Djambarrpuyŋu
ג'מבארפויינגו
פאמה-ניונגאן (Yolŋu, Dhuwal)
ג'מבארפויינגו היא גרסה של יולנגו מאתה (Yolŋu Matha) מקבוצת דהוואל (Dhuwal), המדוברת ברחבי צפון-מזרח ארנהם לנד שבטריטוריה הצפונית של אוסטרליה ומרוכזת בגליווינקו (Galiwin'ku, אי אלצ'ו). היא השפה האבוריג'ינית המדוברת ביותר באזור ומשמשת לינגואה פרנקה בין שבטי היולנגו, ולכן מפקד 2021 מנה כ-3,800 דוברים — יותר מכמעט כל שפה אוסטרלית מסורתית אחרת. מבחינה דקדוקית היא פאמה-נְיוּנְגָנית: מסמנת יחסות בהיקף רחב, עם סדר מילים חופשי מאוד ומערכת כינויים המבחינה בין יחיד, זוגי ורבים וכן בין 'אנחנו' כולל ובלעדי. באוצר המילים שלה שכבה ייחודית של שאילות מקאסאריות ממאות שנים של סחר טרפנג עם סולאווסי — walu 'שמש, יום' מיוחסת ל-allo המקאסארית. בניגוד לרוב השפות האוסטרליות, ילדים עדיין רוכשים אותה כשפת אם, ויש לה ברית חדשה שלמה (2008) וכן מילון גדול ודקדוק עיוני.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בג'מבארפויינגו
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: פאמה-ניונגאן (Yolŋu, Dhuwal)
| משמעות | ג'מבארפויינגו | נגונוואל | וורנמן | וורלפירי | גוגו ימיתיר | ואלמג׳ארי | מארטו ואנגקה |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | gapu /ɡapu/ | kungal /kuŋal/ | kalyu /kaʎu/ | ngapa /ŋapa/ | buurraay /buːraːj/ | ngapa /ˈŋapa/ | kapi /kapi/ |
| אש | gurtha /ɡuɻt̪a/ | warba /waɻba/ | nguja /ŋuɟa/ | warlu /waɭu/ | yugu /juɡu/ | warlu /ˈwaɭu/ | waru /waɻu/ |
| שמש | walu /walu/ | winyu /wiɲu/ | karrpu /karpu/ | wanta /wanta/ | ngalan /ŋalan/ | purangu /puɻaŋu/ | jirntu /ciɳʈu/ |
| ירח | ŋaḻindi /ŋaɭindi/ | birrang /biɻaŋ/ | panyalpa /paɲalpa/ | kirntangi /kiɳʈaŋi/ | giidha /ɡiːd̪a/ | yakarn /jakaɳ/ | panyalpa /paɲalpa/ |
| כוכב | ganyu /ɡaɲu/ | dyurra /ɟura/ | kurtalya /kuʈaʎa/ | yanjilypiri /jaɲɟiʎpiɻi/ | dawaar /dawaːɻ/ | wirl /wiɭ/ | kurtalya /kuʈaʎa/ |
| לילה | gämuk /ɡaːmuk/ | kaku /kaku/ | payin /pajin/ | munga /muŋa/ | wudhurr /wud̪ur/ | pukanya /pukaɲa/ | munga /muŋa/ |
| גשם | waltjaṉ /walcaɳ/ | garrit /ɡaɻit/ | kuluwa /kuluwa/ | minyira /miɲiɻa/ | madyi /maɟi/ | ngapa /ˈŋapa/ | — |
| רוח | wäŋi /waːŋi/ | — | karlalarra /kaɭalara/ | warlpa /waɭpa/ | daan.gaay /daːnɡaːj/ | walypa /ˈwaʎpa/ | walypa /waʎpa/ |
| אדמה | munathaʼ /munat̪aʔ/ | dhaura /d̪auɻa/ | langa /laŋa/ | walya /walja/ | bubu /bubu/ | nguwa /ˈŋuwa/ | manta /manta/ |
| אבן | guṉḏa /ɡuɳɖa/ | wullung /wuluŋ/ | purli /puɭi/ | pirli /piɭi/ | nambal /nambal/ | pamarr /ˈpamar/ | yapu /japu/ |
| הר | buku /buku/ | — | — | pamarrpa /pamaɾpa/ | manydyal /maɲɟal/ | — | — |
| ים | gapu moṉuk /ɡapu moɳuk/ | — | — | mangkuru /maŋkuɻu/ | dhalun /d̪alun/ | jawurlata /ˈɟawuɭata/ | kujungurru /kucuŋuru/ |
| אמא | ŋäṉḏi /ŋaːɳɖi/ | guni /ɡuni/ | pipirnpa /pipiɳpa/ | ngati /ŋati/ | ngamu /ŋamu/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | yipi /jipi/ |
| אבא | bäpa /baːpa/ | pumba /pumba/ | mamarnpa /mamaɳpa/ | kirda /kiɖa/ | biiba /biːba/ | ngarpu /ŋaɻpu/ | mama /mama/ |
| בת | gäthu /ɡaːt̪u/ | — | yurntalpa /juɳʈalpa/ | yurntalpa /juɳʈalpa/ | ngudhurr /ŋud̪ur/ | kurntal /ˈkuɳʈal/ | yurntalpa /juɳʈalpa/ |
| אני | ŋarra /ŋara/ | ngaya /ŋaja/ | parra /para/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayu /ŋaju/ |
| אתה | nhe /n̪e/ | ngindu /ŋindu/ | parrangku /paraŋku/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyundu /ɲundu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| אנחנו | limurr / ŋanapurr /limur / ŋanapur/ | gulanyin / gulanyilla /ɡulaɲin / ɡulaɲila/ | parrawarta /parawaʈa/ | ngalipa / nganimpa /ŋalipa / ŋanimpa/ | nganhdhaan / nganhdhanun /ŋan̪d̪aːn / ŋan̪d̪anun/ | ngalimpa / nganimpa /ŋalimpa / ŋanimpa/ | — /—/ |
| שם | yäku /jaːku/ | yini /jini/ | lirrka /lirka/ | yirdi /jiɖi/ | gadil /ɡadil/ | yini /jini/ | yini /jini/ |
| אדם | yolŋu /jolŋu/ | wurrunbill /wuɻunbil/ | kirta /kiʈa/ | yapa /japa/ | bama /bama/ | piyirn /ˈpijiɳ/ | martu /maʈu/ |
| ראש | ḻiya /ɭija/ | guddagong /ɡuddaɡoŋ/ | kata /kata/ | jurru /ɟuru/ | ngaabaay /ŋaːbaːj/ | jurlu /ˈɟuɭu/ | kata /kata/ |
| עין | mel /mel/ | mil /mil/ | panaya /panaja/ | milpa /milpa/ | miil /miːl/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ |
| אוזן | mäkiriʼ /maːkiɻiʔ/ | guri /ɡuɻi/ | kurlka /kuɭka/ | langa /laŋa/ | milga /milɡa/ | pina /ˈpina/ | pina /pina/ |
| אף | ŋurru /ŋuru/ | nyigity /ɲiɡiɟ/ | mulya /muʎa/ | mulyu /muʎu/ | budhiil /bud̪iːl/ | punul /ˈpunul/ | mulya /muʎa/ |
| פה | dhä /d̪aː/ | dhambir /d̪ambiɻ/ | jawa /ɟawa/ | lirra /liɾa/ | barrgaar /barɡaːɻ/ | — | jaa /caː/ |
| שן | ḻirra /ɭira/ | weera /weːra/ | yirra /jira/ | kartirdi /kaʈiɖi/ | muliir /muliːɻ/ | lirra /lira/ | yirra /jira/ |
| לשון | matha /mat̪a/ | dalang /dalaŋ/ | nyanyjarla /ɲaɲɟaɭa/ | jalanypa /ɟalaɲpa/ | nganhdhaar /ŋan̪d̪aːɻ/ | jalany /ɟalaɲ/ | jarlinypa /caɭiɲpa/ |
| יד | goŋ /ɡoŋ/ | mara /maɻa/ | mapirrpa /mapirpa/ | rdaka /ɖaka/ | mangal /maŋal/ | kurrapa /kurapa/ | mara /maɻa/ |
| כף רגל | ḻuku /ɭuku/ | dyinang /ɟinaŋ/ | jina /ɟina/ | wirliya /wiɭija/ | dhamal /d̪amal/ | jina /ˈɟina/ | jina /cina/ |
| לב | ḏoṯurrk /ɖoʈurk/ | gauar /ɡauar/ | kurturtu /kuʈuʈu/ | rduku-rduku /ɖukuɖuku/ | dadhali /dad̪ali/ | turlpu /ˈtuɭpu/ | kurturtu /kuʈuʈu/ |
| עצם | ŋaraka /ŋaɻaka/ | wiak /wiak/ | yika /jika/ | larrpa /laɾpa/ | badhibay /bad̪ibaj/ | kiji /kiɟi/ | tarrka /tarka/ |
| דם | gulaŋ /ɡulaŋ/ | guruba /ɡuruba/ | miji /miɟi/ | yalyu /jaʎu/ | ganbi /ɡanbi/ | nungu /nuŋu/ | miji /miɟi/ |
| קקי | guḻaʼ /ɡuɭaʔ/ | gunung /ɡunuŋ/ | murla /muɭa/ | kuna /kuna/ | mangga /maŋɡa/ | kura /ˈkuɻa/ | — |
| אהבה | djäl /ɟaːl/ | marmit /maɻmit/ | — /—/ | yulkami /julkami/ | — /—/ | — /—/ | mukulyu /mukuʎu/ |
| עץ | dharpa /d̪aɻpa/ | warabi /waɻabi/ | mungka /muŋka/ | watiya /watija/ | yugu /juɡu/ | mana /mana/ | warta /waʈa/ |
| כלב | wuŋgan /wuŋɡan/ | mirri /miɻi/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | gudaa /ɡudaː/ | kunyarr /kuˈɲar/ | papa /papa/ |
| חתול | butjikit /bucikit/ | poosi /puːsi/ | pujikatu /puɟikatu/ | mungalpa /muŋalpa/ | buthigan /but̪iɡan/ | miyawu /mijawu/ | — /—/ |
| דג | guya /ɡuja/ | kuya /kuja/ | kapi /kapi/ | yawu /jawu/ | guudyu /ɡuːɟu/ | kapi /kapi/ | yurta /juʈa/ |
| פרפר | boṉba /boɳba/ | — | wirripintapinta /wiripintapinta/ | pinta-pinta /pintapinta/ | walbuulbul /walbuːlbul/ | pirrpirntipirnti /pirpiɳʈipiɳʈi/ | — |
| ביצה | mapuʼ /mapuʔ/ | gubbong /ɡubboŋ/ | ngampu /ŋampu/ | ngipiri /ŋipiɻi/ | gundil /ɡundil/ | kampiny /kampiɲ/ | ngampu /ŋampu/ |
| סוס | yarramanʼ /jaramanʔ/ | — | — | nantuwu /nantuwu/ | yarraman /jaraman/ | timana /ˈtimana/ | yawarta /jawaʈa/ |
| בית | buṉbu /buɳbu/ | kuni /kuni/ | maya /maja/ | yuwarli /juwaɭi/ | bayan /bajan/ | mayaru /majaɻu/ | ngurra /ŋura/ |
| חלב | ŋamunʼkurr /ŋamunʔkur/ | — | — | lampurnu /lampuɳu/ | guyuu /ɡujuː/ | — | ngama /ŋama/ |
| דבש | guku /ɡuku/ | kawangkal /kawaŋkal/ | — | ngarlu /ŋaɭu/ | mula /mula/ | karlaka /ˈkaɭaka/ | karluwari /kaɭuwaɻi/ |
| מלח | djeʼla /ɟeʔla/ | — | — | jarlti /ɟaɭti/ | — | — | juulu /cuːlu/ |
| יין | borum wiyikaʼ /boɻum wijikaʔ/ | — | — | pama /pama/ | — | wayin /ˈwajin/ | wama /wama/ |
| ברזל | balaʼ /balaʔ/ | — | — | yayini /jajini/ | — | — | yayinpa /jajinpa/ |
| גלגל | ḻuku /ɭuku/ | — | wiilpa /wiːlpa/ | wirli /wiɭi/ | — | — | taaya /taːja/ |
| ספר | djorraʼ /ɟoraʔ/ | — | — | pipa /pipa/ | — | — | mirlimirli /miɭimiɭi/ |
| לאכול | ḻuka /ɭuka/ | daring /daɻiŋ/ | nyarrarni /ɲaraɳi/ | ngarni /ŋaɳi/ | budal /budal/ | ngarnu /ŋaɳu/ | ngalku- /ŋalku/ |
| לשתות | ḻuka /ɭuka/ | nyu /ɲu/ | jikila /ɟikila/ | purrami /puɾami/ | dyidyal /ɟiɟal/ | ngarnu /ŋaɳu/ | jikirnu /cikiɳu/ |
| לישון | ŋorra /ŋora/ | ngambori /ŋamboɻi/ | kunyalajuwa /kuɲalaɟuwa/ | jarda ngunami /ɟaɖa ŋunami/ | waarrnggu /waːrŋɡu/ | manyan /ˈmaɲan/ | kunyalarri- /kuɲalari/ |
| אחד | waŋgany /waŋɡaɲ/ | meddhung /med̪uŋ/ | kumpinyu /kumpiɲu/ | jinta /ɟinta/ | nubuun /nubuːn/ | layi /laji/ | kuju /kucu/ |
| שתיים | märrmaʼ /maːrmaʔ/ | bula /bula/ | kujarra /kuɟara/ | jirrama /ɟiɾama/ | gudhiirra /ɡud̪iːra/ | kurriny /kuriɲ/ | kujarra /kucara/ |
| שלוש | ḻurrkunʼ /ɭurkunʔ/ | bula mittong /bula mitoŋ/ | kujarrakumpinyu /kuɟarakumpiɲu/ | jirrama-kari-jinta /ɟiɾamakaɾiɟinta/ | guunduu /ɡuːnduː/ | mungkartu /muŋkaʈu/ | yurri /juri/ |
| ארבע | ḏämbumiriw /ɖaːmbumiɻiw/ | — | kujarrakujarra /kuɟarakuɟara/ | jirrama-kari-jirrama-kari /ɟiɾamakaɾiɟiɾamakaɾi/ | — | — | puu /puː/ |
| חמש | goŋ-waŋgany /ɡoŋwaŋɡaɲ/ | — | — | rdaka-pala /ɖakapala/ | gaguwarr /ɡaɡuwar/ | — | payip /pajip/ |
| שלום | Nhämirri nhe? /n̪aːmiri n̪e/ | yumalundi /jumalundi/ | palya /paʎa/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| תודה | — /—/ | miyamala /mijamala/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| טוב | manymak /maɲmak/ | walunga /waluŋa/ | ngalypa /ŋaʎpa/ | ngurrju /ŋuɾɟu/ | dabaar /dabaːɻ/ | wulyu /wuʎu/ | palya /paʎa/ |
| חדש | yuṯa /juʈa/ | — | — | jalangu-warnu /ɟalaŋuwaɳu/ | nhilaa /n̪ilaː/ | jalangjalang /ˈɟalaŋɟalaŋ/ | jalykarra /caʎkara/ |
| אדום | mikuʼ /mikuʔ/ | dhiram-dhiram /d̪iɾamd̪iɾam/ | martarr /maʈar/ | yalyu-yalyu /jaʎujaʎu/ | diini /diːni/ | ngirljarti /ŋiɭɟaʈi/ | miji-miji /miɟimiɟi/ |
| לבן | watharr /wat̪ar/ | daguru-gurag /daɡuɾuɡuɾaɡ/ | mirtamirta /miʈamiʈa/ | kardirri /kaɖiɾi/ | dyinggaa /ɟiŋɡaː/ | parpjarti /ˈpaɻpɟaɻti/ | ngintarlpa /ŋintaɭpa/ |
| שחור | gurrŋanʼ /ɡurŋanʔ/ | buru-bura /buɻubuɻa/ | warrukurla /warukuɭa/ | kirdily /kiɖiʎ/ | munhi /mun̪i/ | kurnkurn /kuɳkuɳ/ | — |
| ירוק | menydjuṉ /meɲɟuɳ/ | — | — | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | — | — | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ |
| כחול | menydjuṉ /meɲɟuɳ/ | — | — | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | — | — | maru-maru /maɻumaɻu/ |
| תה | dhilip /d̪ilip/ | — | — | — | buurr /buːr/ | — | — |
| קפה | gopi /ɡopi/ | — | — | — | — | — | — |
| סוכר | djokaʼ /ɟokaʔ/ | — | — | juka /ɟuka/ | — | walyarra /ˈwaʎara/ | — |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap