ᏣᎳᎩ
Чероки
Ирокезская
Чероки (ᏣᎳᎩ Tsalagi) — язык южноирокезской ветви, на котором свободно говорят около 2 тысяч человек, а ещё около 10 тысяч его изучают. Это основной язык народа чероки (Оклахома) и Восточной группы индейцев чероки (Северная Каролина, резервация Куалла). Язык знаменит слоговой письменностью чероки, изобретённой Секвойей в 1821 году, — 86 знаков, обозначающих слоги; это редкий случай системы письма, придуманной одним человеком, прежде не владевшим грамотой. Язык находится под серьёзной угрозой исчезновения; его возрождению способствуют школы языкового погружения (Cherokee Immersion School).
Где на нём говорят
Чероки — основные слова (87)
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками: Ирокезская
| Значение | Чероки | Аоморийский диалект | Кайюга | Ягария | Моту | Консо | Окинавский |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ᎠᎹ /amã/ | 水 /mizɯ/ | ohneganóhs /ohneɡanóhs/ | nina /nina/ | ranu /ɾanu/ | pisha /piʃa/ | 水 /midʑi/ |
| Огонь | ᎠᏥᎳ /adʒiːlã/ | 火 /hi/ | odé:kaʼ /odéːkaʔ/ | hali /hali/ | lahi /lahi/ | apitta /apitːa/ | ふぃー /ɸiː/ |
| Солнце | ᏅᏓ /nə̃daː/ | 日 /hi/ | gá:gwa:ʼ /ɡáːɡwaːʔ/ | yege /jeɡe/ | dina /dina/ | piirtuta /piːrtuta/ | てぃーだ /tiːda/ |
| Луна | ᏅᏓ ᏒᏃᏱ /nə̃daː sə̃noji/ | 月 /tsɯki/ | ęhníʼda:ʼ /ɛ̃hníʔdaːʔ/ | gei /ɡei/ | hua /hua/ | leya /leja/ | 月 /tɕitɕi/ |
| Звезда | ᏃᏈᏏ /noˈkʷisi/ | 星 /hoɕi/ | ojihsǫ́:da:ʼ /odʒihsṍːdaːʔ/ | ganevi /ɡanevi/ | hisiu /hisiu/ | hikkitta /hikːitːa/ | ふし /ɸuɕi/ |
| Ночь | ᏒᏃᏱ /sənojĩ/ | 夜 /joɾɯ/ | ahsǫheh /ahsõheh/ | hanena /hanena/ | hanuaboi /hanuaboi/ | halkeetta /halkeːtːa/ | ゆる /juɾu/ |
| Дождь | ᎠᎦᏍᎬ /aɡasɡə̃/ | 雨 /ame/ | ohsda:ʼ /ohsdaːʔ/ | gona /ɡona/ | medu /medu/ | roopa /roːpa/ | 雨 /ʔami/ |
| Снег | ᎤᎾᏥ /unatsi/ | 雪 /jɯki/ | oʼgraʼ /oʔɡraʔ/ | — | — | fuuttota /fuːtːota/ | 雪 /jutɕi/ |
| Ветер | ᎤᏃᎴ /unole/ | 風 /kadze/ | owá:deʼ /owáːdeʔ/ | yasi /jasi/ | lai /lai/ | puppeeta /pupːeːta/ | 風 /kadʑi/ |
| Земля | ᎦᏓ /ɡada/ | 土 /tsɯtɕi/ | ohéhdaʼ /ohéhdaʔ/ | igopa /iɡopa/ | tano /tano/ | piita /piːta/ | んーちゃ /ɴːtɕa/ |
| Камень | ᏅᏯ /nə̃ja/ | 石 /iɕi/ | ga̱hsgwa:ʼ /ɡḁhskwaːʔ/ | yavana /javana/ | nadi /nadi/ | daka /ɗaka/ | 石 /ʔiɕi/ |
| Гора | ᎣᏓᎸ /odalə̃/ | 山 /jama/ | — | ae /ae/ | ororo /oɾoɾo/ | irroota /irːoːta/ | 山 /jama/ |
| Море | ᎠᎺᏉᎯ /amekʷohi/ | 海 /ɯmi/ | — | hage nina /haɡe nina/ | davara /davara/ | pakateeta /pakateːta/ | 海 /ʔumi/ |
| Мать | ᎡᏥ /edʒi/ | かっちゃ /kattɕa/ | knó:haʼ /knóːhaʔ/ | nene /nene/ | sinana /sinana/ | aayyaa /aːjːaː/ | あんまー /ʔammaː/ |
| Отец | ᎡᏙᏓ /edoda/ | とっちゃ /tottɕa/ | haʼnih /haʔnih/ | avoʼa /avoʔa/ | tamana /tamana/ | aappaa /aːpːaː/ | しゅー /ɕuː/ |
| Дочь | ᎤᏪᏥ ᎠᎨᏴ /uwetsi aɡejə̃/ | — | kehá:wahk /keháːwahk/ | abade /abade/ | natuna kekenina /natuna kekenina/ | enenta /enenta/ | いなぐんぐゎ /winaɡuŋɡwa/ |
| Я | ᎠᏯ /aˈja/ | わ /wa/ | i:ʼ /iːʔ/ | dagaea /daɡaea/ | lau /lau/ | anti /anti/ | わん /waɴ/ |
| Ты | ᏂᎯ /niˈhi/ | な /na/ | i:s /iːs/ | gagaea /ɡaɡaea/ | oi /oi/ | atti /atti/ | やー /ʔjaː/ |
| Мы | ᎠᏴ /ajə̃/ | わんど /wando/ | i:ʼ /iːʔ/ | lagaea /laɡaea/ | ita / ai /ita / ai/ | ino /ino/ | わったー /wattaː/ |
| Имя | ᏚᏙᎥ /dudoə̃/ | 名前 /namae/ | ga̱hsę́:naʼ /ɡḁhsɛ̃́ːnaʔ/ | agi /aɡi/ | ladana /ladana/ | maxxa /maχːa/ | なー /naː/ |
| Человек | ᏴᏫ /jə̃wi/ | — | ǫ́:gweh /ṍːɡweh/ | — | taunimanima /taunimanima/ | nama /nama/ | 人 /ttɕu/ |
| Голова | ᎠᏍᎪᎵ /askoːli/ | 頭 /adama/ | onǫ́ʼa:ʼ /onṍʔaːʔ/ | anuna /anuna/ | kwara /kʷaɾa/ | matta /matːa/ | 頭 /tɕibuɾu/ |
| Глаз | ᎠᎦᏔ /akta/ | 目 /me/ | ogáhaʼ /oɡáhaʔ/ | oulega /ouleɡa/ | matana /matana/ | ilta /ilta/ | 目 /miː/ |
| Ухо | ᎦᎴᏂ /ɡaleni/ | 耳 /mimi/ | — | ageta /aɡeta/ | taiana /taiana/ | napahata /napahata/ | 耳 /mimi/ |
| Нос | ᎠᏴᏐᎵ /ajəsoli/ | 鼻 /hana/ | oʼnyǫ́hsaʼ /oʔɲṍhsaʔ/ | agota /aɡota/ | udu-baubau /udubaubau/ | sina /sina/ | 鼻 /hana/ |
| Рот | ᎠᎰᎵ /aholi/ | 口 /kɯtɕi/ | — | haeyapa /haejapa/ | udu /udu/ | afa /afa/ | 口 /kutɕi/ |
| Зуб | ᎦᎾᏙᎦ /ɡanadoɡa/ | 歯 /ha/ | onóʼjaʼ /onóʔdʒaʔ/ | haemota /haemota/ | ise /ise/ | ilkitta /ilkitːa/ | はー /haː/ |
| Язык | ᎦᏅᎪ /ɡanə̃ɡo/ | 舌 /ɕida/ | awę́ʼno̱hsaʼ /awɛ̃́ʔno̥hsaʔ/ | nevoda /nevoda/ | mala /mala/ | arrapa /arːapa/ | しば /ɕiba/ |
| Рука | ᎤᏬᏰᏂ /uwojeːni/ | 手 /te/ | ohsóhdaʼ /ohsóhdaʔ/ | anita /anita/ | ima /ima/ | harka /harka/ | 手 /tiː/ |
| Ступня | ᎤᎳᏏᏕᏂ /ulasideni/ | 足 /aɕi/ | ohsiʼdaʼ /ohsiʔdaʔ/ | iya /ija/ | ae /ae/ | loʛta /loʛta/ | 足 /ɸiɕa/ |
| Сердце | ᎠᏓᏅᏙ /ataːn̥to/ | 心 /koɡoɾo/ | awę́yǫ̱hsaʼ /awɛ̃́jõ̥hsaʔ/ | alutumopa /alutumopa/ | kudouna /kudouna/ | sataʔta /sataʔta/ | 心 /kukuɾu/ |
| Кость | ᎪᎳ /kʰoːlã/ | 骨 /hone/ | ohsgyę́ʼda:ʼ /ohskjɛ̃́ʔdaːʔ/ | apova /apova/ | turia /turia/ | lafta /lafta/ | 骨 /huni/ |
| Кровь | ᎩᎦ /ɡiɡa/ | 血 /tɕi/ | tkwęhsæʼ /tkwɛ̃hsaʔ/ | golana /ɡolana/ | rara /rara/ | diika /ɗiːka/ | ちー /tɕiː/ |
| Любовь | ᎠᏓᎨᏳᏗ /adaɡejudi/ | 愛 /ai/ | ganǫ́hkwahsraʼ /ɡanṍhkwahsraʔ/ | amige /amiɡe/ | lalokau /lalokau/ | ʄaalaɗiyaa /ʄaːlaɗijaː/ | 情き /nasaki/ |
| Дерево | ᏡᎬ /tluɡə̃/ | 木 /ki/ | gra̱he:t /ɡrḁheːt/ | yava /java/ | au /au/ | qoyra /ʛojra/ | 木 /kiː/ |
| Собака | ᎩᏟ /ɡitli/ | 犬 /inɯ/ | só:wa:s /sóːwaːs/ | gala /ɡala/ | sisia /sisia/ | kuta /kuta/ | 犬 /ʔiɴ/ |
| Кошка | ᏪᏌ /wesa/ | ねご /neɡo/ | dagu:s /daɡuːs/ | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ | aturraata /aturːaːta/ | まやー /majaː/ |
| Рыба | ᎠᏣᏗ /adʒaʔdĩ/ | さがな /saɡana/ | ojǫ́ʼdaʼ /odʒṍʔdaʔ/ | fayana /fajana/ | gwarume /ɡʷaɾume/ | murkuja /murkuʄa/ | いゆ /ʔiju/ |
| Птица | ᏥᏍᏆ /tʃisɡʷa/ | 鳥 /toɾi/ | jidę́:ʼęh /dʒidɛ̃́ːʔɛ̃h/ | nama /nama/ | manu /ˈmanu/ | xampira /χampira/ | 鳥 /tui/ |
| Бабочка | ᎧᎹᎹ /kʰamaːmã/ | 蝶 /tɕoː/ | jiʼdana:wę: /dʒiʔdanaːwɛ̃ː/ | gokopala /ɡokopala/ | kaubebe /kaubebe/ | — | はべる /habeɾu/ |
| Яйцо | ᎤᏪᏥ /uwetsi/ | 卵 /tamaɡo/ | oʼnhǫ́hsaʼ /oʔnhṍhsaʔ/ | amuna /amuna/ | gatoi /ɡatoi/ | hukuukka /hukuːkːa/ | くーが /kuːɡa/ |
| Медведь | ᏲᎾ /jona/ | 熊 /kɯma/ | hnyagwaiʼ /hɲaɡwaiʔ/ | — | bea /bea/ | tipeeta /tipeːta/ | 熊 /kuma/ |
| Лошадь | ᏐᏈᎵ /sokʷili/ | 馬 /ɯma/ | — | silumata /silumata/ | hosi /hosi/ | farta /farta/ | 馬 /ʔɴma/ |
| Дом | ᎦᎵᏦᏕ /ɡalitsode/ | 家 /ie/ | ganǫ́hsaʼ /ɡanṍhsaʔ/ | yona /jona/ | ruma /ɾuma/ | tika /tika/ | 家 /jaː/ |
| Молоко | ᎤᏅᏗ /uːnə̃ːti/ | 牛乳 /ɡʲɯːɲɯː/ | onǫ́ʼgwaʼ /onṍʔɡwaʔ/ | duna /duna/ | rata /rata/ | aanna /aːnːa/ | 牛ぬ乳 /ʔuɕinutɕiː/ |
| Мёд | ᏩᏚᎵᏏ /wadulisi/ | 蜂蜜 /hatɕimitsɯ/ | otséhsdaʼ /otséhsdaʔ/ | utaʼ gabe /utaʔ ɡabe/ | bada ranuna /bada ɾanuna/ | takma /takma/ | 蜜 /mitɕi/ |
| Соль | ᎠᎹ /aːmã/ | 塩 /ɕio/ | ojíkeʼdaʼ /odʒíkeʔdaʔ/ | hage /haɡe/ | damena /damena/ | sookitta /soːkitːa/ | まーしゅ /maːɕu/ |
| Вино | ᎩᎦᎨ ᎠᏗᏔᏍᏗ /ɡiɡaɡe aditasdi/ | ワイン /waiɴ/ | — | vaeni /vaeni/ | vine ranuna /vine ɾanuna/ | taadeta wayneeta /taːɗeta wajneːta/ | ワイン /waiɴ/ |
| Рис | ᏗᎵᏊ /dilikʷu/ | 米 /kome/ | — | laesi /laesi/ | raisi /raisi/ | — | 米 /kumi/ |
| Шоколад | ᎧᏰᏲ ᏚᏯ /kajejo tuja/ | — | — | — | — | — | — |
| Железо | ᏔᎷᎩᏍᎩ /taluɡisɡi/ | 鉄 /tetsɯ/ | ga̱hnyǫ́ʼǫhsraʼ /ɡḁhɲṍʔõhsraʔ/ | aeni /aeni/ | auri /ˈauɾi/ | sipla /sipla/ | てぃち /titɕi/ |
| Колесо | ᎦᏆᏘᏗ /ɡakʷatidi/ | 車輪 /ɕaɾiɴ/ | węʼníhsga:ʼ /wɛ̃ʔníhsɡaːʔ/ | vili /vili/ | ava-keikei /avakeikei/ | — | ひゃーがー /çaːɡaː/ |
| Шёлк | ᏏᎵᎩ /siliɡi/ | 絹 /kinɯ/ | — | — | — | — | 絹 /ʔiːtɕu/ |
| Книга | ᎪᏪᎵ /ɡoweli/ | 本 /hoɴ/ | — | buku /buku/ | buka /buka/ | mataafa /mataːfa/ | 書物 /ɕumutɕi/ |
| Есть | ᎠᎵᏍᏓᏴᎲᏍᎦ /aːlstaːjə̃ːhə̃ska/ | 食って /kɯtte/ | í:ge:s /íːɡeːs/ | de /de/ | aniani /aniani/ | ɗamiyaa /ɗamijaː/ | かぬん /kanuɴ/ |
| Пить | ᎠᏗᏔᏍᎦ /aːtiːtʰaska/ | 飲んで /nonde/ | ga̱hnége̱haʼ /ɡḁhnéɡḁhaʔ/ | de /de/ | inuinu /inuinu/ | ikiyaa /ikijaː/ | ぬぬん /nunuɴ/ |
| Спать | ᎦᎵᎭ /ɡaliha/ | 寝る /neɾɯ/ | — | ouʼ hao /ouʔ hao/ | mahuta /maˈhuta/ | — | にんじゅん /nindʑuŋ/ |
| Один | ᏌᏊ /sakʷuː/ | 一 /itɕi/ | sgá:t /skáːt/ | bogo /boɡo/ | ta /ta/ | takka /takːa/ | 一 /tiːtɕi/ |
| Два | ᏔᎵ /taˈli/ | 二 /ni/ | dekní: /dekníː/ | lole /lole/ | rua /rua/ | lakki /lakːi/ | たーち /taːtɕi/ |
| Три | ᏦᎢ /tsoʔi/ | 三 /saɴ/ | ahsę́h /ahsɛ̃́h/ | loleʼeʼ bogoʼeʼ /loleʔeʔ boɡoʔeʔ/ | toi /toi/ | sessa /sesːa/ | みーち /miːtɕi/ |
| Четыре | ᏅᎩ /nə̃ɡi/ | 四 /joɴ/ | géi /ɡéi/ | loleʼe loleʼe /loleʔe loleʔe/ | hani /hani/ | afur /afur/ | ゆーち /juːtɕi/ |
| Пять | ᎯᏍᎩ /hihskiː/ | 五 /ɡo/ | hwíhs /hwíhs/ | faefu /faefu/ | ima /ima/ | ken /ken/ | いちち /ʔitɕitɕi/ |
| Сто | ᏍᎪᎯᏥᏆ /sɡohitsikʷa/ | — | sgá:t dewę́ʼnyawe:ʼ /skáːt dewɛ̃́ʔɲaweːʔ/ | hateleti /hateleti/ | sinahu /sinahu/ | dippa /ɗipːa/ | 百 /çaːku/ |
| Привет | ᎣᏏᏲ /oːsijo/ | どうも /doːmo/ | sgę́:nǫʼ /skɛ̃́ːnõʔ/ | amige /amiɡe/ | namo gida /namo ɡida/ | nakayta /nakajta/ | はいさい /haisai/ |
| Спасибо | ᏩᏙ /wado/ | ありがどー /aɾiɡadoː/ | nya:węh /ɲaːwɛ̃h/ | tega /teɡa/ | oi namo /oi namo/ | kalata /kalata/ | にふぇーでーびる /niɸeːdeːbiɾu/ |
| Хороший | ᎣᏍᏓ /oːsdã/ | 良くて /jokɯte/ | oyá:nreʼ /ojáːnreʔ/ | ho /ho/ | namo /namo/ | paxaara /paχaːra/ | ゆたしゃん /jutaɕaɴ/ |
| Новый | ᎠᏤ /atse/ | 新しい /adaɾaɕiː/ | á:se:ʼ /áːseːʔ/ | souva /souva/ | matamata /matamata/ | haraya /haraja/ | みーさん /miːsaɴ/ |
| Красный | ᎩᎦᎨ /ɡiɡaɡe/ | あがい /aɡai/ | otgwę́hji̱ʼa:ʼ /otɡwɛ̃́hdʒi̥ʔaːʔ/ | gitumaʼ /ɡitumaʔ/ | kakakaka /kakakaka/ | tiima /tiːma/ | あかさん /ʔakasaɴ/ |
| Белый | ᎤᏁᎦ /uneɡa/ | 白い /ɕiɾoi/ | gę́ʼgę: /ɡɛ̃́ʔɡɛ̃ː/ | efeʼ /efeʔ/ | kurokuro /kurokuro/ | ata /ata/ | しるさん /ɕiɾusaɴ/ |
| Чёрный | ᎬᎾᎨ /ɡə̃naɡe/ | 黒い /kɯɾoi/ | swę́ʼda̱ʼę:ʼ /swɛ̃́ʔdḁʔɛ̃ːʔ/ | nupa /nupa/ | koremakorema /koɾemakoɾema/ | poora /poːra/ | くるさん /kuɾusaɴ/ |
| Зелёный | ᎢᏤᏳᏍᏗ /itsejusdi/ | 緑 /midoɾi/ | onráhda̱ʼę:ʼ /onráhdḁʔɛ̃ːʔ/ | — | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | ilaawa /ilaːwa/ | おーさん /ʔoːsaɴ/ |
| Синий | ᏌᎪᏂᎨ /saɡoniɡe/ | 青い /aoi/ | aǫ́hyaęʼ /aṍhjaɛ̃ʔ/ | gumo /ɡumo/ | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | — | おーさん /ʔoːsaɴ/ |
| Компьютер | ᎠᏍᏆᎾᎪᏗᏍᎩ /asɡʷanaɡodisɡi/ | コンピューター /kombjɯːdaː/ | — | — | kompiuta /kompiuta/ | — | — |
| Суши | ᏑᏏ /susi/ | 寿司 /sɨsɨ/ | — | — | — | — | — |
| Чай | ᎤᎦᎶᎦ /uɡaloɡa/ | お茶 /otɕa/ | odi: /odiː/ | — | ti /ti/ | — | 茶 /tɕaː/ |
| Кофе | ᎧᏫ /kʰaːhw̥ĩ/ | コーヒー /koːhiː/ | ká:fih /káːfih/ | — | kofi /kofi/ | punitta /punitːa/ | コーヒー /koːhiː/ |
| Сахар | ᎧᎵᏎᏥ /kalisetsi/ | 砂糖 /sadoː/ | nawę́ʼdaʼ /nawɛ̃́ʔdaʔ/ | sukana /sukana/ | suga /suɡa/ | — | 砂糖 /saːtaː/ |
Сравнение порядка слов
Сравнить с основными языками мира
Открыть интерактивную карту: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.
Автор Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Главная LangMap