Hiri Motu
Хири-моту
Австронезийская
Хири-моту (полицейский моту) — упрощённая контактная разновидность языка моту в Папуа — Новой Гвинее, изначально развившаяся как торговый лингва-франка для торговых экспедиций хири между народом моту из Порт-Морсби и народами провинции Галф. Эта разновидность была далее упрощена и стандартизирована Королевской папуасской полицией (полицейский моту) и австралийской колониальной администрацией в XIX — начале XX века, чтобы служить региональным лингва-франка. По Конституции о независимости 1975 года хири-моту стал одним из трёх официальных языков Папуа — Новой Гвинеи наряду с английским и ток-писином. Однако после обретения независимости хири-моту неуклонно уступает позиции ток-писину (tpi), который стал доминирующим общепапуанским лингва-франка, особенно среди молодых поколений. С лингвистической точки зрения хири-моту использует упрощённые фонологию и грамматику моту с заимствованиями из австралийского английского для современных технологий.
Где на нём говорят
Хири-моту — основные слова (87)
chocolate
Источники
Сравнение слов
Сравнение с родственными языками: Австронезийская
| Значение | Хири-моту | Моту | Фиджийский | Тонганский | Муссау-эмира | Тувалу | Самоанский |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Вода | ranu /ɾanu/ | ranu /ɾanu/ | wai /wai/ | vai /vai/ | manu /manu/ | vai /vai/ | vai /vai/ |
| Огонь | lahi /lahi/ | lahi /lahi/ | buka /mbuka/ | afi /afi/ | kuraa /kuraː/ | afi /afi/ | afi /afi/ |
| Солнце | dina /dina/ | dina /dina/ | matanisiga /matanisiŋa/ | laʻā /laʔaː/ | sinaka /sinaka/ | laa /laː/ | lā /laː/ |
| Луна | hua /hua/ | hua /hua/ | vula /βula/ | māhina /maːhina/ | ulana /ulana/ | masina /masina/ | māsina /maːsina/ |
| Звезда | hisiu /hisiu/ | hisiu /hisiu/ | kalokalo /kalokalo/ | fetuʻu /fetuʔu/ | katoto /katoto/ | fetū /fetuː/ | fetū /fetuː/ |
| Ночь | hanuaboi /hanuaboi/ | hanuaboi /hanuaboi/ | bogi /mboŋi/ | pō /poː/ | voo /voː/ | pō /poː/ | pō /poː/ |
| Дождь | medu /medu/ | medu /medu/ | uca /uða/ | ʻuha /ʔuha/ | vaoo /vaoo/ | ua /ua/ | ua /ua/ |
| Снег | sinou /sinou/ | — | uca vulavula /uða βulaβula/ | sinou /sinou/ | — | kiona /kiona/ | kiona /kiona/ |
| Ветер | lai /lai/ | lai /lai/ | cagi /ðaŋi/ | matangi /mataŋi/ | kuukuu /kuukuu/ | matagi /mataŋi/ | matagi /mataŋi/ |
| Земля | tano /tano/ | tano /tano/ | qele /ᵑɡele/ | kelekele /kelekele/ | kosa /kosa/ | kelekele /kelekele/ | ʻeleʻele /ʔeleʔele/ |
| Камень | nadi /ˈnadi/ | nadi /nadi/ | vatu /vatu/ | maka /maka/ | atu /atu/ | fatu /fatu/ | maʻa /maʔa/ |
| Гора | ororo /ororo/ | ororo /oɾoɾo/ | ulunivanua /uluniβanua/ | moʻunga /moʔuŋa/ | motouru /motouru/ | mauga /mauŋa/ | mauga /mauŋa/ |
| Море | davara /davara/ | davara /davara/ | wasawasa /wasawasa/ | tahi /tahi/ | paamanu /paamanu/ | tai /tai/ | sami /sami/ |
| Мать | sina /sina/ | sinana /sinana/ | tina /tina/ | faʻē /faʔeː/ | kina /kina/ | maatua /maːtua/ | tinā /tinaː/ |
| Отец | tama /tama/ | tamana /tamana/ | tama /tama/ | tamai /tamai/ | tama /tama/ | tamana /tamana/ | tamā /tamaː/ |
| Дочь | natuna kekeni /natuna kekeni/ | natuna kekenina /natuna kekenina/ | luve yalewa /luβe jalewa/ | ʻofefine /ʔofefine/ | natuna vause /natuna vause/ | tama fafine /tama fafine/ | afafine /afafine/ |
| Я | lau /lau/ | lau /lau/ | au /au/ | au /au/ | aghi /aɣi/ | au /au/ | aʻu /aʔu/ |
| Ты | oi /oi/ | oi /oi/ | iko /iko/ | koe /koe/ | io /io/ | koe /koe/ | ʻoe /ʔoe/ |
| Мы | ita / ai /ita / ai/ | ita / ai /ita / ai/ | keda / keimami /kenda / kejmami/ | kitautolu / kimautolu /kitautolu / kimautolu/ | ita / ami /ita / ami/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ | tātou / mātou /taːtou / maːtou/ |
| Имя | ladana /laˈdana/ | ladana /ladana/ | yaca /jaða/ | hingoa /hiŋoa/ | arari /arari/ | igoa /iŋoa/ | igoa /iŋoa/ |
| Человек | taunimanima /taunimanima/ | taunimanima /taunimanima/ | tamata /tamata/ | tangata /taŋata/ | taumata /taumata/ | tino /tino/ | tagata /taŋata/ |
| Голова | kwarana /kʷarana/ | kwara /kʷaɾa/ | ulu /ulu/ | ʻulu /ʔulu/ | uru /uru/ | ulu /ulu/ | ulu /ulu/ |
| Глаз | matana /matana/ | matana /matana/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ | mata /mata/ |
| Ухо | taiana /taiana/ | taiana /taiana/ | daliga /ndaliŋa/ | telinga /teliŋa/ | talinga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ | taliga /taliŋa/ |
| Нос | udubaubauna /udubaubauna/ | udu-baubau /udubaubau/ | ucu /uðu/ | ihu /ihu/ | ngusu /ŋusu/ | isu /isu/ | isu /isu/ |
| Рот | uduna /uduna/ | udu /udu/ | gusu /ŋusu/ | ngutu /ŋutu/ | paa /paa/ | gutu /ŋutu/ | gutu /ŋutu/ |
| Зуб | isena /isena/ | ise /ise/ | bati /mbati/ | nifo /nifo/ | ngalungalu /ŋaluŋalu/ | nifo /nifo/ | nifo /nifo/ |
| Язык | mala /mala/ | mala /mala/ | yame /jame/ | ʻelelo /ʔelelo/ | ramuramuti paa /ramuramuti paa/ | alelo /alelo/ | laulaufaiva /laulaufaiva/ |
| Рука | ima /ima/ | ima /ima/ | liga /liŋa/ | nima /nima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Ступня | ae /ae/ | ae /ae/ | yava /java/ | vaʻe /vaʔe/ | keke /keke/ | vae /vae/ | vae /vae/ |
| Сердце | kudouna /kudouna/ | kudouna /kudouna/ | uto /uto/ | loto /loto/ | urunguita /uruŋuita/ | fatu /fatu/ | loto /loto/ |
| Кость | turia /turia/ | turia /turia/ | sui /sui/ | hui /hui/ | riu /riu/ | ivi /ivi/ | ivi /ivi/ |
| Кровь | rara /rara/ | rara /rara/ | dra /ndra/ | toto /toto/ | rae /rae/ | toto /toto/ | toto /toto/ |
| Кака | kukuri /kukuri/ | taḡe /taɣe/ | de /nde/ | taʻe /taʔe/ | — | tae /tae/ | tae /tae/ |
| Любовь | lalokau /lalokau/ | lalokau /lalokau/ | loloma /loloma/ | ʻofa /ʔofa/ | aielousi /aielousi/ | alofa /alofa/ | alofa /alofa/ |
| Дерево | au /au/ | au /au/ | kau /kau/ | ʻakau /ʔakau/ | ai /ai/ | laakau /laːkau/ | laʻau /laʔau/ |
| Собака | sisia /sisia/ | sisia /sisia/ | koli /koli/ | kulī /kuliː/ | paua /paua/ | kuli /kuli/ | maile /maile/ |
| Кошка | pusi /pusi/ | gosi /ɡosi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ | busi /busi/ | pusi /pusi/ | pusi /pusi/ |
| Рыба | gwarume /ɡʷaɾume/ | gwarume /ɡʷaɾume/ | ika /ika/ | ika /ika/ | kko /kːo/ | ika /ika/ | iʻa /iʔa/ |
| Птица | manu /manu/ | manu /ˈmanu/ | manumanu /manumanu/ | manupuna /manupuna/ | ghila /ɣila/ | manu /manu/ | manu /manu/ |
| Бабочка | kaubebe /kaubebe/ | kaubebe /kaubebe/ | bēbē /ᵐbeːᵐbeː/ | pepe /pepe/ | kaubebe /kaubebe/ | pepe /pepe/ | pepe /pepe/ |
| Яйцо | gatoi /ɡatoi/ | gatoi /ɡatoi/ | yaloka /jaloka/ | foʻi moa /foʔi moa/ | otolu /otolu/ | fuamoa /fuamoa/ | fuamoa /fuamoa/ |
| Медведь | bea /bea/ | bea /bea/ | bea /mbea/ | pea /pea/ | beaa /beaː/ | pea /pea/ | pea /pea/ |
| Лошадь | hosi /hosi/ | hosi /hosi/ | ose /ose/ | hoosi /hoːsi/ | ooso /ooso/ | solofanua /solofanua/ | solofanua /solofanua/ |
| Дом | ruma /ɾuma/ | ruma /ɾuma/ | vale /βale/ | fale /fale/ | ale /ale/ | fale /fale/ | fale /fale/ |
| Молоко | rata /rata/ | rata /rata/ | sucu /suðu/ | huʻakau /huʔakau/ | rarumi ssu /ɾarumi sːu/ | susu /susu/ | susu /susu/ |
| Соль | damena /damena/ | damena /damena/ | masima /masima/ | māsima /maːsima/ | uela /uela/ | masima /masima/ | masima /masima/ |
| Вино | uaina /uaina/ | vine ranuna /vine ɾanuna/ | waini /waini/ | uaine /uaine/ | uaeni /uaeni/ | uaina /uaina/ | uaina /uaina/ |
| Рис | raisi /raisi/ | raisi /raisi/ | raisi /raisi/ | laise /laise/ | — | laisi /laisi/ | alaisa /alaisa/ |
| Шоколад | chocolate | — | jokeliti | sokoleti /sokoleti/ | — | tiokaleti | sukalati /sukalati/ |
| Железо | auri /ˈauɾi/ | auri /ˈauɾi/ | kaukamea /kaukamea/ | ukamea /ukamea/ | aeana /aeana/ | fiti /fiti/ | uʻamea /uʔamea/ |
| Колесо | uili /uili/ | ava-keikei /avakeikei/ | yava /java/ | veʻeteka /veʔeteka/ | — | teka /teka/ | uili /uili/ |
| Шёлк | siliki /siliki/ | — | silika /silika/ | silika /silika/ | — | silika /silika/ | silika /silika/ |
| Книга | buka /ˈbuka/ | buka /buka/ | ivola /ivola/ | tohi /tohi/ | vuku /vuku/ | tusi /tusi/ | tusi /tusi/ |
| Есть | ania /ania/ | aniani /aniani/ | kana /kana/ | kai /kai/ | nama /nama/ | kai /kai/ | ʻai /ʔai/ |
| Пить | inua /inua/ | inuinu /inuinu/ | gunu /ŋunu/ | inu /inu/ | ropi /ropi/ | inu /inu/ | inu /inu/ |
| Спать | mahuta /maˈhuta/ | mahuta /maˈhuta/ | moce /moðe/ | mohe /mohe/ | asekanue /asekanue/ | moe /moe/ | moe /moe/ |
| Один | ta /ta/ | ta /ta/ | dua /ndua/ | taha /taha/ | sesa /sesa/ | tasi /tasi/ | tasi /tasi/ |
| Два | rua /rua/ | rua /rua/ | rua /rua/ | ua /ua/ | lua /lua/ | lua /lua/ | lua /lua/ |
| Три | toi /toi/ | toi /toi/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ | kotolu /kotolu/ | tolu /tolu/ | tolu /tolu/ |
| Четыре | hani /hani/ | hani /hani/ | vā /vaː/ | fā /faː/ | ghaata /ɣaata/ | fā /faː/ | fā /faː/ |
| Пять | ima /ima/ | ima /ima/ | lima /lima/ | nima /nima/ | lima /lima/ | lima /lima/ | lima /lima/ |
| Сто | handred /handred/ | sinahu /sinahu/ | drau /ndrau/ | teau /teau/ | kateva ai /kateva ai/ | selau /selau/ | selau /selau/ |
| Привет | namona /namona/ | namo gida /namo ɡida/ | bula /mbula/ | mālō e lelei /maːloː e lelei/ | elue talaua /elue talaua/ | taalofa /taːlofa/ | talofa /talofa/ |
| Спасибо | tanikiu /tanikiu/ | oi namo /oi namo/ | vinaka /βinaka/ | mālō /maːloː/ | kaili emasina /kaili emasina/ | fakafetai /fakafetai/ | faʻafetai /faʔafetai/ |
| Хороший | namo /namo/ | namo /namo/ | vinaka /βinaka/ | lelei /lelei/ | masina /masina/ | lei /lei/ | lelei /lelei/ |
| Новый | matamata /matamata/ | matamata /matamata/ | vou /βou/ | foʻou /foʔou/ | ouna /ouna/ | fou /fou/ | fou /fou/ |
| Красный | kakakaka /kakakaka/ | kakakaka /kakakaka/ | damudamu /ndamundamu/ | kulokula /kulokula/ | raeraeana /raeraeana/ | kula /kula/ | mūmū /muːmuː/ |
| Белый | kurokuro /kurokuro/ | kurokuro /kurokuro/ | vulavula /βulaβula/ | hinehina /hinehina/ | usousoana /usousoana/ | kena /kena/ | paʻepaʻe /paʔepaʔe/ |
| Чёрный | korema /korema/ | koremakorema /koɾemakoɾema/ | loaloa /loaloa/ | ʻuliʻuli /ʔuliʔuli/ | voovongiena /voovoŋiena/ | uli /uli/ | uliuli /uliuli/ |
| Зелёный | gadoka gadoka /ɡadoka ɡadoka/ | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | drokadroka /ndrokandroka/ | lanu mata /lanu mata/ | — | lanu lau niu /lanu lau niu/ | lanumeamata /lanumeamata/ |
| Синий | gadoka gadoka /ɡadoka ɡadoka/ | gadokagadoka /ɡadokaɡadoka/ | karakarawa /karakarawa/ | lanu moana /lanu moana/ | — | lanu moana /lanu moana/ | lanumoana /lanumoana/ |
| Компьютер | kompiuta /kompiuta/ | kompiuta /kompiuta/ | kompiuta /kompiuta/ | komipiuta /komipiuta/ | — | komupiuta /komupiuta/ | komipiuta /komipiuta/ |
| Чай | ti /ti/ | ti /ti/ | tī /tiː/ | tī /tiː/ | — | tī /tiː/ | tī /tiː/ |
| Кофе | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | kofi /kofi/ | — | kofe /kofe/ | kofe /kofe/ |
| Сахар | suga /suɡa/ | suga /suɡa/ | suka /suka/ | suka /suka/ | — | suka /suka/ | suka /suka/ |
| Апельсин | orans /orans/ | — | moli /moli/ | moli /moli/ | — | moli /moli/ | moli /moli/ |
Открыть интерактивную карту: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Часть LangMap — проекта визуализации языков. Это статическое, индексируемое резюме; интерактивные карты предлагают аудио произношения, фильтры и вид глобуса.
Автор Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Главная LangMap