Kikaonde
卡翁德語
尼日爾-剛果語系
卡翁德語（Kikaonde）係一種班圖語（Glottolog L41），約有40萬人使用，主要分佈喺贊比亞西北省，喺剛果民主共和國邊境另一邊嘅加丹加亦有少量人口。卡翁德語係贊比亞七種官方認可嘅地區語言之一，連同本巴語、尼揚賈語、東加語、洛齊語、隆達語同盧瓦萊語一齊用喺小學教育同贊比亞國家廣播公司（ZNBC）嘅廣播。喺 L40 隆達-卡翁德次語群之內，卡翁德語同姊妹語言隆達語（lun）同盧瓦萊語（lue）共用好多詞彙，反映咗 18 世紀隆達-盧巴族由剛果中部草原向外遷徙嘅姆費卡尼（mfecane）歷史。語言學上，卡翁德語具備典型嘅班圖語特徵（16 個或以上嘅名詞類別、帶多種時態同體貌-語氣標記嘅複雜動詞形態、兩聲調嘅音域系統）。賴特（Wright, 1985）所編嘅《Kaonde-English Dictionary》係標準參考書。
使用地區
卡翁德語嘅87個核心詞
來源
單詞比較
相關語言比較：尼日爾-剛果語系
| 意思 | 卡翁德語 | 本巴語 | 盧瓦萊語 | 隆達語 | 贊比亞通加語 | 盧巴-卡賽語 | 金本杜語 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 水 | mema /mema/ | amenshi /amenʃi/ | meya /meja/ | meji /medʒi/ | meenda /meːnda/ | mâyi /maːji/ | menha /meɲa/ |
| 火 | mujilo /mudʒilo/ | umulilo /umulilo/ | kakahya /kakahja/ | kesi /kesi/ | mulilo /mulilo/ | kapia /kapia/ | tubia /tubja/ |
| 日頭 | juba /dʒuba/ | akasuba /akasuba/ | likumbi /likumbi/ | itaŋwa /itaŋwa/ | zuba /zuba/ | dîba /diːba/ | dikumbi /dikumbi/ |
| 月光 | ng'ondo /ŋondo/ | umweshi /umweʃi/ | kakweji /kakwedʒi/ | kakweji /kakwedʒi/ | mwezi /mwezi/ | ngondo /ŋɡondo/ | mbeji /mbeʒi/ |
| 星 | ntaanda /ntaːnda/ | intanda /intanda/ | tanganyeka /taŋɡaˈɲeka/ | katumbwa /katumbwa/ | nyenyezi /ɲeˈɲezi/ | mutoto /mutoto/ | tetembwa /teˈtembwa/ |
| 夜晚 | bufuku /bufuku/ | ubushiku /ubuʃiku/ | ufuku /ufuku/ | wufuku /wufuku/ | busiku /busiku/ | butuku /butuku/ | usuku /usuku/ |
| 雨 | mvula /mvula/ | imfula /imˈfula/ | vula /vula/ | nvula /nvula/ | imvula /imvula/ | mvula /ˈmvula/ | mvula /mvula/ |
| 雪 | sino /sino/ | ubunga bwa mfula /ubuŋɡa bwa mfula/ | mbundu /mbundu/ | — /—/ | caanda /tʃaːnda/ | neje /neʒe/ | neve /neve/ |
| 風 | lubesha /lubeʃa/ | umwela /umwela/ | peho /peho/ | mpepela /mpepela/ | muwo /muwo/ | tshipepele /tʃipepele/ | kitembu /kitembu/ |
| 泥 | mushiji /muʃidʒi/ | umushili /umuʃili/ | mavu /mavu/ | iseki /iseki/ | bulongo /buloŋɡo/ | buloba /buloba/ | mavu /mavu/ |
| 石頭 | jibwe /dʒibwe/ | ibwe /iˈbwe/ | lilolwa /lilolwa/ | ilola /ilola/ | ibbwe /iˈbwe/ | dibue /diˈbwe/ | ditadi /ditadi/ |
| 山 | mutumba /mutumba/ | ulupili /ulupili/ | pili /pili/ | mpidi /mpidi/ | cilundu /tʃilundu/ | mukuna /mukuna/ | mulundu /mulundu/ |
| 海 | kalunga /kaluŋɡa/ | bemba /bemba/ | kalungalwiji /kaluŋɡalwidʒi/ | kaluŋalwiji /kaluŋalwidʒi/ | lwaanje /lwaːndʒe/ | mbuwu /mbuwu/ | kalunga /kaluŋɡa/ |
| 母親 | bamama /bamama/ | bamayo /bamajo/ | mama /mama/ | mama /mama/ | bama /bama/ | mâmu /maːmu/ | mama /mama/ |
| 父親 | bataata /bataːta/ | bataata /bataːta/ | tata /tata/ | tata /tata/ | bataata /bataːta/ | tâtu /taːtu/ | tata /tata/ |
| 女 | mwana wamukazhi /mwana wamukaʒi/ | umwana mwanakashi /umwana mwanakaʃi/ | mwana wapwevo /mwana wapwevo/ | mwana wamumbanda /mwana wamumbanda/ | mwana musimbi /mwana musimbi/ | muana wa bakaji /muana wa bakaʒi/ | mona a muhatu /mona a muhatu/ |
| 我 | amiwa /amiwa/ | ine /ine/ | ami /ami/ | ami /ami/ | ime /ime/ | meme /meme/ | eme /eme/ |
| 你 | obewa /obewa/ | iwe /iwe/ | ove /ove/ | eyi /eji/ | iwe /iwe/ | wewe /wewe/ | eie /eje/ |
| 我哋 | atweba /atweba/ | ifwe /ifwe/ | etu /etu/ | etu /etu/ | iswe /iswe/ | tuetu /tuetu/ | etu /etu/ |
| 名 | jizhina /dʒiʒina/ | ishina /iʃina/ | lijina /liˈʒina/ | ijina /idʒina/ | izina /iˈziːna/ | dîna /diːna/ | dijina /diˈʒina/ |
| 人 | muntu /muntu/ | umuntu /umuntu/ | mutu /mutu/ | muntu /muntu/ | muntu /muntu/ | muntu /muntu/ | mutu /mutu/ |
| 頭 | mutwe /mutwe/ | umutwe /umutwe/ | mutwe /mutwe/ | mutu /mutu/ | mutwe /mutwe/ | mutu /mutu/ | mutue /mutue/ |
| 眼 | jiso /dʒiso/ | ilinso /ilinso/ | liso /liso/ | disu /disu/ | liso /liso/ | dîsu /diːsu/ | disu /disu/ |
| 耳仔 | kutwi /kutwi/ | ukutwi /ukutwi/ | litwitwi /litwitwi/ | itu /itu/ | kutwi /kutwi/ | ditshu /ditʃu/ | ditui /ditui/ |
| 鼻哥 | moona /moːna/ | umona /umona/ | lizulu /lizulu/ | izulu /izulu/ | impemo /impemo/ | diulu /diulu/ | dizulu /dizulu/ |
| 口 | kanwa /kanwa/ | akanwa /akanwa/ | kanwa /kanwa/ | kanwa /kanwa/ | kanwa /kanwa/ | mukana /mukana/ | dikanu /dikanu/ |
| 牙 | jiino /dʒiːno/ | ilino /ilino/ | lizo /lizo/ | iji /idʒi/ | linyo /liɲo/ | dinu /dinu/ | dizu /dizu/ |
| 脷 | lujimi /ludʒimi/ | ululimi /ululimi/ | limi /limi/ | idimi /idimi/ | mulaka /mulaka/ | ludimi /ludimi/ | dimi /dimi/ |
| 手 | kuboko /kuboko/ | ukuboko /ukuboko/ | livoko /livoko/ | chikasa /tʃikasa/ | kuboko /kuboko/ | tshianza /tʃianza/ | lukwaku /lukwaku/ |
| 腳 | kuulu /kuːlu/ | ulukasa /ulukasa/ | lihinji /lihindʒi/ | mwendu /mwendu/ | cituta /tʃituta/ | dikasa /dikasa/ | kinama /kinama/ |
| 心 | muchima /mutʃima/ | umutima /umutima/ | mutima /mutima/ | muchima /mutʃima/ | moyo /mojo/ | mutshima /mutʃima/ | muxima /muʃima/ |
| 骨頭 | kupa /kupa/ | ifupa /ifupa/ | lifuwa /lifuwa/ | ifwaha /ifwaha/ | ifuwa /ifuwa/ | mufuba /mufuba/ | kifuba /kifuba/ |
| 血 | mashi /maʃi/ | umulopa /umulopa/ | manyinga /maɲiŋɡa/ | mashi /maʃi/ | bulowa /bulowa/ | mashi /maʃi/ | manhinga /maɲiŋɡa/ |
| 愛 | butemwe /butemwe/ | ukutemwa /ukutemwa/ | zangi /zaŋɡi/ | kukeŋa /kukeŋa/ | luyando /lujando/ | dinanga /dinaŋɡa/ | henda /henda/ |
| 樹 | kichi /kitʃi/ | icimuti /itʃimuti/ | mutondo /mutondo/ | mutondu /mutondu/ | cisamu /tʃisamu/ | mutshi /mutʃi/ | muxi /muʃi/ |
| 狗 | kabwa /kabwa/ | imbwa /imbwa/ | kawa /kawa/ | kawa /kawa/ | muvwa /muvwa/ | mbwa /mbwa/ | imbwa /imbwa/ |
| 貓 | kapuso /kapuso/ | pushi /puʃi/ | katako /katako/ | — /—/ | kaaze /kaːze/ | nyao /ɲao/ | kasalu /kasalu/ |
| 魚 | jisabi /dʒisabi/ | isabi /isabi/ | shi /ʃi/ | inshi /inʃi/ | inswi /inswi/ | mushipa /muʃipa/ | mbiji /mbiʒi/ |
| 鳥 | ng'onyi /ŋoɲi/ | icuni /itʃuni/ | kajila /kadʒila/ | kada /kada/ | kayuni /kajuni/ | nyunyu /ɲuɲu/ | njila /ndʒila/ |
| 蝴蝶 | kipupulwa /kipupulwa/ | icipelebesha /itʃipelebeːʃa/ | kauyauya /kaujauja/ | ipupwila /ipupwila/ | inkoonkolekwa /iŋkoːŋkolekwa/ | tshibiyibiyi /tʃibijibiji/ | kimbiambia /kimbjambja/ |
| 雞蛋 | jike /dʒike/ | ilini /ilini/ | liulu /liulu/ | iteta /iteta/ | iji /idʒi/ | diyi /diji/ | diiaki /dijaki/ |
| 熊 | mbeyala /mbejala/ | bea /bea/ | ulusu /ulusu/ | bera /bera/ | bbeya /ˈbeja/ | — | ulusu /ulusu/ |
| 馬 | mbili /mbili/ | kabalwe /kabalwe/ | kavalu /kavalu/ | kawalu /kawalu/ | ibbiza /iˈbiza/ | kabalu /kabalu/ | kabalu /kabalu/ |
| 屋 | nzubo /nzubo/ | ingʼanda /iŋːanda/ | zuvo /zuvo/ | itala /itala/ | ngʼanda /ŋanda/ | nzubu /nzubu/ | inzo /inzo/ |
| 牛奶 | mukaka /mukaka/ | umukaka /umukaka/ | mavele /mavele/ | mayeli /majeli/ | mukupa /mukupa/ | mabele /mabele/ | lete /lete/ |
| 蜜糖 | buki /buki/ | ubuci /ubutʃi/ | uchi /utʃi/ | wuchi /wutʃi/ | buci /butʃi/ | buitshi /buitʃi/ | uiki /wiki/ |
| 鹽 | mukele /mukele/ | umucele /umutʃele/ | mungwa /muŋɡwa/ | muŋwa /muŋwa/ | munyo /muɲo/ | luepu /luepu/ | mungua /muŋɡwa/ |
| 葡萄酒 | binyu /biɲu/ | umwangashi /umwaŋɡaʃi/ | vinyo /viɲo/ | vinyu /viɲu/ | waini /waini/ | mvinyo /mviɲo/ | vinyu /viɲu/ |
| 米 | mupunga /mupuŋɡa/ | umupunga /umupuŋɡa/ | loso /loso/ | losu /losu/ | mupunga /mupuŋɡa/ | losa /losa/ | loso /loso/ |
| 鐵 | kapotwe /kapotwe/ | icela /iˈtʃela/ | fwelu /fwelu/ | chikuŋu /tʃikuŋu/ | butale /butale/ | tshiamu /tʃiamu/ | felu /felu/ |
| 輪 | kitanga /kitaŋɡa/ | umupeto /umupeto/ | lifumbo /lifumbo/ | kafumbu /kafumbu/ | ivwili /iˈvwili/ | lukata /lukata/ | dilola /dilola/ |
| 絲 | shilika /ʃilika/ | shiliki /ʃiliki/ | shiliki /ʃiliki/ | — | — | swa /swa/ | seda /seda/ |
| 書 | buku /buku/ | icitabo /itʃitabo/ | mukanda /mukanda/ | mukanda /mukanda/ | ibbuku /iˈbuku/ | mukanda /mukanda/ | divulu /divulu/ |
| 食 | kuja /kudʒa/ | ukulya /ukulja/ | kulya /kuʎa/ | kudya /kudja/ | kulya /kulja/ | kudia /kudia/ | kudya /kudja/ |
| 飲 | kutoma /kutoma/ | ukunwa /ukunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunwa /kunwa/ | kunywa /kuɲwa/ | kunua /kunua/ | kunwa /kunwa/ |
| 瞓覺 | kulaala /kulaːla/ | ukulaala /ukulaːla/ | kusavala /kusavala/ | kukama /kukama/ | koona /koːna/ | kulala /kulala/ | kuzeka /kuzeka/ |
| 一 | umo /umo/ | cimo /tʃimo/ | mwe /mwe/ | wumu /wumu/ | mwi /mwi/ | umue /umue/ | moxi /moʃi/ |
| 二 | babiji /babidʒi/ | fibili /fibili/ | vali /vali/ | ayedi /ajedi/ | bili /bili/ | ibidi /ibidi/ | iadi /jaːdi/ |
| 三 | basatu /basatu/ | fitatu /fitatu/ | tatu /tatu/ | satu /satu/ | totatwe /totatwe/ | isatu /isatu/ | tatu /tatu/ |
| 四 | bana /bana/ | fine /fine/ | wana /wana/ | wana /wana/ | ne /ne/ | inai /inai/ | uana /wana/ |
| 五 | batanu /batanu/ | fisano /fisano/ | tanu /tanu/ | tanu /tanu/ | musanu /musanu/ | itanu /itanu/ | tanu /tanu/ |
| 百 | kitota /kitota/ | umwanda /umwanda/ | likulukaji /likulukadʒi/ | nkulakaji /nkulakadʒi/ | mwaanda /mwaːnda/ | lukama /lukama/ | hama /hama/ |
| 你好 | mwapoñai /mwapoɲai/ | muli shani /muli ʃani/ | mwane /mwane/ | — /—/ | mwabuka buti /mwabuka buti/ | moyo /mojo/ | nga ku menekena /ŋɡa ku menekena/ |
| 多謝 | nasanta /nasanta/ | natotela /natotela/ | nasakwilila /nasakwilila/ | nasakilili /nasakilili/ | twalumba /twalumba/ | tuasakidila /tuasakidila/ | nga ku sakidila /ŋɡa ku sakidila/ |
| 好 | kyawama /kjawama/ | cisuma /tʃisuma/ | mwaza /mwaza/ | chachiwahi /tʃatʃiwahi/ | kabotu /kabotu/ | impe /impe/ | kiambote /kiambote/ |
| 新 | kipya /kipja/ | cipya /tʃipja/ | chihya /tʃihja/ | chachiha /tʃatʃiha/ | pya /pja/ | mupia /mupia/ | kiobe /kjobe/ |
| 紅 | chila /tʃila/ | kashika /kaʃika/ | chikuhwa /tʃikuhwa/ | chinana /tʃinana/ | subila /subila/ | kunze /kunze/ | kusuka /kusuka/ |
| 白 | toka /toka/ | buuta /buːta/ | chitoma /tʃitoma/ | chitooka /tʃitoːka/ | salala /salala/ | toke /toke/ | kuzela /kuzela/ |
| 黑 | fiita /fiːta/ | fiita /fiːta/ | chilava /tʃilava/ | — | siya /sija/ | fike /fike/ | kuxikela /kuʃikela/ |
| 電腦 | kompyuta /kompjuta/ | kompyuta /kompjuta/ | kopyuta /kopjuta/ | kopyuta /kopjuta/ | kkompyuta /ˈkompjuta/ | ordinatere /ordinatere/ | komputadolo /komputadolo/ |
| 咖啡 | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kkofi /ˈkofi/ | kafe /kafe/ | kafé /kaˈfe/ |
| 糖 | shuka /ʃuka/ | shuga /ʃuɡa/ | shuka /ʃuka/ | shuga /ʃuɡa/ | syuga /sjuɡa/ | nsukadi /nsukadi/ | sukidi /suˈkidi/ |
| 99 | makumi atanu na ana ne itanu na ina /makumi atanu na ana ne itanu na ina/ | amakumi pabula na pabula /amakumi pabula na pabula/ | makumi atanu naawana navatanu navawana /makumi atanu naːwana navatanu navawana/ | makumi atanu nawana natanu nawana /makumi atanu nawana natanu nawana/ | makumi aali fuka afuka /makumi aːli fuka afuka/ | makumi tshitema ne tshitema /makumi tʃitema ne tʃitema/ | makuinhi ivua ni ivua /makwiɲi ivwa ni ivwa/ |
頁 1/10
打開互動地圖: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
LangMap — 語言視覺化項目嘅一部分。呢個係靜態、可抓取嘅摘要；互動地圖提供發音音頻、篩選同地球視圖。
製作 Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap 主頁