Awajún chichám
阿瓜鲁纳语
希瓦罗语支
阿瓜鲁纳语(Awajún chichám,"阿瓦洪人的话")是最大的希瓦罗语,由秘鲁亚马逊-安第斯生态过渡区约 50,000-55,000 名阿瓦洪人使用。希瓦罗语系是由 4-5 种密切相关语言(舒阿尔语 jiv、阿丘阿尔语 acu、瓦姆比萨语、西维亚尔语、阿瓦洪语 agr)组成的一个小型孤立南美语系,其家园跨越秘鲁-厄瓜多尔边界的马拉尼翁河流域。阿瓦洪语使用者与厄瓜多尔的舒阿尔人在民族上相关但在语言上有所区别;相互可懂度部分。阿瓦洪语保留了希瓦罗语系的特征:鼻元音、焦点标记、分类词-名词结构,以及对雨林的完整民族生物学词汇。2009 年的巴瓜大屠杀将国际注意引向阿瓦洪人的土地权利。
使用地区
阿瓜鲁纳语的87个核心词
来源
单词比较
与同属希瓦罗语支的语言比较
| 含义 | 阿瓜鲁纳语 | 阿丘阿尔语 | 舒阿尔语 | 希皮博-科尼博语 | 艾马拉语 | 塞纳语 | 科尤特拉托托纳克语 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | yumi /jumi/ | jene /hɨnɨ/ | uma /uma/ | madzi /madzi/ | chúchut /tʃútʃut/ |
| 火 | jii /hiː/ | ji /hi/ | ji /hi/ | chii /tʃiː/ | nina /nina/ | moto /moto/ | lhkúyat /ɬkújat/ |
| 太阳 | etsá /ɨtsá/ | etsa /etsa/ | etsa /etsa/ | bari /baɾi/ | inti /inti/ | dzuwa /dzuwa/ | chichiní /tʃitʃiní/ |
| 月亮 | nántu /nántu/ | nantu /nantu/ | nantu /nantu/ | oxe /oʂɨ/ | phaxsi /pʰaχsi/ | mwedzi /mwedzi/ | papá /papá/ |
| 星 | yaya /jaja/ | yaa /jaː/ | yaa /jaː/ | wishti /wiʃtĩ/ | warawara /waɾawaɾa/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | staku /staku/ |
| 晚上 | kashi /kaʃi/ | kashi /kaʃi/ | kashi /kaʃi/ | yame /jamɨ/ | aruma /aruma/ | usiku /usiku/ | tsisní /tsisní/ |
| 雨 | yumi /jumi/ | — | yumi /jumi/ | oi /oi/ | jallu /ˈxaʎu/ | mvura /mvura/ | sin /sin/ |
| 雪 | nieve /ˈnjebe/ | — | — | — | khunu /kʰunu/ | neve /neve/ | — |
| 风 | dase /dasɨ/ | nase /nase/ | nase /nase/ | niwe /niwɨ/ | thaya /ˈtʰaja/ | mphepo /mpʰepo/ | uún /uún/ |
| 土 | nugka /nuɡka/ | nungka /nuŋka/ | nunka /nuŋka/ | mai /mai/ | uraqi /uɾaqi/ | mataka /mataka/ | tíyat /tíjat/ |
| 石头 | kaya /kaja/ | kaya /kaja/ | kaya /kaja/ | makan /makan/ | qala /ˈqala/ | mwala /mwala/ | chíwix /tʃíwiʃ/ |
| 山 | nain /nain/ | mura /muɾa/ | náint /naint/ | manan /manan/ | qullu /quʎu/ | phiri /pʰiri/ | kestín /kestín/ |
| 海 | nayants /najants/ | juun entsa /huːn entsa/ | nayaants /najaants/ | aniparo /anipaɾo/ | lamara /lamara/ | bara /bara/ | pupunú /pupunú/ |
| 母亲 | dukú /dukú/ | nukur /nukuɾ/ | nukur /nukuɾ/ | tita /tita/ | mama /mama/ | mai /mai/ | tzí /tsí/ |
| 父亲 | apá /apá/ | apar /apaɾ/ | apar /apaɾ/ | papa /papa/ | tata /tata/ | baba /baba/ | tlat /tɬat/ |
| 女儿 | nawan /nawan/ | nawantur /nawantuɾ/ | nawantur /nawantuɾ/ | bake ainbo /bake ãĩbo/ | phucha /pʰutʃa/ | mwana wankazi /mwana wankazi/ | tsumat /tsumat/ |
| 我 | wi /wi/ | wi /wi/ | wi /wi/ | ea /ea/ | naya /naja/ | ine /ine/ | akit /akit/ |
| 你 | amé /amé/ | ame /ame/ | ame /ame/ | mia /mia/ | juma /xuma/ | iwe /iwe/ | wix /wiʃ/ |
| 我们 | ii /iː/ | ii /iː/ | ii /iː/ | noa /noa/ | jiwasa / nanaka /xiwasa / nanaka/ | ife /ife/ | akinín /akinín/ |
| 名字 | daaji /daːhi/ | naari /naːɾi/ | naari /naːɾi/ | jane /hanɨ/ | suti /suti/ | dzina /dzina/ | takuwiní /takuwiní/ |
| 人 | aents /aɨnts/ | aints /aints/ | aents /aents/ | joni /honi/ | jaqi /xaqi/ | munthu /muntʰu/ | — |
| 头 | buuk /buːk/ | muuk /muːk/ | muuk /muːk/ | mapo /mapo/ | pʼiqi /pʼiqi/ | nsolo /nsolo/ | akgxakga /aqʃaqa/ |
| 眼睛 | jíi /híː/ | jii /hiː/ | jii /hiː/ | bero /bɨɾo/ | nayra /najɾa/ | diso /diso/ | lakgastapu /laqastapu/ |
| 耳朵 | kuwish /kuwiʃ/ | kuwish /kuwiʃ/ | kuish /kwiʃ/ | pabíki /pabiki/ | jinchu /xintʃu/ | khutu /kʰutu/ | takgén /taqén/ |
| 鼻子 | nuji /nuhi/ | nuji /nuhi/ | nuji /nuhi/ | rekin /ɾɨkin/ | nasa /ˈnasa/ | mphuno /mpʰuno/ | — |
| 嘴 | wenu /wɨnu/ | wene /wene/ | wene /wene/ | kexa /kɨʂa/ | laka /ˈlaka/ | nkanwa /nkanwa/ | kilhni /kiɬni/ |
| 牙 | dai /dai/ | nai /nai/ | nai /nai/ | xeta /ʂɨta/ | lakʼa /lakʼa/ | dzino /dzino/ | tatsán /tatsán/ |
| 舌头 | inai /inai/ | inai /inai/ | inai /inai/ | jana /hana/ | laxra /laχra/ | lirimi /lirimi/ | simakgat /simaqat/ |
| 手 | uwéj /uwéh/ | uwej /uweh/ | uwej /uweh/ | meken /mɨkɨn/ | ampara /ampaɾa/ | nkono /nkono/ | makán /makán/ |
| 脚 | dawe /dawɨ/ | nawe /nawe/ | nawe /nawe/ | tae /taɨ/ | kayu /kaju/ | mwendo /mwendo/ | tantún /tantún/ |
| 心 | anéntai /anɨ́ntai/ | enentai /enentai/ | enentai /enentai/ | joínti /hointi/ | chuyma /tʃujma/ | ntima /ntima/ | naku /naku/ |
| 骨头 | ukunch /ukuntʃ/ | ukunch /ukuntʃ/ | ukunch /ukuntʃ/ | xao /ʂao/ | chʼakha /tʃʼakʰa/ | gogodo /ɡoɡodo/ | lúkut /lúkut/ |
| 血 | numpa /numpa/ | numpa /numpã/ | numpa /numpã/ | jimi /himi/ | wila /wila/ | malopa /malopa/ | kgalhni /qaɬni/ |
| 便便 | ija /iha/ | ija /iha/ | íjia /ˈihia/ | poi /poi/ | jama /xama/ | matubzwi /matubzwi/ | — |
| 爱 | wakejut /wakɨhut/ | anentin /anentin/ | anentaiti /anentaiti/ | noi /noi/ | munasiña /munasiɲa/ | kufuna /kufuna/ | — /—/ |
| 树 | númi /númi/ | numi /numi/ | numi /numi/ | jiwi /hiwi/ | quqa /quqa/ | muti /muti/ | kiwi /kiwi/ |
| 狗 | yawá /jawá/ | yawa /jawa/ | yawá /jaˈwa/ | ochiti /otʃiti/ | anu /anu/ | mbwa /mbwa/ | chichi /tʃitʃi/ |
| 猫 | bishu /biʃu/ | micha /mitʃa/ | míchik /ˈmitʃik/ | mishito /miʃito/ | phisi /pʰisi/ | paka /paka/ | mishtu /miʃtu/ |
| 鱼 | namak /namak/ | namak /namak/ | namak /namak/ | yapa /japa/ | challwa /tʃaʎwa/ | omba /omba/ | skiti /skiti/ |
| 鸟 | pishak /piʃak/ | chingki /tʃiŋki/ | chinki /tʃiŋki/ | isa /isa/ | jamachʼi /xamatʃʼi/ | mbalame /mbalame/ | spun /spun/ |
| 蝴蝶 | wámpishuk /wámpiʃuk/ | shimpiampu /ʃimpiampu/ | wámpishuk /ˈwampiʃuk/ | pëpë /pɨ̃pɨ̃/ | pilpintu /pilpintu/ | bemberuwa /bemberuwa/ | — |
| 鸡蛋 | nujín /nuˈhin/ | nujin /nuhin/ | nujint /nuhint/ | bachi /batʃi/ | kʼawna /kʼawna/ | dzai /dzai/ | kálhwat /káɬwat/ |
| 熊 | chayú /tʃajú/ | chayu /tʃaju/ | chai /tʃai/ | oso /oso/ | jukumari /xukumaɾi/ | urusu /urusu/ | oso /oso/ |
| 马 | kawayu /kawaju/ | kawai /kawai/ | kawai /kawai/ | kabayo /kabajo/ | kawallu /kawaʎu/ | kavalo /kavalo/ | kawayu /kawaju/ |
| 房子 | jega /hɨɡa/ | jea /hea/ | jea /hea/ | xobo /ʂobo/ | uta /uta/ | nyumba /ɲumba/ | chiki /tʃiki/ |
| 牛奶 | muntsu /muntsu/ | muntsu /muntsu/ | muntsu /muntsu/ | xoma /ʂoma/ | millkʼi /miʎkʼi/ | nkaka /nkaka/ | leche /letʃe/ |
| 蜂蜜 | dapa yumiji /dapa jumihi/ | wapasa yumiri /wapasa jumiɾi/ | chinij /tʃinih/ | bona jene /bona hɨnɨ/ | miskʼi /miskʼi/ | uci /utʃi/ | táxkat /táʃkat/ |
| 盐 | wee /wɨː/ | wee /weː/ | wee /weː/ | tashi /taʃi/ | jayu /ˈxaju/ | munyu /muɲu/ | mátzat /mátsat/ |
| 葡萄酒 | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | winiu /winiu/ | vino /ˈbino/ | vino /vino/ | vinyu /viɲu/ | vino /bino/ |
| 米 | ajus /ahus/ | arrus /aɾus/ | arús /aˈɾus/ | aros /aɾos/ | arusa /aɾusa/ | mpunga /mpuŋɡa/ | — |
| 铁 | jiju /hihu/ | jiru /hiɾu/ | jiru /hiru/ | yami /jami/ | qillaya /qiʎaja/ | utale /utale/ | likán /likán/ |
| 轮子 | rueda /rueda/ | — | tuntunk /tuntuŋk/ | karotae /kaɾotaɨ/ | rueda /ɾweda/ | roda /roda/ | — |
| 丝 | seda /seda/ | seda /seda/ | séta /ˈseta/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ | seda /seda/ |
| 书 | papi /papi/ | papi /papi/ | papí /paˈpi/ | kirika /kiɾika/ | panka /panka/ | bukhu /bukʰu/ | libro /libro/ |
| 吃 | yuwámu /juwámu/ | yuata /juata/ | yuata /juata/ | piti /piti/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ | kudya /kudja/ | wayán /waján/ |
| 喝 | umut /umut/ | umarta /umaɾta/ | umarta /umaɾta/ | xeati /ʂɨati/ | umaña /umaɲa/ | kumwa /kumwa/ | kgotnún /qotnún/ |
| 睡觉 | kanut /kanut/ | kanarta /kanaɾta/ | kanarta /kanaɾta/ | oxa /oʂa/ | ikiña /iˈkiɲa/ | kugona /kuɡona/ | lhtata /ɬtata/ |
| 一 | makichik /makitʃik/ | kichik /kitʃik/ | chikichik /tʃikitʃik/ | westíora /wɨstioɾa/ | maya /maja/ | posi /posi/ | aktum /aktum/ |
| 二 | jimag /himaɡ/ | jimiar /himiaɾ/ | jimiará /himiaɾa/ | rabé /ɾabɨ/ | paya /paja/ | piŵiri /piwiri/ | aktuy /aktuj/ |
| 三 | kampatum /kampatum/ | kampatam /kampatam/ | menaintiu /menaintʲu/ | kimisha /kimiʃa/ | kimsa /kimsa/ | pitatu /pitatu/ | aktutu /aktutu/ |
| 四 | ipaksumat /ipaksumat/ | aintiuk /aintʲuk/ | aintiuk /aintʲuk/ | chosko /tʃosko/ | pusi /pusi/ | pinai /pinai/ | aktati /aktati/ |
| 五 | uweja amua /uwɨha amua/ | ewej /eweh/ | ewej /eweh/ | pichika /pitʃika/ | phisqa /ˈpʰisqa/ | xanu /ʃanu/ | kitsis /kitsis/ |
| 百 | cien /sjen/ | pachak /patʃak/ | sian /sian/ | pacha /patʃa/ | pataka /pataka/ | dzana /dzana/ | ciento /sjento/ |
| 你好 | pujámek /puhámɨk/ | pujamek /puhamek/ | pujamek /puhamek/ | jakon raoma /hakon raoma/ | kamisaki /kamisaki/ | mwadzukabwanji /mwadzukabwandʒi/ | tlen lhítat /tɬen ɬítat/ |
| 谢谢 | see /sɨː/ | mai-tikut /majtikut/ | yuminsajme /juminsahme/ | irake /iɾake/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ | ndatenda /ndatenda/ | paʼxkatkatsiniyán /paʔʃkatkatsiniján/ |
| 好 | pegkeg /pɨɡkɨɡ/ | pengker /peŋkeɾ/ | penker /peŋkeɾ/ | jakon /hakon/ | suma /suma/ | nadidi /nadidi/ | tlan /tɬan/ |
| 新 | yamajam /jamaham/ | yamaram /jamaɾam/ | yamaram /jamaram/ | bena /bɨna/ | machaqa /matʃaqa/ | ipsa /ipsa/ | xasasti /ʃasasti/ |
| 红 | kapantu /kapantu/ | kapantin /kapantin/ | kapaku /kapaku/ | joshin /hoʃin/ | wila /wila/ | funga /funɡa/ | tsutsokgo /tsutsoqo/ |
| 白 | puju /puhu/ | puju /puhu/ | pujú /puˈhu/ | joxo /hoʂo/ | janqʼu /ˈxaɴqʼu/ | cena /tʃena/ | snapapa /snapapa/ |
| 黑 | bukusea /bukusɨa/ | shuwin /ʃuwin/ | mukusa /mukusa/ | wiso /wiso/ | chʼiyara /tʃʼijara/ | psipa /psipa/ | tsitsekge /tsitseqe/ |
| 绿 | samekbau /samɨkbau/ | samek /samek/ | sámek /ˈsamek/ | yãkõ /jãkõ/ | chʼuxña /tʃʼuxɲa/ | — | — |
| 蓝 | wigka /wiɡka/ | — | sámek /ˈsamek/ | yãkõ /jãkõ/ | larama /laɾama/ | — | — |
| 布谷鸟 | ikáncham /iˈkantʃam/ | — | — | — | — | — | — |
页 1/10
打开交互式地图: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap — 语言可视化项目的一部分。这是静态、可抓取的摘要;交互式地图提供发音音频、筛选和地球视图。
制作 Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap 主页