Գրաբար
Armeno classico
indoeuropeo (Armeno, classico) · varietà storica / nascosta
L'armeno classico (grabar, Գրաբար «[lingua] scritta», V-XII sec. d.C.) è la forma letteraria standardizzata dell'armeno stabilita dalla creazione dell'alfabeto armeno da parte di Mesrop Maštoc' (~405 d.C.) e dalla traduzione della Bibbia (~410-430 d.C.) — la «Madre delle Traduzioni» (Թարգմանչաց Մայր), che diede all'Armenia accesso diretto alle Scritture nella propria lingua in un'epoca in cui la maggior parte delle nazioni cristiane dipendeva dal greco o dal latino. Il canone classico comprende la Confutazione delle sette di Eznik di Kolb (V sec.), la Storia dell'Armenia di Movsēs Khorenatsi (probabilmente VIII sec., sebbene l'autore si attribuisca il V sec.), il Libro delle lamentazioni di Gregorio di Narek (~1003), e le grammatiche e il corpus teologico medievali. Il grabar continua a essere la lingua liturgica della Chiesa apostolica armena (Etchmiadzin, Cilicia), della Chiesa cattolica armena e, in parte, della Chiesa evangelica armena. Distinto sia dall'armeno orientale moderno (hye) sia dall'armeno occidentale moderno (hyw) — insegnato accanto a essi ma come registro linguistico distinto nelle scuole e nei seminari di lingua armena.
Dove si parla
87 parole essenziali in armeno classico
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: indoeuropeo (Armeno, classico)
| Significato | Armeno classico | Armeno | Armeno occidentale | Wakhi | Curdo | Lingua khowar | Portoghese capoverdiano |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /dʒuɾ/ | ջուր /tʃuɾ/ | юпк /jupk/ | av /ɑːv/ | اُوغ /uɣ/ | água /ˈaɣwɐ/ |
| Fuoco | հուր /huɾ/ | կրակ /kəˈɾɑk/ | կրակ /ɡɾɑɡ/ | ракс /raks/ | agir /ɑɡɪɾ/ | انگار /aŋˈɡar/ | fogo /ˈfoɣu/ |
| Sole | արեւ /ɑɾɛw/ | արև /ɑˈɾev/ | արեւ /ɑˈɾev/ | йир /jir/ | roj /ɾoːʒ/ | یور /jor/ | sol /sɔɫ/ |
| Luna | լուսին /lusin/ | լուսին /luˈsin/ | լուսին /lusin/ | зимак /zimak/ | heyv /hejv/ | مَس /mas/ | lua /ˈluɐ/ |
| Stella | աստղ /astɫ/ | աստղ /ˈɑstəʁ/ | աստղ /asdʁ/ | стар /star/ | stêrk /stɛːɾk/ | استاری /isˈtaːɾi/ | estrela /ʃˈtɾelɐ/ |
| Notte | գիշեր /ɡiʃer/ | գիշեր /ɡiˈʃeɾ/ | գիշեր /kiˈʃɛɾ/ | нахт /naxt/ | şev /ʃɛv/ | چھوئی /tʃʰuˈi/ | noite /ˈnojte/ |
| Pioggia | անձրեւ /ɑnzɾɛw/ | անձրև /ɑndzˈɾev/ | անձրև /ɑnˈtsɾɛv/ | — | baran /bɑːɾɑn/ | — | chuva /ˈʃuvɐ/ |
| Neve | ձիւն /dziwn/ | ձյուն /dzjun/ | ձիւն /tsjun/ | — /—/ | berf /bɛɾf/ | ہیم /him/ | neve /ˈnɛvɨ/ |
| Vento | հողմ /hoʁm/ | քամի /kʰɑˈmi/ | քամի /kʰɑˈmi/ | — | ba /ba/ | گان /ɡan/ | vento /ˈvẽtu/ |
| Terra | հող /hoʁ/ | հող /hoʁ/ | հող /hoʁ/ | шәт /ʃət/ | ax /ax/ | بوم /buːm/ | terra /ˈtɛʁɐ/ |
| Pietra | քար /kʰɑɾ/ | քար /kʰɑɾ/ | քար /kʰɑɾ/ | — | kevir /kɛˈvɪɾ/ | بوہت /boht/ | pedra /ˈpɛdɾɐ/ |
| Montagna | լեառն /lɛarn/ | սար /sɑɾ/ | սար /sɑɾ/ | — | çiya /tʃɪˈja/ | زوم /zom/ | montanha /mõˈtɐɲɐ/ |
| Mare | ծով /tsov/ | ծով /tsov/ | ծով /dzov/ | — | derya /dɛrˈja/ | سمندار /samanˈdar/ | mar /maɾ/ |
| Madre | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | մայր /majɾ/ | нан /nan/ | dê /dɛː/ | نَن /nan/ | mãe /mɐ̃j̃/ |
| Padre | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | հայր /hajɾ/ | тат /tat/ | bav /bɑːv/ | تَت /tat/ | pai /paj/ |
| Figlia | դուստր /dustr/ | աղջիկ /ɑχˈtʃʰik/ | դուստր /tustɾ/ | — | keç /kɛtʃ/ | ژور /ʒuːr/ | filha /ˈfiʎɐ/ |
| Io | ես /es/ | ես /jes/ | ես /jɛs/ | вуз /wuz/ | ez /ɛz/ | اوا /awa/ | eu /ew/ |
| Tu | դու /du/ | դու /du/ | դուն /tʰun/ | ту /tu/ | tu /tu/ | تو /tu/ | tu /tu/ |
| Noi | մեք /mekʰ/ | մենք /menkʰ/ | մենք /mɛnkʰ/ | сак /sak/ | em /ɛm/ | اسپا /ispa/ | nós /nɔʃ/ |
| Nome | անուն /anun/ | անուն /ɑˈnun/ | անուն /aˈnun/ | нунг /nuŋ/ | nav /nav/ | نام /naːm/ | nome /ˈnomɨ/ |
| Persona | մարդ /mɑrd/ | մարդ /mɑɾtʰ/ | մարդ /mɑɾt/ | — | mirov /mɨˈrov/ | روے /roj/ | pessoa /pɨˈsoɐ/ |
| Testa | գլուխ /ɡlux/ | գլուխ /ɡəˈluχ/ | գլուխ /kəˈluχ/ | — | ser /sɛɾ/ | سور /sor/ | cabeça /kɐˈbesɐ/ |
| Occhio | ակն /ɑkn/ | աչք /ɑtʃʰkʰ/ | աչք /ɑtʃkʰ/ | чашм /tʃaʃm/ | çav /tʃɑːv/ | غیچ /ɣetʃ/ | olho /ˈoʎu/ |
| Orecchio | ականջ /ɑkɑndʒ/ | ականջ /ɑˈkɑndʒ/ | ականջ /akantʃ/ | — | guh /ɡuh/ | کار /kar/ | orelha /oˈɾeʎɐ/ |
| Naso | քիթ /kʰitʰ/ | քիթ /kʰitʰ/ | քիթ /kʰit/ | мис /mis/ | poz /poz/ | نسکار /naskaːr/ | nariz /naˈɾiʃ/ |
| Bocca | բերան /beˈɾɑn/ | բերան /beˈɾɑn/ | բերան /pɛˈɾɑn/ | — | dev /dɛv/ | اپاک /aˈpak/ | boca /ˈbokɐ/ |
| Dente | ատամն /atamn/ | ատամ /ɑˈtɑm/ | ատամ /ɑˈdɑm/ | дандак /dandak/ | diran /dɪˈɾaːn/ | دون /don/ | dente /ˈdẽte/ |
| Lingua | լեզու /lezu/ | լեզու /leˈzu/ | լեզու /lɛˈzu/ | зик /zik/ | ziman /zɪˈmaːn/ | لیگینی /liˈɡini/ | língua /ˈlĩɡwa/ |
| Mano | ձեռն /dzeɾn/ | ձեռք /dzeɾkʰ/ | ձեռք /tsɛɾkʰ/ | дос /dos/ | dest /dɛst/ | ہوست /host/ | mão /mɐ̃w̃/ |
| Piede | ոտն /otn/ | ոտք /votkʰ/ | ոտք /vodkʰ/ | пуд /pud/ | pê /peː/ | پونگ /poŋɡ/ | pé /pɛ/ |
| Cuore | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾt/ | սիրտ /siɾd/ | пзыв /pzɨv/ | dil /dɪl/ | ہردی /harˈdi/ | coração /kuɾɐˈsɐ̃w̃/ |
| Osso | ոսկր /oskr/ | ոսկոր /vosˈkoɾ/ | ոսկոր /vosˈɡoɾ/ | йашч /jaʃtʃ/ | hestî /hesˈtiː/ | کوڑ /koːɫ/ | osso /ˈosu/ |
| Sangue | արիւն /ariwn/ | արյուն /ɑɾˈjun/ | արիւն /aɾˈjun/ | вихн /wixn/ | xwîn /xwiːn/ | لیے /lej/ | sangue /ˈsɐ̃ɡe/ |
| Cacca | աղբ /ɑʁb/ | քաքա /kʰɑkʰɑ/ | քաք /kʰɑkʰ/ | — | gû /ɡuː/ | — | cocó /kuˈkɔ/ |
| Amore | սէր /sɛːɾ/ | սեր /seɾ/ | սէր /sɛɾ/ | руб /rub/ | evîn /ɛviːn/ | عشق /iʃq/ | amor /ɐˈmoɾ/ |
| Albero | ծառ /tsɑr/ | ծառ /tsɑr/ | ծառ /dzaɾ/ | ведж /vedʒ/ | dar /dɑːɾ/ | کان /kan/ | árvore /ˈaɾvuɾɨ/ |
| Cane | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | շուն /ʃun/ | шач /ʃatʃ/ | kûçik /kuːtʃɪk/ | رینی /ˈreːni/ | cão /kɐ̃w̃/ |
| Gatto | կատու /kɑtu/ | կատու /kɑˈtu/ | կատու /ɡɑdu/ | пиш /piʃ/ | pisîk /pɪsiːk/ | پُشی /ˈpuʃi/ | gato /ɡatu/ |
| Pesce | ձուկն /dzukn/ | ձուկ /dzuk/ | ձուկ /tsuɡ/ | куп /kʰup/ | masî /maˈsiː/ | مڅھی /matsʰi/ | peixe /ˈpejʃe/ |
| Uccello | հաւ /hɑw/ | թռչուն /tʰərˈtʃʰun/ | թռչուն /tʰərtʃʰun/ | — | balinde /balinde/ | بوئیک /boˈik/ | pássaro /ˈpasɐɾu/ |
| Farfalla | թիթեռն /tʰitʰeɾn/ | թիթեռ /tʰiˈtʰer/ | թիթեռ /tʰiˈtʰeɾ/ | — | perperîk /pɛrpɛˈriːk/ | پلمنڈوک /pulmunˈɖuk/ | borboleta /buɾbuˈletɐ/ |
| Uovo | ձու /dzu/ | ձու /dzu/ | ձու /tsʰu/ | — | hêk /heːk/ | ائیکون /aˈikun/ | ovo /ˈovu/ |
| Orso | արջ /ɑrdʒ/ | արջ /ɑɾtʃʰ/ | արջ /aɾtʃ/ | — | hirç /hɪɾtʃ/ | اوہڅ /ohts/ | urso /ˈuɾsu/ |
| Cavallo | ձի /dzi/ | ձի /dzi/ | ձի /tsi/ | — | hesp /hɛsp/ | اِستور /isˈtor/ | cavalo /kɐˈvalu/ |
| Casa | տուն /tun/ | տուն /tun/ | տուն /dun/ | хун /xun/ | mal /mɑːl/ | دُر /dur/ | casa /ˈkazɐ/ |
| Latte | կաթն /katʰn/ | կաթ /kɑtʰ/ | կաթ /ɡɑtʰ/ | жарж /ʒarʒ/ | şîr /ʃiːr/ | ݯھیر /ʈʂʰir/ | leite /ˈlejte/ |
| Miele | մեղր /meʁɾ/ | մեղր /ˈmeʁəɾ/ | մեղր /mɛʁɾ/ | — | hingiv /hɪnˈɡiv/ | مݯھی /maʈʂʰi/ | mel /mɛl/ |
| Sale | աղ /aɫ/ | աղ /ɑʁ/ | աղ /ɑʁ/ | — | xwê /xweː/ | تروپ /trup/ | sal /saɫ/ |
| Vino | գինի /ɡini/ | գինի /ɡiˈni/ | գինի /kʰiˈni/ | — | şerab /ʃɛˈɾab/ | — | vinho /ˈviɲu/ |
| Riso | բրինձ /bɾindz/ | բրինձ /bəˈɾindz/ | բրինձ /pʰɾints/ | — | birinc /bɪˈrindʒ/ | گرینج /ɡrindʒ/ | arroz /ɐˈʁoʃ/ |
| Ferro | երկաթ /erkatʰ/ | երկաթ /jeɾˈkɑtʰ/ | երկաթ /jeɾˈɡɑtʰ/ | — | hesin /hɛˈsɪn/ | چومر /ˈtʃumur/ | ferro /ˈfɛʁu/ |
| Ruota | անիւ /aniw/ | անիվ /ɑˈniv/ | անիւ /aˈniv/ | — | teker /tɛˈkɛɾ/ | — | roda /ˈʁɔdɐ/ |
| Seta | մետաքս /metɑkʰs/ | մետաքս /meˈtɑkʰs/ | մետաքս /mɛˈdakʰs/ | — | hevirmiş /hɛvɪɾˈmɪʃ/ | — | seda /ˈsedɐ/ |
| Libro | գիրք /ɡirkʰ/ | գիրք /ɡiɾkʰ/ | գիրք /kiɾk/ | — | pirtûk /pɪɾˈtuːk/ | — | livro /ˈlivɾu/ |
| Mangiare | ուտեմ /utem/ | ուտել /uˈtel/ | ուտել /uˈdel/ | йав- /jav/ | xwarin /xwɑːɾɪn/ | ژبیک /ʒiˈbik/ | comer /kuˈmeɾ/ |
| Bere | ըմպեմ /əmpem/ | խմել /χəˈmel/ | խմել /χəˈmel/ | пав- /pav/ | vexwarin /vɛxwɑːɾɪn/ | پی /piː/ | beber /bɨˈβeɾ/ |
| Dormire | ննջեմ /nndʒem/ | քնել /kʰəˈnel/ | քնանալ /kʰənɑˈnɑl/ | — | razan /raˈzan/ | پوریک /poˈrik/ | dormir /duɾˈmiɾ/ |
| Uno | մի /mi/ | մեկ /mek/ | մէկ /mɛɡ/ | йиу /jiu/ | yek /jɛk/ | اِی /i/ | um /ũ/ |
| Due | երկու /erku/ | երկու /jeɾˈku/ | երկու /jɛɾˈɡu/ | буй /buj/ | du /du/ | جو /dʒu/ | dois /dojʃ/ |
| Tre | երեք /erekʰ/ | երեք /jeˈɾekʰ/ | երեք /jɛˈɾɛkʰ/ | труй /truj/ | sê /seː/ | تروے /troj/ | três /tɾeʃ/ |
| Quattro | չորք /tʃʰorkʰ/ | չորս /tʃʰoɾs/ | չորս /tʃʰoɾs/ | цыбур /tsɯbɯr/ | çar /tʃaːr/ | چور /tʃor/ | quatro /ˈkwatɾu/ |
| Cinque | հինգ /hinɡ/ | հինգ /hiŋɡ/ | հինգ /hinɡ/ | панз /panz/ | pênc /pɛːndʒ/ | پونج /pondʒ/ | cinco /ˈsĩku/ |
| Cento | հարիւր /hariwr/ | հարյուր /haɾˈjuɾ/ | հարիւր /hɑˈɾjuɾ/ | сад /sad/ | sed /sɛd/ | شور /ʃor/ | cem /sẽj̃/ |
| Ciao | ողջոյն /voʁdʒojn/ | բարև /bɑˈɾev/ | բարեւ /bɑɾev/ | салам /salam/ | silav /sɪlɑːv/ | السلام علیکم /assalaːmu ʕalaikum/ | olá /ɔˈla/ |
| Grazie | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑkɑlutʰiwn/ | շնորհակալություն /ʃnoɾhɑkɑluˈtʰjun/ | շնորհակալութիւն /ʃnoɾhɑɡɑluˈtʰjun/ | ишкур /iʃkur/ | spas /spɑːs/ | شکریہ /ʃukrijaː/ | obrigado /ɔβɾiˈɣaðu/ |
| Buono | բարի /baɾi/ | լավ /lɑv/ | աղուոր /ɑʁvoɾ/ | баф /baf/ | baş /bɑːʃ/ | جَم /dʒam/ | bom /bõ/ |
| Nuovo | նոր /noɾ/ | նոր /noɾ/ | նոր /noɾ/ | — | nû /nuː/ | نوغ /noɣ/ | novo /ˈnovu/ |
| Rosso | կարմիր /kaɾmiɾ/ | կարմիր /kɑɾˈmiɾ/ | կարմիր /ɡɑɾˈmiɾ/ | — /—/ | sor /soɾ/ | کروے /kruj/ | vermelho /veɾˈmeʎu/ |
| Bianco | սպիտակ /spitɑk/ | սպիտակ /spiˈtɑk/ | սպիտակ /sbiˈdak/ | рухн /ruxn/ | spî /spiː/ | اِشپیرو /iʃˈperu/ | branco /ˈbɾɐ̃ku/ |
| Nero | սեաւ /sɛaw/ | սև /sev/ | սեւ /sev/ | — | reş /rɛʃ/ | ݰا /ʂa/ | preto /ˈpɾetu/ |
| Verde | կանաչ /kɑnɑtʃ/ | կանաչ /kɑˈnɑtʃ/ | կանաչ /ɡɑˈnɑtʃ/ | — | kesk /kɛsk/ | اوݯ /oʈʂ/ | verde /ˈveɾdɨ/ |
| Blu | կապոյտ /kɑpojt/ | կապույտ /kɑˈpujt/ | կապոյտ /ɡɑˈbujd/ | — | şîn /ʃiːn/ | اوݯ /oʈʂ/ | azul /ɐˈzuɫ/ |
| Zucchero | շաքար /ʃɑkʰɑr/ | շաքար /ʃɑˈkʰɑɾ/ | շաքար /ʃɑˈkʰɑɾ/ | — | şekir /ʃɛˈkɪr/ | شوکھور /ʃoˈkʰor/ | açúcar /ɐˈsukaɾ/ |
Pagina 1/10
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap