中古漢語
Trung cổ Hán ngữ
Ngữ tộc Hán (trung Chữ Hán)
Trung cổ Hán ngữ được hệ thống hóa trong bộ Thiết vận (năm 601) và được chỉnh lý qua các vần đồ thời Đường, đại diện cho chuẩn âm của triều đình Trường An. Hệ thống này có đủ bốn thanh (bình, thượng, khứ, nhập), ba bậc đối lập phụ âm đầu (vô thanh/bật hơi/hữu thanh), và hệ thống phụ âm cuối đầy đủ (-p/-t/-k/-m/-n/-ng). Đây là nguồn gốc của âm Hán-Hàn, Hán-Việt và 漢音 Nhật Bản.
Nơi được sử dụng
Cách đọc chữ Hán trong Trung cổ Hán ngữ
| Chữ Hán | Nghĩa | Âm đọc | Dạng viết | IPA |
|---|---|---|---|---|
| 一 | one | ʔjiɪt | /ʔjiɪt̚/ | |
| 二 | two | ɲiɪ⁵¹ | /ɲiɪ˥˩/ | |
| 三 | three | sam¹²³ | /sam˩˨˧/ | |
| 四 | four | siɪ⁵¹ | /siɪ˥˩/ | |
| 五 | five | ŋuo²¹⁴ | /ŋuo˨˩˦/ | |
| 六 | six | liuɪk | /liuɪk̚/ | |
| 七 | seven | tsʰiɪt | /tsʰiɪt̚/ | |
| 八 | eight | pɛt | /pɛt̚/ | |
| 九 | nine | kiuɪ²¹⁴ | /kiuɪ˨˩˦/ | |
| 十 | ten | dʑip | /dʑip̚/ | |
| 天 | sky | tʰen¹²³ | /tʰen˩˨˧/ | |
| 地 | ground | dij⁵¹ | /diɪ˥˩/ | |
| 日 | sun | ɲiɪt | /ɲiɪt̚/ | |
| 月 | moon | ŋiuɐt | /ŋiuɐt̚/ | |
| 山 | mountain | ʃæn¹²³ | /ʃæn˩˨˧/ | |
| 海 | sea | xoj²¹⁴ | /xoɪ˨˩˦/ | |
| 水 | water | ɕwiɪ²¹⁴ | /ɕwiɪ˨˩˦/ | |
| 火 | fire | xwɑ²¹⁴ | /xwɑ˨˩˦/ | |
| 木 | tree | muɪk | /muɪk̚/ | |
| 土 | soil | tʰuo²¹⁴ | /tʰuo˨˩˦/ | |
| 石 | stone | dʑek | /dʑek̚/ | |
| 鐵 | iron | tʰet | /tʰet̚/ | |
| 雨 | rain | ɦju²¹⁴ | /ɦiu˨˩˦/ | |
| 雪 | snow | siuɛt | /siuɛt̚/ | |
| 牛 | ox | ŋɨu¹²³ | /ŋɨu˩˨˧/ | |
| 虎 | tiger | xuo²¹⁴ | /xuo˨˩˦/ | |
| 龍 | dragon | liuoŋ¹²³ | /liuoŋ˩˨˧/ | |
| 蛇 | snake | ʑiæ¹²³ | /ʑiæ˩˨˧/ | |
| 馬 | horse | mæ²¹⁴ | /mæ˨˩˦/ | |
| 羊 | sheep | jiɐŋ¹²³ | /jiɐŋ˩˨˧/ | |
| 雞 | chicken | kej¹²³ | /kei˩˨˧/ | |
| 犬 | dog | kʰwen²¹⁴ | /kʰwen˨˩˦/ | |
| 豬 | pig | ʈiɔ¹²³ | /ʈiɔ˩˨˧/ | |
| 貓 | cat | mˠau¹²³ | /mˠau˩˨˧/ | |
| 鳥 | bird | tew²¹⁴ | /tew˨˩˦/ | |
| 魚 | fish | ŋjo¹²³ | /ŋiɔ˩˨˧/ | |
| 頭 | head | dəu¹²³ | /dəu˩˨˧/ | |
| 目 | eye | miuɪk | /miuɪk̚/ | |
| 耳 | ear | ɲiɪ²¹⁴ | /ɲiɪ˨˩˦/ | |
| 鼻 | nose | biɪ⁵¹ | /biɪ˥˩/ | |
| 口 | mouth | kʰəu²¹⁴ | /kʰəu˨˩˦/ | |
| 牙 | tooth | ŋæ¹²³ | /ŋæ˩˨˧/ | |
| 心 | heart | sim¹²³ | /sim˩˨˧/ | |
| 手 | hand | ɕiuɪ²¹⁴ | /ɕiuɪ˨˩˦/ | |
| 足 | foot | tsiuɪk | /tsiuɪk̚/ | |
| 血 | blood | xwet | /xwet̚/ | |
| 肉 | meat | ɲiuɪk | /ɲiuɪk̚/ | |
| 人 | person | ɲiɪn¹²³ | /ɲiɪn˩˨˧/ | |
| 女 | woman | ɳiɔ²¹⁴ | /ɳiɔ˨˩˦/ | |
| 兒 | child | ɲie¹²³ | /ɲie˩˨˧/ | |
| 家 | home, family | kæ¹²³ | /kæ˩˨˧/ | |
| 門 | door, gate | mwon¹²³ | /mwon˩˨˧/ | |
| 飯 | cooked rice, meal | biuɐn⁵¹ | /biuɐn˥˩/ | |
| 茶 | tea | ɖæ¹²³ | /ɖæ˩˨˧/ | |
| 錢 | money | dziɛn¹²³ | /dziɛn˩˨˧/ | |
| 年 | year | nen¹²³ | /nen˩˨˧/ | |
| 生 | live, be born | ʃiæŋ¹²³ | /ʃiæŋ˩˨˧/ | |
| 死 | die | siɪ²¹⁴ | /siɪ˨˩˦/ | |
| 行 | go | ɦæŋ¹²³ | /ɦæŋ˩˨˧/ | |
| 行 | row | ɦɑŋ¹²³ | /ɦɑŋ˩˨˧/ | |
| 来 | come | loj¹²³ | /loɪ˩˨˧/ | |
| 去 | leave | kʰiɔ⁵¹ | /kʰiɔ˥˩/ | |
| 走 | run | tsəu²¹⁴ | /tsəu˨˩˦/ | |
| 飛 | fly | pɨj¹²³ | /pɨi˩˨˧/ | |
| 坐 | sit | dzuɑ²¹⁴ | /dzuɑ˨˩˦/ | |
| 立 | stand | lip | /lip̚/ | |
| 見 | see | ken⁵¹ | /ken˥˩/ | |
| 聞 | hear | mjun¹²³ | /miun˩˨˧/ | |
| 知 | know | ʈie¹²³ | /ʈie˩˨˧/ | |
| 食 | eat | ʑiɪk | /ʑiɪk̚/ | |
| 飲 | drink | ʔim²¹⁴ | /ʔim˨˩˦/ | |
| 白 | white | bæk | /bæk̚/ | |
| 黑 | black | xok | /xok̚/ | |
| 紅 | red | ɦuɪŋ¹²³ | /ɦuɪŋ˩˨˧/ | |
| 黃 | yellow | ɦwɑŋ¹²³ | /ɦwɑŋ˩˨˧/ | |
| 青 | blue-green | tsʰeŋ¹²³ | /tsʰeŋ˩˨˧/ | |
| 綠 | green | liuok | /liuok̚/ | |
| 灰 | grey; ash | xwoj¹²³ | /xwoɪ˩˨˧/ | |
| 大 | big | dɑj⁵¹ | /dɑɪ˥˩/ | |
| 小 | small | siɛu²¹⁴ | /siɛu˨˩˦/ | |
| 多 | many, much | tɑ¹²³ | /tɑ˩˨˧/ | |
| 長 | long | ɖiɐŋ¹²³ | /ɖiɐŋ˩˨˧/ | |
| 長 | grow; elder | ʈiɐŋ²¹⁴ | /ʈiɐŋ˨˩˦/ | |
| 老 | old | lɑu²¹⁴ | /lɑu˨˩˦/ | |
| 遠 | far | ɦiuɐn²¹⁴ | /ɦiuɐn˨˩˦/ | |
| 熱 | hot | ɲiɛt | /ɲiɛt̚/ | |
| 冷 | cold | læŋ²¹⁴ | /læŋ˨˩˦/ | |
| 香 | fragrant | xiɐŋ¹²³ | /xiɐŋ˩˨˧/ | |
| 上 | up | dʑiɐŋ²¹⁴ | /dʑiɐŋ˨˩˦/ | |
| 下 | down | ɦæ²¹⁴ | /ɦæ˨˩˦/ | |
| 左 | left | tsɑ²¹⁴ | /tsɑ˨˩˦/ | |
| 右 | right | ɦiuɪ²¹⁴ | /ɦiuɪ˨˩˦/ | |
| 中 | middle | ʈuoŋ¹²³ | /ʈuoŋ˩˨˧/ | |
| 中 | hit | ʈuoŋ⁵¹ | /ʈuoŋ˥˩/ | |
| 央 | center | ʔiɐŋ¹²³ | /ʔiɐŋ˩˨˧/ | |
| 東 | east | tuɪŋ¹²³ | /tuɪŋ˩˨˧/ | |
| 西 | west | sej¹²³ | /sei˩˨˧/ | |
| 南 | south | nom¹²³ | /nom˩˨˧/ | |
| 北 | north | pok | /pok̚/ | |
| 我 | I, me | ŋɑ²¹⁴ | /ŋɑ˨˩˦/ | |
| 你 | you | ɳiɪ²¹⁴ | /ɳiɪ˨˩˦/ | |
| 有 | have; there is | ɦiuɪ²¹⁴ | /ɦiuɪ˨˩˦/ | |
| 無 | not have, without | mju¹²³ | /miu˩˨˧/ | |
| 不 | not | pjut | /piut̚/ | |
| 個 | piece (classifier) | kɑ⁵¹ | /kɑ˥˩/ |
Nguồn
- Baxter 1992, A Handbook of Old Chinese Phonology
- 廣韻 (Guangyun)
- Wiktionary (Middle Chinese)
So sánh từ vựng
So sánh trong cùng họ: Nhóm Hán (Hán ngữ trung cổ tiền kỳ)
| Nghĩa | Trung cổ Hán ngữ | Quan thoại sơ kỳ (Trung Nguyên âm vận) | Tiếng Hán đời Hán | Văn ngôn âm Quảng Đông | Tiếng Mru | Hán thượng cổ | Tiếng Gan Phủ Châu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nước | 水 /ɕwi/ | 水 /ʂui/ | 水 /ćwǝ́j/ | 水 /sɵy˧˥/ | o /ɔ/ | 水 /*s.turʔ/ | 水 /suøi˧˥/ |
| Lửa | 火 /hwa/ | 火 /xuɔ/ | 火 /m̥ǝ̄́j/ | 火 /fɔ˧˥/ | mai /mɑɪ/ | 火 /*[qʷʰ]ˤəjʔ/ | 火 /fɔ˧˥/ |
| Mặt trời | 日 /ȵit/ | 日 /ɽi/ | 日 /ńǝt/ | 日 /jɐt˨/ | thum /tʰum/ | 日 /*C.nik/ | 日头 /ȵit˥ xɛu˨˦/ |
| Mặt trăng | 月 /ŋuat/ | 月 /iuɛ/ | 月 /ŋwat/ | 月 /jyt˨/ | la /lə/ | 月 /*[ŋ]ʷat/ | 月光 /ȵyɔt˥ kuɔŋ˩˩/ |
| Sao | 星 /sɛjŋ/ | 星 /siəŋ/ | 星 /shiēŋ/ | 星 /sɪŋ˥/ | kɯr /kɯr/ | 星 /*s-tsʰˤeŋ/ | 星 /ɕiaŋ˩˩/ |
| Đêm | 夜 /jia/ | 夜 /iɛ/ | 夜 /źäh/ | 夜 /jɛː˨/ | yak /jak/ | 夜 /*[ɢ]Ak-s/ | 夜里 /ia˧˧ ti˧˥/ |
| Mưa | 雨 /ɦuə̆/ | 雨 /iu/ | 雨 /whá/ | 雨 /jyː˩˧/ | — | 雨 /*C.ɢʷ(r)aʔ/ | 雨 /i˧˥/ |
| Tuyết | 雪 /swiat/ | 雪 /siuɛ/ | 雪 /sjwat/ | 雪 /syːt˧/ | — | 雪 /*[s]ot/ | 雪 /ɕyɔt˨/ |
| Gió | 風 /puwŋ/ | 風 /fuŋ/ | 風 /prǝm/ | 風 /fʊŋ˥/ | — | 風 /*prəm/ | 风 /fuŋ˩˩/ |
| Đất | 土 /tʰɔ/ | 土 /tʰu/ | 土 /thā́/ | 土 /tʰou˧˥/ | — | 土 /*tʰˤaʔ/ | 土 /tʰu˧˥/ |
| Đá | 石 /dʑiajk/ | 石 /ʂi/ | 石 /ʒ́iak/ | 石 /sɛːk˨/ | — | 石 /*dAk/ | 石头 /saʔ˥ xɛu˨˦/ |
| Núi | 山 /ʂəɨn/ | 山 /ʂan/ | 山 /ṣān/ | 山 /saːn˥/ | — | 山 /*s-ŋrar/ | 山 /san˩˩/ |
| Biển | 海 /həj/ | 海 /xai/ | 海 /m̥ǝ̄́/ | 海 /hɔːi˧˥/ | — | 海 /*m̥ˤəʔ/ | 海 /xɔi˧˥/ |
| Mẹ | 母 /məw/ | 母 /mu/ | 母 /mǝ̄́/ | 母 /mou˩˧/ | au /əʔu/ | 母 /*məʔ/ | 母 /mu˧˥/ |
| Cha | 父 /buə̆/ | 父 /fu/ | 父 /bwá/ | 父 /fu˨/ | pa /pə/ | 父 /*[N-p](r)aʔ/ | 父 /fu˧˧/ |
| Con gái | 女 /ɳɨə̆/ | 女兒 /niu ɽʅ/ | 女 /ṇá/ | 女 /nɵy˩˧/ | — | 女 /*nraʔ/ | 女 /ȵi˧˥/ |
| Tôi | 我 /ŋa/ | 我 /ŋɔ/ | 我 /ŋhǟ́/ | 我 /ŋɔ˩˧/ | nga /ŋa/ | 我 /*ŋˤajʔ/ | 我 /ŋɔ˧˥/ |
| Bạn | 汝 /ȵɨə̆/ | 汝 /ɽiu/ | 汝 /ńhá/ | 汝 /jyː˩˧/ | nang /naŋ/ | 汝 /*naʔ/ | 你 /ȵi˧˥/ |
| Chúng ta | 我等 /ŋa təŋ/ | 我等 /ŋɔ təŋ/ | 我等 /ŋhǟ́ tǝ̄́ŋ/ | 我等 /ŋɔ˩˧ tɐŋ˧˥/ | — /—/ | 我 /*ŋˤajʔ/ | — /—/ |
| Tên | 名 /miajŋ/ | 名 /miəŋ/ | 名 /mhjeŋ/ | 名 /mɪŋ˨˩/ | ming /miŋ/ | 名 /*C.meŋ/ | 名字 /miaŋ˨˦ tsʰɿ/ |
| Người | 人 /ȵin/ | 人 /ɽiən/ | 人 /ń́ǝn/ | 人 /jɐn˨˩/ | — | 人 /*niŋ/ | 人 /ȵin˨˦/ |
| Đầu | 頭 /dəw/ | 頭 /tʰəu/ | 首 /śǝ́w/ | 首 /sɐu˧˥/ | — | 首 /*l̥uʔ/ | 头 /xɛu˨˦/ |
| Mắt | 目 /muwk/ | 目 /mu/ | 目 /mhǝuk/ | 目 /mʊk˨/ | mik /mɪk/ | 目 /*C.m(r)[u]k/ | 眼 /ŋan˧˥/ |
| Tai | 耳 /ȵɨ/ | 耳 /ɽʅ/ | 耳 /ń́ǝ́/ | 耳 /jiː˩˧/ | na /na/ | 耳 /*C.nəʔ/ | 耳朵 /ɛ˧˥ to/ |
| Mũi | 鼻 /bi/ | 鼻 /pi/ | 鼻 /bhjǝś/ | 鼻 /pei˨/ | — | 鼻 /*m-bi[t]-s/ | — |
| Miệng | 口 /kʰəw/ | 口 /kʰəu/ | 口 /khwā́/ | 口 /hɐu˧˥/ | nor /nɔr/ | 口 /*kʰˤ(r)oʔ/ | 嘴 /tɕi˧˥/ |
| Răng | 牙 /ŋaɨ/ | 牙 /ia/ | 牙 /ŋrǟ/ | 牙 /ŋaː˨˩/ | ha /ha/ | 牙 /*m-ɢˤ<r>a/ | 牙 /ŋa˨˦/ |
| Lưỡi | 舌 /ʑiat/ | 舌 /ʂiɛ/ | 舌 /źat/ | 舌 /siːt˨/ | dai /dai/ | 舌 /*mə.lat/ | 舌 /sɛt˥/ |
| Tay | 手 /ɕuw/ | 手 /ʂiəu/ | 手 /shǝ́w/ | 手 /sɐu˧˥/ | bong /boŋ/ | 手 /*n̥uʔ/ | 手 /ɕiu˧˥/ |
| Bàn chân | 足 /tsuawk/ | 足 /tsiu/ | 足 /cjok/ | 足 /tsʊk˥/ | klong /kləŋ/ | 足 /*[ts]ok/ | 脚 /tɕiɔʔ˨/ |
| Tim | 心 /sim/ | 心 /siəm/ | 心 /sjǝm/ | 心 /sɐm˥/ | tsak /tsʰɑk/ | 心 /*səm/ | 心 /ɕim˩˩/ |
| Xương | 骨 /kwət/ | 骨 /ku/ | 骨 /kwǝ̄t/ | 骨 /kʷɐt˥/ | hut /hut/ | 骨 /*kˤut/ | 骨头 /kut˨ xɛu˨˦/ |
| Máu | 血 /hwɛt/ | 血 /xiɛ/ | 血 /w̥iǝ̄t/ | 血 /hyːt˧/ | wi /wi/ | 血 /*m̥ˤik/ | 血 /ɕyɔt˨/ |
| Phân | 屎 /ɕi/ | 屎 /ʂʅ/ | 屎 /śǝ́j/ | 屎 /siː˧˥/ | — | 屎 /*[qʰ]ijʔ/ | 屎 /ɕi˧˥/ |
| Yêu | 愛 /ʔəj/ | 愛 /ai/ | 愛 /ʔǝ̄ś/ | 愛 /ɔi˧/ | akiet /əkiɛt/ | 愛 /*[q]ˤə[p]-s/ | 爱 /ɔi˦˨/ |
| Cây | 木 /məwk/ | 木 /mu/ | 木 /mhōk/ | 木 /mʊk˨/ | tshing /tsʰɪŋ/ | 木 /*C.mˤok/ | 树 /su˧˧/ |
| Chó | 犬 /kʰwɛn/ | 犬 /kʰiuɛn/ | 犬 /khwiǝ̄́n/ | 犬 /hyn˧˥/ | takui /təkuɪ/ | 犬 /*[k]ʷʰˤ[e][n]ʔ/ | 狗 /kɛu˧˥/ |
| Mèo | 貓 /maɨw/ | 貓 /mau/ | 貓 /mhrāw/ | 貓 /maːu˥/ | tamin /təmɪn/ | 貓 /*C.mˤraw/ | 猫 /mau˨˦/ |
| Cá | 魚 /ŋɨə̆/ | 魚 /iu/ | 魚 /ŋha/ | 魚 /jyː˨˩/ | nga /ŋa/ | 魚 /*[r.ŋ]a/ | 鱼 /ȵiɛ˨˦/ |
| Chim | 鳥 /tɛw/ | 鳥 /niɛu/ | 鳥 /tiǝ̄́w/ | 鳥 /niːu˩˧/ | — | 鳥 /*tˤiwʔ/ | 鸟 /ȵiɛu˧˥/ |
| Bướm | 胡蝶 /ɦɔ dɛp/ | 胡蝶 /xu tiɛ/ | 胡蝶 /ɣā l(h)iāp/ | 胡蝶 /wu˨˩ tiːp˨/ | — | 胡蝶 /*[ɡ]ˤa lˤep/ | — |
| Trứng | 卵 /lwan/ | 卵 /luɔn/ | 卵 /rhwā́n/ | 卵 /lɵn˩˧/ | — | 卵 /*k.rˤorʔ/ | 鸡蛋 /tɕi˩˩ xan˧˧/ |
| Gấu | 熊 /ɦuwŋ/ | 熊 /xiuŋ/ | 熊 /whǝm/ | 熊 /hʊŋ˨˩/ | — | 熊 /*C.[ɢ]ʷ(r)əm/ | 熊 /ɕyŋ˨˦/ |
| Ngựa | 馬 /maɨ/ | 馬 /ma/ | 馬 /mrǟ́/ | 馬 /maː˩˧/ | — | 馬 /*mˤraʔ/ | 马 /ma˧˥/ |
| Nhà | 屋 /ʔəwk/ | 屋 /u/ | 屋 /ʔōk/ | 屋 /ʊk˥/ | khim /kʲɪm/ | 室 /*s.ti[t]/ | 屋 /uʔ˨/ |
| Sữa | 乳 /ȵuə̆/ | 乳 /ɽiu/ | 乳 /ńwá/ | 乳 /jyː˩˧/ | — | 乳 /*noʔ/ | 牛奶 /ŋɛu˨˦ lai˧˥/ |
| Mật ong | 蜜 /mit/ | 蜜 /mi/ | 蜜 /mjǝt/ | 蜜 /mɐt˨/ | — | 蜜 /*mit/ | 蜂蜜 /fuŋ˩˩ mit˥/ |
| Muối | 鹽 /jiam/ | 鹽 /iɛm/ | 鹽 /źam/ | 鹽 /jiːm˨˩/ | — | 鹽 /*[ɢr][o]m/ | 盐 /iɛm˨˦/ |
| Rượu vang | 葡萄酒 /bɔ daw tsuw/ | — | 蒲陶酒 /bhā lhǝ̄w cjǝ́w/ | 葡萄酒 /pʰou˨˩ tʰou˨˩ tsɐu˧˥/ | — | — | — |
| Gạo | 米 /mɛj/ | 米 /mi/ | 米 /mhiǝ̄́j/ | 米 /mɐi˩˧/ | — | 米 /*(C.)mˤ[e]jʔ/ | 米 /mi˧˥/ |
| Sắt | 鐵 /tʰɛt/ | 鐵 /tʰiɛ/ | 鐵 /l̥iǝ̄t/ | 鐵 /tʰiːt˧/ | — | 鐵 /*l̥ˤik/ | 铁 /tʰiɛt˨/ |
| Bánh xe | 輪 /lwin/ | 輪 /liuən/ | 輪 /rwǝn/ | 輪 /lɵn˨˩/ | — | 輪 /*[r]u[n]/ | 轮子 /tyn˨˦ tsɿ˧˥/ |
| Lụa | 絲 /sɨ/ | 絲 /sɿ/ | 絲 /sjǝ/ | 絲 /siː˥/ | — | 絲 /*[s]ə/ | 丝 /sɿ˩˩/ |
| Sách | 書 /ɕɨə̆/ | 書 /ʂiu/ | 書 /ća/ | 書 /syː˥/ | — | 書 /*s-ta/ | 书 /su˩˩/ |
| Ăn | 食 /ʑik/ | 食 /ʂi/ | 食 /źǝk/ | 食 /sɪk˨/ | tsa /tsɑ/ | 食 /*mə-lək/ | 吃 /tɕʰiaʔ˨/ |
| Uống | 飲 /ʔjim/ | 飲 /iəm/ | 飲 /ʔǝ́m/ | 飲 /jɐm˧˥/ | kham /kʰɑm/ | 飲 /*q(r)[u]mʔ/ | — /—/ |
| Ngủ | 眠 /mɛn/ | 睡 /ʂui/ | 寐 /m(h)jǝś/ | 寐 /mei˨/ | — | 寐 /*mi[t]-s/ | 睏觉 /kʰun˦˨ kau˦˨/ |
| Một | 一 /ʔit/ | 一 /i/ | 一 /ʔjǝt/ | 一 /jɐt˥/ | lok /lɔk/ | 一 /*ʔi[t]/ | 一 /it˨/ |
| Hai | 二 /ȵi/ | 二 /ɽʅ/ | 二 /ńǝś/ | 二 /jiː˨/ | pəni /pəni/ | 二 /*ni[j]-s/ | 二 /ɛ˧˧/ |
| Ba | 三 /sam/ | 三 /sam/ | 三 /sǝ̄m/ | 三 /saːm˥/ | sum /sum/ | 三 /*s.rum/ | 三 /sam˩˩/ |
| Bốn | 四 /si/ | 四 /sɿ/ | 四 /s(h)jǝś/ | 四 /sei˧/ | — | 四 /*s.li[j]-s/ | 四 /sɿ˦˨/ |
| Năm | 五 /ŋɔ/ | 五 /u/ | 五 /ŋhā́/ | 五 /ŋ̍˩˧/ | — | 五 /*C.ŋˤaʔ/ | 五 /ŋ̍˧˥/ |
| Trăm | 百 /paɨjk/ | 百 /pai/ | 百 /prāk/ | 百 /paːk˧/ | — | 百 /*pˤrak/ | 百 /paʔ˨/ |
| Xin chào | 萬福 /muan puwk/ | 萬福 /ʋan fu/ | 萬福 /mwanh pwǝk/ | 萬福 /man˨ fʊk˥/ | namaskaro /nɑməskɑro/ | — /—/ | 你好 /ȵi˧˥ xau˧˥/ |
| Cảm ơn | 謝 /zia/ | 謝 /siɛ/ | 謝 /zhäh/ | 謝 /tsɛ˨/ | dhanyabad /dʰənəbɑd/ | 謝 /*sə-lAk-s/ | 谢谢 /ɕia˧˧ ɕia˧˧/ |
| Tốt | 善 /dʑian/ | 善 /ʂiɛn/ | 善 /ʒ́(h)án/ | 善 /sin˨/ | — /—/ | 好 /*qʰˤuʔ/ | 好 /xau˧˥/ |
| Mới | 新 /sin/ | 新 /siən/ | 新 /sjǝn/ | 新 /sɐn˥/ | — | 新 /*s.tsʰi[n]/ | 新 /ɕin˩˩/ |
| Đỏ | 赤 /cʰiajk/ | 紅 /xuŋ/ | 赤 /khiak/ | 赤 /tsʰɪk˧/ | ni /ni/ | 赤 /*[t-qʰ](r)Ak/ | 红 /fuŋ˨˦/ |
| Trắng | 白 /baɨjk/ | 白 /pai/ | 白 /brāk/ | 白 /paːk˨/ | — /—/ | 白 /*bˤrak/ | 白 /pʰaʔ˥/ |
| Đen | 黑 /hək/ | 黑 /xei/ | 黑 /m̥ǝ̄k/ | 黑 /hɐk˥/ | — | 黑 /*m̥ˤək/ | 黑 /xɛʔ˨/ |
| Xanh lá | 綠 /luawk/ | 綠 /liu/ | 綠 /rok/ | 綠 /lʊk˨/ | — | 綠 /*pə.rok/ | 绿 /tiuʔ˨/ |
| Chim cu cu | 布穀 /pɔ kəwk/ | 布穀 /pu ku/ | 布穀 /pāh kōk/ | 布穀 /pou˧ kʊk˥/ | — | 布穀 /*pˤa-s [k]ˤok/ | — |
| Gâu gâu | 狺狺 /ŋjin ŋjin/ | — | 狺狺 /ŋ(h)ǝn ŋ(h)ǝn/ | 汪汪 /wɔːŋ˥ wɔːŋ˥/ | — | — | — |
| Ò ó o | 喈喈 /kəɨj kəɨj/ | — | 喈喈 /krǝ̄j krǝ̄j/ | 喈喈 /kaːi˥ kaːi˥/ | — | — | — |
| Máy tính | 籌 /ɖuw/ | 算盤 /suɔn pʰuɔn/ | 籌 /ḍhǝw/ | 算盤 /syːn˧ pʰuːn˨˩/ | — | 籌 /*dru/ | 电脑 /tʰiɛn˧˧ lau˧˥/ |
| Sushi | 鮓 /tʂaɨ/ | 鮓 /tʂa/ | — /—/ | 鮓 /tsaː˧˥/ | — | 鮓 /*tsˤraʔ/ | 寿司 /ɕiu˧˧ sɿ˩˩/ |
| Trà | 茶 /ɖaɨ/ | 茶 /tʂʰa/ | — | 茶 /tsʰaː˨˩/ | — | — | 茶 /tsʰa˨˦/ |
| Đường | 糖 /daŋ/ | 糖 /tʰaŋ/ | — | 糖 /tʰɔːŋ˨˩/ | — | — | 糖 /xɔŋ˨˦/ |
| Cam | 橙 /ɖəɨjŋ/ | 橙 /tʂʰəŋ/ | 橘 /kjwǝt/ | 橘 /kʷɐt˥/ | — | 橘 /*[s.k]ʷi[t]/ | 橙 /tsʰaŋ˨˦/ |
| 99 | 九十九 /kuw dʑip kuw/ | — | — | — | — | 九十有九 /*[k]uʔ t.[ɡ]əp [ɢ]ʷəʔ-s [k]uʔ/ | — |
So sánh trật tự từ
So sánh với các ngôn ngữ lớn trên thế giới
So sánh với các ngôn ngữ có quan hệ gần
So sánh âm Hán tự
So sánh trong cùng họ: Ngữ tộc Hán (trung Chữ Hán)
| Chữ Hán | Trung cổ Hán ngữ | Khách Gia Hải Lục | Khách Gia Đài Loan | Tiếng Trung Sơn | Tiếng Việt Nam bộ | Tiếng Cám | Tiếng Khách Gia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 一 | ʔjiɪt /ʔjiɪt̚/ | yit /jit̚˥/ | id5 /it̚˨/ | jat1 /jɐt̚˥/ | Nhứt /ɲɨk˧˥/ | it⁵ /it̚˥/ | yit /jit̚˨/ |
| 二 | ɲiɪ⁵¹ /ɲiɪ˥˩/ | ngì /ŋi˧˧/ | ngi4 /ŋi˥˥/ | ngi6 /ŋi˧˧/ | Nhị /ɲi˨˩˨/ | ɵ²¹ /ɵ˨˩/ | ngi /ŋi˥˥/ |
| 三 | sam¹²³ /sam˩˨˧/ | sâm /sam˥˧/ | sam1 /sam˨˦/ | saam1 /sam˥˥/ | Tam /taːm˧˧/ | san⁴² /san˦˨/ | sâm /sam˦˦/ |
| 四 | siɪ⁵¹ /siɪ˥˩/ | sì /si˩˩/ | si4 /si˥˥/ | si3 /si˧˧/ | Tứ /tɨ˧˥/ | sɿ⁴⁵ /sɿ˦˥/ | si /si˥˥/ |
| 五 | ŋuo²¹⁴ /ŋuo˨˩˦/ | ńg /ŋ̩˨˦/ | ng3 /ŋ̩˧˩/ | ng5 /ŋ̍˨˩˧/ | Ngũ /ŋu˨˩˦/ | 白讀ŋ̍²¹³ /ŋ̍˨˩˧/文讀u²¹³ /u˨˩˧/ | ńg /ŋ̩˧˩/ |
| 六 | liuɪk /liuɪk̚/ | liu̍k /liuk̚˨/ | liug6 /liuk̚˥/ | luk6 /lʊk̚˧/ | Lục /luk͡p˨˩/ | liuʔ⁵ /liuʔ˥/ | liuk /liuk̚˥/ |
| 七 | tsʰiɪt /tsʰiɪt̚/ | chhit /tsʰit̚˥/ | cid5 /tsʰit̚˨/ | cat1 /tsʰɐt̚˥/ | Thất /tʰək˧˥/ | tɕʰit⁵ /tɕʰit̚˥/ | chhit /tsʰit̚˨/ |
| 八 | pɛt /pɛt̚/ | pat /pat̚˥/ | bad5 /pat̚˨/ | baat3 /pat̚˧/ | Bát /ɓaːk˧˥/ | pat⁵ /pat̚˥/ | pat /pat̚˨/ |
| 九 | kiuɪ²¹⁴ /kiuɪ˨˩˦/ | kiú /kiu˨˦/ | giu3 /kiu˧˩/ | gau2 /kɐu˨˩˧/ | Cửu /kɨw˨˩˦/ | tɕiu²¹³ /tɕiu˨˩˧/ | kiú /kiu˧˩/ |
| 十 | dʑip /dʑip̚/ | shi̍p /ʃip̚˨/ | siib6 /sɨp̚˥/ | sap6 /sɐp̚˧/ | Thập /tʰəp˨˩/ | sɨt²¹ /sɨt̚˨˩/ | sṳ̍p /sɨp̚˥/ |
| 天 | tʰen¹²³ /tʰen˩˨˧/ | thiên /tʰien˥˧/ | tien1 /tʰien˨˦/ | tin1 /tʰin˥˥/ | Thiên /tʰiəŋ˧˧/ | tʰiɛn⁴² /tʰiɛn˦˨/ | thiên /tʰien˦˦/ |
| 地 | dij⁵¹ /diɪ˥˩/ | thì /tʰi˧˧/ | ti4 /tʰi˥˥/ | di6 /ti˧˧/ | Địa /ɗiə˨˩˨/ | tʰi²¹ /tʰi˨˩/ | thi /tʰi˥˥/ |
| 日 | ɲiɪt /ɲiɪt̚/ | ngi̍t /ŋit̚˨/ | ngid6 /ŋit̚˥/ | jat6 /jɐt̚˧/ | Nhựt /ɲɨk˨˩/ | 白讀ȵit⁵ /ȵit̚˥/文讀lɨt⁵ /lɨt̚˥/ | ngit /ŋit̚˥/ |
| 月 | ŋiuɐt /ŋiuɐt̚/ | ngie̍t /ŋiet̚˨/ | ngied6 /ŋiet̚˥/ | ngyut6 /ŋyt̚˧/ | Nguyệt /ŋwiək˨˩/ | ȵyot²¹ /ȵyot̚˨˩/ | ngie̍t /ŋiet̚˥/ |
| 山 | ʃæn¹²³ /ʃæn˩˨˧/ | sân /san˥˧/ | san1 /san˨˦/ | saan1 /san˥˥/ | Sơn /ʂəːŋ˧˧/ | san⁴² /san˦˨/ | sân /san˦˦/ |
| 海 | xoj²¹⁴ /xoɪ˨˩˦/ | hói /hoi˨˦/ | hoi3 /hoi˧˩/ | hoi2 /hɔi˨˩˧/ | Hải /haːj˨˩˦/ | hai²¹³ /hai˨˩˧/ | hói /hoi˧˩/ |
| 水 | ɕwiɪ²¹⁴ /ɕwiɪ˨˩˦/ | súi /sui˨˦/ | sui3 /sui˧˩/ | seoi2 /sɵy˨˩˧/ | Thuỷ /tʰwij˨˩˦/ | sui²¹³ /sui˨˩˧/ | súi /sui˧˩/ |
| 火 | xwɑ²¹⁴ /xwɑ˨˩˦/ | fó /fo˨˦/ | fo3 /fo˧˩/ | fo2 /fɔ˨˩˧/ | Hoả /waː˨˩˦/ | fo²¹³ /fo˨˩˧/ | fó /fo˧˩/ |
| 木 | muɪk /muɪk̚/ | mu̍k /muk̚˨/ | mug6 /muk̚˥/ | muk6 /mʊk̚˧/ | Mộc /mok͡p˨˩/ | muʔ⁵ /muʔ˥/ | muk /muk̚˥/ |
| 土 | tʰuo²¹⁴ /tʰuo˨˩˦/ | thú /tʰu˨˦/ | tu3 /tʰu˧˩/ | tu2 /tʰu˨˩˧/ | Thổ /tʰo˨˩˦/ | tʰu²¹³ /tʰu˨˩˧/ | thú /tʰu˧˩/ |
| 石 | dʑek /dʑek̚/ | sha̍k /ʃak̚˨/ | sag6 /sak̚˥/ | siak6 /siak̚˧/ | Thạch /tʰat˨˩/ | 白讀saʔ²¹ /saʔ˨˩/文讀sɨt⁵ /sɨt̚˥/ | sa̍k /sak̚˥/ |
| 鐵 | tʰet /tʰet̚/ | thiet /tʰiet̚˥/ | tied5 /tʰiet̚˨/ | tit3 /tʰit̚˧/ | Thiết /tʰiək˧˥/ | tʰiɛt⁵ /tʰiɛt̚˥/ | thiet /tʰiet̚˨/ |
| 雨 | ɦju²¹⁴ /ɦiu˨˩˦/ | yí /ji˨˦/ | i3 /i˧˩/ | yu5 /y˨˩˧/ | Vũ /ju˨˩˦/ | y²¹³ /y˨˩˧/ | yí /ji˧˩/ |
| 雪 | siuɛt /siuɛt̚/ | siet /siet̚˥/ | xied5 /ɕiet̚˨/ | syut3 /syt̚˧/ | Tuyết /twiək˧˥/ | ɕyot⁵ /ɕyot̚˥/ | siet /siet̚˨/ |
| 牛 | ŋɨu¹²³ /ŋɨu˩˨˧/ | ngiu /ŋiu˥˥/ | ngiu2 /ŋiu˩˩/ | ngau4 /ŋɐu˥˩/ | Ngưu /ŋɨw˧˧/ | ȵiu⁴⁵ /ȵiu˦˥/ | ngiù /ŋiu˨˦/ |
| 虎 | xuo²¹⁴ /xuo˨˩˦/ | fú /fu˨˦/ | fu3 /fu˧˩/ | hu2 /hu˨˩˧/ | Hổ /ho˨˩˦/ | fu²¹³ /fu˨˩˧/ | fú /fu˧˩/ |
| 龍 | liuoŋ¹²³ /liuoŋ˩˨˧/ | liung /liuŋ˥˥/ | liung2 /liuŋ˩˩/ | lung4 /lʊŋ˥˩/ | Long /lawŋ͡m˧˧/ | luŋ⁴⁵ /luŋ˦˥/ | liùng /liuŋ˨˦/ |
| 蛇 | ʑiæ¹²³ /ʑiæ˩˨˧/ | sha /ʃa˥˥/ | sa2 /sa˩˩/ | se4 /sɛ˥˩/ | Xà /saː˨˩/ | sa⁴⁵ /sa˦˥/ | sà /sa˨˦/ |
| 馬 | mæ²¹⁴ /mæ˨˩˦/ | má /ma˨˦/ | ma3 /ma˧˩/ | maa5 /ma˨˩˧/ | Mã /maː˨˩˦/ | ma²¹³ /ma˨˩˧/ | má /ma˧˩/ |
| 羊 | jiɐŋ¹²³ /jiɐŋ˩˨˧/ | yong /joŋ˥˥/ | iong2 /joŋ˩˩/ | jong4 /jɔŋ˥˩/ | Dương /jɨəŋ˧˧/ | iɔŋ⁴⁵ /iɔŋ˦˥/ | yòng /joŋ˨˦/ |
| 雞 | kej¹²³ /kei˩˨˧/ | kâi /kai˥˧/ | gie1 /kie˨˦/ | gai1 /kɐi˥˥/ | Kê /ke˧˧/ | tɕi⁴² /tɕi˦˨/ | kê /ke˦˦/ |
| 犬 | kʰwen²¹⁴ /kʰwen˨˩˦/ | khién /kʰien˨˦/ | kien3 /kʰien˧˩/ | kyun2 /kʰyn˨˩˧/ | Khuyển /xwiəŋ˨˩˦/ | tɕʰyon²¹³ /tɕʰyon˨˩˧/ | khién /kʰien˧˩/ |
| 豬 | ʈiɔ¹²³ /ʈiɔ˩˨˧/ | zhû /tʃu˥˧/ | zu1 /tsu˨˦/ | zyu1 /tsy˥˥/ | Trư /ʈɨ˧˧/ | tɕy⁴² /tɕy˦˨/ | chû /tsu˦˦/ |
| 貓 | mˠau¹²³ /mˠau˩˨˧/ | mêu /meu˥˧/ | meu4 /meu˥˥/ | maau1 /mau˥˥/ | Miêu /miw˧˧/ | mau⁴⁵ /mau˦˥/ | mêu /meu˦˦/ |
| 鳥 | tew²¹⁴ /tew˨˩˦/ | tiáu /tiau˨˦/ | diau3 /tiau˧˩/ | niu5 /niu˨˩˧/ | Điểu /ɗiw˨˩˦/ | ȵiɛu²¹³ /ȵiɛu˨˩˧/ | tiáu /tiau˧˩/ |
| 魚 | ŋjo¹²³ /ŋiɔ˩˨˧/ | ng /ŋ˥˥/ | ng2 /ŋ˩˩/ | ngyu4 /ŋy˥˩/ | Ngư /ŋɨ˧˧/ | ȵie²⁴ /ȵie˨˦/ | ǹg /ŋ˨˦/ |
| 頭 | dəu¹²³ /dəu˩˨˧/ | theu /tʰeu˥˥/ | teu2 /tʰeu˩˩/ | tau4 /tʰɐu˥˩/ | Đầu /ɗəw˨˩/ | tʰɛu²⁴ /tʰɛu˨˦/ | thèu /tʰeu˨˦/ |
| 目 | miuɪk /miuɪk̚/ | mu̍k /muk̚˨/ | mug6 /muk̚˥/ | muk6 /mʊk̚˧/ | Mục /muk͡p˨˩/ | muʔ⁵ /muʔ˥/ | muk /muk̚˥/ |
| 耳 | ɲiɪ²¹⁴ /ɲiɪ˨˩˦/ | ngí /ŋi˨˦/ | ngi3 /ŋi˧˩/ | ngi5 /ŋi˨˩˧/ | Nhĩ /ɲi˨˩˦/ | ɵ²¹³ /ɵ˨˩˧/ | ngí /ŋi˧˩/ |
| 鼻 | biɪ⁵¹ /biɪ˥˩/ | phì /pʰi˧˧/ | pi4 /pʰi˥˥/ | bi6 /pi˧˧/ | Tị /ti˨˩˨/ | pʰit²¹ /pʰit̚˨˩/ | phi /pʰi˥˥/ |
| 口 | kʰəu²¹⁴ /kʰəu˨˩˦/ | khiéu /kʰieu˨˦/ | kieu3 /kʰieu˧˩/ | hau2 /hɐu˨˩˧/ | Khẩu /xəw˨˩˦/ | kʰiɛu²¹³ /kʰiɛu˨˩˧/ | khiéu /kʰieu˧˩/ |
| 牙 | ŋæ¹²³ /ŋæ˩˨˧/ | nga /ŋa˥˥/ | nga2 /ŋa˩˩/ | ngaa4 /ŋa˥˩/ | Nha /ɲaː˧˧/ | ŋa⁴⁵ /ŋa˦˥/ | ngà /ŋa˨˦/ |
| 心 | sim¹²³ /sim˩˨˧/ | sîm /sim˥˧/ | sim1 /sim˨˦/ | sam1 /sɐm˥˥/ | Tâm /təm˧˧/ | ɕin⁴² /ɕin˦˨/ | sîm /sim˦˦/ |
| 手 | ɕiuɪ²¹⁴ /ɕiuɪ˨˩˦/ | shiú /ʃiu˨˦/ | su3 /su˧˩/ | sau2 /sɐu˨˩˧/ | Thủ /tʰu˨˩˦/ | siu²¹³ /siu˨˩˧/ | sú /su˧˩/ |
| 足 | tsiuɪk /tsiuɪk̚/ | chiuk /tɕiuk̚˥/ | jiug5 /tɕiuk̚˨/ | zuk1 /tsʊk̚˥/ | Túc /tuk͡p˧˥/ | tɕiuʔ⁵ /tɕiuʔ˥/ | chiuk /tɕiuk̚˨/ |
| 血 | xwet /xwet̚/ | hiet /hiet̚˥/ | hied5 /hiet̚˨/ | hyut3 /hyt̚˧/ | Huyết /wiək˧˥/ | ɕyot⁵ /ɕyot̚˥/ | hiet /hiet̚˨/ |
| 肉 | ɲiuɪk /ɲiuɪk̚/ | ngiu̍k /ŋiuk̚˨/ | ngiug6 /ŋiuk̚˥/ | juk6 /jʊk̚˧/ | Nhục /ɲuk͡p˨˩/ | ȵiuʔ⁵ /ȵiuʔ˥/ | ngiuk /ŋiuk̚˥/ |
| 人 | ɲiɪn¹²³ /ɲiɪn˩˨˧/ | ngin /ŋin˥˥/ | ngin2 /ŋin˩˩/ | jan4 /jɐn˥˩/ | Nhân /ɲəŋ˧˧/ | 白讀ȵin⁴⁵ /ȵin˦˥/文讀lɨn⁴⁵ /lɨn˦˥/ | 白讀ngin /ŋin˨˦/文讀yin /jin˨˦/ |
| 女 | ɳiɔ²¹⁴ /ɳiɔ˨˩˦/ | ńg /ŋ̩˨˦/ | ng3 /ŋ̩˧˩/ | nyu5 /ny˨˩˧/ | Nữ /nɨ˨˩˦/ | ȵy²¹³ /ȵy˨˩˧/ | ń /n̩˧˩/ |
| 兒 | ɲie¹²³ /ɲie˩˨˧/ | 白讀nga /ŋa˥˥/文讀yi /ji˥˥/ | 白讀nga4 /ŋa˥˥/文讀i2 /i˩˩/ | ngi4 /ŋi˥˩/ | Nhi /ɲi˧˧/ | ɵ⁴⁵ /ɵ˦˥/ | yì /ji˨˦/ |
| 家 | kæ¹²³ /kæ˩˨˧/ | kâ /ka˥˧/ | ga1 /ka˨˦/ | gaa1 /ka˥˥/ | Gia /jaː˧˧/ | ka⁴² /ka˦˨/ | kâ /ka˦˦/ |
| 門 | mwon¹²³ /mwon˩˨˧/ | mun /mun˥˥/ | mun2 /mun˩˩/ | mun4 /mun˥˩/ | Môn /moːŋ͡m˧˧/ | mɨn⁴⁵ /mɨn˦˥/ | mùn /mun˨˦/ |
| 飯 | biuɐn⁵¹ /biuɐn˥˩/ | 白讀phòn /pʰon˧˧/文讀fàn /fan˧˧/ | fan4 /fan˥˥/ | faan6 /fan˧˧/ | Phạn /faːŋ˨˩˨/ | fan²¹ /fan˨˩/ | fan /fan˥˥/ |
| 茶 | ɖæ¹²³ /ɖæ˩˨˧/ | chha /tsʰa˥˥/ | ca2 /tsʰa˩˩/ | caa4 /tsʰa˥˩/ | Trà /ʈaː˨˩/ | tsʰa²⁴ /tsʰa˨˦/ | chhà /tsʰa˨˦/ |
| 錢 | dziɛn¹²³ /dziɛn˩˨˧/ | chhien /tsʰien˥˥/ | qien2 /tɕʰien˩˩/ | cin4 /tsʰin˥˩/ | Tiền /tiəŋ˨˩/ | tɕʰiɛn²⁴ /tɕʰiɛn˨˦/ | chhièn /tsʰien˨˦/ |
| 年 | nen¹²³ /nen˩˨˧/ | ngien /ŋien˥˥/ | ngien2 /ŋien˩˩/ | nin4 /nin˥˩/ | Niên /niəŋ˧˧/ | ȵiɛn⁴⁵ /ȵiɛn˦˥/ | ngiàn /ŋian˨˦/ |
| 生 | ʃiæŋ¹²³ /ʃiæŋ˩˨˧/ | 白讀sâng /saŋ˥˧/文讀sên /sen˥˧/ | 白讀sang1 /saŋ˨˦/文讀sen1 /sen˨˦/ | 白讀saang1 /saŋ˥˥/文讀sang1 /sɐŋ˥˥/ | Sinh /ʂɨn˧˧/ | 白讀saŋ⁴² /saŋ˦˨/文讀sɛn⁴² /sɛn˦˨/ | 白讀sâng /saŋ˦˦/文讀sên /sen˦˦/ |
| 死 | siɪ²¹⁴ /siɪ˨˩˦/ | sí /si˨˦/ | xi3 /ɕi˧˩/ | si2 /si˨˩˧/ | Tử /tɨ˨˩˦/ | sɿ²¹³ /sɿ˨˩˧/ | sí /si˧˩/ |
| 行 | ɦæŋ¹²³ /ɦæŋ˩˨˧/ | hang /haŋ˥˥/ | hang2 /haŋ˩˩/ | hang4 /hɐŋ˥˩/ | Hành /han˨˩/ | 白讀hɛn²⁴ /hɛn˨˦/文讀ɕin⁴⁵ /ɕin˦˥/ | hang /haŋ˨˦/ |
| 行 | ɦɑŋ¹²³ /ɦɑŋ˩˨˧/ | hòng /hoŋ˧˧/ | hong4 /hoŋ˥˥/ | hong4 /hɔŋ˥˩/ | Hàng /haːŋ˨˩/ | hɔŋ²⁴ /hɔŋ˨˦/ | hong /hoŋ˨˦/ |
| 来 | loj¹²³ /loɪ˩˨˧/ | loi /loi˥˥/ | loi2 /loi˩˩/ | loi4 /lɔi˥˩/ | Lai /laːi˧˧/ | lai⁴⁵ /lai˦˥/ | lòi /loi˨˦/ |
| 去 | kʰiɔ⁵¹ /kʰiɔ˥˩/ | hì /hi˩˩/ | hi4 /hi˥˥/ | hyu3 /hy˧˧/ | Khứ /xɨ˧˥/ | tɕʰie⁴⁵ /tɕʰie˦˥/ | hi /hi˥˥/ |
| 走 | tsəu²¹⁴ /tsəu˨˩˦/ | chéu /tseu˨˦/ | zeu3 /tseu˧˩/ | zau2 /tsɐu˨˩˧/ | Tẩu /təw˨˩˦/ | tsɛu²¹³ /tsɛu˨˩˧/ | chéu /tseu˧˩/ |
| 飛 | pɨj¹²³ /pɨi˩˨˧/ | 白讀pûi /pui˥˧/文讀fûi /fui˥˧/ | 白讀bi1 /pi˨˦/文讀fi1 /fi˨˦/ | fi1 /fi˥˥/ | Phi /fi˧˧/ | fuai⁴² /fuai˦˨/ | 白讀pî /pi˦˦/文讀fî /fi˦˦/ |
| 坐 | dzuɑ²¹⁴ /dzuɑ˨˩˦/ | chhô /tsʰo˥˧/ | co1 /tsʰo˨˦/ | 白讀co5 /tsʰɔ˨˩˧/文讀zo6 /tsɔ˧˧/ | Tọa /twaː˨˩˨/ | tsʰo²¹ /tsʰo˨˩/ | chhô /tsʰo˦˦/ |
| 立 | lip /lip̚/ | li̍p /lip̚˨/ | lib6 /lip̚˥/ | lap6 /lɐp̚˧/ | Lập /ləp˨˩/ | lit⁵ /lit̚˥/ | li̍p /lip̚˥/ |
| 見 | ken⁵¹ /ken˥˩/ | kièn /kien˩˩/ | gien4 /kien˥˥/ | gin3 /kin˧˧/ | Kiến /kiəŋ˧˥/ | tɕiɛn⁴⁵ /tɕiɛn˦˥/ | kien /kien˥˥/ |
| 聞 | mjun¹²³ /miun˩˨˧/ | vun /vun˥˥/ | vun2 /vun˩˩/ | man4 /mɐn˥˩/ | Văn /jaŋ˧˧/ | un⁴⁵ /un˦˥/ | vùn /vun˨˦/ |
| 知 | ʈie¹²³ /ʈie˩˨˧/ | tî /ti˥˧/ | di1 /ti˨˦/ | zi1 /tsi˥˥/ | Tri /ʈi˧˧/ | tsɿ⁴² /tsɿ˦˨/ | tî /ti˦˦/ |
| 食 | ʑiɪk /ʑiɪk̚/ | shi̍t /ʃit̚˨/ | siid6 /sɨt̚˥/ | sik6 /sɪk̚˧/ | Thực /tʰɨk˨˩/ | sɨt⁵ /sɨt̚˥/ | sṳ̍t /sɨt̚˥/ |
| 飲 | ʔim²¹⁴ /ʔim˨˩˦/ | yím /jim˨˦/ | im3 /jim˧˩/ | jam2 /jɐm˨˩˧/ | Ẩm /ʔəm˨˩˦/ | in²¹³ /in˨˩˧/ | yím /jim˧˩/ |
| 白 | bæk /bæk̚/ | pha̍k /pʰak̚˨/ | pag6 /pʰak̚˥/ | baak6 /pak̚˧/ | Bạch /ɓat˨˩/ | 白讀pʰaʔ²¹ /pʰaʔ˨˩/文讀pʰɛt⁵ /pʰɛt̚˥/ | pha̍k /pʰak̚˥/ |
| 黑 | xok /xok̚/ | het /het̚˥/ | hed5 /het̚˨/ | haak1 /hak̚˥/ | Hắc /hak˧˥/ | hɛt⁵ /hɛt̚˥/ | het /het̚˨/ |
| 紅 | ɦuɪŋ¹²³ /ɦuɪŋ˩˨˧/ | fung /fuŋ˥˥/ | fung2 /fuŋ˩˩/ | hung4 /hʊŋ˥˩/ | Hồng /hoŋ͡m˨˩/ | fuŋ⁴⁵ /fuŋ˦˥/ | fùng /fuŋ˨˦/ |
| 黃 | ɦwɑŋ¹²³ /ɦwɑŋ˩˨˧/ | vong /voŋ˥˥/ | vong2 /voŋ˩˩/ | wong4 /wɔŋ˥˩/ | Hoàng /waːŋ˨˩/ | uɔŋ⁴⁵ /uɔŋ˦˥/ | vòng /voŋ˨˦/ |
| 青 | tsʰeŋ¹²³ /tsʰeŋ˩˨˧/ | 白讀chhiâng /tsʰiaŋ˥˧/文讀chhîn /tsʰin˥˧/ | 白讀qiang1 /tɕʰiaŋ˨˦/文讀qin1 /tɕʰin˨˦/ | 白讀ciang1 /tsʰiaŋ˥˥/文讀cing1 /tsʰɪŋ˥˥/ | Thanh /tʰan˧˧/ | 白讀tɕʰiaŋ⁴² /tɕʰiaŋ˦˨/文讀tɕʰin⁴² /tɕʰin˦˨/ | chhiâng /tsʰiaŋ˦˦/ |
| 綠 | liuok /liuok̚/ | liu̍k /liuk̚˨/ | liug6 /liuk̚˥/ | luk6 /lʊk̚˧/ | Lục /luk͡p˨˩/ | liuʔ⁵ /liuʔ˥/ | liu̍k /liuk̚˥/ |
| 灰 | xwoj¹²³ /xwoɪ˩˨˧/ | fôi /foi˥˧/ | foi1 /foi˨˦/ | hui1 /hui˥˥/ | Hôi /hoj˧˧/ | fuai⁴² /fuai˦˨/ | fôi /foi˦˦/ |
| 大 | dɑj⁵¹ /dɑɪ˥˩/ | thài /tʰai˧˧/ | tai4 /tʰai˥˥/ | daai6 /tai˧˧/ | Đại /ɗaːi˨˩˨/ | tʰai²¹ /tʰai˨˩/ | thai /tʰai˥˥/ |
| 小 | siɛu²¹⁴ /siɛu˨˩˦/ | siáu /siau˨˦/ | seu3 /seu˧˩/ | siu2 /siu˨˩˧/ | Tiểu /tiw˨˩˦/ | ɕiɛu²¹³ /ɕiɛu˨˩˧/ | siáu /siau˧˩/ |
| 多 | tɑ¹²³ /tɑ˩˨˧/ | tô /to˥˧/ | do1 /to˨˦/ | do1 /tɔ˥˥/ | Đa /ɗaː˧˧/ | to⁴² /to˦˨/ | tô /to˦˦/ |
| 長 | ɖiɐŋ¹²³ /ɖiɐŋ˩˨˧/ | chhong /tʃʰoŋ˥˥/ | cong2 /tsʰoŋ˩˩/ | coeng4 /tsʰœŋ˥˩/ | Trường /ʈɨəŋ˨˩/ | tsʰɔŋ²⁴ /tsʰɔŋ˨˦/ | chhòng /tsʰoŋ˨˦/ |
| 長 | ʈiɐŋ²¹⁴ /ʈiɐŋ˨˩˦/ | zhóng /tʃoŋ˨˦/ | zong3 /tsoŋ˧˩/ | zoeng2 /tsœŋ˨˩˧/ | Trưởng /ʈɨəŋ˨˩˦/ | tsɔŋ²¹³ /tsɔŋ˨˩˧/ | chóng /tsoŋ˧˩/ |
| 老 | lɑu²¹⁴ /lɑu˨˩˦/ | ló /lo˨˦/ | lo3 /lo˧˩/ | lou5 /lou˨˩˧/ | Lão /laːw˨˩˦/ | lau²¹³ /lau˨˩˧/ | láu /lau˧˩/ |
| 遠 | ɦiuɐn²¹⁴ /ɦiuɐn˨˩˦/ | yán /jan˨˦/ | ien3 /jen˧˩/ | yun5 /yn˨˩˧/ | Viễn /jiəŋ˨˩˦/ | yon²¹³ /yon˨˩˧/ | yán /jan˧˩/ |
| 熱 | ɲiɛt /ɲiɛt̚/ | ngie̍t /ŋiet̚˨/ | ngied6 /ŋiet̚˥/ | ngit6 /ŋit̚˧/ | Nhiệt /ɲiək˨˩/ | lɛt⁵ /lɛt̚˥/ | ngia̍t /ŋiat̚˥/ |
| 冷 | læŋ²¹⁴ /læŋ˨˩˦/ | lâng /laŋ˥˧/ | lang1 /laŋ˨˦/ | 白讀laang5 /laŋ˨˩˧/文讀lang5 /lɐŋ˨˩˧/ | Lãnh /lan˨˩˦/ | laŋ²¹³ /laŋ˨˩˧/ | lâng /laŋ˦˦/ |
| 香 | xiɐŋ¹²³ /xiɐŋ˩˨˧/ | hiông /hioŋ˥˧/ | hiong1 /hioŋ˨˦/ | hoeng1 /hœŋ˥˥/ | Hương /hɨəŋ˧˧/ | ɕiɔŋ⁴² /ɕiɔŋ˦˨/ | hiông /hioŋ˦˦/ |
| 上 | dʑiɐŋ²¹⁴ /dʑiɐŋ˨˩˦/ | sòng /soŋ˧˧/ | song4 /soŋ˥˥/ | soeng6 /sœŋ˧˧/ | Thượng /tʰɨəŋ˨˩˨/ | sɔŋ²¹ /sɔŋ˨˩/ | song /soŋ˥˥/ |
| 下 | ɦæ²¹⁴ /ɦæ˨˩˦/ | hà /ha˧˧/ | ha4 /ha˥˥/ | haa6 /ha˧˧/ | Hạ /haː˨˩˨/ | ha²¹ /ha˨˩/ | ha /ha˥˥/ |
| 左 | tsɑ²¹⁴ /tsɑ˨˩˦/ | chó /tso˨˦/ | zo3 /tso˧˩/ | zo2 /tsɔ˨˩˧/ | Tả /taː˨˩˦/ | tso²¹³ /tso˨˩˧/ | chó /tso˧˩/ |
| 右 | ɦiuɪ²¹⁴ /ɦiuɪ˨˩˦/ | yù /ju˧˧/ | iu4 /ju˥˥/ | jau6 /jɐu˧˧/ | Hữu /hɨw˨˩˦/ | iu²¹ /iu˨˩/ | yu /ju˥˥/ |
| 中 | ʈuoŋ¹²³ /ʈuoŋ˩˨˧/ | zhûng /tʃuŋ˥˧/ | zung1 /tsuŋ˨˦/ | zung1 /tsʊŋ˥˥/ | Trung /ʈuŋ͡m˧˧/ | tsuŋ⁴² /tsuŋ˦˨/ | chûng /tsuŋ˦˦/ |
| 中 | ʈuoŋ⁵¹ /ʈuoŋ˥˩/ | zhùng /tʃuŋ˩˩/ | zung4 /tsuŋ˥˥/ | zung3 /tsʊŋ˧˧/ | Trúng /ʈuŋ͡m˧˥/ | tsuŋ⁴⁵ /tsuŋ˦˥/ | chung /tsuŋ˥˥/ |
| 央 | ʔiɐŋ¹²³ /ʔiɐŋ˩˨˧/ | yông /joŋ˥˧/ | iong1 /joŋ˨˦/ | jong1 /jɔŋ˥˥/ | Ương /ɨəŋ˧˧/ | iɔŋ⁴² /iɔŋ˦˨/ | yông /joŋ˦˦/ |
| 東 | tuɪŋ¹²³ /tuɪŋ˩˨˧/ | tûng /tuŋ˥˧/ | dung1 /tuŋ˨˦/ | dung1 /tʊŋ˥˥/ | Đông /ɗəwŋ͡m˧˧/ | tuŋ⁴² /tuŋ˦˨/ | tûng /tuŋ˦˦/ |
| 西 | sej¹²³ /sei˩˨˧/ | sî /si˥˧/ | si1 /si˨˦/ | sai1 /sɐi˥˥/ | Tây /təj˧˧/ | ɕi⁴² /ɕi˦˨/ | sî /si˦˦/ |
| 南 | nom¹²³ /nom˩˨˧/ | nam /nam˥˥/ | nam2 /nam˩˩/ | naam4 /nam˥˩/ | Nam /naːm˧˧/ | lan⁴⁵ /lan˦˥/ | nàm /nam˨˦/ |
| 北 | pok /pok̚/ | 白讀pet /pet̚˥/文讀pak /pak̚˥/ | bed5 /pet̚˨/ | bak1 /pɐk̚˥/ | Bắc /ɓak˧˥/ | pɛt⁵ /pɛt̚˥/ | 白讀pet /pet̚˨/文讀pak /pak̚˨/ |
| 我 | ŋɑ²¹⁴ /ŋɑ˨˩˦/ | ngô /ŋo˥˧/ | ngo1 /ŋo˨˦/ | ngo5 /ŋɔ˨˩˧/ | Ngã /ŋaː˨˩˦/ | ŋo²¹³ /ŋo˨˩˧/ | 白讀ngài /ŋai˨˦/文讀ngô /ŋo˦˦/ |
| 你 | ɳiɪ²¹⁴ /ɳiɪ˨˩˦/ | ngi /ŋi˥˥/ | n2 /n̩˩˩/ | ni5 /ni˨˩˧/ | Nễ /ne˨˩˦/ | n̩²¹³ /n̩˨˩˧/ | 白讀ǹ /n̩˨˦/文讀nî /ni˦˦/ |
| 有 | ɦiuɪ²¹⁴ /ɦiuɪ˨˩˦/ | yû /ju˥˧/ | iu1 /ju˨˦/ | jau5 /jɐu˨˩˧/ | Hữu /hɨw˨˩˦/ | iu²¹³ /iu˨˩˧/ | 白讀yû /ju˦˦/文讀yú /ju˧˩/ |
| 無 | mju¹²³ /miu˩˨˧/ | 白讀mo /mo˥˥/文讀vu /vu˥˥/ | 白讀mo2 /mo˩˩/文讀vu2 /vu˩˩/ | mu4 /mu˥˩/ | Vô /jo˧˧/ | u⁴⁵ /u˦˥/ | 白讀mò /mo˨˦/文讀vù /vu˨˦/ |
| 不 | pjut /piut̚/ | put /put̚˥/ | bud5 /put̚˨/ | bat1 /pɐt̚˥/ | Bất /ɓək˧˥/ | pɨt⁵ /pɨt̚˥/ | put /put̚˨/ |
| 個 | kɑ⁵¹ /kɑ˥˩/ | kài /kai˩˩/ | ge4 /ke˥˥/ | go3 /kɔ˧˧/ | Cá /kaː˧˥/ | ko⁴⁵ /ko˦˥/ | ke /ke˥˥/ |
Mở bản đồ tương tác: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Một phần của LangMap — dự án trực quan hóa ngôn ngữ. Đây là bản tóm tắt tĩnh, có thể thu thập; bản đồ tương tác cung cấp âm thanh phát âm, bộ lọc và chế độ xem địa cầu.
Thực hiện bởi Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Trang chủ LangMap