چام
الشامية الغربية
أسترونيزية (مالايو-بولينيزية, تشامية)
التشامية الغربية (cja) لغة أسترونيزية من الفرع التشامي، وهي لغة جماعات التشام المسلمين في كمبوديا (كامبونغ تشام، وباتامبانغ، وبورسات) وفي أجزاء من جنوب فيتنام (آن جيانغ، وتاي نينه)، ولها نحو 190 ألف متحدث. وبعد سقوط عاصمة مملكة تشامبا «فيجايا» بيد داي فييت عام 1471م ثم الدمار النهائي عام 1832، نزحت جموع من التشام غربًا واعتنقت تدريجيًا الإسلام السني في كمبوديا بتأثير الملايو. واليوم تستعمل التشامية الغربية الحرف العربي بأسلوب الجاوي للنصوص الدينية، في حين تحفظ التشامية الشرقية (cjm) في فيتنام الخطَّ التشامي البراهمي التاريخي (المنحدر من بالافا-غرانتا). وقد فقدت هذه اللغة النغمات التي اكتسبتها من الاحتكاك بالفيتنامية، وطوّرت بدلًا منها نظام مقامات قائمًا على التقابل الحنجري.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في الشامية الغربية
المصادر
- Ethnologue: cja
- Thurgood (1999) From Ancient Cham to Modern Dialects
- Aymonier & Cabaton (1906) Dictionnaire čam-français
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: أسترونيزية (مالايو-بولينيزية, تشامية)
| المعنى | الشامية الغربية | الشامية الشرقية | الشام القديمة | الميناغكاباوية | الإيبانية | الموسي | البانجارية |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | ايا /ja/ | ꨀꨳꨩ /ʔiaː/ | ie /ʔiə/ | aia /aia/ | ai /ai/ | ayek /ajek/ | banyu /baɲu/ |
| نار | افوي /apuei/ | ꨀꨚꨶꨬ /apuei/ | apuy /ʔapuj/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ | api /api/ |
| شمس | أديتياء /aditiak/ | ꨀꨕꨪꨓꨳꩀ /aɗitiaʔ/ | huriy /hurij/ | matoari /matoaɾi/ | mata-ari /mataari/ | matahari /matahari/ | matahari /matahari/ |
| قمر | بيلن /bilan/ | ꨝꨪꨤꩆ /ɓilan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ | bulan /bulan/ |
| نجم | فتاۛء /patɨʔ/ | ꨝꨪꨓꨭꩀ /ɓituʔ/ | bituk /bituʔ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ | bintang /bintaŋ/ |
| ليل | مالم /malam/ | ꨠꨤꩌ /mələm/ | malam /malam/ | malam /malam/ | malam /malam/ | malem /maləm/ | malam /malam/ |
| ريح | أڠين /aŋin/ | ꨀꨋꨪꩆ /ʔaŋin/ | — | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ | angin /aŋin/ |
| تراب | تانه /tanah/ | ꨓꨘꩍ /tanah/ | — | tanah /tanah/ | tanah /tanah/ | tanah /tanah/ | tanah /tanah/ |
| حجر | فتاو /patau/ | ꨝꨓꨭꨥ /ɓatuw/ | batau /batau/ | batu /ˈbatu/ | batu /ˈbatu/ | batu /batu/ | batu /ˈbatu/ |
| أم | ماي /mai/ | ꨀꨟꨰꩀ /ameʔ/ | inā /ina/ | amak /amaʔ/ | indai /indai/ | mak /mak/ | uma /uma/ |
| أب | أمآ /amaː/ | ꨀꨟꨲ /amɨ/ | amā /ama/ | abak /abaʔ/ | apai /apai/ | bapak /bapak/ | abah /abah/ |
| أنا | كاو /kɔw/ | ꨕꨨꨵꩀ /ɗahlaʔ/ | ku /ku/ | ambo /ambo/ | aku /aku/ | aku /aku/ | aku /aku/ |
| أنت | هاۛ /hɨ/ | ꨨꨲ /hɨ/ | hã /haː/ | ang /aŋ/ | nuan /nuan/ | kau /kau/ | ikam /ikam/ |
| نحن | دري /drej/ | ꨁꨓꨩ /itaː/ | — /—/ | kito / kami /kito / kami/ | kitai / kami /kitai / kami/ | kito / kami /kito / kami/ | kita / kami /kita / kami/ |
| اسم | أڠن /aŋan/ | ꨀꨋꩆ /aŋan/ | angan /aŋan/ | namo /namo/ | nama /nama/ | namo /namo/ | ngaran /ŋaran/ |
| عين | متا /mata/ | ꨟꨓꨩ /mətaː/ | matā /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ | mato /mato/ | mata /mata/ |
| سن | تڬي /taɡɛj/ | ꨓꨈꨬ /taɡaj/ | tagai /taɡaj/ | gigi /ɡiɡi/ | ngeliʼ /ŋeliʔ/ | gigi /ɡiɡi/ | gigi /ɡiɡi/ |
| لسان | دله /dalah/ | ꨕꨤꩍ /dalah/ | dalah /dalah/ | lidah /lidah/ | dilah /dilah/ | lidah /lidah/ | ilat /ilat/ |
| يد | تاڠين /taŋin/ | ꨓꨊꨪꩆ /taŋin/ | taŋin /taŋin/ | tangan /taŋan/ | jari /dʒari/ | tangan /taŋan/ | tangan /taŋan/ |
| قدم | تاكاي /takai/ | ꨓꨆꨰ /takai/ | takai /takai/ | kaki /kaki/ | kaki /kaki/ | — | batis /batis/ |
| قلب | هتاي /hatai/ | ꨨꨓꨰ /hatai/ | hatai /hatai/ | ati /ati/ | ati /ati/ | hati /hati/ | ati /ati/ |
| عظم | تلڠ /talaŋ/ | ꨓꨤꩃ /talaŋ/ | talang /talaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ | tulang /tulaŋ/ |
| دم | دره /darah/ | ꨕꨣꩍ /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ | darah /darah/ |
| حب | ڬاوه /ɡauh/ | ꨀꨘꨪꩅ /anit/ | klɛn /klɛn/ | cinto /tʃinto/ | rinduai /rinduai/ | sayang /sajaŋ/ | sayang /sajaŋ/ |
| شجرة | كايو /kajuv/ | ꨆꨢꨮꨭ /kajauː/ | phuəŋ /pʰuəŋ/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | kayu /kaju/ | batang /bataŋ/ |
| كلب | أتحو /atʰuv/ | ꨀꨧꨮꨭ /ʔasaw/ | asuv /asuw/ | anjiang /aɲdʒiaŋ/ | ukui /ukui/ | anjing /andʒiŋ/ | hadupan /hadupan/ |
| قطة | ميٛو /meuv/ | ꨟꨢꨥ /mɨjaw/ | mɛw /mɛw/ | kuciang /kutʃiaŋ/ | mayau /majau/ | kucing /kutʃiŋ/ | pusa /pusa/ |
| سمكة | كان /kan/ | ꨁꨆꩆ /ikan/ | ikan /ikan/ | ikan /ˈikan/ | ikan /ˈikan/ | ikan /ˈikan/ | iwak /ˈiwak/ |
| بيضة | بوه /boh/ | — | — | talua /talua/ | telu /təlu/ | telok /telok/ | hintalu /hintalu/ |
| بيت | تحاڠ /tʰaŋ/ | ꨧꩃ /saːŋ/ | sɔŋ /sɔŋ/ | rumah /ɾumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ | rumah /rumah/ |
| أكل | هواء /huak/ | ꨨꨶꩀ /huaʔ/ | bɔh /bɔh/ | makan /makan/ | makai /makai/ | makan /makan/ | makan /makan/ |
| شرب | ماوم /maum/ | ꨟꨑꨭꩌ /mɨɲum/ | mɛnum /mɛnum/ | minum /minum/ | ngirup /ŋirup/ | minum /minum/ | nginum /ŋinum/ |
| واحد | تحا /tʰa/ | ꨧ /saː/ | sa /sa/ | ciek /tʃieʔ/ | satu /satu/ | siko /siko/ | asa /asa/ |
| اثنان | ڎوا /ɗuə/ | ꨕꨶ /duaː/ | dua /dua/ | duo /duo/ | dua /dua/ | duo /duo/ | dua /dua/ |
| ثلاثة | كلاو /klaw/ | ꨆꨵꨯꨱ /klɔw/ | klau /klau/ | tigo /tiɡo/ | tiga /tiɡa/ | tigo /tiɡo/ | talu /talu/ |
| خمسة | لاماۛ /lamɨː/ | ꨤꨪꨟꨩ /limɨ/ | lima /lima/ | limo /limo/ | lima /lima/ | limo /limo/ | lima /lima/ |
| مرحبا | سلام /salam/ | ꨦꨤꩌ /salam/ | — /—/ | salam /salam/ | salam /salam/ | halo /halo/ | salam /salam/ |
| شكرا | تريما كاسيه /tarima kasiʔ/ | ꨙꨶ ꨜꨲꩊ /ɗua pʰuəl/ | — /—/ | tarimo kasiah /taɾimo kasiah/ | terima kasih /tərima kasih/ | terimo kasih /terimo kasih/ | tarima kasih /tarima kasih/ |
| جيد | سيام /siam/ | ꨧꨳꩌ /siam/ | siam /siam/ | rancak /ɾantʃaʔ/ | manah /manah/ | bagus /baɡus/ | bagus /baɡus/ |
| جديد | باهاو /bahau/ | ꨝꨣꨭꨥ /ɓaruw/ | — | baru /baru/ | baru /baru/ | anyar /aɲar/ | hanyar /haɲar/ |
| أحمر | ماۛرياه /mɨriah/ | ꨟꨣꨳꩍ /mɨriah/ | mưriah /mɨriah/ | sirah /siɾah/ | mirah /miɾah/ | merah /ˈmerah/ | habang /habaŋ/ |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap