Jonibo
Shipibo-Conibo
Pano
Lo shipibo-conibo (Jonibo) è una lingua della famiglia pano dell'Amazzonia peruviana, con una vivace trasmissione di L1 (oltre il 90% in molte comunità) e un'attiva produzione letteraria. Linguisticamente notevole per il suo complesso sistema di evidenzialità e per la tradizione dei motivi geometrici kené, codificata sia visivamente (nei tessuti) sia uditivamente (nei canti). I parlanti si chiamano anche Jonibo ("il popolo").
Dove si parla
87 parole essenziali in Shipibo-Conibo
Fonti
Parole a confronto
Confronto con lingue della stessa classificazione: Pano
| Significato | Shipibo-Conibo | Matsés | Jaqaru | Asháninka | Quechua di Ayacucho | Nahuatl di Guerrero | Aymara |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acqua | jene /hɨnɨ/ | acte /aʔte/ | uma /uma/ | nija /niha/ | yaku /jaku/ | atl /atɬ/ | uma /uma/ |
| Fuoco | chii /tʃiː/ | cute /kute/ | nina /nina/ | paamari /paːmaɾi/ | nina /nina/ | tlitl /tɬitɬ/ | nina /nina/ |
| Sole | bari /bari/ | uëshë /wɨʃɨ/ | inti /inti/ | oorya /oːɾja/ | inti /inti/ | tonajli /tonahli/ | inti /inti/ |
| Luna | oxe /oʂɨ/ | inchëshën uëshë /intʃɨʃɨn wɨʃɨ/ | paxshi /paχʃi/ | kashiri /kaʃiɾi/ | killa /kiʎa/ | metztli /metstɬi/ | phaxsi /pʰaχsi/ |
| Stella | wishti /wiʃtĩ/ | uispa /wispa/ | waraxa /waɾaχa/ | impoquiro /impokiɾo/ | quyllur /ˈqujʎuɾ/ | sitlalin /siˈtɬalin/ | warawara /waɾawaɾa/ |
| Notte | yame /jamɨ/ | inchësh /intʃɨʃ/ | aruma /aruma/ | tsiteni /tsiteni/ | tuta /tuta/ | yowalli /jowalːi/ | aruma /aruma/ |
| Pioggia | oi /oi/ | ue /ue/ | jallu /haʎu/ | inkani /iŋkani/ | para /ˈpaɾa/ | quiyahuitl /kijawitɬ/ | jallu /ˈxaʎu/ |
| Vento | niwe /niwɨ/ | cunquequid /kunkekid/ | wawya /wawja/ | tampea /tampea/ | wayra /ˈwajɾa/ | ajacatl /ahakatɬ/ | thaya /ˈtʰaja/ |
| Terra | mai /mai/ | nidaid /nidaid/ | — | kipatsi /kipatsi/ | allpa /aʎpa/ | tlajli /tɬahli/ | uraqi /uɾaqi/ |
| Pietra | makan /makan/ | cuënote /kwɨnote/ | qala /qala/ | mapi /mapi/ | rumi /ˈɾumi/ | tetl /teːtɬ/ | qala /ˈqala/ |
| Montagna | manan /manan/ | macuësh /makwɨʃ/ | qaaqa /qaːqa/ | otishi /otiʃi/ | urqu /uɾqu/ | tepetl /ˈtepeːtɬ/ | qullu /quʎu/ |
| Mare | aniparo /anipaɾo/ | — | — | inkajare /iŋkahaɾe/ | lamar qucha /lamaɾ qutʃa/ | mar /mar/ | lamara /lamara/ |
| Madre | tita /tita/ | tita /tita/ | mama /mama/ | ina /ina/ | mama /mama/ | nanan /nanan/ | mama /mama/ |
| Padre | papa /papa/ | papa /paˈpa/ | awki /awki/ | apa /apa/ | tayta /tajta/ | tatah /tatah/ | tata /tata/ |
| Figlia | bake ainbo /bake ãĩbo/ | champi /tʃamˈpi/ | — | noshinto /noʃinto/ | ususi /uˈsusi/ | nochpoch /ˈnotʃpotʃ/ | phucha /pʰutʃa/ |
| Io | ea /ea/ | ubi /uβi/ | na /na/ | naaka /naːka/ | ñuqa /ˈɲuqa/ | nejua /neˈwa/ | naya /naja/ |
| Tu | mia /mia/ | mibi /miβi/ | juma /huma/ | aviro /aβiɾo/ | qam /qam/ | tejua /teˈwa/ | juma /xuma/ |
| Noi | noa /noa/ | nuqui /nuki/ | jiwsa /hiwsa/ | arori / narori /aɾoɾi / naɾoɾi/ | ñuqanchik / ñuqayku /ɲuˈqantʃik / ɲuˈqajku/ | tejuamej /teˈwameh/ | jiwasa / nanaka /xiwasa / nanaka/ |
| Nome | jane /hanɨ/ | — /—/ | shutyi /ʃuci/ | ivairo /iβaiɾo/ | suti /ˈsuti/ | tocaitl /toˈkaitɬ/ | suti /suti/ |
| Persona | joni /honi/ | matses /matses/ | jaqi /haqi/ | atiri /atiɾi/ | runa /ɾuna/ | tlacatl /ˈtɬakatɬ/ | jaqi /xaqi/ |
| Testa | mapo /mapo/ | mapi /maˈpi/ | nampʼa /nampʼa/ | noito /noito/ | uma /uma/ | tzontecomitl /tsonteˈkomitɬ/ | pʼiqi /pʼiqi/ |
| Occhio | bero /bɨɾo/ | ëshë /ɨʃɨ/ | nayra /najɾa/ | noki /noki/ | ñawi /ɲawi/ | ixtololo /iʃtololo/ | nayra /najɾa/ |
| Orecchio | pabíki /pabiki/ | pabiate /pabiate/ | jinchu /hintʃu/ | noyempita /nojempita/ | rinri /ɾinɾi/ | nacas /nakas/ | jinchu /xintʃu/ |
| Naso | rekin /ɾɨkin/ | — | nasa /nasa/ | noirina /noiɾina/ | sinqa /ˈsinqa/ | yacatl /jakatɬ/ | nasa /ˈnasa/ |
| Bocca | kexa /kɨʂa/ | ana /ana/ | — | novante /noβante/ | simi /simi/ | camactli /kaˈmaktɬi/ | laka /ˈlaka/ |
| Dente | xeta /ʂɨta/ | sheta /ʃeta/ | shimi /ʃimi/ | nayi /naji/ | kiru /kiɾu/ | tlan /tɬan/ | lakʼa /lakʼa/ |
| Lingua | jana /hana/ | ana /ana/ | naxra /naχra/ | nene /nene/ | qallu /qaʎu/ | nenepil /nenepil/ | laxra /laχra/ |
| Mano | meken /mɨkɨn/ | mëdante /mɨdante/ | ampara /ampaɾa/ | nako /nako/ | maki /maki/ | maitl /maitɬ/ | ampara /ampaɾa/ |
| Piede | tae /taɨ/ | taë /taˈɨ/ | kayu /kaju/ | noiti /noiti/ | chaki /tʃaki/ | icxitl /ikʃitɬ/ | kayu /kaju/ |
| Cuore | joínti /hoˈinti/ | — /—/ | kurasunha /kuɾasunha/ | nosanto /nosanto/ | sunqu /suŋqu/ | yojlotl /johlotɬ/ | chuyma /tʃujma/ |
| Osso | xao /ʂao/ | canite /kanite/ | tsʼaaka /tsʼaːka/ | tonki /tonki/ | tullu /tuʎu/ | omitl /omitɬ/ | chʼakha /tʃʼakʰa/ |
| Sangue | jimi /himi/ | intac /intaʔ/ | wila /wila/ | iraja /iɾaha/ | yawar /jawaɾ/ | yestli /jestɬi/ | wila /wila/ |
| Cacca | poi /poi/ | — | — | notia /notia/ | aka /aka/ | — | jama /xama/ |
| Amore | noi /noi/ | — /—/ | munasiña /munasiɲa/ | nonintsi /nonintsi/ | kuyay /kujaj/ | tlazohtla /tɬasoʔtɬa/ | munasiña /munasiɲa/ |
| Albero | jiwi /hiwi/ | cute /kute/ | arbuli /aɾbuli/ | inchato /intʃato/ | sacha /satʃa/ | kojtli /kohtɬi/ | quqa /quqa/ |
| Cane | ochiti /otʃiti/ | opa /oˈpa/ | hallqʼu /haʎqʼu/ | otsiti /otsiti/ | allqu /aʎqu/ | itzcuintli /itskʷintɬi/ | anu /anu/ |
| Gatto | mishito /miʃito/ | — /—/ | phishi /pʰiʃi/ | mishito /miʃito/ | michi /mitʃi/ | miston /miston/ | phisi /pʰisi/ |
| Pesce | yapa /japa/ | nuëcquid /nuɨkkid/ | challwa /tʃaʎwa/ | shima /ʃima/ | challwa /tʃaʎwa/ | michin /mitʃin/ | challwa /tʃaʎwa/ |
| Uccello | isa /isa/ | uicchun /wiktʃun/ | chʼipi /tʃʼipi/ | tsimeri /tsimeɾi/ | pisqu /pisqu/ | tototl /ˈtototɬ/ | jamachʼi /xamatʃʼi/ |
| Farfalla | pëpë /pɨ̃pɨ̃/ | podochued /podotʃued/ | — | tsampi /tsampi/ | pillpintu /piʎpintu/ | papalotl /paˈpalotɬ/ | pilpintu /pilpintu/ |
| Uovo | bachi /batʃi/ | bacuë /bakwɨ/ | nuru /nuɾu/ | iitsoki /iːtsoki/ | runtu /ɾuntu/ | totoltetl /totolˈtetɬ/ | kʼawna /kʼawna/ |
| Orso | oso /oso/ | oso /oso/ | — | meeni /meːni/ | ukumari /ukumaɾi/ | oso /ˈoso/ | jukumari /xukumaɾi/ |
| Cavallo | kabayo /kabajo/ | cabachu /kabatʃu/ | — | kavayo /kaβajo/ | kaballu /kabaʎu/ | caballo /kaˈbajo/ | kawallu /kawaʎu/ |
| Casa | xobo /ʂobo/ | shubu /ʂobo/ | uta /uta/ | pankotsi /paŋkotsi/ | wasi /wasi/ | kajli /kahli/ | uta /uta/ |
| Latte | xoma /ʂoma/ | shuma /ʃuma/ | — | tsomitsi /tsomitsi/ | lichi /litʃi/ | leche /ˈletʃe/ | millkʼi /miʎkʼi/ |
| Miele | bona jene /bona hɨnɨ/ | bacun /bakun/ | — | ija pitsi /iha pitsi/ | miski /miski/ | necutli /neˈkutɬi/ | miskʼi /miskʼi/ |
| Sale | tashi /taʃi/ | sa /sa/ | katyi /kaci/ | tivi /tiβi/ | kachi /ˈkatʃi/ | istatl /istatɬ/ | jayu /ˈxaju/ |
| Vino | vino /ˈbino/ | uba chinaid /uba tʃinaid/ | — | ovaja /oβaha/ | vino /ˈbino/ | vino /ˈbino/ | vino /vino/ |
| Riso | aros /aɾos/ | — | — | aroso /aɾoso/ | arus /ˈaɾus/ | arroz /aˈros/ | arusa /aɾusa/ |
| Ferro | yami /jami/ | shocosh /ʃokoʃ/ | — | ashiro /aʃiɾo/ | fierro /ˈfjeɾo/ | tepostli /tepostɬi/ | qillaya /qiʎaja/ |
| Ruota | karotae /kaɾotae/ | — | — | — | rueda /ˈɾweda/ | — | rueda /ɾweda/ |
| Seta | seda /seda/ | — | — | — | seda /seda/ | seda /ˈseda/ | seda /seda/ |
| Libro | kirika /kiɾika/ | — | — | sankenarentsi /saŋkenaɾentsi/ | libru /libɾu/ | libro /ˈlibro/ | panka /panka/ |
| Mangiare | piti /piti/ | pe- /pe/ | paluña /paluɲa/ | noyaki /nojaki/ | mikuy /mikuj/ | tlakua /tɬakʷa/ | manqʼaña /manqʼaɲa/ |
| Bere | xeati /ʂɨati/ | ak- /ak/ | umaña /umaɲa/ | noiri /noiɾi/ | upyay /upjaj/ | koni /koni/ | umaña /umaɲa/ |
| Dormire | oxa /oʂa/ | ush- /uʃ/ | ikiña /iˈkiɲa/ | nomai /nomai/ | puñuy /puˈɲuj/ | cochi /ˈkotʃi/ | ikiña /iˈkiɲa/ |
| Uno | westíora /wɨstioɾa/ | abentsëc /aβentsɨk/ | maya /maja/ | aparoni /apaɾoni/ | huk /huk/ | ce /se/ | maya /maja/ |
| Due | rabé /ɾabɨ/ | daëd /daɨd/ | paxa /paχa/ | apite /apite/ | iskay /ˈiskaj/ | ome /ˈome/ | paya /paja/ |
| Tre | kimisha /kimiʃa/ | — /—/ | kimsa /kimsa/ | maava /maːβa/ | kimsa /kimsa/ | yeyi /jeji/ | kimsa /kimsa/ |
| Quattro | chosko /tʃosko/ | daëd daëd /daɨd daɨd/ | pushi /puʃi/ | otsipasati /otsipasati/ | tawa /tawa/ | nahui /nawi/ | pusi /pusi/ |
| Cinque | pichika /pitʃika/ | — | pichqa /pitʃqa/ | apapacoroni /apapakoɾoni/ | pichqa /ˈpitʃqa/ | makuijli /makʷihli/ | phisqa /ˈpʰisqa/ |
| Cento | pacha /patʃa/ | — | pachak /patʃak/ | — | pachak /patʃak/ | ciento /ˈsjento/ | pataka /pataka/ |
| Ciao | jakon raoma /xakon raoma/ | — /—/ | kamishti /kamiʃti/ | aviro /aβiɾo/ | napaykullayki /napajkuʎajki/ | panolti /panolti/ | kamisaki /kamisaki/ |
| Grazie | irake /iɾake/ | — /—/ | yuspaa /juspaː/ | naranki /naɾaŋki/ | añay /aɲaj/ | tlazohcamati /tɬasoʔkamati/ | yuspagara /juspaɣaɾa/ |
| Buono | jakon /hakon/ | bëda /bɨˈda/ | shuma /ʃuma/ | kameetsa /kameːtsa/ | allin /aʎin/ | kuajli /kʷahli/ | suma /suma/ |
| Nuovo | bena /bɨna/ | chuca /tʃuka/ | machaqa /matʃaqa/ | iroakera /iɾoakeɾa/ | musuq /musuq/ | yencuic /ˈjenkʷik/ | machaqa /matʃaqa/ |
| Rosso | joshin /hoʃin/ | piumbo /piumbo/ | chukapa /tʃukapa/ | kitioncari /kitionkaɾi/ | puka /puka/ | chichiltik /tʃitʃiltik/ | wila /wila/ |
| Bianco | joxo /hoʂo/ | ushu /uˈʃu/ | janqʼu /hanqʼu/ | kitamaari /kitamaːɾi/ | yuraq /ˈjuɾaq/ | istak /istak/ | janqʼu /ˈxaɴqʼu/ |
| Nero | wiso /wiso/ | — | tsʼirara /tsʼiɾaɾa/ | potsitari /potsitaɾi/ | yana /jana/ | capotztic /kaˈpotstik/ | chʼiyara /tʃʼijara/ |
| Verde | yãkõ /jãkõ/ | umu /uˈmu/ | — | kenashi /kenaʃi/ | qumir /qumiɾ/ | xoxojki /ʃoˈʃohki/ | chʼuxña /tʃʼuxɲa/ |
| Blu | yãkõ /jãkõ/ | — | — | — | anqas /aŋqas/ | azul /aˈsul/ | larama /laɾama/ |
| Zucchero | asokaro /asokaɾo/ | — | — | — | asukar /aˈsukaɾ/ | azúcar /aˈsukar/ | azúcar /asukar/ |
| 99 | iskon chonka iskon /iskon tʃonka iskon/ | — | — | — | isqun chunka isqunniyuq /isqun tʃunka isqunnijuq/ | napoajli huan majtlactli huan chicnahui /napoahli wan mahtɬaktɬi wan tʃiknawi/ | llätunka tunka llätunkani /ʎaːtunka tunka ʎaːtunkani/ |
Apri la mappa interattiva: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Parte di LangMap — un progetto di visualizzazione linguistica. Questo è un riepilogo statico e scansionabile; le mappe interattive offrono audio di pronuncia, filtri e una vista globo.
Realizzato da Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Home LangMap