Faka'uvea
Уоллисский
австронезийский (полинезийский, тонганский)
Увеа (валлисский, faka'uvea), на котором говорят на острове Уоллис ('Uvea) во французском заморском сообществе Уоллис и Футуна, — полинезийский язык тонгийской подгруппы, наиболее близкий к ниуафооу и тонганскому, хотя интенсивный контакт с самоанскими соседями наложил обширную лексику самоанского типа. Он сохраняет типичный полинезийский набор всего из 5 гласных и около 12 согласных, включая фонематическую гортанную смычку /ʔ/ (обозначаемую ‘), и использует порядок слов VSO с эргативно-абсолютивным падежным маркированием посредством предлогов. Несмотря на примерно 10 тыс. носителей, он остаётся повседневным языком острова и имеет статус официального наряду с французским.
Где на нём говорят
Уоллисский — основные слова (87)
Источники
- Rensch, Karl H. (1990) Tikisionalio Fakauvea-Fakafalani / Dictionnaire wallisien-français. Pacific Linguistics C-86.
- Mayer, Raymond (1976) Les transformations de la tradition narrative à l'île Wallis (Uvea). Publications de la Société des Océanistes 38.
- Moyse-Faurie, Claire (2016) Te lea faka'uvea — Le wallisien. Leuven: Peeters (LCB collection).
- Glottolog: East Uvean (Wallisian)
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками: австронезийский (полинезийский, тонганский)
| Значение | Уоллисский | Восточнофутунский | Тонганский | Токелау | Ниуэ | Тувалу | Самоанский |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Огонь | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Солнце | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | laʻā /laʔaː/ | lā /laː/ | lā /laː/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| Луна | māhina /maːhina/ | māsina /maːsina/ | māhina /maːhina/ | māhina /maːhina/ | mahina /mahina/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ |
| Звезда | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetuʻu /fetuʔu/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Ночь | pōʻuli /poːʔuli/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Дождь | ʻua /ʔua/ | ʻua /ʔua/ | ʻuha /ʔuha/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Снег | nive /nive/ | nive /nive/ | sinou /sinou/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| Ветер | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matangi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Земля | kele /kele/ | kele /kele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ |
| Камень | maka /maka/ | maka /maka/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | maka /maka/ | fatu /fatu/ | maʻa /maʔa/ |
| Гора | moʻuga /moʔuŋa/ | maʻuga /maʔuŋa/ | moʻunga /moʔuŋa/ | mauga /mauŋa/ | mouga /mouŋa/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Море | tai /tai/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | moana /moana/ | tahi /tahi/ | tai /tai/ | sami /sami/ |
| Мать | faʻē /faʔeː/ | tinana /tinana/ | faʻē /faʔeː/ | mātua /maːtua/ | matua fifine /matua fifine/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ |
| Отец | tamai /tamai/ | tamana /tamana/ | tamai /tamai/ | tamana /tamana/ | matua taane /matua taːne/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ |
| Дочь | ʻofafine /ʔofafine/ | taʻine /taʔine/ | ʻofefine /ʔofefine/ | afafine /afafine/ | tama fifine /tama fifine/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ |
| Я | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ |
| Ты | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ |
| Мы | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tautolu / mautolu /tautolu / mautolu/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Имя | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | hingoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | higoa /hiŋoa/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Человек | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tangata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tagata /taŋata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ |
| Голова | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ʻulu /ʔulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Глаз | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Ухо | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | telinga /teliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Нос | ihu /ihu/ | isu /isu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | ihu /ihu/ | isu /isu/ | isu /isu/ |
| Рот | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | ngutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Зуб | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| Язык | ʻalelo /ʔalelo/ | ʻalelo /ʔalelo/ | ʻelelo /ʔelelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ |
| Рука | nima /nima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Ступня | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | vaʻe /vaʔe/ | vae /vae/ | hui /hui/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Сердце | mafu /mafu/ | mafu /mafu/ | loto /loto/ | fatu /fatu/ | atevili /atevili/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ |
| Кость | hui /hui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | hui /hui/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Кровь | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Кака | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | taʻe /taʔe/ | tae /tae/ | tē /teː/ | tae /tae/ | tae /tae/ |
| Любовь | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | ʻofa /ʔofa/ | alofa /alofa/ | fakaalofa /fakaalofa/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| Дерево | ʻakau /ʔakau/ | lāʻakau /laːʔakau/ | ʻakau /ʔakau/ | lākau /laːkau/ | akau /akau/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ |
| Собака | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | kulī /kuliː/ | maile /maile/ | kuli /kuli/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ |
| Кошка | pusi /pusi/ | pūsi /puːsi/ | pusi /pusi/ | puhi /puhi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Рыба | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ |
| Птица | manu /manu/ | manu /manu/ | manupuna /manupuna/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Бабочка | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| Яйцо | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua /fua/ | foʻi moa /foʔi moa/ | fuāmoa /fuaːmoa/ | fua moa /fua moa/ | fuamoa /fuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| Медведь | uluso /uluso/ | uluso /uluso/ | pea /pea/ | pea /pea/ | urosa /urosa/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Лошадь | hōsi /hoːsi/ | ōsi /oːsi/ | hoosi /hoːsi/ | holofanua /holofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| Дом | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Молоко | huʻa pipi /huʔa pipi/ | — | huʻakau /huʔakau/ | huāhuhu /huaːhuhu/ | huhu /huhu/ | susu /susu/ | susu /susu/ |
| Мёд | meli /meli/ | — | hone /hone/ | meli /meli/ | meli /meli/ | hani /hani/ | meli /meli/ |
| Соль | māsima /maːsima/ | paʻatai /paʔatai/ | māsima /maːsima/ | māhima /maːhima/ | masima /masima/ | masima /masima/ | masima /masima/ |
| Вино | vino /vino/ | vino /vino/ | uaine /uaine/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| Рис | lāisi /laːisi/ | — | laise /laise/ | — | laisi /laisi/ | laisi /laisi/ | alaisa /alaisa/ |
| Шоколад | sokola /sokola/ | — | sokoleti /sokoleti/ | — | — | tiokaleti | sukalati /sukalati/ |
| Железо | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | ukamea /ukamea/ | lapatoa /lapatoa/ | fiti /fiti/ | uʻamea /uʔamea/ |
| Колесо | teka /teka/ | teka /teka/ | veʻeteka /veʔeteka/ | uili /uili/ | veli /veli/ | teka /teka/ | uili /uili/ |
| Шёлк | silika /silika/ | — | silika /silika/ | hilika /hilika/ | silika /silika/ | silika /silika/ | silika /silika/ |
| Книга | tohi /tohi/ | tosi /tosi/ | tohi /tohi/ | tuhi /tuhi/ | tohi /tohi/ | tusi /tusi/ | tusi /tusi/ |
| Есть | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ |
| Пить | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Спать | moe /moe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | mohe /mohe/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Один | tahi /tahi/ | tasi /tasi/ | taha /taha/ | tahi /tahi/ | taha /taha/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ |
| Два | lua /lua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Три | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Четыре | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| Пять | nima /nima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Сто | teau /teau/ | kaulelau /kaulelau/ | teau /teau/ | helau /helau/ | teau /teau/ | selau /selau/ | selau /selau/ |
| Привет | mālō te maʻuli /maːloː te maʔuli/ | mālō /maːloː/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | mālō ni /maːloː ni/ | fakaalofa atu /fakaalofa atu/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ |
| Спасибо | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | mālō /maːloː/ | fakafetai /fakafetai/ | fakaaue /fakaaue/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ |
| Хороший | lelei /lelei/ | mālie /maːlie/ | lelei /lelei/ | lelei /lelei/ | mitaki /mitaki/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
| Новый | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | foʻou /foʔou/ | fōu /foːu/ | foou /foou/ | fou /fou/ | fou /fou/ |
| Красный | kula /kula/ | kula /kula/ | kulokula /kulokula/ | kukula /kukula/ | kula /kula/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ |
| Белый | hina /hina/ | tea /tea/ | hinehina /hinehina/ | paepae /paepae/ | tea /tea/ | kena /kena/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ |
| Чёрный | ʻuli /ʔuli/ | ʻuli /ʔuli/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ |
| Зелёный | moto /moto/ | moto /moto/ | lanu mata /lanu mata/ | lanu meamata /lanu meamata/ | lanu laukou /lanu laukou/ | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanumeamata /lanumeamata/ |
| Синий | ʻui /ʔui/ | ʻusi /ʔusi/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Компьютер | olotinatea /olotinatea/ | masini /masini/ | komipiuta /komipiuta/ | komepiuta /komepiuta/ | komopiuta /komopiuta/ | komupiuta /komupiuta/ | komipiuta /komipiuta/ |
| Чай | ti /ti/ | — | tī /tiː/ | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| Кофе | kafe /kafe/ | — | kofi /kofi/ | — | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ |
| Сахар | suka /suka/ | — | suka /suka/ | — | suka /suka/ | suka /suka/ | suka /suka/ |
| Апельсин | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ | moli /moli/ |
| 99 | hivagofulu ma hiva /hivaŋofulu ma hiva/ | — | hivangofulu mā hiva /hivaŋofulu maː hiva/ | iva hefuluiva /iva hefuluiva/ | — | iva sefulu iva /iva sefulu iva/ | ivasefulu ma le iva /ivasefulu ma le iva/ |
Открыть интерактивную карту: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.
Автор Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Главная LangMap