Dakhótiyapi
דקוטה
סיוּאנית
דקוטה היא שפה סיוּאנית מזרחית הקרובה מאוד ללקוטה — פעמים רבות אותה מילה נבדלת רק ב-/d/ (דקוטה) מול /l/ (לקוטה), למשל dakhóta/lakhóta. היא כוללת ארבע חטיבות (סנטי, ססיטון, ווהפטון, ינקטון-ינקטונאי) ובה כ-290 דוברי שפת אם שוטפים. היא נתונה בסכנה חמורה בעקבות מדיניות ההטמעה האמריקנית של המאה ה-19 ומלחמת דקוטה של 1862. תחייה פעילה מתנהלת דרך Dakota Wicohan במינסוטה ובתי ספר דו-לשוניים. היא נכתבת בכתיב ריגס (לטיני) מאז שנות ה-30 של המאה ה-19.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בדקוטה
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: סיוּאנית
| משמעות | דקוטה | לקוטה | אוסיג׳ | שפת הו-צ'אנק | שפת קרו | נאוואחו | שאיין |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | mní /mní/ | mní /mní/ | ni /ni/ | nįį /nĩː/ | bilé /bilé/ | tó /tʰó/ | mahpe /mahpe/ |
| אש | phéta /pʰéta/ | pȟéta /pˣéta/ | péje /péʒe/ | peec /peːtʃ/ | bilée /biléː/ | kǫʼ /kʰõ̀ʔ/ | hoʼēsta /hoʔesta/ |
| שמש | aŋpétuwí /aŋpétuwí/ | wí /wí/ | mį́ /mĩ́/ | wira /ˈwiɾa/ | áxxaashe /áχːaːʃe/ | jóhonaaʼéí /tʃóhònàːʔéí/ | éšeʼhe /éʃeʔhe/ |
| ירח | haŋyétuwí /haŋjétuwí/ | haŋhépi wí /haŋhépi wí/ | mį́ hǫ́bre /mĩ́ hṍbɾe/ | hąąhewira /hãːhewiɾa/ | bilítaache /bilítaːtʃe/ | tłʼéhonaaʼéí /tɬʼéhònɑ̀ːʔéí/ | taaʼéešeʼhe /taːʔéeʃeʔhe/ |
| כוכב | wičaȟpi /witʃaχpi/ | wičháȟpi /witʃʰáχpi/ | mikákʼe /mikákʔe/ | wiragošge /wiɾaɡoʃɡe/ | ihké /ihké/ | sǫʼ /sõ̀ʔ/ | hotohke /hotohke/ |
| לילה | haŋyetu /hãjetu/ | haŋhépi /hãhépi/ | hą́ /hã́/ | hąąhe /hãːhe/ | óotchia /óːttʃia/ | tłʼééʼ /tɬʼéːʔ/ | táaʼe /táːʔe/ |
| גשם | maǧažu /maɣaʒu/ | maǧážu /maɣáʒu/ | — | nįįžú /nĩːʒu/ | xaleé /χaleé/ | níłtsą́ /níɬtsʰɑ̃́/ | — |
| שלג | wá /wá/ | wá /wá/ | pá /pá/ | waa /waː/ | bíia /bíːa/ | yas /jɑ̀s/ | héstaʼse /héstaʔse/ |
| רוח | tate /tateˀ/ | tȟaté /tʰaˈte/ | — | caac /tʃaːtʃ/ | huché /hutʃé/ | níyol /níjol/ | háaʼháeše /háːʔháeʃe/ |
| אדמה | makȟá /makʰá/ | makȟá /maˈkʰa/ | mąðį́hka /mãðĩ́hka/ | mąą /mãː/ | awé /awé/ | łeezh /ɬèːʒ/ | hoʼe /hoʔə/ |
| אבן | íŋyaŋ /ĩ́jã/ | íŋyaŋ /ˈĩjã/ | — | įįnį́ /ĩːnĩ/ | biiá /biːá/ | tsé /tsʰé/ | hoʼhonááʼe /hoʔhonáːʔe/ |
| הר | ȟé /χé/ | ȟé /χé/ | — | xee /xeː/ | awaxaawé /awaχaːwé/ | dził /tsìɬ/ | hoʼhonáevose /hoʔhonáevose/ |
| ים | mniwáŋča /mniwã́tʃa/ | mniwáŋča /mniwã́tʃa/ | — | teeją́ /teːˈdʒã/ | bilisée /biliséː/ | tónteel /tʰóntʰèːl/ | tséh-mȧhóomoēha /tséhmahóːmoēha/ |
| אמא | iná /iná/ | iná /iná/ | iną́ /inã́/ | hiʼųnį́ /hiʔũnĩ/ | isahké /isahké/ | shimá /ʃimá/ | náhkoʼéehe /náhkoʔéːhe/ |
| אבא | até /até/ | até /até/ | indáce /indátse/ | jáji /dʒadʒi/ | iilápxe /iːlápχe/ | shizhéʼé /ʃiʒéʔé/ | néhoʼéehe /néhoʔéːhe/ |
| בת | čuŋkší /tʃũkʃí/ | čhuŋwíŋtku /tʃʰuŋwíŋtku/ | wižǫ́ke /wiʒṍke/ | hinų́k /hinũk/ | dáakbia /dáːkbia/ | shichʼéʼé /ʃitʃʼéʔé/ | nȧhtona /nahtona/ |
| אני | miyé /mijé/ | miyé /mijé/ | wíe /wíe/ | nee /neː/ | bíi /bíː/ | shí /ʃí/ | nánéehove /nánéːhove/ |
| אתה | niyé /nijé/ | niyé /nijé/ | ðíe /ðíe/ | nee /neː/ | díi /díː/ | ni /nì/ | — /—/ |
| אנחנו | uŋkiyepi /ũkijepi/ | uŋkíyepi /ũkíjepi/ | ąkóta /ãkóta/ | nee /neː/ | balee /baleː/ | nihí /nihí/ | nénéehóvema / nánéehóvéme /nénéːhóvema / nánéːhóvéme/ |
| שם | čažé /tʃaʒé/ | čhažé /tʃʰaʒé/ | žáže /ʒáʒe/ | raš /raʃ/ | dáashe /dáːʃe/ | ázhiʼ /ʔáʒìʔ/ | véhestȯtse /véhestotse/ |
| ראש | phá /pʰá/ | natá /naˈta/ | — | nąąsu /nãːˈsu/ | aashúua /aːʃúːa/ | atsiitsʼiin /ʔɑ̀tsʰìːtsʼìːn/ | meʼko /meʔko/ |
| עין | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | ištá /iʃtá/ | hišjasu /hiʃdʒasu/ | ishté /iʃté/ | anááʼ /ʔanáːʔ/ | maʼexa /maʔexa/ |
| אוזן | nuŋǧe /nũɣe/ | núŋǧe /nṹɣe/ | — | nąącawa /nãːtʃawa/ | ahpé /ahpé/ | ajaaʼ /ʔɑ̀tʃɑ̀ːʔ/ | mȧhtovooʼȯtse /mahtovoːʔotse/ |
| אף | phasú /pʰasú/ | pȟasú /pˣasú/ | — | paa /paː/ | apé /apé/ | áchį́į́h /ʔɑ́tʃʰĩ́ːh/ | maʼevo /maʔevo/ |
| פה | í /í/ | í /í/ | — | ii /iː/ | íia /íːa/ | azééʼ /ʔɑ̀zéːʔ/ | mahtse /mahtse/ |
| שן | hi /hi/ | hi /hi/ | hi /hi/ | hii /hiː/ | iiá /iːá/ | awooʼ /ʔɑ̀wòːʔ/ | véeʼėse /véːʔese/ |
| לשון | čeži /tʃeʒi/ | čhejí /tʃʰeʒí/ | ðéže /ðéʒe/ | reezí /reːzi/ | déeshe /déːʃe/ | atsooʼ /atsoːʔ/ | vétanove /vétanove/ |
| יד | napé /naˈpe/ | napé /napé/ | nǫbé /nũbé/ | nąąp /nãːp/ | isché /istʃé/ | álaʼ /ʔɑ́lɑ̀ʔ/ | maʼahtse /maʔahtse/ |
| כף רגל | sihá /sihá/ | sihá /sihá/ | si /si/ | sii /siː/ | iché /itʃé/ | akeeʼ /ʔàkʰèːʔ/ | mahtseʼko /matsʰeʔko/ |
| לב | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | čhaŋté /tʃʰaŋté/ | náⁿʒe /nã́ʒe/ | nąącge /nãːtʃɡe/ | daasé /daːsé/ | ajéí /ʔɑ̀tʃéí/ | hēsta /hesta/ |
| עצם | huhú /huhú/ | hohú /hohú/ | wahú /wahú/ | huušerek /huːʃerek/ | hulé /hulé/ | tsʼin /tsʼìn/ | heʼko /heʔko/ |
| דם | we /we/ | wé /wé/ | wapi /wapĩ/ | waʼí /waʔi/ | íile /íːle/ | dił /tìɬ/ | maʼe /maʔe/ |
| קקי | čhesdí /tʃʰesdí/ | čheslí /tʃʰeslí/ | — | wakere /wakeɾe/ | peelé /peːlé/ | chąąʼ /tʃʰɑ̃̀ːʔ/ | matse /matse/ |
| אהבה | thečhíȟida /tʰetʃʰíχida/ | thečhíȟila /tʰetʃʰíxila/ | ðakʰíðe /ðakʰíðe/ | woxéte /woˈxete/ | íchisshe /ítʃiʃːe/ | ayóóʼánóshʼní /ʔɑ̀jóːʔɑ́nóʃʔní/ | méhósáne /méhósáne/ |
| עץ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | čháŋ /tʃʰáŋ/ | žą́ /ʒã́/ | nąą /nãː/ | balapáale /balapáːle/ | tsin /tsʰìn/ | hoohtsėstse /hoːhtsestse/ |
| כלב | šúŋka /ʃúŋka/ | šúŋka /ʃúŋka/ | šǫ́ke /ʃṍke/ | šųųk /ʃũːk/ | bishké /biʃké/ | łééchąąʼí /ɬéːtʃʰɑ̃̀ːʔí/ | oeškēso /oeʃkeso/ |
| חתול | igmúŋ /iɡmúŋ/ | igmúŋke /iɡmúŋke/ | įgðǫíka /ĩɡðũíka/ | wijúk /wiˈdʒuk/ | iishpíiwishke /iːʃpíːwiʃke/ | mósí /mósí/ | póéso /póéso/ |
| דג | hogan /hoɣã/ | hogán /hoɣã́/ | ho /ho/ | hoo /hoː/ | buá /buá/ | łóóʼ /ɬóːʔ/ | nómaʼne /nómaʔne/ |
| ציפור | zitkána /zitˈkana/ | ziŋtkála /zĩˈtkala/ | wažį́ka /waʒĩ́ka/ | wanįk /wanĩk/ | dakáake /dakáːke/ | tsídii /tsʰítìː/ | véʼkése /véʔkése/ |
| פרפר | kímama /kímama/ | kimímila /kimímila/ | — | mįįmįké /mĩːmĩˈke/ | bilítaashisshe /bilítaːʃiʃːe/ | kʼaalógii /kʼɑ̀ːlókìː/ | hevávȧhkema /hevávahkema/ |
| ביצה | witka /witˈka/ | witká /witˈka/ | hpáata /hpáːta/ | hiicgé /hiːˈtʃɡe/ | — | ayęęzhii /ʔɑ̀jẽ̀ːʒìː/ | vovȯtse /vovotse/ |
| דוב | mathó /matʰó/ | matȟó /matʰó/ | wasápe /wasápe/ | hų́ųc /hũːtʃ/ | — | shash /ʃɑ̀ʃ/ | náhkohe /náhkohe/ |
| בית | thípi /tʰípi/ | thípi /tʰípi/ | cí /tsí/ | cii /tʃiː/ | ashé /aʃé/ | hooghan /hòːɣɑ̀n/ | mȧhēōʼo /maheoʔo/ |
| חלב | asáŋpi /asã́pi/ | asáŋpi /aˈsãpi/ | paazénii /paːzéniː/ | ceewáznį /tʃeːˈwaznĩ/ | áachiwile /áːtʃiwile/ | abeʼ /ʔɑ̀pèʔ/ | matana /matana/ |
| מלח | mniskúya /mniskúja/ | mniskúya /mniskúja/ | niskúðe /niskúðe/ | nįįsgú /nĩːsˈɡu/ | awaxóose /awaχóːse/ | áshįįh /ʔáʃĩːh/ | vóhpomaʼȯhtse /vóhpomaʔohtse/ |
| יין | mníša /mníʃa/ | mníša /mníʃa/ | — | haaznį́ /haːzˈnĩ/ | — | wáán /wɑ́ːn/ | — |
| אורז | psíŋ /psĩ́/ | psíŋ /psíŋ/ | — | sįį /sĩː/ | bisheetchichée /biʃeːttʃitʃéː/ | alóós /alóːs/ | heʼéhesono /heʔéhesono/ |
| ברזל | máza /máza/ | máza /máza/ | — | mą́ąs /mãːs/ | úuwate /úːwate/ | béésh /péːʃ/ | maʼaata /maʔaːta/ |
| גלגל | čhaŋhdéska /tʃʰaŋhdéska/ | — | — | hogís /hoˈɡis/ | baaiihulé /baːiːhulé/ | bąąs /pãːs/ | onéstȧhké-mȧhtseʼko /onéstahkémahtseʔko/ |
| ספר | wówapi /wówapi/ | wówapi /wówapi/ | — | wagáx /waˈɡax/ | baawaalaáche /baːwaːláːtʃe/ | naaltsoos /nɑ̀ːltsʰòːs/ | mȯxeʼėstooʼo /moxeʔestoːʔo/ |
| לאכול | yúta /júta/ | yúta /júta/ | ðatʰé /ðatʰé/ | waruc /waˈɾutʃ/ | duushé /duːʃé/ | yishą́ /jiʃã́/ | mésehe /mésehe/ |
| לשתות | yatkáŋ /jatkáŋ/ | yatkáŋ /jatkáŋ/ | iðátʰǫ /iðátʰũ/ | racgą /ratʃɡã/ | isshíia /iʃːíːa/ | yishdlą́ /jiʃtɬã́/ | mane /mane/ |
| לישון | ištíma /iʃtíma/ | ištíma /iʃˈtima/ | — | nąą /nãː/ | hiláwe /hiláwe/ | ałhosh /ʔɑ̀ɬhòʃ/ | naóotse /naóːtse/ |
| אחד | waŋžidaŋ /waŋʒidaŋ/ | waŋží /waŋʒí/ | wį́xci /wĩ́xtsi/ | hižą́kira /hiʒɐ̃ˈkiɾa/ | hawáte /hawáːte/ | tʼááłáʼí /tʼɑ́ːɬɑ́ʔí/ | naʼėstse /naʔestse/ |
| שתיים | nųpa /nũpa/ | núŋpa /nṹpa/ | ðóⁿba /ðṍba/ | nųųp /nũːp/ | dúupe /dúːpe/ | naaki /nɑ̀ːkʰì/ | neše /neʃe/ |
| שלוש | yamni /jamni/ | yámni /jámni/ | ðaabrį /ðaːbrĩ/ | taanį́ /taːnĩ/ | dáawiia /dáːwiːa/ | tááʼ /tʰáːʔ/ | naʼhe /naʔhe/ |
| ארבע | tópa /tópa/ | tópa /tópa/ | topa /topa/ | joop /dʒoːp/ | shoopé /ʃoːpé/ | dį́įʼ /tĩ́ːʔ/ | neve /neve/ |
| חמש | záptaŋ /záptã/ | záptaŋ /záptã/ | sáhta /sáhta/ | saacą /saːtʃã/ | chiaxxó /tʃiaχːó/ | ashdlaʼ /ʔɑ̀ʃtɬɑ̀ʔ/ | noho /noho/ |
| מאה | opáwiŋǧe /opáwĩɣe/ | opáwiŋǧe /opáwĩʁe/ | — | hogihí /hoɡihi/ | pilakisée /pilakiséː/ | neeznádiin /nèːznɑ́tìːn/ | noʼka mȧhtóhtȯhnóʼe /noʔka mahtóhtohnóʔe/ |
| שלום | háu /háu/ | háu /háu/ | Háwe /háwe/ | haho /haho/ | kahée /kahéː/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | haáahe /haáːhe/ |
| תודה | pidámayaye /pidámajaje/ | philámayaye /pʰilámajaje/ | Wíbthaxube /wíbðaxube/ | pįnagigi /pĩnaɡiɡi/ | ahóoh /ahóːh/ | ahéheeʼ /ʔɑ̀héhèːʔ/ | néáʼeše /néáʔeʃe/ |
| טוב | wašté /waʃté/ | wašté /waʃté/ | ðą́ /ðã́/ | pįį /pĩː/ | ítche /íttʃe/ | yáʼátʼééh /jɑ́ʔɑ́tʼéːh/ | pėhévaʼe /pehévaʔe/ |
| חדש | téča /tétʃa/ | tȟéča /tʰétʃa/ | — | ceek /tʃeːk/ | hilaaké /hilaːké/ | ániid /ʔɑ́nìːt/ | mónaʼe /mónaʔe/ |
| אדום | šá /ʃa/ | šá /ʃa/ | žúce /ʒútse/ | šuuc /ʃuːtʃ/ | hísshe /híʃːe/ | łichííʼ /ɬìtʃʰíːʔ/ | maʼó /maʔó/ |
| לבן | ska /ska/ | ská /ská/ | ska /ska/ | ska /ska/ | chía /tʃía/ | łigai /ɬìkɑ̀ì/ | vóʼkomó /vóʔkomó/ |
| שחור | sápa /sápa/ | sápa /sápa/ | — | seep /seːp/ | shipíte /ʃipíte/ | łizhin /ɬìʒìn/ | moʼȯhtávo /moʔohtávo/ |
| ירוק | tȟó /txó/ | tȟózi /ˈtxozi/ | mąhį́ htóho /mãhĩ́ htóho/ | coo /tʃoː/ | shúa /ʃúa/ | dootłʼizh /tòːtɬʼìʒ/ | hoxoʼȯhtsévo /hoxoʔohtsévo/ |
| כחול | tȟó /txó/ | tȟó /txó/ | htóho /htóho/ | coo /tʃoː/ | shúa /ʃúa/ | dootłʼizh /tòːtɬʼìʒ/ | otáʼtavó /otáʔtavó/ |
| תה | waȟpe /waχpe/ | waȟpé /waχpé/ | — | nąąʼáp /nãːˈʔap/ | — | dééh /téːh/ | véhpotséhohpe /véhpotséhohpe/ |
| קפה | pežuta sapa /peʒuta sapa/ | wakȟályapi /wakˣáljapi/ | mąhkása /mãhkása/ | taaxú /taːˈxu/ | — | gohwééh /kòhʷéːh/ | moʼȯhtávėhohpe /moʔohtávehohpe/ |
| סוכר | čaŋhaŋpi /tʃaŋhaŋpi/ | čhaŋháŋpi /tʃʰãhã́pi/ | — | taanį́žu /taːˈnĩʒu/ | — | áshįįh łikan /ʔáʃĩːh ɬikɑn/ | véʼkeemahpe /véʔkeemahpe/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap