʼa̱x /tsʼax/ | — | नाक /naːk/ | नाक /naːk/ | मुई /mui/ | funyaan /fuɲaːn/ | नाक /naːk/ |
| פה | aax /aːx/ | گلان /ɡilaːn/ | मोडु /moːɖu/ | मुँह /mũːɦ/ | बाई /bai/ | afaan /afaːn/ | मुँह /mũːɦ/ |
| שן | ʼwen /ʔwen/ | دند /dand/ | दांत /dãːt/ | दाँत /dãːt/ | पल्ल /palː/ | ilkaan /ilkaːn/ | दाँत /dãːt/ |
| לשון | duula /duːla/ | ژیب /ʒib/ | जीब /dʒiːb/ | जीभ /dʒiːbʱ/ | तत्खा /tatkʰaː/ | arraba /arːaba/ | जीभ /dʒiːbʱ/ |
| יד | anʼoon /anʔoːn/ | دست /dast/ | हाथ /haːtʰ/ | हाथ /haːtʰ/ | खेखा /xekːʰaː/ | harka /haɾka/ | हाथ /haːtʰ/ |
| כף רגל | asii /asiː/ | پا /paː/ | पग /pəɡ/ | गोड़ /ɡoːɽ/ | ख़ेड्ड /xeɖː/ | miilla /miːlːa/ | गोड़ /ɡoːɽ/ |
| לב | g̱oot /ɢoːt/ | دل /dil/ | हिर्दय /hiɾdəj/ | हियाँ /hijãː/ | ठांगरा /tʰaːŋɡɾaː/ | onnee /onːeː/ | मन /mən/ |
| עצם | sayp /sajp/ | اټھی /aʈʰiː/ | हाड़कुं /haːɖkũ/ | हाड़ /haːɽ/ | खोचोल /kʰotʃol/ | lafee /lafeː/ | हड्डी /həɖːiː/ |
| דם | iłee /iɬeː/ | رت /ratː/ | लोही /luhiː/ | खून /xuːn/ | खेस /kʰes/ | dhiiga /ɖiːɡa/ | खून /kʰuːn/ |
| אהבה | ksuʼhahkw /ksuʔhahkʷ/ | پیار /pjaːr/ | प्रेम /preːm/ | पिरेम /pirem/ | मरटी /maɾʈiː/ | jaalala /dʒaːlala/ | प्रेम /preːm/ |
| עץ | gan /ɡan/ | درغ /darʁ/ | झाड़ /dʒʱaːɽ/ | रूख /ruːkʰ/ | मन्ना /manːaː/ | muka /muka/ | गाछ /ɡaːtʃʰ/ |
| כלב | hashasaa /haʃasaː/ | کوتا /kotaː/ | कुतरा /kutɾaː/ | कुक्कुर /kukːur/ | अल्ला /alːaː/ | saree /saɾeː/ | कूकूर /kuːkuːr/ |
| חתול | doosgi /duːsɡi/ | بلور /baloːr/ | मीनी /miːniː/ | बिलारि /bilaːri/ | बिल्ली /bilːiː/ | adurree /adurːeː/ | बिलाई /bilaːi/ |
| דג | hon /hon/ | مچی /matʃiː/ | माछली /maːtʃʰliː/ | मछरी /mətʃʰriː/ | इंजो /indʒo/ | qurxummii /qurxummiː/ | मछरी /mətʃʰəriː/ |
| ציפור | tsʼuʼuts /tsʼuʔuts/ | — | — | चिरई /tʃirai/ | ओरा /oɾaː/ | simbirroo /simbirroː/ | चिरई /tʃirəi/ |
| פרפר | ba̱xbog̱mgyemk /baxboɢm̩ɡʲemk/ | — | — | तितली /titliː/ | पापला /paːplaː/ | billaacha /bilːaːtʃa/ | — |
| ביצה | łgumat /ɬɡumat/ | اڼا /aɳaː/ | इंडुं /inɖũ/ | अंडा /əɳɖaː/ | बी /biː/ | hanqaaquu /hanqaːquː/ | अंडा /əɳɖaː/ |
| דוב | ol /ol/ | — | — | भालू /bʱaːluː/ | — | — | रीछ /riːtʃʰ/ |
| סוס | gyawadan /ɡʲawadan/ | گوړا /ɡoːɽaː/ | घोड़ो /ɡʱoːɽo/ | घोड़ा /ɡʱoɽaː/ | घोड़ो /ɡʱoɽoː/ | farda /farda/ | घोड़ा /ɡʱoːɽaː/ |
| בית | walp /walp/ | جوغ /dʒoʁ/ | घर /ɡʱar/ | घर /ɡʱər/ | एरपा /eɾpaː/ | mana /mana/ | घर /ɡʱər/ |
| חלב | miʼis /miʔis/ | — | दूध /duːdʱ/ | दूध /duːdʱ/ | दूधी /duːdʱiː/ | aannan /aːnːan/ | दूध /duːdʱ/ |
| מלח | moon /muːn/ | لوڼ /loːɳ/ | लूण /luːɳ/ | नून /nuːn/ | बेक /beːk/ | soogidda /soːɡidːa/ | नून /nuːn/ |
| אורז | miyuup /mijuːp/ | — | चोखा /tʃoːkʰaː/ | चाउर /tʃaːur/ | तिखिल /tikʰil/ | ruuzii /ruːziː/ | चाउर /tʃaːur/ |
| ספר | buk /buk/ | — | — | किताब /kitaːb/ | किताब /kitaːb/ | kitaaba /kitaːba/ | केताब /keːtaːb/ |
| לאכול | lalji /laldʒi/ | کخن- /kxn/ | खानु /kʰaːnu/ | खाई /kʰaːiː/ | ओनना /onːaː/ | nyaachuu /ɲaːtʃuː/ | खाना /kʰaːnaː/ |
| לשתות | hoos /huːs/ | پی- /piː/ | पीनु /piːnu/ | पीई /piːiː/ | ओंकना /oŋkːnaː/ | dhuguu /ɗuɡuː/ | पीना /piːnaː/ |
| לישון | xstʼox /xstʼox/ | — | सोनु /soːnu/ | — | खंद्रना /kʰandɾnaː/ | rafuu /rafuː/ | सुतना /sutnaː/ |
| אחד | ḵooʼiyaa /qoːʔijaː/ | ایک /eːk/ | एक /eːk/ | एक /eːk/ | ओंटा /oːnʈaː/ | tokko /tokːo/ | एक /eːk/ |
| שתיים | tʼepxaat /tʼəpxaːt/ | دو /duː/ | बे /be/ | दुइ /dui/ | एण्ड /eːɳɖ/ | lama /lama/ | दू /duː/ |
| שלוש | gwilaal /ɡʷilaːl/ | لهی /ɬe/ | तीन /tiːn/ | तीन /tiːn/ | मूंद /muːnd/ | sadii /sadiː/ | तीन /tiːn/ |
| ארבע | txaalpx /txaːlpx/ | چار /tʃaːr/ | चार /tʃaːr/ | चारि /tʃaːri/ | नाख /naːx/ | afur /afur/ | चार /tʃaːr/ |
| חמש | kstuuns /kstuːns/ | پنج /pandʒ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पाँच /pãːtʃ/ | पंचे /pãtʃeː/ | shan /ʃan/ | पाँच /pãːtʃ/ |
| שלום | ndii ne /ndiː ne/ | سلام /salaːm/ | राम राम /raːm raːm/ | राम राम /raːm raːm/ | खद्दी /kʰadːiː/ | akkam /akːam/ | परणाम /pərəɳaːm/ |
| תודה | tʼoyaxsut nüsm /tʼojaχsut nysm/ | شکریه /ʃukrija/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ | धोन्नोबाद /dʱonːobaːd/ | galatoomi /ɡalatoːmi/ | धन्यवाद /dʱənjəbaːd/ |
| טוב | amʼ /amʔ/ | شو /ʃoː/ | चोखु /tʃoːkʰu/ | निक /nik/ | होय /hoːj/ | gaarii /ɡaːriː/ | नीक /niːk/ |
| אדום | mask /mask/ | لال /laːl/ | लाल /laːl/ | लाल /laːl/ | खेसो /kʰesoː/ | diimaa /diːmaː/ | लाल /laːl/ |
| לבן | mooksk /muːksk/ | — | धोळु /dʱoːɭu/ | सपेत /səpet/ | पंड्रू /paɳɖɾuː/ | adii /adiː/ | उज्जर /udʒːar/ |
| שחור | tʼuʼutsk /tʼuʔutsk/ | — | काळु /kaːɭu/ | करिया /kərijaː/ | मोखरो /mokʰaɾoː/ | gurraacha /ɡurːaːtʃaː/ | करिया /kərijaː/ |
| ירוק | mełiitk /məɬiːtk/ | — | हरो /həɾo/ | हरिअर /həriər/ | हरियर /haɾijaɾ/ | magariisa /maɡariːsa/ | हरियर /ɦərijər/ |
| כחול | gwisgwaask /ɡʷisɡʷaːsk/ | — | — | नीला /niːlaː/ | — | cuquliisa /tʃukʼuliːsa/ | — |
| תה | dii /diː/ | — | — | चाह /tʃaːɦ/ | चाह /tʃaːɦ/ | shaayii /ʃaːjiː/ | चाह /tʃaːɦ/ |
| קפה | kopii /kopiː/ | — | — | कफी /kəpʰiː/ | — | buna /buna/ | — |
| סוכר | suga̱ /suɡa/ | — | — | चीनी | चीनी /tʃiːniː/ | sukkaara /sukːaːra/ | — |
| תפוז | ksitʼa̱xtʼoox /ksitʼaxtʼuːx/ | — | — | संतरा | — | birtukaanii /birtukaːniː/ | — |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap