Lazuri
Лазский
Картвельская
Лазский язык (самоназвание Lazuri) — картвельский язык, тесно связанный с мегрельским, на котором говорят около 150 000 человек преимущественно на черноморском побережье северо-восточной Турции (провинции Ризе и Артвин), а также небольшие группы населения в Аджарии, Грузия. Лазы — народ христианского происхождения, принявший ислам в османский период и ныне идентифицирующий себя главным образом как турки-мусульмане суннитского толка кавказского происхождения. В лингвистическом отношении лазский вместе с мегрельским (xmf) относится к занской ветви картвельских языков, образуя с ним диалектный континуум по обе стороны турецко-грузинской границы. Лазский язык не имеет официального статуса в Турции, где он подавлялся в рамках политики языковой гомогенизации Турецкой Республики с 1923 года, и ныне находится под серьёзной угрозой исчезновения, поскольку молодые поколения говорят только по-турецки. Лазский институт (Laz Enstitüsü), основанный в 2013 году, является главной современной инициативой по возрождению языка.
Где на нём говорят
Лазский — основные слова (87)
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками: Картвельская
| Значение | Лазский | Мегрельский | Грузинский | Пракартвельский язык | Сванский | Цезский | Аймара |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | წკარი /tsʼkari/ | წყარი /tsʼqʼari/ | წყალი /tsʼqʼali/ | *c̣q̇ar- /c̣q̇ar/ | ლიც /lits/ | лъи /ɬi/ | uma /uma/ |
| Огонь | დაჩხური /datʃxuri/ | დაჩხირი /datʃxiri/ | ცეცხლი /tsetsxli/ | *cecxl- /cecxl/ | ლემესგ /lemesɡ/ | цӏи /tsʼi/ | nina /nina/ |
| Солнце | მჟორა /mʒora/ | ბჟა /bʒa/ | მზე /mze/ | *mze- /mze/ | მიჟ /miʒ/ | бухъ /buq/ | inti /inti/ |
| Луна | თუთა /tʰutʰa/ | თუთა /tʰutʰa/ | მთვარე /mtʰvare/ | *tute- /tute/ | დოშდულ /doʃdul/ | буци /butsi/ | phaxsi /pʰaχsi/ |
| Звезда | მურუცხი /murutsxi/ | მურიცხი /muritsxi/ | ვარსკვლავი /varskvlavi/ | — /—/ | ამტყუ̂ა̈სგ /amtʼqʼwæsɡ/ | ца /tsa/ | warawara /waɾawaɾa/ |
| Ночь | სერი /seri/ | სერი /seri/ | ღამე /ɣame/ | *na /na/ | ლეთ /let/ | нешохӏоси гъуди /neʃoħosi ʁudi/ | aruma /aruma/ |
| Дождь | ჭიმა /tʃʼima/ | ჭვიმა /tʃʼvima/ | წვიმა /tsʼvima/ | *cvim- /tsvim/ | უჩხა /utʃxa/ | хъема /qema/ | jallu /ˈxaʎu/ |
| Снег | მთვირი /mtviri/ | თირი /tʰiri/ | თოვლი /tʰovli/ | *towl- /towl/ | მუს /mus/ | иси /isi/ | khunu /kʰunu/ |
| Ветер | იხი /ixi/ | ბორია /boria/ | ქარი /kʰari/ | — | ბიქუ̂ /bikʰw/ | лъаци /ɬatsi/ | thaya /ˈtʰaja/ |
| Земля | ლეტა /letʼa/ | დიხა /dixa/ | მიწა /mitsʼa/ | — | გიმ /ɡim/ | ракь /ratɬʼ/ | uraqi /uɾaqi/ |
| Камень | ქვა /kʰva/ | ქუა /kʰua/ | ქვა /kʰva/ | *ḳwa /kʼwa/ | ბა̈ჩ /bætʃ/ | гъуӏл /ʁˤul/ | qala /ˈqala/ |
| Гора | დაღი /daɣi/ | გვალა /ɡvala/ | მთა /mtʰa/ | — | ლახუ̂ /laxw/ | хӏон /ħon/ | qullu /quʎu/ |
| Море | ზუღა /zuɣa/ | ზუღა /zuɣa/ | ზღვა /zɣva/ | *zoɣwa- /zoɣwa/ | ძუღუ̂ა /dzuɣwa/ | ралъад /raɬad/ | lamara /lamara/ |
| Мать | ნანა /nana/ | დიდა /dida/ | დედა /deda/ | *deda- /deda/ | დი /di/ | эни /eni/ | mama /mama/ |
| Отец | ბაბა /baba/ | მუმა /muma/ | მამა /mama/ | *mama- /mama/ | მუ /mu/ | обу /obu/ | tata /tata/ |
| Дочь | ბოზომოთა /bozomotʰa/ | ცირა /tsira/ | ქალიშვილი /kʰaliʃvili/ | *asul- /asul/ | ჰასუ̂იშ /haswiʃ/ | кид /kid/ | phucha /pʰutʃa/ |
| Я | მა /ma/ | მა /ma/ | მე /me/ | *me /me/ | მი /mi/ | ди /di/ | naya /naja/ |
| Ты | სი /si/ | სი /si/ | შენ /ʃen/ | *sen- /sen/ | სი /si/ | ми /mi/ | juma /xuma/ |
| Мы | ჩქუ /tʃku/ | ჩქი /tʃkʰi/ | ჩვენ /tʃʰven/ | *čwen /tʃwen/ | ნა̈ჲ /næj/ | эли /eli/ | jiwasa / nanaka /xiwasa / nanaka/ |
| Имя | ჯოხო /dʒoxo/ | ჯოხო /dʒoxo/ | სახელი /saxeli/ | *saqel- /saqel/ | ჟახე /ʒaxe/ | ци /tsi/ | suti /suti/ |
| Человек | კოჩი /kʼotʃi/ | კოჩი /kʼotʃi/ | ადამიანი /adamiani/ | *ḳac₁- /kʼats/ | ამსუ̂ალდ /amswald/ | инсан /insan/ | jaqi /xaqi/ |
| Голова | თი /tʰi/ | დუდი /dudi/ | თავი /tʰavi/ | *taw- /taw/ | თხუ̂იმ /tʰxwim/ | къиӏм /qˤʼim/ | pʼiqi /pʼiqi/ |
| Глаз | თოლი /tʰoli/ | თოლი /tʰoli/ | თვალი /tʰvali/ | *tʼwal- /tʼwal/ | თე /tʰe/ | озури /ozuri/ | nayra /najɾa/ |
| Ухо | უჯი /udʒi/ | ჸუჯი /ʔudʒi/ | ყური /qʼuri/ | *qur- /qur/ | შდიმ /ʃdim/ | ахӏа /aħa/ | jinchu /xintʃu/ |
| Нос | ჩხვინდი /tʃxvindi/ | ჩხვინდი /tʃxvindi/ | ცხვირი /tsxviri/ | *cxwir- /tsxwir/ | ნეფხუ̂ნა /nepʰxwna/ | маӏли /mˤali/ | nasa /ˈnasa/ |
| Рот | პიჯი /pʼidʒi/ | პიჯი /pʼidʒi/ | პირი /pʼiri/ | — | უ̂იშკუ̂ /wiʃkʼw/ | гьахъу /haqu/ | laka /ˈlaka/ |
| Зуб | კიბირი /kʼibiri/ | კიბირი /kʼibiri/ | კბილი /kʼbili/ | *swa /sʷa/ | შდიქ /ʃdikʰ/ | кӏицу /kʼitsu/ | lakʼa /lakʼa/ |
| Язык | ნენა /nena/ | ნინა /nina/ | ენა /ena/ | *bli /bli/ | ნინ /nin/ | мец /mets/ | laxra /laχra/ |
| Рука | ხე /xe/ | ხე /xe/ | ხელი /xeli/ | *qel- /qel/ | ში /ʃi/ | рекьа /retɬʼa/ | ampara /ampaɾa/ |
| Ступня | კუჩხე /kʼutʃxe/ | კუჩხი /kʼutʃxi/ | ფეხი /pʰexi/ | *berq- /berq/ | ჭიშხ /tʃʼiʃx/ | рори /rori/ | kayu /kaju/ |
| Сердце | გური /ɡuri/ | გური /ɡuri/ | გული /ɡuli/ | *gul- /gul/ | გუ̂ი /ɡwi/ | рокӏу /rokʼu/ | chuyma /tʃujma/ |
| Кость | ყვილი /qʼvili/ | ძვალი /dzvali/ | ძვალი /dzvali/ | *ʒ₁ʒ₁w-al- /dzdzwal/ | ჯიჯუ̂ /dʒidʒw/ | лӏуза /tɬuza/ | chʼakha /tʃʼakʰa/ |
| Кровь | დიცხირი /ditsxiri/ | ზისხირი /zisxiri/ | სისხლი /sisxli/ | *swiᴬ /swi/ | ზისხ /zisx/ | ийо /ijo/ | wila /wila/ |
| Любовь | ოროფა /oropa/ | ჸოროფა /ʔoropʰa/ | სიყვარული /siqʼvaruli/ | *q̇war- /qʼwar/ | — /—/ | уйла /ujla/ | munasiña /munasiɲa/ |
| Дерево | ჯა /dʒa/ | ჯა /dʒa/ | ხე /xe/ | — /—/ | მეგა̈მ /meɡæm/ | гъун /ʁun/ | quqa /quqa/ |
| Собака | ჯოღორი /dʒoɣori/ | ჯოღორი /dʒoɣori/ | ძაღლი /dzaɣli/ | *ʒaɣl- /ʒaɣl/ | ჟეღ /ʒeɣ/ | гъваӏй /ʁʷˤaj/ | anu /anu/ |
| Кошка | კატუ /kʼatʼu/ | კატუ /kʼatʼu/ | კატა /kʼatʼa/ | *cic(o)- /tsitso/ | ციცუ̂ /tsitsw/ | кӏетӏу /kʼetʼu/ | phisi /pʰisi/ |
| Рыба | ჩხომი /tʃxomi/ | ჩხომი /tʃxomi/ | თევზი /ˈtʰevzi/ | *tewz- /tewz/ | ცუზ /tsuz/ | бесуро /besuro/ | challwa /tʃaʎwa/ |
| Птица | კინჩი /kʼintʃi/ | ჩიტი /tʃitʼi/ | ჩიტი /tʃʰitʼi/ | *sir- /sir/ | ნა̈პოლ /næpʼol/ | агъи /aʁi/ | jamachʼi /xamatʃʼi/ |
| Бабочка | ფარფალი /pʰarpʰali/ | ფარფალია /pʰarpʰalia/ | პეპელა /pʼepʼela/ | *perper- /perper/ | პერპელ /pʼerpʼel/ | кьандилу /tɬʼandilu/ | pilpintu /pilpintu/ |
| Яйцо | მაქვალი /makvali/ | მარქვალი /markʰvali/ | კვერცხი /kʼvertsxi/ | — | ლჷგრე /ləɡre/ | кӏенечӏ /kʼenetʃʼ/ | kʼawna /kʼawna/ |
| Медведь | მთუთი /mtʰutʰi/ | თუნთი /tʰuntʰi/ | დათვი /datʰvi/ | *datw- /datw/ | და̈შდუ̂ /dæʃdw/ | зе /ze/ | jukumari /xukumaɾi/ |
| Лошадь | ნცხენი /ntsxeni/ | ცხენი /tsxeni/ | ცხენი /tsxeni/ | — | ჩა̈ჟ /tʃʰæʒ/ | гулу /ɡulu/ | kawallu /kawaʎu/ |
| Дом | ოხორი /oxori/ | ოხორი /oxori/ | სახლი /saxli/ | — /—/ | ქორ /kʰor/ | гъуӏткӏу /ʁˤutkʼu/ | uta /uta/ |
| Молоко | ბჯა /bdʒa/ | ბჟა /bʒa/ | რძე /rdze/ | *(s)ʒ₁e- /dze/ | ლჷჯე /lədʒe/ | гъаӏ /ʁˤa/ | millkʼi /miʎkʼi/ |
| Мёд | თოფური /tʰopʰuri/ | თოფური /tʰopʰuri/ | თაფლი /tʰapʰli/ | *tapl- /tapl/ | თუ /tʰu/ | нуци /nutsi/ | miskʼi /miskʼi/ |
| Соль | მცუმუ /mtsumu/ | ჯიმუ /dʒimu/ | მარილი /marili/ | *ʒ₁um- /dzum/ | ჯიმ /dʒim/ | цийо /tsijo/ | jayu /ˈxaju/ |
| Вино | ღვინი /ɣvini/ | ღვინი /ɣvini/ | ღვინო /ɣvino/ | *ɣwino- /ɣwino/ | ღუ̂ინელ /ɣwinel/ | ша /ʃa/ | vino /vino/ |
| Рис | ბრინჯი /brindʒi/ | ორზა /orza/ | ბრინჯი /brindʒi/ | — | — | — | arusa /aɾusa/ |
| Железо | ერკინა /erkʼina/ | რკინა /rkʼina/ | რკინა /rkʼina/ | — | ბერეჟ /bereʒ/ | гер /ɡer/ | qillaya /qiʎaja/ |
| Колесо | ბარბალი /barbali/ | ბორბალი /borbali/ | ბორბალი /borbali/ | — | ბარბელ /barbel/ | аӏгъур /aˤʁur/ | rueda /ɾweda/ |
| Шёлк | მეტაქსი /metʼakʰsi/ | აბრეშუმი /abreʃumi/ | აბრეშუმი /abreˈʃumi/ | — | ყა̈ჭ /qʼætʃʼ/ | дарай /daraj/ | seda /seda/ |
| Книга | სუპარა /supʼara/ | წინგი /tsʼinɡi/ | წიგნი /ˈtsʼiɡni/ | — | ლა̈ირ /læir/ | тӏек /tʼek/ | panka /panka/ |
| Есть | ჩამუ /tʃamu/ | ჭკომუა /tʃʼkʼomua/ | ჭამა /tʃʼama/ | *č̣am- /č̣am/ | ლიზუ̂ებ /lizweb/ | иша /iʃa/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ |
| Пить | ხცემა /xtsema/ | წუმა /tsʼuma/ | დალევა /daleva/ | *s₁w- /sw/ | ლითრე /litʰre/ | хӏалӏа /ħatɬa/ | umaña /umaɲa/ |
| Спать | ონჯირუ /ondʒiru/ | — | ძილი /dzili/ | — | ლიუ̂ჟე /liwʒe/ | кеца /ketsa/ | ikiña /iˈkiɲa/ |
| Один | არ /ar/ | ართი /artʰi/ | ერთი /ertʰi/ | *ert- /ert/ | ეშხუ /eʃxu/ | сис /sis/ | maya /maja/ |
| Два | ჟურ /ʒur/ | ჟირი /ʒiri/ | ორი /ori/ | *jor- /jor/ | ჲორი /jori/ | къаӏно /qˤʼano/ | paya /paja/ |
| Три | სუმ /sum/ | სუმი /sumi/ | სამი /sami/ | *sam- /sam/ | სემი /semi/ | лъоӏно /ɬoˤno/ | kimsa /kimsa/ |
| Четыре | ოთხო /otxo/ | ოთხი /otʰxi/ | ოთხი /otxi/ | *otxo- /otxo/ | უ̂ოშთხუ̂ /woʃtʰxw/ | уйно /ujno/ | pusi /pusi/ |
| Пять | ხუთ /xutʰ/ | ხუთი /xutʰi/ | ხუთი /xutʰi/ | *xut- /xut/ | უ̂ოხუ̂იშდ /woxwiʃd/ | лъено /ɬeno/ | phisqa /ˈpʰisqa/ |
| Сто | ოში /oʃi/ | ოში /oʃi/ | ასი /asi/ | *as- /as/ | აშირ /aʃir/ | бишон /biʃon/ | pataka /pataka/ |
| Привет | ბრუნდი /brundi/ | გომორძგუა /ɡomordzɡua/ | გამარჯობა /ɡamardʒoba/ | — /—/ | ხოჩა ლადა̈ღ /xotʃa ladæɣ/ | салам /salam/ | kamisaki /kamisaki/ |
| Спасибо | ბერეკეთი /berekʰetʰi/ | მარდი /mardi/ | მადლობა /madloba/ | — /—/ | ივასუ ხარი /ivasu xari/ | баркалла /barkalːa/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ |
| Хороший | ჯურა /dʒura/ | ჯგირი /dʒɡiri/ | კარგი /kʼarɡi/ | — /—/ | ხოჩა /xotʃa/ | игу /iɡu/ | suma /suma/ |
| Новый | აღანი /aɣani/ | ახალი /axali/ | ახალი /axali/ | *max- /max/ | მახე /maxe/ | эцӏну /etsʼnu/ | machaqa /matʃaqa/ |
| Красный | მჭითა /mtʃʼitʰa/ | ჭითა /tʃʼitʰa/ | წითელი /tsʼitʰeli/ | *čʼitʼel- /čʼitʼel/ | წჷრნი /tsʼərni/ | цӏуда /tsʼuda/ | wila /wila/ |
| Белый | ქჩე /kʰtʃe/ | ჩე /tʃe/ | თეთრი /tʰetʰri/ | *ter- /ter/ | თუ̂ეთუ̂ნე /tʰwetʰwne/ | алукӏа /alukʼa/ | janqʼu /ˈxaɴqʼu/ |
| Чёрный | უჩა /utʃa/ | უჩა /utʃa/ | შავი /ʃavi/ | — | მეშხე /meʃxe/ | хъаӏба /qˤaba/ | chʼiyara /tʃʼijara/ |
| Зелёный | ხანჭელი /xantʃʼeli/ | წვანე /tsʼvane/ | მწვანე /mtsʼvane/ | — | ჲჷრჟი /jərʒi/ | цӏицӏира /tsʼitsʼira/ | chʼuxña /tʃʼuxɲa/ |
| Синий | ჯღატა /dʒɣatʼa/ | ლურჯი /lurdʒi/ | ლურჯი /ˈlurdʒi/ | — | ჲჷრჟი /jərʒi/ | нига /ˈniɡa/ | larama /laɾama/ |
| Кукушка | გუგული /ɡuɡuli/ | გუგული /ɡuɡuli/ | გუგული /ɡuɡuli/ | *gugul- /gugul/ | — | куку /kuku/ | — |
| Компьютер | ბილგისაჲარი /bilɡisajari/ | კომპიუტერი /kʼompʼiuˈtʼeri/ | კომპიუტერი /kʼompʼiutʼeri/ | — | — | — | atamiri /atamiɾi/ |
| Чай | ჩაჲი /tʃʰaji/ | ჩაი /tʃʰai/ | ჩაი /tʃʰai/ | — | ჩაი /tʃʰai/ | чай /tʃaj/ | — |
| Кофе | კავე /kʼave/ | ყავა /qʼava/ | ყავა /qʼava/ | — | — | — | café /kafe/ |
| Сахар | შექერი /ʃekʰeri/ | შანქარი /ʃankʰari/ | შაქარი /ʃakʰari/ | — | შაქარ /ʃakʰar/ | чакар /tʃakar/ | azúcar /asukar/ |
| Апельсин | ფოტუკალი /pʰotʼukʼali/ | — | ფორთოხალი /pʰortʰoxali/ | — | — | — | naranja |
Страница 1/10
Открыть интерактивную карту: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.
Автор Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Главная LangMap