Nimipuutímt
שפת ניז פרס
משפחת סהפטין
נז פרס, או nimipuutímt, היא שפה סהאפטית שדוברה מסורתית בפי בני נימיפו בחלקים של איידהו, וושינגטון, אורגון ומונטנה של ימינו. היא כוללת זנים של מעלה הנהר שמרכזם בשמורות נז פרס וקולוויל, וזן של מורד הנהר הנשמר בשמורת יומטילה. רק קומץ זקנים נותרו דוברים שוטפים לחלוטין, ולצדם כ־30–40 דוברים ודוברים חלקיים ברמות שונות, ולכן Glottolog מעריך שהשפה כמעט נכחדה. נז פרס ידועה בהרמוניית תנועות דומיננטית–רצסיבית, בסימון יחסות דקדוקיות, במורפולוגיה פועלית עשירה ובסדר מילים גמיש המעוצב לפי מבנה המידע. תוכנית השפה של שבט נז פרס משתמשת בכתיב לטיני שאושר בידי הזקנים ומציעה הקלטות, שיעורים מגיל הגן ועד המכללה, מילונים ומשאבי למידה דיגיטליים.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בשפת ניז פרס
מקורות
- Aoki, Haruo. 1994. Nez Perce Dictionary. Berkeley: University of California Press (archive.org/details/nez-perce-dictionary_compress); row is written in the Nez Perce practical orthography, cell-for-cell the same words as Aoki's phonemic headwords (kú·s, ʔá·la, hí·semtuks, xiciyu, ciké·tin, mé·qeʔ, wé·tes, pike, pist, pahap, weʔní·kt, sílu, tít, pé·ws, ʔípsus, ʔéxwe, timíne, pí·ps, kikéʔt, tewlí·kt, ciqá·mqal, cú·yem, yá·kaʔ, ʔiní·t, ké·twenes, weyelikilí·kt, ʔine·ku-, ná·qc, lepít, mitá·t, pí·lept, pá·xat, ʔehé, qeʔciyéwyew, ʔilpílp, xayxáyx, písqu, lálx, tahaywá·koʔs)
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: משפחת סהפטין
| משמעות | שפת ניז פרס | שפת קרו | פרוטו-וייטית | קיובה | יוונית עתיקה | אראפהו | שפת בלקפוט |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | kúus /kúːs/ | bilé /bilé/ | *ɗaːk /ɗaːk/ | thǫ́ /tʰṍ/ | ὕδωρ /hýdɔːr/ | nec /netʃ/ | aohkíí /aoxkíː/ |
| אש | ʼáala /ʔáːla/ | bilée /biléː/ | *-laːs /-laːs/ | phí: /pʰíː/ | πῦρ /pŷːr/ | hisítee /hisíteː/ | pakóyittsi /pakójitːsi/ |
| שמש | híisemtuks /híːsemtuks/ | áxxaashe /áχːaːʃe/ | — /—/ | pái /pái/ | ἥλιος /hɛ́ːlios/ | hiisíis /hiːsíis/ | naatóʼsi /naːtóʔsi/ |
| ירח | cikʼetpemeyéeye híisemtuks /tsikʼetpemejéːje híːsemtuks/ | bilítaache /bilítaːtʃe/ | *b-laŋ /b-laŋ/ | pʼɔ́: /pʼɔ́ː/ | σελήνη /selɛ́ːnɛː/ | biikóusíis /biːkóusíis/ | koʼkomikiʼsomm /koʔkomikiʔsomː/ |
| כוכב | x̣icíyu /χitsíju/ | ihké /ihké/ | *k-raːw /k-raːw/ | tą́: /tã́ː/ | ἀστήρ /astɛ̌ːr/ | hó3oʼ /hóθoʔ/ | kakatóʼsi /kakatóʔsi/ |
| לילה | cikʼéetin /tsikʼéːtin/ | óotchia /óːttʃia/ | *teːm /teːm/ | gį́dè:gyà /ɡĩ́dèːɡjà/ | νύξ /nýks/ | téceʼ /tétʃeʔ/ | ikoʼko /ikoʔko/ |
| שלג | méeqeʼ /méːqeʔ/ | bíia /bíːa/ | — | tʼól /tʼól/ | χιών /kʰiɔ̌ːn/ | híii /híiː/ | kóónssko /kóːnsːko/ |
| רוח | háatya /háːtja/ | huché /hutʃé/ | — | gómgyá /ɡómɡjá/ | ἄνεμος /ánemos/ | heséisen /heséisen/ | sopo /sopo/ |
| אדמה | wéetes /wéːtes/ | awé /awé/ | *tət /tət/ | dɔ́m /dɔ́m/ | γῆ /ɡɛ̂ː/ | bíitoʼówuʼ /bíːtoʔówuʔ/ | ksááhko /ksáːxko/ |
| אבן | píswe /píswe/ | biiá /biːá/ | — | — | λίθος /lítʰos/ | hohʼonóókee /hohʔonóːkeː/ | óóhkotok /óːxkotok/ |
| הר | méex̣sem /méːχsem/ | awaxaawé /awaχaːwé/ | — | kʼóp /kʼóp/ | ὄρος /óros/ | hóheʼ /hóheʔ/ | miisták /miːsták/ |
| ים | ʼeteyéekuus /ʔetejéːkuːs/ | bilisée /biliséː/ | — | — | θάλασσα /tʰálassa/ | héetéc /héːtétʃ/ | moʼtóyáóhkii /moʔtójáóxkiː/ |
| אמא | píke /píke/ | isahké /isahké/ | *meːʔ /meːʔ/ | tsɔ́: /tsɔ́ː/ | μήτηρ /mɛ́ːtɛːr/ | néinoo /néinoː/ | iksísst /iksísːt/ |
| אבא | píst /píst/ | iilápxe /iːlápχe/ | *bɔːʔ /bɔːʔ/ | tɔ́l /tɔ́l/ | πατήρ /patɛ́ːr/ | neisónoo /neisónoː/ | inn /inː/ |
| בת | páhap /páhap/ | dáakbia /dáːkbia/ | — | — | θυγάτηρ /tʰuɡátɛːr/ | notóóneh /notóːneh/ | nitána /nitána/ |
| אני | ʼíin /ʔíːn/ | bíi /bíː/ | *soː /soː/ | nɔ́ /nɔ́/ | ἐγώ /eɡɔ̌ː/ | nenééninoo /nenéːninoː/ | niistó /niːstó/ |
| אתה | ʼíim /ʔíːm/ | díi /díː/ | *miː /miː/ | ám /ám/ | σύ /sý/ | nenéénin /nenéːnin/ | kiistó /kiːstó/ |
| אנחנו | kíye / núun /kíje / núːn/ | balee /baleː/ | — /—/ | nɔ́ /nɔ́/ | ἡμεῖς /hɛːmêːs/ | nenéenínoʼ / nenéeníniʼ /nenéːnínoʔ / nenéːníniʔ/ | kiistónnoon / niistónnaan /kiːstónːoːn / niːstónːaːn/ |
| שם | weʼníikt /weʔníːkt/ | dáashe /dáːʃe/ | — /—/ | khɔ̨́:gyà /kʰɔ̃́ːɡjà/ | ὄνομα /ónoma/ | -íisiʼ /íːsiʔ/ | inihkaʼsim /inixkaʔsim/ |
| אדם | titóoqan /titóːqan/ | bilaxpáake /bilaχpáːke/ | *ŋaːj /ŋaːj/ | — | ἄνθρωπος /ántʰrɔːpos/ | hinenítee /hineníteː/ | matápii /matápiː/ |
| ראש | húusus /húːsus/ | aashúua /aːʃúːa/ | *k-loːk /k-loːk/ | — | κεφαλή /kepʰalɛ̌ː/ | hóókuhúʼee /hóːkuhúʔeː/ | moʼtokáán /moʔtokáːn/ |
| עין | sílu /sílu/ | ishté /iʃté/ | *mat /mat/ | tá:dè /táːdè/ | ὀφθαλμός /opʰtʰalmós/ | besíiseʼ /besíiseʔ/ | moápssp /moápsːp/ |
| אוזן | macʼáyo /matsʼájo/ | ahpé /ahpé/ | *saːj /saːj/ | tʼɔ́:dé /tʼɔ́ːdé/ | οὖς /ûːs/ | wónotónoʼ /wónotónoʔ/ | mohtóókis /mohtóːkis/ |
| אף | núusnu /núːsnu/ | apé /apé/ | *muːs /muːs/ | mɔ̀:kʼɔ̀n /mɔ̀ːkʼɔ̀n/ | ῥίς /r̥ǐːs/ | béʼis /béʔis/ | mohksisís /moxksisís/ |
| פה | hímʼ /hímʔ/ | íia /íːa/ | *mɛːŋʔ /mɛːŋʔ/ | — | στόμα /stóma/ | bétii /bétiː/ | maoó /maoó/ |
| שן | tít /tít/ | iiá /iːá/ | *k-saŋ /k-saŋ/ | zǫ́: /zṍː/ | ὀδούς /odǔːs/ | béíci3 /béítʃiθ/ | mohpííkin /mohpíːkin/ |
| לשון | péews /péːws/ | déeshe /déːʃe/ | *laːs /laːs/ | dén /dén/ | γλῶσσα /ɡlɔ̂ːsːa/ | bei3ón /beiθón/ | matsiní /matsiní/ |
| יד | ʼípsus /ʔípsus/ | isché /istʃé/ | *siː /siː/ | mɔ́n /mɔ́n/ | χείρ /kʰéːr/ | béecét /béetʃét/ | moʼtsís /moʔtsís/ |
| כף רגל | ʼéx̣we /ʔéχwe/ | iché /itʃé/ | *ciɲ /ciɲ/ | ɔ̀nsôi /ɔ̀nsôi/ | πούς /pǔːs/ | wóʼoo3 /wóʔoːθ/ | mohkát /moxkát/ |
| לב | timʼíne /timʔíne/ | daasé /daːsé/ | — /—/ | thén /tʰén/ | καρδία /kardía/ | bétee /béteː/ | mósskitsipahp /mósːkitsipahp/ |
| עצם | píips /píːps/ | hulé /hulé/ | *ɟaːŋ /ɟaːŋ/ | thêm /tʰêm/ | ὀστέον /ostéon/ | híx /híx/ | ohkin /oxkin/ |
| דם | kikéʼt /kikéʔt/ | íile /íːle/ | *t-muːʔ /t-muːʔ/ | ôm /ôm/ | αἷμα /hâima/ | beʼ /beʔ/ | aaápan /aːápan/ |
| קקי | cʼáyn /tsʼájn/ | peelé /peːlé/ | — | — | κόπρος /kópros/ | bee /beː/ | — |
| אהבה | — /—/ | íchisshe /ítʃiʃːe/ | — /—/ | — /—/ | ἀγάπη /aɡápɛː/ | bixóó3etíit /bixóːθetíːt/ | waakomimm /waːkomimː/ |
| עץ | tewlíikt /tewlíːkt/ | balapáale /balapáːle/ | *gəl /gəl/ | á:dɔ̀ /áːdɔ̀/ | δένδρον /déndron/ | hohóót /hohóːt/ | miistsís /miːstsís/ |
| כלב | ciqʼáamqal /tsiqʼáːmqal/ | bishké /biʃké/ | *ʔa-cɔːʔ /ʔa-cɔːʔ/ | tségùn /tséɡùn/ | κύων /kýɔːn/ | hé3 /héθ/ | imitáá /imitáː/ |
| חתול | pícpic /pítspits/ | iishpíiwishke /iːʃpíːwiʃke/ | — /—/ | báò: /báòː/ | αἴλουρος /aíluːros/ | woʼóoo /woʔóoo/ | poos /poːs/ |
| דג | cúuyʼem /tsúːjʔem/ | buá /buá/ | *ʔa-kaːʔ /ʔa-kaːʔ/ | ɔ́:pį́ /ɔ́ːpĩ́/ | ἰχθύς /ikʰtʰýs/ | nówoʼ /nówoʔ/ | mamíí /mamíː/ |
| ציפור | payóopayo /pajóːpajo/ | dakáake /dakáːke/ | *ciːm /ciːm/ | tʼę̀:né /tʼẽ̀ːné/ | ὄρνις /órnis/ | niiʼéíhii /niːʔéíhiː/ | piʼkssíí /piʔksːíː/ |
| ביצה | táamʼam /táːmʔam/ | — | *k-ləːŋʔ /k-ləːŋʔ/ | tʼą́y /tʼã́j/ | ᾠόν /ɔːión/ | noon /noːn/ | owáá /owáː/ |
| דוב | yáakaʼ /jáːkaʔ/ | — | *c-guːʔ /c-guːʔ/ | ɔ̀nhá:dè /ɔ̀nháːdè/ | ἄρκτος /árktos/ | wox /wox/ | kiááyo /kiáːjo/ |
| סוס | síkʼem /síkʼem/ | iichíile /iːtʃíːle/ | *m-ŋəːʔ /m-ŋəːʔ/ | — | ἵππος /hípːos/ | wóxhóox /wóxhóːx/ | ponokáómitaa /ponokáómitaː/ |
| בית | ʼiníit /ʔiníːt/ | ashé /aʃé/ | *ɲaː /ɲaː/ | tó: /tóː/ | οἶκος /oîkos/ | hoʼóowuʼ /hoʔóowuʔ/ | moyís /mojís/ |
| חלב | qáhas /qáhas/ | áachiwile /áːtʃiwile/ | *p-rah /p-rah/ | — | γάλα /ɡála/ | be3énec /beθénetʃ/ | onnikis /onːikis/ |
| מלח | kéetwenʼes /kéːtwenʔes/ | awaxóose /awaχóːse/ | *ɓɔːjʔ /ɓɔːjʔ/ | — | ἅλς /háls/ | niicooʼowuʼ /niːtʃoːʔowuʔ/ | isttsiksipoko /istːsiksipoko/ |
| אורז | seheywéekuʼs /sehejwéːkuʔs/ | bisheetchichée /biʃeːttʃitʃéː/ | — | — | ὄρυζα /óryza/ | hiʼíisóó /hiʔíisóː/ | áísskssíinainikimm /áísːksːíinainikimː/ |
| גלגל | weyelikilíikt /wejelikilíːkt/ | baaiihulé /baːiːhulé/ | — | — | κύκλος /kýklos/ | hotíí /hotíː/ | oʼtakáínakaʼsi /oʔtakáːínakaʔsi/ |
| ספר | tíimʼes /tíːmʔes/ | baawaalaáche /baːwaːláːtʃe/ | — | — | βιβλίον /biblíon/ | wo3onohóe /woθonohóe/ | sináákiaʼtsis /sináːkiaʔtsis/ |
| לאכול | hipíse /hipíse/ | duushé /duːʃé/ | *ʔan /ʔan/ | pɔ́ttɔ̀ /pɔ́ttɔ̀/ | ἐσθίειν /estʰíeːn/ | bii3íhi /biːθíhi/ | ooyi /oːji/ |
| לשתות | ʼinéekuuse /ʔinéːkuːse/ | isshíia /iʃːíːa/ | *ʔɔːŋʔ /ʔɔːŋʔ/ | thónmɔ̀ /tʰónmɔ̀/ | πίνειν /píneːn/ | béne /béne/ | simi /simi/ |
| אחד | náaqc /náːqts/ | hawáte /hawáːte/ | *moːc /moːc/ | pá: /páː/ | εἷς /hêːs/ | cééseʼ /tʃéːseʔ/ | niʼtókskaa /niʔtókskaː/ |
| שתיים | lepít /lepít/ | dúupe /dúːpe/ | *haːr /haːr/ | yí: /jíː/ | δύο /dýo/ | niis /niːs/ | náátoʼk /náːtoʔk/ |
| שלוש | mitáat /mitáːt/ | dáawiia /dáːwiːa/ | *paː /paː/ | phą́:ò /pʰã́ːò/ | τρεῖς /trêːs/ | nééso /néːso/ | nioókska /nioókska/ |
| ארבע | píilept /píːlept/ | shoopé /ʃoːpé/ | *poːnʔ /poːnʔ/ | yí:kyá /jíːkjá/ | τέσσαρες /téssares/ | yein /jein/ | niisó /niːsó/ |
| חמש | páax̣at /páːχat/ | chiaxxó /tʃiaχːó/ | *ɗam /ɗam/ | ɔ́ntʼɔ̀ /ɔ́ntʼɔ̀/ | πέντε /pénte/ | yoo3ón /joːθón/ | nisitó /nisitó/ |
| מאה | puuteʼéptit /puːteʔéptit/ | pilakisée /pilakiséː/ | — | — | ἑκατόν /hekatón/ | béteetósooʼ /béteːtósoːʔ/ | kiipíppo /kiːpípːo/ |
| שלום | ʼehé /ʔehé/ | kahée /kahéː/ | — /—/ | wé: /wéː/ | χαῖρε /kʰâire/ | héébe /héːbe/ | óki /óki/ |
| תודה | qeʼciyéwʼyewʼ /qeʔtsijéwʔjewʔ/ | ahóoh /ahóːh/ | — /—/ | àhô /àhô/ | εὐχαριστῶ /eukʰaristɔ̂ː/ | hohóú /hohóú/ | — /—/ |
| טוב | táʼc /táʔts/ | ítche /íttʃe/ | — /—/ | tʼá:gyà /tʼáːɡjà/ | ἀγαθόν /aɡatʰón/ | hi3éíhi /hiθéíhi/ | sokaʼpii /sokaʔpiː/ |
| חדש | kímti /kímti/ | hilaaké /hilaːké/ | *ɓəːjʔ /ɓəːjʔ/ | — | νέος /néos/ | wooyóó /woːjóː/ | maanii /maːniː/ |
| אדום | ʼilpʼílp /ʔilpʼílp/ | hísshe /híʃːe/ | *tɔh /tɔh/ | gúl /ɡúl/ | ἐρυθρός /erytʰrós/ | beeʼééʼ /beːʔéːʔ/ | máóhk /máóxk/ |
| לבן | x̣ayx̣áyx̣ /χajχájχ/ | chía /tʃía/ | *k-laŋʔ /k-laŋʔ/ | — | λευκός /leu̯kós/ | noocóó /noːtʃóː/ | ksikk /ksikː/ |
| שחור | cimúuxcimux /tsimúːxtsimux/ | shipíte /ʃipíte/ | — | — | μέλας /mélas/ | woʼóteeyóó /woʔóteːjóː/ | sik /sik/ |
| ירוק | palóot /palóːt/ | shúa /ʃúa/ | — | — | χλωρός /kʰlɔːrós/ | cenéeteeyóó /tʃenéːteːjóː/ | — |
| כחול | yoosyóos /joːsjóːs/ | shúa /ʃúa/ | — | — | κυάνεος /kyáneos/ | cenéeteeyóó /tʃenéːteːjóː/ | ótssko /ótsːko/ |
| תה | písqu /písqu/ | — | — | — | — | biiciixo /biːtʃiːxo/ | — |
| קפה | lálx /lálx/ | — | — | — | — | wooʼtéénoówuʼ /woːʔtéːnoówuʔ/ | niitáʼpaisiksikimi /niːtáʔpaisiksikimi/ |
| סוכר | tahaywáakoʼs /tahajwáːkoʔs/ | — | — | — | σάκχαρ /sákkʰar/ | niisíscooʼ /niːsístʃoːʔ/ | náápiiniiwan /náːpiːniːwan/ |
| תפוז | mímqas /mímqas/ | — | — | — | — | — | áótahkóínaamm /áótaxkóínaːmː/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap