Chimakonde
מקונדה
אטלנטית-קונגו (באנטו, יאו-מקונדה)
מָקוֹנְדֶה (צ'ימָקוֹנְדֶה, וגם שִׁימָקוֹנְדֶה) היא שפה בַּנְטוּ המשתרעת על שני צידי הגבול שבין טנזניה למוזמביק, ברמת מָקוֹנְדֶה. בני מָקוֹנְדֶה מפורסמים בכל העולם במסורת פיסול ההובנה שלהם (מסכות מָפִּיקוֹ, חפצי טקס לִיפִּיקוֹ) — בשנת 2008 הכירה אונסק"ו במחזה המסכות מָפִּיקוֹ של מָקוֹנְדֶה כמורשת בלתי מוחשית. בני מָקוֹנְדֶה המוזמביקים הובילו את המאבק המזוין של פְרֵלִימוֹ לעצמאות (1964–74), והעניקו לשפה זהות פוליטית חזקה מדרום לגבול. הניבים הצפוניים (טנזניה) והדרומיים (מוזמביק) נבדלים זה מזה במידה ניכרת; הגבול ביניהם הוא בחלקו נהר רוּבוּמָה.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות במקונדה
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: אטלנטית-קונגו (באנטו, יאו-מקונדה)
| משמעות | מקונדה | יאו | סוקומה | סאנגו | ניאמווזי | טומבוקה | ניאטורו |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | medi /medi/ | meesi /meːsi/ | minzi /minzi/ | amalenga /amalenɡa/ | minzi /minzi/ | maji /madʒi/ | maji /madʒi/ |
| אש | moto /moto/ | mooto /moːto/ | moto /moto/ | umooto /umoːto/ | moto /moto/ | moto /moto/ | moto /moto/ |
| שמש | liduva /liduva/ | lyuŵa /ʎuβa/ | liimi /liːmi/ | ilijuva /ilijuva/ | lyuba /ljuβa/ | zuŵa /zuβa/ | yura /juɾa/ |
| ירח | mwedi /mwedi/ | lwesi /lwesi/ | ng'weji /ŋweːdʒi/ | umwesi /umwesi/ | ngʼwezi /ŋweːzi/ | mwezi /mwezi/ | umweri /umweɾi/ |
| כוכב | inondwa /inondwa/ | ndondwa /ndondwa/ | sonda /sonda/ | inondwe /inondwe/ | nsonda /nsonda/ | nyenyezi /ɲeɲezi/ | njota /ndʒota/ |
| לילה | chilo /tʃilo/ | chilo /tʃilo/ | bujiku /budʒiku/ | paashilo /paːʃilo/ | buziku /buziku/ | usiku /usiku/ | utiku /utiku/ |
| גשם | imbula /imbula/ | ula /ula/ | mbula /mbula/ | inoonya /inoːɲa/ | mbula /mbula/ | vula /ˈvula/ | mbura /mbura/ |
| רוח | lipungo /lipuŋɡo/ | mbungo /mbuŋɡo/ | nyaga /ɲaɡa/ | ilipepo /ilipepo/ | myaga /mjaɡa/ | mphepo /ˈmpʰepo/ | mpefo /mpefo/ |
| אדמה | ulongo /uloŋɡo/ | litaka /litaka/ | bulongo /buloŋɡo/ | ililongo /ililoŋɡo/ | bulongo /buloŋɡo/ | dongo /doŋɡo/ | irongo /iɾoŋɡo/ |
| אבן | liyanga /lijaŋɡa/ | liganga /liɡaŋɡa/ | iwe /iwe/ | ilingʼanga /iliŋaŋɡa/ | iwe /iwe/ | libwe /liˈɓwe/ | igwe /iɡwe/ |
| הר | lichinga /litʃiŋɡa/ | chitumbi /tʃitumbi/ | lugulu /luɡulu/ | ishidunda /iʃidunda/ | lugulu /luɡulu/ | phiri /pʰiɾi/ | gitanto /ɡitanto/ |
| ים | bahali /bahali/ | bahali /bahali/ | nyanza /ɲanza/ | bahali /bahali/ | nyanza /ɲanza/ | nyanja /ɲandʒa/ | irambo /iɾambo/ |
| אמא | mama /mama/ | amao /amao/ | mayu /maju/ | umaayi /umaːji/ | mayu /maju/ | amama /amama/ | mama /mama/ |
| אבא | baba /baba/ | atati /atati/ | baba /baba/ | udaada /udaːda/ | baba /baba/ | adada /adada/ | tata /tata/ |
| בת | nahaku /nahaku/ | mwali /mwali/ | nshike /nʃike/ | mwali /mwali/ | mwana mukima /mwana mukima/ | mwana msungwana /mwana msuŋɡwana/ | muncha /muntʃa/ |
| אני | une /une/ | une /une/ | nene /nene/ | one /one/ | nene /ˈnene/ | ine /ine/ | une /une/ |
| אתה | uve /uve/ | ugwe /uɡwe/ | bebe /bebe/ | owe /owe/ | gwegwe /ˈɡweɡwe/ | iwe /iwe/ | uwe /uwe/ |
| אנחנו | hwetu /hwetu/ | uwe /uwe/ | yise /jise/ | ose /ose/ | iswe /iswe/ | ise /ise/ | sese /sese/ |
| שם | lina /lina/ | liina /liːna/ | lina /lina/ | ilitaawa /ilitaːwa/ | lina /ˈlina/ | zina /zina/ | rina /ɾina/ |
| אדם | munu /munu/ | mundu /mundu/ | munhu /munhu/ | umuunu /umuːnu/ | munhu /munhu/ | munthu /muntʰu/ | muntu /muntu/ |
| ראש | muti /muti/ | ntwe /ntwe/ | ntwe /ntwe/ | umutwe /umutwe/ | mutwe /mutwe/ | mutu /mutu/ | itwe /itwe/ |
| עין | liso /liso/ | liso /liso/ | liso /liso/ | iliiho /iliːho/ | liso /liso/ | jiso /dʒiso/ | riho /riho/ |
| אוזן | likutu /likutu/ | liwiwi /liwiwi/ | gutu /ɡutu/ | ilikutu /ilikutu/ | itwi /itwi/ | khutu /kʰutu/ | ikutwi /ikutwi/ |
| אף | imula /imula/ | lupula /lupula/ | lyulu /ljulu/ | imula /imula/ | nindo /nindo/ | mphuno /mpʰuno/ | mpura /mpuɾa/ |
| פה | kanya /kaɲa/ | kang'wa /kaŋwa/ | nomo /nomo/ | umulomo /umulomo/ | mulomo /mulomo/ | mlomo /m̩lomo/ | momo /momo/ |
| שן | lino /lino/ | liino /liːno/ | lino /lino/ | iliino /iliːno/ | lino /lino/ | jino /dʒino/ | ino /ino/ |
| לשון | lulimi /lulimi/ | lulimi /lulimi/ | lulimi /lulimi/ | ulumili /ulumili/ | lulimi /lulimi/ | lulimi /lulimi/ | urimi /urimi/ |
| יד | nkono /nkono/ | nkono /nkono/ | nkono /nkono/ | iliwokho /iliwoxo/ | kukono /kukono/ | woko /woko/ | ukuboko /ukuboko/ |
| כף רגל | likambatu /likambatu/ | lukongolo /lukoŋɡolo/ | lupambala /lupambala/ | iligulu /iliɡulu/ | kugulu /kuɡulu/ | lundi /lundi/ | mughuu /muɣuː/ |
| לב | ntima /ntima/ | ntima /ntima/ | ng'holo /ŋholo/ | inumbula /inumbula/ | moyo /mojo/ | mtima /m̩tima/ | umutima /umutima/ |
| עצם | ligwangwa /liɡwaŋɡwa/ | liupa /liupa/ | iguha /iɡuha/ | ilifupa /ilifupa/ | iguha /iɡuha/ | chiwangwa /tʃiwaŋɡwa/ | ikufa /ikufa/ |
| דם | myadi /mjadi/ | miasi /miasi/ | mininga /miniŋɡa/ | idanda /idanda/ | magazi /maɡazi/ | ndopa /ndopa/ | sakami /sakami/ |
| קקי | mavi /mavi/ | manyi /maɲi/ | maashi /maːʃi/ | mafi /mafi/ | maafi /maːfi/ | mavi /mavi/ | — |
| אהבה | kupenda /kupenda/ | unonyelo /unoɲelo/ | butogwa /butoɡwa/ | ulugano /uluɡano/ | butogwa /butoɡwa/ | kutemwa /kutemwa/ | butogwa /butoɡwa/ |
| עץ | nnandi /nːandi/ | chitela /tʃitela/ | nti /nti/ | umupishi /umupiʃi/ | muti /muti/ | khuni /kʰuni/ | umuti /umuti/ |
| כלב | nshenye /nʃeɲe/ | mbwa /mbwa/ | mva /mva/ | imbwa /imbwa/ | mbwa /mbwa/ | ncheŵe /ntʃeβe/ | imbwa /imbwa/ |
| חתול | imaaka /imaːka/ | paka /paka/ | nyabu /ɲabu/ | paka /paka/ | paka /paka/ | chona /tʃona/ | paka /paka/ |
| דג | homba /homba/ | somba /somba/ | ndilo /ndilo/ | inswi /inswi/ | somba /soːmba/ | somba /somba/ | somba /somba/ |
| ציפור | chuni /tʃuni/ | chijuni /tʃidʒuni/ | noni /noni/ | indege /indeɡe/ | noni /noni/ | chiyuni /tʃijuni/ | nyonyi /ɲoɲi/ |
| פרפר | lipuluputu /lipuluputu/ | chipuluputwa /tʃipuluputwa/ | ibalabapu /ibalabapu/ | — | — | bulawura /bulawuɾa/ | — |
| ביצה | liye /lije/ | lindanda /lindanda/ | igi /iɡi/ | ilikhankha /ilixanxa/ | igi /iɡi/ | sumbi /sumbi/ | ighe /iɣe/ |
| דוב | dubu /dubu/ | dubu /dubu/ | nduba /nduba/ | dubu /dubu/ | — | — | — |
| סוס | falasi /falasi/ | falasi /falasi/ | falasa /falasa/ | ifalaasi /ifalaːsi/ | falasi /falasi/ | hachi /hatʃi/ | nyumbu /ɲumbu/ |
| בית | ing'ande /iŋande/ | nyuumba /ɲuːmba/ | numba /numba/ | ilitembe /ilitembe/ | numba /numba/ | nyumba /ɲumba/ | nyumba /ɲumba/ |
| חלב | mavele /mavele/ | maŵele /maβele/ | mabeele /mabeːle/ | utupyo /utupjo/ | mabeele /maβeːle/ | mkaka /m̩kaka/ | maya /maja/ |
| דבש | uchi /utʃi/ | uchi /utʃi/ | buuki /buːki/ | uwuushi /uwuːʃi/ | buuki /buːki/ | uchi /utʃi/ | ruke /ruke/ |
| מלח | munyu /muɲu/ | njete /ndʒete/ | munhu /munhu/ | umuunyo /umuːɲo/ | munu /munu/ | mchere /m̩tʃere/ | munyu /muɲu/ |
| יין | divayi /divaji/ | divai /divai/ | mvinya /mviɲa/ | idivaayi /idivaːji/ | mvinyo /mviɲo/ | vinyo /viɲo/ | divai /divai/ |
| אורז | nnyele /nɲele/ | mpunga /mpuŋɡa/ | — | — | — | mpunga /mpuŋɡa/ | — |
| ברזל | chitale /tʃitale/ | chisyano /tʃisjano/ | jisinza /dʒisinza/ | ishuuma /iʃuːma/ | kisinza /kisinza/ | chisulo /tʃiˈsulo/ | ichuma /itʃuma/ |
| משי | halili /halili/ | halili /halili/ | halili /halili/ | haliili /haliːli/ | — | siliki /siliki/ | hariri /haɾiɾi/ |
| ספר | chitabu /tʃitabu/ | chitabu /tʃitabu/ | shitabo /ʃitabo/ | ilitaafili /ilitaːfili/ | kitabu /kitabu/ | buku /buku/ | gitabu /ɡitabu/ |
| לאכול | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kulya /kuʎa/ | kiilya /kiːlja/ | kulya /kuʎa/ | kurya /kuɾja/ | kuria /kuɾia/ |
| לשתות | kukumbila /kukumbila/ | kung'wa /kuŋwa/ | kung'wa /kuŋwa/ | kiingʼwa /kiːŋwa/ | kunwa /kunwa/ | kumwa /kumwa/ | kunywa /kuɲwa/ |
| לישון | kugona /kuɡona/ | kugona /kuɡona/ | kulala /kulala/ | kigona /kiɡona/ | kulala /kulala/ | kugona /kuˈɡona/ | kurara /kuɾaɾa/ |
| אחד | nimo /nimo/ | mo /mo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | imo /imo/ | chimoza /tʃimoza/ | umwe /umwe/ |
| שתיים | vavili /vaʋili/ | iŵili /iβili/ | ibili /ibili/ | sivili /sivili/ | ibili /iβili/ | viŵiri /viβiɾi/ | aviri /aβiri/ |
| שלוש | nnaatu /nːaːtu/ | sitatu /sitatu/ | idatu /idatʊ/ | sitatu /sitatu/ | idatu /idatu/ | vitatu /vitatu/ | itatu /itatu/ |
| ארבע | ncheche /ntʃetʃe/ | ncheche /ntʃetʃe/ | ine /ine/ | sina /sina/ | inne /inːe/ | vinayi /vinaji/ | inne /inːe/ |
| חמש | mwaanu /mwaːnu/ | nsano /nsano/ | itano /itano/ | sisaanu /sisaːnu/ | itaano /itaːno/ | vinkhonde /viŋkʰonde/ | itano /itano/ |
| מאה | miya /miːja/ | mia /mia/ | igana /iɡana/ | ligana /liɡana/ | igana /iɡana/ | zana /zana/ | ighana /iɣana/ |
| שלום | nakushukuru /nakuʃukuɾu/ | salama /salama/ | mwangaluka /mwaŋɡaluka/ | mbasala /mbasala/ | mwadita /mwadita/ | monire /moniɾe/ | mbukire /mbukiɾe/ |
| תודה | nashukuru /naʃukuɾu/ | — /—/ | nakulumba /nakulumba/ | nashukulu /naʃukulu/ | twabakaba /twaβakaβa/ | yewo /jewo/ | asante /aˈsante/ |
| טוב | mbone /mbone/ | chambone /tʃambone/ | awiza /awiza/ | inofu /inofu/ | soga /soɡa/ | chiweme /tʃiweme/ | kihi /kihi/ |
| חדש | chahambi /tʃahambi/ | jasambano /dʒasambano/ | pya /pja/ | ishipya /iʃipja/ | pya /pja/ | chiphya /tʃipʰja/ | mpya /mpja/ |
| אדום | nahuvi /nahuvi/ | chechejeu /tʃetʃedʒeu/ | ndulu /ndulu/ | induuhu /induːhu/ | laluku /laluku/ | swesi /swesi/ | ntune /ntune/ |
| לבן | naswe /naswe/ | cheswela /tʃeswela/ | ape /ape/ | imbalafu /imbalafu/ | pe /pe/ | tuŵa /tuβa/ | njeru /ndʒeru/ |
| שחור | napi /napi/ | chepiliu /tʃepiliu/ | api /api/ | niitu /niːtu/ | pi /pi/ | fipa /fipa/ | njiutiki /ndʒiutiki/ |
| 99 | tisini na tisa /tisini na tisa/ | makumi msano ni mcece kwisa msano ni mcece /makumi msano ni mtʃetʃe kwisa msano ni mtʃetʃe/ | makumi kenda na kenda /makʊmi kenda na kenda/ | mashumi gonja ni gonja /maʃumi ɡonja ni ɡonja/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ | makhumi ghankhonde na ghanayi na vinkhonde na vinayi /makʰumi ɣaŋkʰonde na ɣanaji na viŋkʰonde na vinaji/ | makumi kenda na kenda /makumi kenda na kenda/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap