Elsässisch
Alsaziano
indoeuropeo (Germanica, occidentale, alto-tedesco, alemanno, Low Alemannic)
L’alsaziano (Elsässisch) è l’alemanno basso dell’Alsazia, nella Francia orientale — parente dello svizzero tedesco e dello svevo oltre il Reno, ma plasmato da tre secoli dentro la Francia. Derotonda o anteriorizza le vocali tedesche a modo suo (Fir ‘fuoco’, Hüs ‘casa’), conserva la a scura di Wàsser e Hànd e prende in prestito i convenevoli dal francese: Salü, Mersi. Nel 1999 lo parlava circa metà degli adulti della regione, da allora ben pochi bambini; non ha statuto ufficiale né grafia fissa — le forme qui seguono l’Orthal, l’ortografia proposta dall’ufficio linguistico regionale.
Dove si parla
87 parole essenziali in alsaziano
Fonti
- ASJP Database — ALSATIAN wordlist (transcriber André Müller)
- Martin, Ernst & Lienhart, Hans (1899–1907) Wörterbuch der elsässischen Mundarten. Strassburg: Trübner (woerterbuchnetz.de ElsWB)
- OLCA — Orthal, orthographe alsacienne (2016)
- Omniglot — Useful phrases in Alsatian
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: indoeuropeo (Germanica, occidentale, alto-tedesco, alemanno, Low Alemannic)
| Significato | Alsaziano | Tedesco svizzero | Walser | Tedesco di Pennsylvania | Tedesco vallesano | Francone orientale | Tedesco standard svizzero |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | Wàsser /vɒsər/ | Wasser /vasːər/ | Wasser /vasːər/ | Wasser /vasər/ | Wasser /ʋasːər/ | Wasser /vasːə/ | Wasser /ˈvasər/ |
| Fuoco | Fir /fiːr/ | Füür /fyːr/ | Für /fyːr/ | Feier /faɪər/ | Fyyr /fyːr/ | Feier /faɪɐ/ | Feuer /ˈfɔɪ̯ər/ |
| Sole | Sùnn /sʊn/ | Sunne /sʊnə/ | Sunna /sʊnːa/ | Sunn /sʊn/ | Sunna /ˈsʊnːa/ | Sunn /sʊn/ | Sonne /ˈsɔnə/ |
| Luna | Mon /moːn/ | Mond /moːnd/ | Maa /maː/ | Muun /muːn/ | Mánu /ˈmaːnʊ/ | Maa /maː/ | Mond /moːnt/ |
| Stella | Stërn /ʃtærn/ | Stärn /ʃtærn/ | Stärn /ʃtærn/ | Schtann /ʃtan/ | Stäru /ˈʃtæru/ | Stern /ʃtɛrn/ | Stern /ʃtɛrn/ |
| Notte | Nàcht /nɒxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ | Nacht /naxt/ |
| Pioggia | Räje /rɛjə/ | Rägä /ˈrɛːɡə/ | Räge /rɛɡə/ | Regge /ˈrɛɡə/ | Räge /rɛɡə/ | — | Regen /ˈreːɡən/ |
| Neve | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ | Schnee /ʃneː/ |
| Vento | Wìnd /vɪnt/ | Wind /vɪnd/ | Wind /vind/ | Wind /vɪnt/ | Wind /ʋind/ | Wind /vɪnd/ | Wind /vɪnt/ |
| Terra | Erd /ert/ | Ärde /ɛrdə/ | Ärd /ærd/ | Erd /ɛrt/ | Ärde /ɛrdə/ | Erd /ɛɐd/ | Erde /ˈeːrdə/ |
| Pietra | Stein /ʃtein/ | Stei /ʃtɛi/ | Stei /ʃtai/ | Schtee /ʃteː/ | Stei /ʃtɛi/ | — | Stein /ʃtaɪn/ |
| Montagna | Bärri /bɛri/ | Bärg /bærɡ/ | — | Barig /ˈbarɪç/ | Bäärg /bæːrɡ/ | — | Berg /bɛrk/ |
| Mare | Meer /meːr/ | Meer /meːr/ | — | See /seː/ | Meer /meːr/ | — | Meer /meːr/ |
| Madre | Müeter /myətər/ | Mueter /muə̯tər/ | Müeter /myə̯tər/ | Mudder /mʊdər/ | Mu̜eter /ˈmuə̯tər/ | Mudder /mʊdɐ/ | Mutter /ˈmʊtər/ |
| Padre | Vàtter /fɒtər/ | Vatter /fatər/ | Atti /atːi/ | Daadi /daːdi/ | Vattär /ˈfatːær/ | Vadder /fadɐ/ | Vater /ˈfaːtər/ |
| Io | ich /ɪx/ | ich /ɪx/ | ich /ix/ | ich /ɪç/ | ich /ɪç/ | i /i/ | ich /ɪç/ |
| Tu | dü /dy/ | du /duː/ | du /du/ | du /du/ | du /du/ | du /du/ | du /duː/ |
| Noi | mir /mir/ | mir /mir/ | wir /vir/ | mir /miːɐ̯/ | wier /ʋiər/ | mir /miɐ/ | wir /viːr/ |
| Nome | Nàme /nɒːmə/ | Name /ˈnaːmə/ | Name /ˈnamə/ | Naame /ˈnɔːmə/ | Namu /ˈnamu/ | Nama /ˈnamɐ/ | Name /ˈnaːmə/ |
| Testa | Kopf /kʰɔpf/ | Chopf /xɔpf/ | — | Kopp /kɔp/ | Chopf /xopf/ | — | Kopf /kɔpf/ |
| Occhio | Aug /ɒik/ | Aug /aʊ̯ɡ/ | Oug /oʊɡ/ | Aag /ɔːk/ | Oig /ɔɪ̯ɡ/ | Aach /aːx/ | Auge /ˈaʊɡə/ |
| Orecchio | Ohr /oːr/ | Oor /oːr/ | Oor /oːr/ | Ohr /oːr/ | Oor /oːr/ | Ohr /oːɐ/ | Ohr /oːr/ |
| Naso | Nàs /nɒːs/ | Nase /ˈnaːsə/ | Nasu /ˈnaːsu/ | Naas /nɔːs/ | Nase /ˈnaːsə/ | — | Nase /ˈnaːsə/ |
| Bocca | Mül /myːl/ | Muul /muːl/ | — | Maul /maʊl/ | Muul /muːl/ | — | Mund /mʊnt/ |
| Dente | Zohn /tsoːn/ | Zahn /tsaːn/ | Zan /tsan/ | Zaah /tsɔː/ | Zahn /tsaːn/ | Zah /tsaː/ | Zahn /tsaːn/ |
| Lingua | Zùng /tsʊŋ/ | Zunge /ˈtsuŋə/ | Zungu /tsuŋːu/ | Zung /tsuŋ/ | Zunga /ˈtsuŋa/ | Zung /tsuŋ/ | Zunge /ˈtsʊŋə/ |
| Mano | Hànd /hɒnt/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ | Hand /hant/ | Hand /hand/ | Hand /hand/ | Hand /hant/ |
| Cuore | Hërz /hærts/ | Härz /hærts/ | Hërz /hɛrts/ | Hatz /hats/ | Härz /hærts/ | Herz /hɛrts/ | Herz /hɛrts/ |
| Osso | Knoche /knɔxə/ | Chnoche /ˈxnɔxə/ | Bei /bei/ | Gnoche /ˈɡnoxə/ | Chnoche /ˈxnɔxə/ | Knocha /ˈknɔxɐ/ | Knochen /ˈknɔxən/ |
| Sangue | Blüet /blyət/ | Bluet /bluət/ | Bluet /bluət/ | Blut /blut/ | Bluet /bluət/ | Blut /bluːd/ | Blut /bluːt/ |
| Amore | Lieb /liəp/ | Liebi /liə̯bi/ | Liebi /liə̯bi/ | liewe /liːvə/ | Liebi /ˈliə̯bi/ | Liebe /liːbə/ | Liebe /ˈliːbə/ |
| Albero | Baum /baʊm/ | Baum /baʊ̯m/ | Boum /boʊm/ | Baam /ˈbɔːm/ | Boum /bɔʊ̯m/ | Bauma /baʊmaː/ | Baum /baʊm/ |
| Cane | Hùnd /hʊnt/ | Hund /hʊnd/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ | Hung /hʊŋk/ | Hund /hʊnt/ | Hund /hʊnt/ |
| Gatto | Kàtz /kʰɒts/ | Chatz /xats/ | Chatz /xats/ | Katz /kats/ | Chatza /ˈxatsa/ | Katz /kats/ | Katze /ˈkatsə/ |
| Pesce | Fìsch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ | Fisch /fɪʃ/ |
| Uccello | Vogel /foːɡəl/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | — | Voggel /fɔɡəl/ | Vogol /ˈfoɡol/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ | Vogel /ˈfoːɡl̩/ |
| Uovo | Ei /ei/ | Ei /ei/ | — | Oi /ɔɪ/ | — | — | Ei /aɪ/ |
| Orso | Bär /bær/ | Bärr /bær/ | Bèèr /bɛːr/ | Baer /bɛːr/ | Bärr /bær/ | — | Bär /bɛːr/ |
| Cavallo | Ross /rɔs/ | Ross /rɔs/ | — | Gaul /ɡaʊ̯l/ | — | — | Pferd /pfeːrt/ |
| Casa | Hüs /hyːs/ | Huus /huːs/ | Hus /huːs/ | Haus /haʊs/ | Hus /huːs/ | Haus /haʊs/ | Haus /haʊs/ |
| Sale | Sàlz /sɒlts/ | Salz /salts/ | Salz /salts/ | Salz /salts/ | Salz /salts/ | — | Salz /salts/ |
| Vino | Win /viːn/ | Wii /ʋiː/ | Wii /viː/ | Wei /vaɪ/ | Wii /ʋiː/ | — | Wein /vaɪ̯n/ |
| Libro | Buech /buəx/ | Buech /buəx/ | — | Buch /bux/ | — | — | Buch /buːx/ |
| Mangiare | ësse /æsə/ | ässe /æsə/ | ässe /æsə/ | esse /ɛsə/ | ässu /ˈæsːʊ/ | esse /ɛsə/ | essen /ˈɛsn̩/ |
| Bere | trìnke /trɪŋkə/ | trinke /trɪŋkə/ | trinke /trɪŋkə/ | drinke /drɪŋkə/ | trichu /ˈtrɪxʊ/ | trinke /trɪŋkə/ | trinken /ˈtrɪŋkn̩/ |
| Dormire | schlofe /ʃloːfə/ | schlofe /ˈʃlɔːfə/ | schlaafe /ʃlaːfə/ | schlofe /ˈʃlɔfə/ | schlaaffu /ˈʃlaːfʊ/ | schlafe /ʃlaːfə/ | schlafen /ˈʃlaːfn̩/ |
| Uno | eins /eins/ | eis /æɪ̯s/ | eins /æɪ̯ns/ | eens /eːns/ | eis /æɪ̯s/ | ans /ans/ | eins /aɪ̯ns/ |
| Due | zwei /tsvei/ | zwöi /tsʋøi/ | zwei /tsʋei/ | zwee /tsveː/ | zwei /tsvɛi/ | zwaa /tsvaː/ | zwei /tsvaɪ̯/ |
| Tre | drei /drei/ | drü /dryː/ | drii /driː/ | drei /draɪ/ | drii /driː/ | drei /draɪ/ | drei /draɪ̯/ |
| Cinque | fìmf /fɪmf/ | füüf /fyːf/ | füüf /fyːf/ | fimf /fɪmf/ | füüf /fyːf/ | fünf /fʏnf/ | fünf /fʏnf/ |
| Ciao | Salü /saly/ | Grüezi /ɡryə̯tsi/ | Grüössi /ɡryə̯sːi/ | Hallo /haloː/ | Tagwol /ˈtaɡʋol/ | Grüß Gott /ɡrʏs ɡɔt/ | Hallo /haˈloː/ |
| Grazie | Mersi /mɛrsi/ | Merci /mɛrsi/ | Vergelts Gott /fɛrɡɛlts ɡot/ | Denki /dɛŋki/ | Vergälts Gott /fɛrɡælts ɡot/ | Vergelt's Gott /fɛɐɡɛlts ɡɔt/ | danke /ˈdaŋkə/ |
| Buono | güet /ɡyət/ | guet /ɡuə̯t/ | guet /ɡuə̯t/ | gut /ɡuːt/ | güet /ɡyə̯t/ | guad /ɡuə̯d/ | gut /ɡuːt/ |
| Nuovo | nei /nei/ | nöi /nøi/ | — | nei /naɪ/ | niww /niw/ | — | neu /nɔɪ̯/ |
| Rosso | rot /roːt/ | rot /rɔt/ | rot /rot/ | rot /rot/ | rot /rot/ | rood /roːd/ | rot /roːt/ |
| Bianco | wiss /vis/ | wyss /ʋiːs/ | wiiss /viːs/ | weiss /vaɪs/ | wiiss /viːs/ | weiß /vaɪs/ | weiss /vaɪs/ |
| Nero | schwàrz /ʃvɒrts/ | schwarz /ʃvarts/ | — | schwatz /ʃvats/ | schwarz /ʃvarts/ | — | schwarz /ʃvarts/ |
| Verde | grìen /ɡriən/ | grüen /ɡryən/ | grüe /ɡryə̯/ | grie /ɡriː/ | grie /ɡriə/ | — | grün /ɡryːn/ |
| Blu | blau /blɑu/ | blau /blɑu/ | — | bloh /bloː/ | — | — | blau /blaʊ/ |
| Tè | Tee /teː/ | Tee /teː/ | — | Tee /teː/ | — | — | Tee /teː/ |
| Caffè | Kàffee /kɒfeː/ | Kafi /ˈkafi/ | — | Kaffi /ˈkafi/ | — | — | Kaffee /ˈkafe/ |
Pagina 1/8
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap