Kmhmu'
Khmu
Austroasiatisch (Mon-Khmer, Khmuic)
Khmu (ISO 639-3: kjg), auch Kmhmu oder Kammu geschrieben, ist eine khmu-ische Sprache der austroasiatischen Familie mit etwa 700.000 Sprechern, vor allem im Norden von Laos sowie in angrenzenden Gebieten Vietnams, Thailands und Südchinas. Es bildet ein weitreichendes Dialektkontinuum ohne eine einheitliche Standardvarietät. Östliche Dialekte bewahren den Gegensatz zwischen stimmhaften, stimmlosen und aspirierten Anlautkonsonanten, während viele westliche Dialekte die frühere Stimmhaftigkeit durch ein klares gegenüber einem behauchten Register oder durch Töne ersetzt haben; dadurch ist Khmu für die Erforschung der Tonogenese bedeutsam. Khmu ist stark isolierend, besitzt keine Flexionsmorphologie und hat SVO als Grundwortstellung, während Derivation und serielle Verbkonstruktionen produktiv sind. Es wird unterschiedlich in Lao-, Thai- und lateinisch basierten Orthografien geschrieben, deren Gebrauch je nach Land und Gemeinschaft variiert.
Wo die Sprache gesprochen wird
Khmu: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Austroasiatisch (Mon-Khmer, Khmuic)
| Bedeutung | Khmu | Uraustroasiatisch | Wa | Urvietisch | Schwe-Palaung | Mường | Mlabri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | ʔom /ʔom/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | rawm /rɔm/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | ʔoːm /ʔoːm/ | đác /ɗaːk/ | wək /wək/ |
| Feuer | pʰrɨə /pʰrɨə/ | *ʔuːs /ʔuːs/ | ngu /ŋu/ | *-laːs /-laːs/ | ŋal /ŋal/ | cúi /kuj/ | ʔulh /ʔulh/ |
| Sonne | mat briʔ /mat briʔ/ | *tŋiːʔ /tŋiːʔ/ | singaix /siŋaiʔ/ | — /—/ | saŋi /saŋi/ | măt tlời /mat tləːj/ | ʔak ʒoŋ /ʔak ʒoŋ/ |
| Mond | moŋ /moŋ/ | *khe(ː)ʔ /kheːʔ/ | khix /kʰiʔ/ | *b-laŋ /b-laŋ/ | plaŋ kiər /plaŋ kiər/ | tlăng /tlaŋ/ | kiʔ /kiʔ/ |
| Stern | sərmeɲ /sərmeɲ/ | *smʔaɲ /smʔaɲ/ | simuing /simʔuɲ/ | *k-raːw /k-raːw/ | səmiŋ /səmiŋ/ | khao /kʰaːw/ | sam mon /sam mon/ |
| Nacht | psɨəm /psɨəm/ | *cəːm /cəːm/ | ponsawm /ponsɔm/ | *teːm /teːm/ | hmɯ /m̥ɯ/ | hôm /hom/ | ni lɛk /ni lɛk/ |
| Regen | kəmaʔ /kəmaʔ/ | *gmaʔ /ɡmaʔ/ | lhiex /l̥ɛʔ/ | *k-maː /k-maː/ | ɟuŋ /ɟuŋ/ | mưa /mɨə/ | mɛʔ /mɛʔ/ |
| Wind | hndrəːj /hndrəːj/ | *kjɔʔ /kjɔʔ/ | bhaung /bʰaɯŋ/ | — | khuːr /kʰuːr/ | xỏ /sɔ/ | ra mɨt /ra mɨt/ |
| Erde | pteʔ /pteʔ/ | *tiʔ /tiʔ/ | tiex /tɛʔ/ | *tət /tət/ | kəɗɛː /kəɗɛː/ | tất /tət/ | bɛʔ /bɛʔ/ |
| Stein | glaŋ /ɡlaŋ/ | *tmɔʔ /tmɔʔ/ | simaox /simauʔ/ | — | mo /mo/ | khũ /kʰu/ | gɛp /ɡɛp/ |
| Berg | mok /mok/ | *bruʔ /bruʔ/ | gawng /ɡɔŋ/ | — | sor /sor/ | tồl /tol/ | ʒa bo /ʒa bo/ |
| Mutter | maʔ /maʔ/ | *maʔ /maʔ/ | miex /mɛʔ/ | *meːʔ /meːʔ/ | ma /ma/ | mệ /meː/ | mɤʔ /mɤʔ/ |
| Vater | joŋ /joŋ/ | *ɓa(ː)ʔ /ɓaːʔ/ | keeing /kɯɲ/ | *bɔːʔ /bɔːʔ/ | kun /kun/ | pổ /po/ | mɤm /mɤm/ |
| Ich | oʔ /ʔoʔ/ | *ʔaɲ /ʔaɲ/ | aux /ʔaɯʔ/ | *soː /soː/ | ʔɔ /ʔɔ/ | ho /hɔ/ | ʔo /ʔo/ |
| Du | meʔ /meʔ/ | *miːʔ /miːʔ/ | maix /maiʔ/ | *miː /miː/ | mi /miː/ | mầy /məj/ | mɛ /mɛ/ |
| Wir | iʔ /ʔiʔ/ | *hiːʔ /hiːʔ/ | ix /ʔiʔ/ | — /—/ | ʔɛ / jɛ /ʔɛ / jɛ/ | chúng tôi /cuŋ toj/ | ʔa thəŋ /ʔa tʰəŋ/ |
| Name | sŋməh /sŋməh/ | *ɟmuh /ɟmuh/ | ceu kaux /tɕɤ kaɯʔ/ | — /—/ | ʨɨː /ʨɨː/ | tên /ten/ | bɨr ʔi /bɨr ʔi/ |
| Mensch | gon /ɡon/ | *m-raʔ /mraʔ/ | pui /pui/ | *ŋaːj /ŋaːj/ | bi /bi/ | mõl /mɔl/ | mla /mla/ |
| Kopf | kəmpoŋ /kəmpoŋ/ | *ɓoːkʔ /ɓoːkʔ/ | kaing: /kaɲ/ | *k-loːk /k-loːk/ | kiŋ /kiŋ/ | tlốc /tlok/ | glə /ɡlə/ |
| Auge | mat /mat/ | *mat /mat/ | ngai /ŋai/ | *mat /mat/ | ŋai /ŋai/ | măt /mat/ | mat /mat/ |
| Ohr | rəməj /rəməj/ | *Ctoːr /Ctoːr/ | yhaok /j̊auk/ | *saːj /saːj/ | hjɔʔ /hjɔʔ/ | thai /tʰaːj/ | ket /ket/ |
| Nase | muh /muh/ | *muh /muh/ | meeih /mɯih/ | *muːs /muːs/ | kɔŋmuh /kɔŋmuh/ | mũi /muj/ | moh /mɔh/ |
| Mund | tənɔh /tənɔh/ | *miəŋʔ /miəŋʔ/ | jheeh /dʑʰɯih/ | *mɛːŋʔ /mɛːŋʔ/ | mur /mur/ | mồm /mom/ | səm bɛp /səm bɛp/ |
| Zahn | hraŋ /hraŋ/ | *lmVɲ /lməɲ/ | rhang /r̥aŋ/ | *k-saŋ /k-saŋ/ | hraŋ /r̥aːŋ/ | thăng /tʰaŋ/ | ʒən /ʒən/ |
| Zunge | həntak /həntak/ | *lntaːk /lntaːk/ | dak /dak/ | *laːs /laːs/ | kərdaʼ /kərɗaʔ/ | lãi /laːj/ | rət lat /rət lat/ |
| Hand | tiʔ /tiʔ/ | *tiːʔ /tiːʔ/ | taix /taiʔ/ | *siː /siː/ | tiː /tiː/ | thay /tʰaːi/ | tiʔ /tiʔ/ |
| Fuß | krwɛh /krwɛh/ | *ɟəːŋ /ɟəːŋ/ | caong /tʃaɔŋ/ | *ciɲ /ciɲ/ | ɟɯŋ /ɟɯŋ/ | chân /cən/ | ʒəŋ /ʒəŋ/ |
| Herz | tlɔːm ŋok /tlɔːm ŋok/ | *nuːɕ /nuːɕ/ | rhawm /r̥ɔm/ | — /—/ | nuər /nuər/ | nỏ /nɔ/ | kluʔ klol /kluʔ klol/ |
| Knochen | cʼaaŋ /tʃʔaːŋ/ | *cʔaːŋ /cʔaːŋ/ | si-ang /siʔaŋ/ | *ɟaːŋ /ɟaːŋ/ | kaʼang /kaʔaŋ/ | xiêng /siəŋ/ | ca ʔɛŋ /ca ʔɛŋ/ |
| Blut | maːm /maːm/ | *mham /mham/ | nham /n̥am/ | *t-muːʔ /t-muːʔ/ | hnam /n̥aːm/ | mảu /maw/ | mhang /mhaŋ/ |
| Liebe | kɔɔh /kɔːh/ | — /—/ | moh /moh/ | — /—/ | ʔoŋ /ʔoŋ/ | thương /tʰɨəŋ/ | kraʔ /kraʔ/ |
| Baum | sʔɔːŋ /sʔɔːŋ/ | *ɟɕɨːʔ /ɟɕɨːʔ/ | khaox /kʰauʔ/ | *gəl /gəl/ | tiŋ he /tiŋ he/ | câl /kəl/ | lam /lam/ |
| Hund | sɔʔ /sɔʔ/ | *cɔː /cɔː/ | sox /soʔ/ | *ʔa-cɔːʔ /ʔa-cɔːʔ/ | sɔ /sɔ/ | chỏ /cɔ/ | braɲ /braɲ/ |
| Katze | mɛːw /mɛːw/ | — /—/ | miao: /miau/ | — /—/ | ʔəŋaw /ʔəŋaw/ | mèo /mɛw/ | meo /meo/ |
| Fisch | kaʼ /kaʔ/ | *kaʔ /kaʔ/ | kax /kaʔ/ | *ʔa-kaːʔ /ʔa-kaːʔ/ | ka /kaː/ | cả /kaː/ | kaʼ /kaʔ/ |
| Vogel | sim /sim/ | *ciːm /ciːm/ | sim /sim/ | *ciːm /ciːm/ | sim /sim/ | chim /cim/ | ʔat /ʔat/ |
| Schmetterling | tlaːmpaːm /tlaːmpaːm/ | — | pung piang /puŋ piaŋ/ | — | kərla /kərla/ | pươm pưởm /pɨəm pɨəm/ | rɨp phɛp /rɨp pʰɛp/ |
| Ei | kədoŋ /kədoŋ/ | *ktam /ktam/ | tawm ia /tɔm ʔia/ | *k-ləːŋʔ /k-ləːŋʔ/ | kadam /kaɗam/ | tlởng /tləːŋ/ | khay /kʰaj/ |
| Bär | huəl /huəl/ | — | krih /krih/ | *c-guːʔ /c-guːʔ/ | — | củ /kuː/ | bɛk /bɛk/ |
| Haus | gaːŋ /ɡaːŋ/ | *ɲaːʔ /ɲaːʔ/ | nyiex /ɲiɛʔ/ | *ɲaː /ɲaː/ | gaŋ /ɡaŋ/ | nhà /ɲaː/ | tu /tu/ |
| Salz | hmaar /hmaːr/ | *ɓɔːh /ɓɔːh/ | kih /kih/ | *ɓɔːjʔ /ɓɔːjʔ/ | sɔʔ /sɔʔ/ | bỏi /ɓɔːj/ | chuʌk /tʃuʌk/ |
| Reis | ʰŋɔʔ /ʰŋɔʔ/ | *rŋkoːʔ /rŋkoːʔ/ | gaox /ɡauʔ/ | — | — | — | — |
| Eisen | cndroh /cndroh/ | — | lhek /l̥ek/ | — | — | khách /kʰac/ | lhek /lhek/ |
| Buch | pɨːm /pɨːm/ | — | phuk lai /pʰuk lai/ | — | boʔok /boʔok/ | chẩy /cəj/ | naŋ sɨ /naŋ sɨ/ |
| Essen | mah /mah/ | *ɟaː /ɟaː/ | ih /ʔih/ | *ʔan /ʔan/ | hɔm /hɔm/ | ăn /an/ | ʔə /ʔə/ |
| Trinken | ʔɨək /ʔɨək/ | *ɲuʔ /ɲuʔ/ | nyaux /ɲaɯʔ/ | *ʔɔːŋʔ /ʔɔːŋʔ/ | tiəŋ /tiəŋ/ | ỏng /ɔŋ/ | wək /wək/ |
| Schlafen | sih /sih/ | *ɓic /ɓic/ | it /ʔit/ | — | ʔit /ʔit/ | táy /taj/ | nɔn /nɔn/ |
| Eins | moj /moj/ | *muːj /muːj/ | tix /tiʔ/ | *moːc /moːc/ | ʔu /ʔu/ | mộch /moːtʃ/ | mɔy /mɔi/ |
| Zwei | baar /baːr/ | *ɓaːr /ɓaːr/ | ra /ra/ | *haːr /haːr/ | ar /ʔar/ | hal /haːl/ | bɛr /bɛːr/ |
| Drei | peʼ /peʔ/ | *peʔ /peʔ/ | loe /lɤ/ | *paː /paː/ | ʼuai /ʔuaj/ | pa /paː/ | pɛʼ /pɛʔ/ |
| Vier | pon /pon/ | *punʔ /punʔ/ | pon /pon/ | *poːnʔ /poːnʔ/ | phon /pʰon/ | pổn /pon/ | pon /pon/ |
| Hallo | lɔh /lɔh/ | — /—/ | nawp nawm /nɔp nɔm/ | — /—/ | — /—/ | đám rộ /ɗaːm roː/ | hahɔ /hahɔ/ |
| Danke | ɔrkun /ʔɔrkun/ | — /—/ | bwanson /buan son/ | — /—/ | — /—/ | cám ơn /kaːm ɤn/ | knɔŋ /knɔŋ/ |
| Gut | ləʔ /ləʔ/ | — /—/ | mhawm /m̥ɔm/ | — /—/ | laʔ /laʔ/ | thốch /tʰoc/ | pja kle /pja kle/ |
| Neu | həmmeʔ /həmmeʔ/ | *tmeːʔ /tmeːʔ/ | khraox /kʰrauʔ/ | *ɓəːjʔ /ɓəːjʔ/ | kənmɛ /kənmɛ/ | mởi /məːj/ | hmɛʔ /hmɛʔ/ |
| Rot | jim /jim/ | *roːŋ /roːŋ/ | raoh /rauh/ | *tɔh /tɔh/ | kho /kho/ | tó /tɔ/ | lɛŋ /lɛŋ/ |
| Weiß | klɔɔk /klɔːk/ | *ɓɔːk /ɓɔːk/ | paing /paɲ/ | *k-laŋʔ /k-laŋʔ/ | blɔʔ /blɔʔ/ | tlẳng /tlaŋ/ | bəlaak /bəlaːk/ |
| Schwarz | hiəŋ /hiəŋ/ | *Cjoŋ /Cjoŋ/ | lung /luŋ/ | — | yim /jim/ | dầm /jəm/ | pha dam /pʰa dam/ |
| Grün | siw /siw/ | *kciʔ /kciʔ/ | klai /klai/ | — | ɲər /ɲər/ | xenh /sɛɲ/ | bɨn liŋ /bɨn liŋ/ |
| Blau | siːw /siːw/ | — | — | — | — | — | si fa /si fa/ |
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite