Mongghul
שפת מונגור
מונגולית
מונגול, או מונגואור של חוג'ו (ISO 639-3: mjg), היא שפה מונגולית המדוברת בפי כ־50,000 בני אדם, בעיקר בנפה האוטונומית של בני טו בחוג'ו שבצ'ינגהאי, וכן בקהילות קטנות יותר בגאנסו הסמוכה, סין. היא מזוהה עם הקבוצה האתנית טו המוכרת רשמית בסין, אך יש להבדילה ממאנגגואר של מינהה, שרבים מהבלשנים רואים בה שפה נפרדת שאינה מובנת עמה הדדית. מונגול היא שפה צירופית ובדרך כלל בעלת סדר SOV; מגע ממושך עם טיבטית אמדו ועם מנדרינית צפון־מערבית שינה במידה רבה את אוצר המילים והדקדוק שלה. בשנות ה־80 פותח אלפבית לטיני לא רשמי המבוסס על פין־יין סיני, אך הסינית עודנה דומיננטית בחינוך ובאוריינות. מספר הדוברים וההעברה הבין־דורית מצטמצמים, והשפה נתונה בסכנה.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות בשפת מונגור
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: מונגולית
| משמעות | שפת מונגור | מונגול | יוגור מזרחי | מונגולית התיכונה | פרוטו-מונגולית | מונגולית קלאסית | שפת דונגשיאנג |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | szu /stsu/ | szu /ʂdzu/ | qusun /qusun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | *usun /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | usu /usu/ |
| אש | ghal /ʁal/ | ghal /ɢal/ | ʁal /ʁal/ | ᠭᠠᠯ /qal/ | *gal /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | qan /qɑn/ |
| שמש | nara /ˈnɑrɑ/ | nara /nara/ | naran /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | *naran /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | naran /nɑrən/ |
| ירח | sara /sara/ | sara /sara/ | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | *sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sara /sɑrə/ |
| כוכב | — /—/ | foodi /foodə/ | hodən /hodən/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | *hodun /hodun/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | hodun /hodun/ |
| לילה | suani /swani/ | soni /sonə/ | søønə /søːnə/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | *söni /søni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | shieni /ɕiəni/ |
| גשם | huraa /xuraː/ | huraa /xuraa/ | xura /χura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | *kura /kura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | ghura /ɢura/ |
| שלג | qasi /tɕasɿ/ | qasi /ʨasə/ | tʃasən /tʃasən/ | ᠴᠠᠰᠤᠨ /tʃasun/ | *časun /tʃasun/ | ᠴᠠᠰᠤ /tʃasu/ | chasun /tʂasun/ |
| רוח | kii /kiː/ | kii /kii/ | salɢən /salɢən/ | ᠬᠡᠢ /kei/ | *salkïn /salkin/ | ᠰᠠᠯᠬᠢ /salki/ | kei /kəi/ |
| אדמה | ghajari /ʁadʑari/ | — | ʃəruu /ʃəruː/ | ᠬᠠᠵᠠᠷ /qadʒar/ | *gaǰar /ɡadʒar/ | ᠭᠠᠵᠠᠷ /ɡadʒar/ | ghazha /ɢadʐa/ |
| אבן | taashi /taːʂi/ | tash /taʂ/ | tʃəluu /tʃəluː/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaun/ | *čilaɣun /tʃilaɣun/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaɣun/ | tashi /taʂi/ |
| הר | ghada /ʁada/ | ula /ula/ | uula /uːla/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aula/ | *huɣula /huɣula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aɣula/ | ula /ula/ |
| ים | dalii /daliː/ | dalii /dalii/ | dalii /daliː/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | *dalai /dalai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | hai /xai/ |
| אמא | aama /aːma/ | aama /aama/ | hge /hɡe/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | *eke /eke/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | ana /ɑnə/ |
| אבא | aaba /aːba/ | aaba /aaba/ | tʃiɣe /tʃiɣe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | *ečige /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ada /ada/ |
| בת | xjun /ɕtɕun/ | — | — | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | *ökin /økin/ | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | oqin /otɕin/ |
| אני | bu /pu/ | bu /bu/ | bə /bə/ | ᠪᠢ /bi/ | *bi /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | bi /pi/ |
| אתה | qi /tɕʰi/ | qi /ʨə/ | tʃə /tʃə/ | ᠴᠢ /tʃi/ | *či /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | chi /tɕi/ |
| אנחנו | buda /puda/ | budangula /budaŋɡula/ | budas / buda /budas / buda/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | *bida / *ba /bida / ba/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | matan / bijien /matan / pitɕiən/ |
| שם | nira /nira/ | nire /nəre/ | nere /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | *nere /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | niere /niərə/ |
| אדם | kun /kun/ | kun /kun/ | kuun /kuːn/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | *kümün /kymyn/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | kun /kun/ |
| ראש | tulighui /tuliʁui/ | — | toloʁui /toloʁui/ | — | *tolagaï /tolaɡai/ | ᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ /toloɣai/ | qierun /tɕʰjəˈrun/ |
| עין | nudi /nudi/ | nudu /nudu/ | nudun /nudun/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | *nidün /nidyn/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | udun /udun/ |
| אוזן | qigi /tɕʰiɡi/ | qigi /ʨiɡə/ | tʃəʁən /tʃəʁən/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | *čikin /tʃikin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | chighin /tʃiʁin/ |
| אף | hawari /xawari/ | hawar /xavar/ | xawar /χawar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | *kamar /kamar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | khawa /kʰawa/ |
| פה | ama /ama/ | ama /ama/ | aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | *aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | aman /aman/ |
| שן | shdi /ʂdi/ | shdi /ʂdə/ | ʃdən /ʃdən/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | *sidün /sidyn/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | shidun /ʂidun/ |
| לשון | kilee /kileː/ | kile /kəle/ | kelen /kelen/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | *kelen /kelen/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | kielien /kʰjəˈljən/ |
| יד | ghari /ʁari/ | ghar /ɢar/ | ʁar /ʁar/ | ᠭᠠᠷ /qar/ | *gar /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | qa /qɑ/ |
| כף רגל | kol /kol/ | kol /kol/ | køl /køl/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | *köl /køl/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | kon /kon/ |
| לב | jirihga /tɕirixɡa/ | jirge /ʥirɡe/ | dʒyrɣen /dʒyrɣen/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | — /—/ |
| עצם | yaasi /jaːsɿ/ | yasi /jasə/ | yasən /jasən/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | *yasun /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | yasun /jasun/ |
| דם | qizi /tɕʰizɿ/ | qisi /ʨisə/ | tʃusun /tʃusun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | *čisun /tʃisun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | chusun /tʂusun/ |
| קקי | basi /basɿ/ | — | — | — | — | ᠪᠠᠭᠠᠰᠤ /baɣasu/ | — |
| אהבה | durala /durala/ | duraala /duraala/ | — /—/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | — /—/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /qajira/ | khotula- /xoːtulə/ |
| עץ | xjuzi /ɕtɕuzɿ/ | xjoosi /ɕʥoosə/ | mɔːdən /mɔːdən/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | *modun /modun/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | mutun /mutun/ |
| כלב | nuhui /nuxui/ | nuhui /nuxui/ | noxqui /noχqui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | *nokai /nokai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | noghoi /noɣəi/ |
| חתול | muuxi /muːɕi/ | mauxi /mauɕi/ | — /—/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | bisalai /biːsəlai/ |
| דג | jighasi /tɕiʁasɿ/ | jaghasi /ʥaɢasə/ | dʒaʁasən /dʒaʁasən/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | zhagvasun /tʂɑʁɑˈsun/ |
| ציפור | xuu /ɕuː/ | — | ʃuun /ʃuːn/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠨ /ʃibaun/ | *sibaɣun /sibaɣun/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ /ʃibaɣu/ | bunzhu /bundʐu/ |
| פרפר | xanbalaxji /ɕanbalaɕtɕi/ | — | — | — | *herbekei /herbekei/ | ᠡᠷᠪᠡᠬᠡᠢ /erbekei/ | — |
| ביצה | dige /diɡe/ | ndige /ndəɡe/ | bala /bala/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡᠨ /øndeɡen/ | *öndegen /øndeɡen/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡ /ɵndeɡe/ | endegvei /əndəɣəi/ |
| דוב | haxun /xaɕun/ | — | — | — | — | ᠪᠠᠭᠠᠪᠠᠭᠠᠢ /baɣabaɣai/ | gouxin /kəwˈɕin/ |
| סוס | mori /mori/ | mori /mori/ | — | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | *morïn /morin/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | morei /morəi/ |
| בית | ger /ɡer/ | ger /ɡer/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | *ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | gie /ɡiə/ |
| חלב | sun /sun/ | — | — | — | *sün /syn/ | ᠰᠦᠨ /syn/ | neizi /neitsɿ/ |
| דבש | zangna bali /tsaŋna pali/ | — | — | — | *bal /bal/ | ᠪᠠᠯ /bal/ | shimei /ʂimei/ |
| מלח | darishizi /dariʂizɿ/ | dabsi /dabsə/ | daabsən /daːbsən/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | *dabusun /dabusun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | dansun /dansun/ |
| ברזל | timuri /timuri/ | tumur /tumur/ | — | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | *temür /temyr/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | qiemu /tɕiemu/ |
| גלגל | guli /ɡuli/ | — | — | — | — | ᠬᠦᠷᠳᠦ /kyrdy/ | — |
| משי | tiriga /tiriɡa/ | — | — | — | — | ᠲᠣᠷᠭᠠ /torɣa/ | — |
| ספר | pujiu /pʰudʑiu/ | — | — | ᠪᠢᠴᠢᠭ /bitʃiɡ/ | — | ᠨᠣᠮ /nom/ | shu /ʂu/ |
| לאכול | rde /rde/ | ide /ide/ | ede /ede/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | *ide- /ide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | ijie- /idʑiə/ |
| לשתות | wuqi /wutɕʰi/ | uqu /uʨu/ | uu /uː/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | *uu- /uu/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | otsu- /otʂɯ/ |
| לישון | qaa /tɕʰaː/ | ntiraa /ntəraa/ | nda /nda/ | ᠤᠨᠲᠠ /unta/ | *unta- /unta/ | ᠤᠨᠲᠠ- /unta-/ | hhuntura- /huntura/ |
| אחד | nige /ˈniɡe/ | nige /nəɡe/ | niɣe /niɣe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | *nigen /nigen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | nie /niə/ |
| שתיים | ghoori /ʁoːri/ | ghoor /ɢoor/ | ʁuur /ʁuːr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | *koyar /kojar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ghua /ʁua/ |
| שלוש | ghuran /ɣuran/ | ghuraan /ɢuraan/ | ʁurwan /ʁurwan/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /qurban/ | *gurban /ɡurban/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /ɡurban/ | ghuran /ʁuran/ |
| ארבע | deeran /deːran/ | deeren /deeren/ | dørwen /dørwen/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | *dörben /dørben/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | jieran /dʑiəran/ |
| חמש | tawun /tawuŋ/ | taawun /taavun/ | taawən /taːwən/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | *tabun /tabun/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | tawun /tawuŋ/ |
| מאה | nige jang /niɡe tɕaŋ/ | jong /ʥoŋ/ | dʒuun /dʒuːn/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaun/ | *ǰagun /dʒaɡun/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaɡun/ | be /bə/ |
| שלום | qi sainiisa /tɕʰi sainiːsa/ | — /—/ | — /—/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | — /—/ |
| תודה | — /—/ | hgerli /xɡerlə/ | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | — /—/ |
| טוב | saina /saina/ | sain /sain/ | sain /sajn/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | *sajin /sajin/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | sain /sain/ |
| חדש | xni /ɕni/ | xini /ɕinə/ | ʃənə /ʃənə/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃini/ | *sine /sine/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃine/ | shini /ʂini/ |
| אדום | fulaan /fuˈlɑːn/ | fulaan /fulaan/ | ɬaan /ɬaːn/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /hulaan/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /ulaɣan/ | hulan /xulan/ |
| לבן | qighaan /tɕiʁaːn/ | qighaan /ʨaɢaan/ | tʃaʁaan /tʃaʁaːn/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaqaan/ | *čagaɣan /tʃaɡaɣan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaɣan/ | chighan /tʂiɢan/ |
| שחור | hara /xara/ | hara /xara/ | xara /χara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | *kara /kara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | khara /kʰara/ |
| ירוק | nughuun /nuʁuːn/ | noghoon /noɢoon/ | noʁoon /noʁoːn/ | ᠨ᠋ᠣᠬᠤᠬᠠᠨ /noqoan/ | *noguɣan /noɡuɣan/ | ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ /noɣuɣan/ | noghon /noɣon/ |
| תה | qa /tɕʰa/ | — | — | — | — | ᠴᠠᠢ /tʃai/ | — |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap