Գրաբար
Древнеармянский
индоевропейская (Армянский, классический) · историческая / скрытая разновидность
Классический армянский (грабар, Գրաբար «письменный [язык]», V-XII вв. н. э.) — стандартизованная литературная форма армянского языка, установленная благодаря созданию Месропом Маштоцем армянского алфавита (~405 г. н. э.) и переводу Библии (~410-430-е гг. н. э.) — «Матери переводов» (Թարգմանչաց Մայր), который дал Армении прямой доступ к Писанию на собственном языке в эпоху, когда большинство христианских народов опиралось на греческий или латынь. В классический канон входят «Опровержение сект» Езника Кохбаци (V в.), «История Армении» Мовсеса Хоренаци (вероятно, VIII в., хотя сам автор относит её к V в.), «Книга скорбных песнопений» Григора Нарекаци (~1003) и средневековые грамматики и богословский корпус. Грабар продолжает существовать как богослужебный язык Армянской апостольской церкви (Эчмиадзин, Киликия), Армянской католической церкви и отчасти Армянской евангелической церкви. Отличается от современного восточноармянского (hye) и современного западноармянского (hyw) — преподаётся наряду с ними, но как отдельный языковой регистр в школах и семинариях с армянским языком обучения.
Где на нём говорят
Древнеармянский — основные слова (87)
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками: индоевропейская (Армянский, классический)
| Значение | Древнеармянский | Армянский | Западноармянский | Ваханский | Курдский | Кховар | Кабо-вердийский португальский |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /tʃuɾ/ | юпк /jupk/ | av /ɑːv/ | اُوغ /uɣ/ | água /ˈaɣwɐ/ |
| Огонь | հուր /huɾ/ | կրակ /kəˈɾɑk/ | կրակ /ɡɾɑɡ/ | ракс /raks/ | agir /ɑɡɪɾ/ | انگار /aŋˈɡar/ | fogo /ˈfoɣu/ |
| Солнце | արեւ /ɑɾɛw/ | արև /ɑˈɾev/ | արեւ /ɑˈɾev/ | йир /jir/ | roj /ɾoːʒ/ | یور /jor/ | sol /sɔɫ/ |
| Луна | լուսին /lusin/ | լուսին /luˈsin/ | լուսին /lusin/ | зимак /zimak/ | heyv /hejv/ | مَس /mas/ | lua /ˈluɐ/ |
| Звезда | աստղ /astɫ/ | աստղ /ˈɑstəʁ/ | աստղ /asdʁ/ | стар /star/ | stêrk /stɛːɾk/ | استاری /isˈtaːɾi/ | estrela /ʃˈtɾelɐ/ |
| Ночь | գիշեր /ɡiʃer/ | գիշեր /ɡiˈʃeɾ/ | գիշեր /kiˈʃɛɾ/ | нахт /naxt/ | şev /ʃɛv/ | چھوئی /tʃʰuˈi/ | noite /ˈnojte/ |
| Дождь | անձրեւ /ɑnzɾɛw/ | անձրև /ɑndzˈɾev/ | անձրև /ɑnˈtsɾɛv/ | — | baran /bɑːɾɑn/ | — | chuva /ˈʃuvɐ/ |
| Снег | ձիւն /dziwn/ | ձյուն /dzjun/ | ձիւն /tsjun/ | — /—/ | berf /bɛɾf/ | ہیم /him/ | neve /ˈnɛvɨ/ |
| Ветер | հողմ /hoʁm/ | քամի /kʰɑˈmi/ | քամի /kʰɑˈmi/ | — | ba /ba/ | گان /ɡan/ | vento /ˈvẽtu/ |
| Земля | հող /hoʁ/ | հող /hoʁ/ | հող /hoʁ/ | шәт /ʃət/ | ax /ax/ | بوم /buːm/ | terra /ˈtɛʁɐ/ |
| Камень | քար /kʰɑɾ/ | քար /kʰɑɾ/ | քար /kʰɑɾ/ | — | kevir /kɛˈvɪɾ/ | بوہت /boht/ | pedra /ˈpɛdɾɐ/ |
| Гора | լեառն /lɛarn/ | սար /sɑɾ/ | սար /sɑɾ/ | — | çiya /tʃɪˈja/ | زوم /zom/ | montanha /mõˈtɐɲɐ/ |
| Море | ծով /tsov/ | ծով /tsov/ | ծով /dzov/ | — | derya /dɛrˈja/ | سمندار /samanˈdar/ | mar /maɾ/ |
| Мать | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | нан /nan/ | dê /dɛː/ | نَن /nan/ | mãe /mɐ̃j̃/ |
| Отец | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | тат /tat/ | bav /bɑːv/ | تَت /tat/ | pai /paj/ |
| Дочь | դուստր /dustr/ | աղջիկ /ɑχˈtʃʰik/ | դուստր /tustɾ/ | — | keç /kɛtʃ/ | ژور /ʒuːr/ | filha /ˈfiʎɐ/ |
| Я | ես /es/ | ես /jes/ | ես /jɛs/ | вуз /wuz/ | ez /ɛz/ | اوا /awa/ | eu /ew/ |
| Ты | դու /du/ | դու /du/ | դուն /tʰun/ | ту /tu/ | tu /tu/ | تو /tu/ | tu /tu/ |
| Мы | մեք /mekʰ/ | մենք /menkʰ/ | մենք /mɛnkʰ/ | сак /sak/ | em /ɛm/ | اسپا /ispa/ | nós /nɔʃ/ |
| Имя | անուն /anun/ | անուն /ɑˈnun/ | անուն /aˈnun/ | нунг /nuŋ/ | nav /nav/ | نام /naːm/ | nome /ˈnomɨ/ |
| Человек | մարդ /mɑrd/ | մարդ /mɑɾtʰ/ | մարդ /mɑɾt/ | — | mirov /mɨˈrov/ | روے /roj/ | pessoa /pɨˈsoɐ/ |
| Голова | գլուխ /ɡlux/ | գլուխ /ɡəˈluχ/ | գլուխ /kəˈluχ/ | — | ser /sɛɾ/ | سور /sor/ | cabeça /kɐˈbesɐ/ |
| Глаз | ակն /ɑkn/ | աչք /ɑtʃʰkʰ/ | աչք /ɑtʃkʰ/ | чашм /tʃaʃm/ | çav /tʃɑːv/ | غیچ /ɣetʃ/ | olho /ˈoʎu/ |
| Ухо | ականջ /ɑkɑndʒ/ | ականջ /ɑˈkɑndʒ/ | ականջ /akantʃ/ | — | guh /ɡuh/ | کار /kar/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ |
| Нос | քիթ /kʰitʰ/ | քիթ /kʰitʰ/ | քիթ /kʰit/ | мис /mis/ | poz /poz/ | نسکار /naskaːr/ | nariz /naˈɾiʃ/ |
| Рот | բերան /beˈɾɑn/ | բերան /beˈɾɑn/ | բերան /pɛˈɾɑn/ | — | dev /dɛv/ | اپاک /aˈpak/ | boca /ˈbokɐ/ |
| Зуб | ատամն /atamn/ | ատամ /ɑˈtɑm/ | ատամ /ɑˈdɑm/ | дандак /dandak/ | diran /dɪˈɾaːn/ | دون /don/ | dente /ˈdẽte/ |
| Язык | լեզու /lezu/ | լեզու /leˈzu/ | լեզու /lɛˈzu/ | зик /zik/ | ziman /zɪˈmaːn/ | لیگینی /liˈɡini/ | língua /ˈlĩɡwa/ |
| Рука | ձեռն /dzeɾn/ | ձեռք /dzeɾkʰ/ | ձեռք /tsɛɾkʰ/ | дос /dos/ | dest /dɛst/ | ہوست /host/ | mão /mɐ̃w̃/ |
| Ступня | ոտն /otn/ | ոտք /votkʰ/ | ոտք /vodkʰ/ | пуд /pud/ | pê /peː/ | پونگ /poŋɡ/ | pé /pɛ/ |
| Сердце | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾd/ | пзыв /pzɨv/ | dil /dɪl/ | ہردی /harˈdi/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w̃/ |
| Кость | ոսկր /oskr/ | ոսկոր /vosˈkoɾ/ | ոսկոր /vosˈɡoɾ/ | йашч /jaʃtʃ/ | hestî /hesˈtiː/ | کوڑ /koːɫ/ | osso /ˈosu/ |
| Кровь | արիւն /ariwn/ | արյուն /ɑɾˈjun/ | արիւն /aɾˈjun/ | вихн /wixn/ | xwîn /xwiːn/ | لیے /lej/ | sangue /ˈsɐ̃ɡe/ |
| Кака | աղբ /ɑʁb/ | քաքա /kʰɑkʰɑ/ | քաք /kʰɑkʰ/ | — | gû /ɡuː/ | — | cocó /kuˈkɔ/ |
| Любовь | սէր /sɛːɾ/ | սեր /seɾ/ | սէր /sɛɾ/ | руб /rub/ | evîn /ɛviːn/ | عشق /iʃq/ | amor /ɐˈmoɾ/ |
| Дерево | ծառ /tsɑr/ | ծառ /tsɑr/ | ծառ /dzaɾ/ | ведж /vedʒ/ | dar /dɑːɾ/ | کان /kan/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ |
| Собака | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | шач /ʃatʃ/ | kûçik /kuːtʃɪk/ | رینی /ˈreːni/ | cão /kɐ̃w̃/ |
| Кошка | կատու /kɑtu/ | կատու /kɑˈtu/ | կատու /ɡɑdu/ | пиш /piʃ/ | pisîk /pɪsiːk/ | پُشی /ˈpuʃi/ | gato /ɡatu/ |
| Рыба | ձուկն /dzukn/ | ձուկ /dzuk/ | ձուկ /tsuɡ/ | куп /kʰup/ | masî /maˈsiː/ | مڅھی /matsʰi/ | peixe /ˈpejʃe/ |
| Птица | հաւ /hɑw/ | թռչուն /tʰərˈtʃʰun/ | թռչուն /tʰərtʃʰun/ | — | balinde /balinde/ | بوئیک /boˈik/ | pássaro /ˈpasɐɾu/ |
| Бабочка | թիթեռն /tʰitʰeɾn/ | թիթեռ /tʰiˈtʰer/ | թիթեռ /tʰiˈtʰeɾ/ | — | perperîk /pɛrpɛˈriːk/ | پلمنڈوک /pulmunˈɖuk/ | borboleta /buɾbuˈletɐ/ |
| Яйцо | ձու /dzu/ | ձու /dzu/ | ձու /tsʰu/ | — | hêk /heːk/ | ائیکون /aˈikun/ | ovo /ˈovu/ |
| Медведь | արջ /ɑrdʒ/ | արջ /ɑɾtʃʰ/ | արջ /aɾtʃ/ | — | hirç /hɪɾtʃ/ | اوہڅ /ohts/ | urso /ˈuɾsu/ |
| Лошадь | ձի /dzi/ | ձի /dzi/ | ձի /tsi/ | — | hesp /hɛsp/ | اِستور /isˈtor/ | cavalo /kɐˈvalu/ |
| Дом | տուն /tun/ | տուն /tun/ | տուն /dun/ | хун /xun/ | mal /mɑːl/ | دُر /dur/ | casa /ˈkazɐ/ |
| Молоко | կաթն /katʰn/ | կաթ /kɑtʰ/ | կաթ /ɡɑtʰ/ | жарж /ʒarʒ/ | şîr /ʃiːr/ | ݯھیر /ʈʂʰir/ | leite /ˈlejte/ |
| Мёд | մեղր /meʁɾ/ | մեղր /ˈmeʁəɾ/ | մեղր /mɛʁɾ/ | — | hingiv /hɪnˈɡiv/ | مݯھی /maʈʂʰi/ | mel /mɛl/ |
| Соль | աղ /aɫ/ | աղ /ɑʁ/ | աղ /ɑʁ/ | — | xwê /xweː/ | تروپ /trup/ | sal /saɫ/ |
| Вино | գինի /ɡini/ | գինի /ɡiˈni/ | գինի /kʰiˈni/ | — | şerab /ʃɛˈɾab/ | — | vinho /ˈviɲu/ |
| Рис | բրինձ /bɾindz/ | բրինձ /bəˈɾindz/ | բրինձ /pʰɾints/ | — | birinc /bɪˈrindʒ/ | گرینج /ɡrindʒ/ | arroz /ɐˈʁoʃ/ |
| Железо | երկաթ /erkatʰ/ | երկաթ /jeɾˈkɑtʰ/ | երկաթ /jeɾˈɡɑtʰ/ | — | hesin /hɛˈsɪn/ | چومر /ˈtʃumur/ | ferro /ˈfɛʁu/ |
| Колесо | անիւ /aniw/ | անիվ /ɑˈniv/ | անիւ /aˈniv/ | — | teker /tɛˈkɛɾ/ | — | roda /ˈʁɔdɐ/ |
| Шёлк | մետաքս /metɑkʰs/ | մետաքս /meˈtɑkʰs/ | մետաքս /mɛˈdakʰs/ | — | hevirmiş /hɛvɪɾˈmɪʃ/ | — | seda /ˈsedɐ/ |
| Книга | գիրք /ɡirkʰ/ | գիրք /ɡiɾkʰ/ | գիրք /kiɾk/ | — | pirtûk /pɪɾˈtuːk/ | — | livro /ˈlivɾu/ |
| Есть | ուտեմ /utem/ | ուտել /uˈtel/ | ուտել /uˈdel/ | йав- /jav/ | xwarin /xwɑːɾɪn/ | ژبیک /ʒiˈbik/ | comer /kuˈmeɾ/ |
| Пить | ըմպեմ /əmpem/ | խմել /χəˈmel/ | խմել /χəˈmel/ | пав- /pav/ | vexwarin /vɛxwɑːɾɪn/ | پی /piː/ | beber /bɨˈβeɾ/ |
| Спать | ննջեմ /nndʒem/ | քնել /kʰəˈnel/ | քնանալ /kʰənɑˈnɑl/ | — | razan /raˈzan/ | پوریک /poˈrik/ | dormir /duɾˈmiɾ/ |
| Один | մի /mi/ | մեկ /mek/ | մէկ /mɛɡ/ | йиу /jiu/ | yek /jɛk/ | اِی /i/ | um /ũ/ |
| Два | երկու /erku/ | երկու /jeɾˈku/ | երկու /jɛɾˈɡu/ | буй /buj/ | du /du/ | جو /dʒu/ | dois /dojʃ/ |
| Три | երեք /erekʰ/ | երեք /jeˈɾekʰ/ | երեք /jɛˈɾɛkʰ/ | труй /truj/ | sê /seː/ | تروے /troj/ | três /tɾeʃ/ |
| Четыре | չորք /tʃʰorkʰ/ | չորս /tʃʰoɾs/ | չորս /tʃʰoɾs/ | цыбур /tsɯbɯr/ | çar /tʃaːr/ | چور /tʃor/ | quatro /ˈkwatɾu/ |
| Пять | հինգ /hinɡ/ | հինգ /hiŋɡ/ | հինգ /hinɡ/ | панз /panz/ | pênc /pɛːndʒ/ | پونج /pondʒ/ | cinco /ˈsĩku/ |
| Сто | հարիւր /hariwr/ | հարյուր /haɾˈjuɾ/ | հարիւր /hɑˈɾjuɾ/ | сад /sad/ | sed /sɛd/ | شور /ʃor/ | cem /sẽj̃/ |
| Привет | ողջոյն /voʁdʒojn/ | բարև /bɑˈɾev/ | բարեւ /bɑɾev/ | салам /salam/ | silav /sɪlɑːv/ | السلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ | olá /ɔˈla/ |
| Спасибо | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑkɑlutʰiwn/ | շնորհակալություն /ʃnoɾhɑkɑluˈtʰjun/ | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑɡɑluˈtʰjun/ | ишкур /iʃkur/ | spas /spɑːs/ | شکریہ /ʃukrijaː/ | obrigado /ɔβɾiˈɣaðu/ |
| Хороший | բարի /baɾi/ | լավ /lɑv/ | աղուոր /ɑʁvoɾ/ | баф /baf/ | baş /bɑːʃ/ | جَم /dʒam/ | bom /bõ/ |
| Новый | նոր /noɾ/ | նոր /noɾ/ | նոր /noɾ/ | — | nû /nuː/ | نوغ /noɣ/ | novo /ˈnovu/ |
| Красный | կարմիր /kaɾmiɾ/ | կարմիր /kɑɾˈmiɾ/ | կարմիր /ɡɑɾˈmiɾ/ | — /—/ | sor /soɾ/ | کروے /kruj/ | vermelho /veɾˈmeʎu/ |
| Белый | սպիտակ /spitɑk/ | սպիտակ /spiˈtɑk/ | սպիտակ /sbiˈdak/ | рухн /ruxn/ | spî /spiː/ | اِشپیرو /iʃˈperu/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ |
| Чёрный | սեաւ /sɛaw/ | սև /sev/ | սեւ /sev/ | — | reş /rɛʃ/ | ݰا /ʂa/ | preto /ˈpɾetu/ |
| Зелёный | կանաչ /kɑnɑtʃ/ | կանաչ /kɑˈnɑtʃ/ | կանաչ /ɡɑˈnɑtʃ/ | — | kesk /kɛsk/ | اوݯ /oʈʂ/ | verde /ˈveɾdɨ/ |
| Синий | կապոյտ /kɑpojt/ | կապույտ /kɑˈpujt/ | կապոյտ /ɡɑˈbujd/ | — | şîn /ʃiːn/ | اوݯ /oʈʂ/ | azul /ɐˈzuɫ/ |
| Сахар | շաքար /ʃɑkʰɑr/ | շաքար /ʃɑˈkʰɑɾ/ | շաքար /ʃɑˈkʰɑɾ/ | — | şekir /ʃɛˈkɪr/ | شوکھور /ʃoˈkʰor/ | açúcar /ɐˈsukaɾ/ |
Страница 1/10
Открыть интерактивную карту: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.
Автор Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Главная LangMap