Santa
שפת דונגשיאנג
מונגולית
דונגשיאנג, המכונה גם סנטה (ISO 639-3: sce), היא שפה מונגולית המדוברת בעיקר בפי בני דונגשיאנג במחוז גאנסו שבצפון־מערב סין, ובייחוד בנפה האוטונומית דונגשיאנג ובאזורים הסמוכים. מספר הדוברים מוערך בדרך כלל ב־200,000–300,000, אם כי מעבר למנדרינית צפון־מערבית החליש את ההעברה הבין־דורית בכמה קהילות. מגע ממושך עם שפות סיניות עיצב את דונגשיאנג במידה רבה: הרמוניית התנועות בה מוגבלת, אין בה אורך תנועה פונמי, ואוצר המילים והתחביר הושפעו רבות מן הסינית. תעתיק לטיני שאושר בגאנסו בשנת 1994 שימש במילונים ובניסויי הוראה דו־לשונית, ואילו כמה דוברים כותבים את השפה גם בכתב ערבי מותאם המכונה שיאו־אר־ג'ינג.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בשפת דונגשיאנג
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: מונגולית
| משמעות | שפת דונגשיאנג | מונגולית התיכונה | פרוטו-מונגולית | בונאן | מונגול | מונגולית קלאסית | יוגור מזרחי |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | usu /usu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | *usun /usun/ | sə /sə/ | szu /ʂdzu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | qusun /qusun/ |
| אש | qan /qɑn/ | ᠭᠠᠯ /qal/ | *gal /ɡal/ | χal /χal/ | ghal /ɢal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | ʁal /ʁal/ |
| שמש | naran /nɑrən/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | *naran /naran/ | naraŋ /naraŋ/ | nara /nara/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | naran /naran/ |
| ירח | sara /sɑrə/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | *sara /sara/ | sarə /sarə/ | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sara /sara/ |
| כוכב | hodun /hodun/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | *hodun /hodun/ | hotuŋ /hotuŋ/ | foodi /foodə/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | hodən /hodən/ |
| לילה | shieni /ɕiəni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | *söni /søni/ | sonə /sonə/ | soni /sonə/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | søønə /søːnə/ |
| גשם | ghura /ɢura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | *kura /kura/ | ɢura /ɢura/ | huraa /xuraa/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | xura /χura/ |
| שלג | chasun /tʂasun/ | ᠴᠠᠰᠤᠨ /tʃasun/ | *časun /tʃasun/ | ʥasɵŋ /dʑasɵŋ/ | qasi /ʨasə/ | ᠴᠠᠰᠤ /tʃasu/ | tʃasən /tʃasən/ |
| רוח | kei /kəi/ | ᠬᠡᠢ /kei/ | *salkïn /salkin/ | ki /ki/ | kii /kii/ | ᠰᠠᠯᠬᠢ /salki/ | salɢən /salɢən/ |
| אדמה | ghazha /ɢadʐa/ | ᠬᠠᠵᠠᠷ /qadʒar/ | *gaǰar /ɡadʒar/ | saʨiə /satɕiə/ | — | ᠭᠠᠵᠠᠷ /ɡadʒar/ | ʃəruu /ʃəruː/ |
| אבן | tashi /taʂi/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaun/ | *čilaɣun /tʃilaɣun/ | — | tash /taʂ/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaɣun/ | tʃəluu /tʃəluː/ |
| הר | ula /ula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aula/ | *huɣula /huɣula/ | uːla /uːla/ | ula /ula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aɣula/ | uula /uːla/ |
| ים | hai /xai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | *dalai /dalai/ | χai /χai/ | dalii /dalii/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | dalii /daliː/ |
| אמא | ana /ɑnə/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | *eke /eke/ | amə /amə/ | aama /aama/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | hge /hɡe/ |
| אבא | ada /ada/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | *ečige /etʃiɡe/ | abo /abo/ | aaba /aaba/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | tʃiɣe /tʃiɣe/ |
| בת | oqin /otɕin/ | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | *ökin /økin/ | — | — | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | — |
| אני | bi /pi/ | ᠪᠢ /bi/ | *bi /bi/ | bǔ /bǔ/ | bu /bu/ | ᠪᠢ /bi/ | bə /bə/ |
| אתה | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | *či /tʃi/ | ʨǐ /tɕǐ/ | qi /ʨə/ | ᠴᠢ /tʃi/ | tʃə /tʃə/ |
| אנחנו | matan / bijien /matan / pitɕiən/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | *bida / *ba /bida / ba/ | bədə /bədə/ | budangula /budaŋɡula/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | budas / buda /budas / buda/ |
| שם | niere /niərə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | *nere /nere/ | narə /narə/ | nire /nəre/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | nere /nere/ |
| אדם | kun /kun/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | *kümün /kymyn/ | kuŋ /kuŋ/ | kun /kun/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | kuun /kuːn/ |
| ראש | qierun /tɕʰjəˈrun/ | — | *tolagaï /tolaɡai/ | tɵrɵŋ /tɵrɵŋ/ | — | ᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ /toloɣai/ | toloʁui /toloʁui/ |
| עין | udun /udun/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | *nidün /nidyn/ | nəduŋ /nəduŋ/ | nudu /nudu/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | nudun /nudun/ |
| אוזן | chighin /tʃiʁin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | *čikin /tʃikin/ | ʨiχaŋ /tɕiχaŋ/ | qigi /ʨiɡə/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | tʃəʁən /tʃəʁən/ |
| אף | khawa /kʰawa/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | *kamar /kamar/ | χor /χor/ | hawar /xavar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | xawar /χawar/ |
| פה | aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | *aman /aman/ | aman /aman/ | ama /ama/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | aman /aman/ |
| שן | shidun /ʂidun/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | *sidün /sidyn/ | duŋ /duŋ/ | shdi /ʂdə/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | ʃdən /ʃdən/ |
| לשון | kielien /kʰjəˈljən/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | *kelen /kelen/ | kalaŋ /kalaŋ/ | kile /kəle/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | kelen /kelen/ |
| יד | qa /qɑ/ | ᠭᠠᠷ /qar/ | *gar /ɡar/ | χar /χar/ | ghar /ɢar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | ʁar /ʁar/ |
| כף רגל | kon /kon/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | *köl /køl/ | kual /kual/ | kol /kol/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | køl /køl/ |
| לב | — /—/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | ʥirgə /dʑirɡə/ | jirge /ʥirɡe/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | dʒyrɣen /dʒyrɣen/ |
| עצם | yasun /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | *yasun /jasun/ | iasuŋ /iasuŋ/ | yasi /jasə/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | yasən /jasən/ |
| דם | chusun /tʂusun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | *čisun /tʃisun/ | ʨisuŋ /tɕisuŋ/ | qisi /ʨisə/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | tʃusun /tʃusun/ |
| אהבה | khotula- /xoːtulə/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | — /—/ | — /—/ | duraala /duraala/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /qajira/ | — /—/ |
| עץ | mutun /mutun/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | *modun /modun/ | mutoŋ /mutoŋ/ | xjoosi /ɕʥoosə/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | mɔːdən /mɔːdən/ |
| כלב | noghoi /noɣəi/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | *nokai /nokai/ | noɢoi /noɢoi/ | nuhui /nuxui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | noxqui /noχqui/ |
| חתול | bisalai /biːsəlai/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | — /—/ | mauxi /mauɕi/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ |
| דג | zhagvasun /tʂɑʁɑˈsun/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | ʥilɣasuŋ /dʑilɣasuŋ/ | jaghasi /ʥaɢasə/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | dʒaʁasən /dʒaʁasən/ |
| ציפור | bunzhu /bundʐu/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠨ /ʃibaun/ | *sibaɣun /sibaɣun/ | bandʒir /bandʒir/ | — | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ /ʃibaɣu/ | ʃuun /ʃuːn/ |
| ביצה | endegvei /əndəɣəi/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡᠨ /øndeɡen/ | *öndegen /øndeɡen/ | əndəgi /əndəɡi/ | ndige /ndəɡe/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡ /ɵndeɡe/ | bala /bala/ |
| דוב | gouxin /kəwˈɕin/ | — | — | — | — | ᠪᠠᠭᠠᠪᠠᠭᠠᠢ /baɣabaɣai/ | — |
| סוס | morei /morəi/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | *morïn /morin/ | — | mori /mori/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | — |
| בית | gie /ɡiə/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | *ger /ɡer/ | gər /ɡər/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ger /ɡer/ |
| חלב | neizi /neitsɿ/ | — | *sün /syn/ | — | — | ᠰᠦᠨ /syn/ | — |
| דבש | shimei /ʂimei/ | — | *bal /bal/ | — | — | ᠪᠠᠯ /bal/ | — |
| מלח | dansun /dansun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | *dabusun /dabusun/ | dabsuŋ /dabsuŋ/ | dabsi /dabsə/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | daabsən /daːbsən/ |
| יין | putoujiu /putəudʑiəu/ | — | *darasun /darasun/ | — | — | — | — |
| ברזל | qiemu /tɕiemu/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | *temür /temyr/ | — | tumur /tumur/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | — |
| ספר | shu /ʂu/ | ᠪᠢᠴᠢᠭ /bitʃiɡ/ | — | — | — | ᠨᠣᠮ /nom/ | — |
| לאכול | ijie- /idʑiə/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | *ide- /ide/ | nda- /nda/ | ide /ide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | ede /ede/ |
| לשתות | otsu- /otʂɯ/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | *uu- /uu/ | u- /u/ | uqu /uʨu/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | uu /uː/ |
| לישון | hhuntura- /huntura/ | ᠤᠨᠲᠠ /unta/ | *unta- /unta/ | təra- /təra/ | ntiraa /ntəraa/ | ᠤᠨᠲᠠ- /unta-/ | nda /nda/ |
| אחד | nie /niə/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | *nigen /nigen/ | nəgə /nəɡə/ | nige /nəɡe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | niɣe /niɣe/ |
| שתיים | ghua /ʁua/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | *koyar /kojar/ | ɢuar /ɢuar/ | ghoor /ɢoor/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ʁuur /ʁuːr/ |
| שלוש | ghuran /ʁuran/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /qurban/ | *gurban /ɡurban/ | ɢuraŋ /ɢuraŋ/ | ghuraan /ɢuraan/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /ɡurban/ | ʁurwan /ʁurwan/ |
| ארבע | jieran /dʑiəran/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | *dörben /dørben/ | deraŋ /deraŋ/ | deeren /deeren/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | dørwen /dørwen/ |
| חמש | tawun /tawuŋ/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | *tabun /tabun/ | tawuŋ /tawuŋ/ | taawun /taavun/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | taawən /taːwən/ |
| מאה | be /bə/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaun/ | *ǰagun /dʒaɡun/ | ʥyŋ /dʑyŋ/ | jong /ʥoŋ/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaɡun/ | dʒuun /dʒuːn/ |
| שלום | — /—/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | — /—/ |
| תודה | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ | — /—/ | hgerli /xɡerlə/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | — /—/ |
| טוב | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | *sajin /sajin/ | saŋ /saŋ/ | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | sain /sajn/ |
| חדש | shini /ʂini/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃini/ | *sine /sine/ | ɕinə /ɕinə/ | xini /ɕinə/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃine/ | ʃənə /ʃənə/ |
| אדום | hulan /xulan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /hulaan/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | fulaŋ /fulaŋ/ | fulaan /fulaan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /ulaɣan/ | ɬaan /ɬaːn/ |
| לבן | chighan /tʂiɢan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaqaan/ | *čagaɣan /tʃaɡaɣan/ | ʨiɢaŋ /tɕiɢaŋ/ | qighaan /ʨaɢaan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaɣan/ | tʃaʁaan /tʃaʁaːn/ |
| שחור | khara /kʰara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | *kara /kara/ | χəra /χəra/ | hara /xara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | xara /χara/ |
| ירוק | noghon /noɣon/ | ᠨ᠋ᠣᠬᠤᠬᠠᠨ /noqoan/ | *noguɣan /noɡuɣan/ | noɢoŋ /noɢoŋ/ | noghoon /noɢoon/ | ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ /noɣuɣan/ | noʁoon /noʁoːn/ |
| כחול | kugie /kuɡiə/ | — | *köke /køke/ | — | — | ᠬᠥᠬᠡ /køke/ | — |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap