Дюк
اليوغية
الينيسية (الجنوبية)
كانت اليوغية (سيم كيت) الأختَ الجنوبية للكيتية، آخر لغة ينيسيّة باقية على قيد الحياة. وقد انقرضت في أوائل العقد الأول من الألفية الثالثة بعد قرون من ضغط الاحتكاك على امتداد نهر سيم، أحد روافد نهر ينيسي. وعلى غرار الكيتية، تميّزت اليوغية بتقابلات نغمية وبفعل متعدّد التركيب (polysynthetic) بالغ التعقيد؛ واللغات الينيسيّة نفسها أُسرة منعزلة مفترَضة، اقترح فايدا (2010) صلتها الدِّيني-ينيسيّة (Dene-Yeniseian) بلغات النا-دِيني.
أين تُستخدم؟
87 كلمة أساسية في اليوغية
المصادر
- Werner, Heinrich (1997) Die ketische Sprache. Wiesbaden: Harrassowitz. (Yugh comparative data)
- Vajda, Edward J. (2010) "Yeniseian, Na-Dene, and Historical Linguistics." Anthropological Papers of the University of Alaska 5.
- Werner, Heinrich (2002) Vergleichendes Wörterbuch der Jenissej-Sprachen. 3 vols. Wiesbaden: Harrassowitz.
- Glottolog: Yugh
مقارنة الكلمات
بالمقارنة مع لغات ذات صلة: الينيسية (الجنوبية)
| المعنى | اليوغية | الكتية | البابوزا | البونانية | الأسترونيزية الأولية | التخارية البدائية | يانغكال |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماء | хур /xur/ | уьл /ulʲ/ | zalum /zalum/ | sə /sə/ | *daNum /daNum/ | *wär /wər/ | nguku /ŋuku/ |
| نار | бок /bok/ | бок /bok/ | chau /tʃau/ | χal /χal/ | *Sapuy /Sapuy/ | *pŭwār /puwaːr/ | ngida /ŋida/ |
| شمس | ыга /ɨɣa/ | и /i/ | — /—/ | naraŋ /naraŋ/ | *waRi /waRi/ | *kāunä /kaːunə/ | warrku /waɾku/ |
| قمر | хып /xɨp/ | ӄип /qip/ | zilias /siliəs/ | sarə /sarə/ | *bulaN /bulaN/ | *mēñē /meːɲeː/ | waldarra /waldaɾa/ |
| نجم | алаӈ /alaŋ/ | ӄоʼ /qoʔ/ | botto /botːo/ | hotuŋ /hotuŋ/ | *bituqen /bituqen/ | *scär /stsər/ | miburlda thungalda /mibuɭda t̪uŋalda/ |
| ليل | си /si/ | си /si/ | bini /bini/ | sonə /sonə/ | *beRŋi /beʀŋi/ | *wyäṣi /wjəʂi/ | ngimi /ŋimi/ |
| ثلج | тик /tik/ | тик /tik/ | — | ʥasɵŋ /dʑasɵŋ/ | *SuReNa /SuReNa/ | — | — |
| أم | ам /am/ | ам /am/ | nai /nai/ | amə /amə/ | *ina /ina/ | *mācer /maːtser/ | ngamathu /ŋamat̪u/ |
| أب | оп /op/ | об /oːp/ | tama /tama/ | abo /abo/ | *ama /ama/ | *āppo /aːppo/ | kanthathu /kant̪at̪u/ |
| أنا | ай /aj/ | ат /aʔt/ | ka-ina /kaina/ | bǔ /bǔ/ | *aku /aku/ | *ñäś /ɲəɕ/ | ngada /ŋada/ |
| أنت | у /uː/ | у /uː/ | ijo /ijo/ | ʨǐ /tɕǐ/ | *iSu /iSu/ | *tuwe /tuwe/ | nyingka /ɲiŋka/ |
| نحن | этн /ətn/ | әтн /ɤtn/ | totto / namo /toto / namo/ | bədə /bədə/ | *kita / *kami /kita / kami/ | — /—/ | ngakulda / ngalda /ŋakulda / ŋalda/ |
| اسم | и /iː/ | и /iʔ/ | naan /naːn/ | narə /narə/ | *ŋajan /ŋajan/ | *ñēmä /ɲeːmə/ | nida /nida/ |
| عين | ден /den/ | де /de/ | macha /matʃa/ | nəduŋ /nəduŋ/ | *maCa /maCa/ | *ëk /ək/ | miburlda /mibuɭda/ |
| أذن | охти /oχti/ | огдэ /oɡde/ | charrina /tʃarːina/ | ʨiχaŋ /tɕiχaŋ/ | *Caliŋa /tsaliŋa/ | *kleutsān /kleutsaːn/ | — |
| سن | ит /it/ | ит /jit/ | sien /sien/ | duŋ /duŋ/ | *nipen /nipen/ | *keme /keme/ | damanda /damanda/ |
| لسان | эй /ej/ | эй /ej/ | tacira /tatsira/ | kalaŋ /kalaŋ/ | *Sema /Sema/ | *käntwo /kəntwo/ | jalngantha /ɟalŋant̪a/ |
| يد | хы /xɨ/ | тыр /tɯr/ | rima /rima/ | χar /χar/ | *lima /lima/ | *ṣar /ʂar/ | — /—/ |
| قدم | бул /bul/ | киʼсь /kʲiʔɕ/ | asiel /asiel/ | kual /kual/ | *qaqay /qaqay/ | *peine /peine/ | — |
| قلب | кутʼ /kutʼ/ | суӈ /suŋ/ | — /—/ | ʥirgə /dʑirɡə/ | *pusuq /pusuq/ | *āräñce /aːrəɲtse/ | — /—/ |
| عظم | аʼт /aʔt/ | аʼт /aʔt/ | ot /ot/ | iasuŋ /iasuŋ/ | *CuqelaN /CuqelaN/ | *āyä /aːjə/ | julda /ɟulda/ |
| دم | сур /sur/ | сюль /ɕuʎ/ | taga /taɡa/ | ʨisuŋ /tɕisuŋ/ | *daRaq /daRaq/ | *yä́sar /jə́sar/ | kandu /kandu/ |
| حب | — /—/ | синьси /sinʲsi/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| شجرة | ос /os/ | оксь /oksʲ/ | baron /baron/ | mutoŋ /mutoŋ/ | *kaSiw /kaSiw/ | — /—/ | — /—/ |
| كلب | тʼип /tʼip/ | тип /tip/ | mado /mado/ | noɢoi /noɢoi/ | *asu /asu/ | *ku /ku/ | — /—/ |
| قطة | — /—/ | кошка /koʂka/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| سمكة | ис /is/ | ись /jiɕ/ | ci /tsi/ | ʥilɣasuŋ /dʑilɣasuŋ/ | *Sikan /Sikan/ | — /—/ | yakuri /jakuɾi/ |
| بيضة | еӈ /eːŋ/ | эʼй /ɛʔj/ | rini /rini/ | əndəgi /əndəɡi/ | *qiCeluR /qicəlur/ | — | — |
| بيت | хус /xus/ | куьсь /kusʲ/ | don /don/ | gər /ɡər/ | *Rumaq /Rumaq/ | *wostŭ /wostu/ | — /—/ |
| أكل | фен /fen/ | сьел /sʲel/ | maan /maːn/ | nda- /nda/ | *kaen /kaen/ | — /—/ | — /—/ |
| شرب | эт /et/ | уьлся /ulʲsʲa/ | minum /minum/ | u- /u/ | *inum /inum/ | — /—/ | — /—/ |
| واحد | хуса /xusa/ | ӄусь /qusʲ/ | nata /nata/ | nəgə /nəɡə/ | *isa /isa/ | *sems /sems/ | — /—/ |
| اثنان | хынам /xɨnam/ | ын /ɯːn/ | naroa /naroa/ | ɢuar /ɢuar/ | *duSa /duSa/ | *wë /wə/ | kiyarrngka /kijaɾŋka/ |
| ثلاثة | доӈ /doŋ/ | доӈ /dɔŋ/ | torro /torːo/ | ɢuraŋ /ɢuraŋ/ | *telu /telu/ | *treyä /trejə/ | — /—/ |
| خمسة | хак /xaːk/ | ӄак /qaːk/ | nachab /natʃab/ | tawuŋ /tawuŋ/ | *lima /lima/ | *pʼä́ñćä /pʲə́ɲtɕə/ | — |
| مرحبا | — /—/ | торова /torova/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| شكرا | — /—/ | асьх /asʲx/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| جيد | — /—/ | аӄта /aqta/ | — /—/ | saŋ /saŋ/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ |
| أحمر | сулʲ /sulʲ/ | сюлем /sjulem/ | makakas /makakas/ | fulaŋ /fulaŋ/ | *ma-iRaq /ma-iRaq/ | *rŭtäre /rutəre/ | kandukandu /kandukandu/ |
| وقواق | хохпынʲ /xoxpɨɲ/ | ӄоӄпунь /qɔqˈpunʲ/ | — | — | — | — | — |
افتح الخريطة التفاعلية: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
جزء من LangMap — مشروع لتصور اللغات. هذا ملخص ثابت قابل للفهرسة؛ توفر الخرائط التفاعلية صوت النطق والمرشحات وعرض الكرة الأرضية.
من إعداد Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · الصفحة الرئيسية LangMap