Xaasongaxango
Kikhassonke
Niger-Kongo
Kixaasongaxango (pia Khassonké, Xaasonga, Kimanding cha Magharibi) ni lugha ya Kimanding ya eneo la Khasso magharibi mwa Mali, inayohusiana kwa karibu na Kibambara (bm), Kimaninka, na Kidyula (dyu) ndani ya kundi la Kimanding la Kimande cha Magharibi. Khasso lilikuwa dola la karne ya 19 lililozungumza Kibambara, lililojikita Médine kando ya Mto Senegal, lililotekwa na Wafaransa mwaka 1857. Leo Kixaasongaxango kinatambuliwa na Mali kama lugha ya kitaifa pamoja na lahaja nyingine za Kimanding, likiwa na mipango ya elimu ya lugha mbili tangu mwaka 1985. Uelewano wa pande zote na Kibambara ni mkubwa, na vyanzo vingi huchukulia Khassonké kama lahaja ya Kibambara, ingawa sifa bainifu za kifonolojia (hasa mifumo ya toni na mfumo wa irabu) na utambulisho wa kitamaduni huhalalisha kushughulikiwa kwake kivyake.
Maeneo inakozungumzwa
Maneno 87 ya msingi katika Kikhassonke
Vyanzo
Ulinganishaji wa maneno
Imelinganishwa na lugha zenye uainishaji ule ule: Niger-Kongo
| Maana | Kikhassonke | Kimaninkakan cha Kita | Kimaninka cha Mashariki | Kidyula | Kibambara | Kimaninkakan cha Magharibi | Kimandinka |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maji | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | ji /dʒi/ | jiyo /dʒijo/ | jiyo /dʒijo/ |
| Moto | ta /ta/ | tasuma /tasuma/ | ta /ta/ | tasuma /tasuma/ | tasuma /tasuma/ | ta /ta/ | dimbaa /dimbaː/ |
| Jua | tili /tili/ | tle /tle/ | tele /tele/ | tile /tile/ | tile /tile/ | tilo /tilo/ | tiloo /tiloː/ |
| Mwezi | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | karo /karo/ | kalo /kalo/ | kalo /kalo/ | xaro /xaɾo/ | karoo /karoː/ |
| Nyota | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | lolo /lolo/ | dolo /dòlo/ | loolo /loːlo/ | looloo /loːloː/ |
| Usiku | su /su/ | su /su/ | su /su/ | su /su/ | su /su/ | suwo /suwo/ | suutoo /suːtoː/ |
| Mama | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | ba /ba/ | na /na/ | baa /baː/ |
| Baba | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | fa /fa/ | ha /ha/ | faa /faː/ |
| Mimi | ne /ne/ | ne /ne/ | ne /ne/ | n /ŋ́/ | ne /nè/ | nte /n̩te/ | nte /nte/ |
| Wewe | i /i/ | i /i/ | i /i/ | i /í/ | i /í/ | ite /ite/ | ite /ite/ |
| Sisi | an /an/ | an /án/ | an /an/ | an /án/ | an /án/ | ilan / ntelu /ilã / n̩telu/ | ntolu /ntolu/ |
| Jina | toxo /toxo/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔɔ /tɔː/ | tɔgɔ /tɔ́ɡɔ/ | tɔgɔ /tɔ̀ɡɔ/ | toxo /toxo/ | too /toː/ |
| Jicho | ɲa /ɲa/ | ña /ɲa/ | ɲa /ɲa/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲɛ /ɲɛ/ | ɲa /ɲa/ | ñaa /ɲaː/ |
| Sikio | tulu /tulu/ | tulo /tulo/ | tolo /tolo/ | tulo /tulo/ | tulo /tulo/ | tulo /tulo/ | tuloo /tuloː/ |
| Pua | nun /nũ/ | nun /nũ/ | nun /nũ/ | nun /nũ/ | nun /nũ/ | nunŋo /nũŋo/ | nuŋo /nuŋo/ |
| Mdomo | da /da/ | — | da /da/ | da /da/ | da /da/ | da /da/ | daa /daː/ |
| Jino | ɲin /ɲĩ/ | ɲin /ɲĩ/ | ɲin /ɲĩ/ | ɲin /ɲĩ/ | ɲin /ɲĩ/ | ɲinŋo /ɲĩŋo/ | ñiŋo /ɲiŋo/ |
| Ulimi | nɛn /nɛn/ | nɛn /nɛn/ | nɛn /nɛn/ | nɛn /nɛn/ | nɛn /nɛn/ | nenŋo /nẽŋo/ | neŋo /neŋo/ |
| Mkono | bulu /bulu/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bolo /bolo/ | bulo /bulo/ | buloo /buloː/ |
| Mguu | sin /sin/ | — | sen /sen/ | sen /sen/ | sen /sèn/ | sinŋo /sĩŋo/ | siŋo /siŋo/ |
| Moyo | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | jusu /dʒusu/ | dusu /dusu/ | dusu /dusu/ | jusukunŋo /dʒusukũŋo/ | sondomoo /sondomoː/ |
| Mfupa | xulu /xulu/ | kulu /kulu/ | kolo /kolo/ | kolo /kolo/ | kolo /kolo/ | xulo /xulo/ | kuloo /kuloː/ |
| Damu | jelu /dʒelu/ | joli /dʒoli/ | jeli /dʒeli/ | joli /dʒoli/ | joli /dʒoli/ | jelo /dʒelo/ | yeloo /jeloː/ |
| Upendo | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanin /kanĩ/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ | kanu /kanu/ |
| Mti | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiɾi/ | yiri /jiri/ | jiri /dʒiri/ | yiro /jiɾo/ | yiroo /jiroː/ |
| Mbwa | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulu /wulu/ | wulo /wulo/ | wuloo /wuloː/ |
| Paka | jakuma /dʒakuma/ | ñaakuma /ɲaːkuma/ | ɲaari /ɲaːri/ | jakuma /dʒakuma/ | jakuma /dʒakuma/ | ɲaaro /ɲaːɾo/ | ñankuma /ɲankuma/ |
| Samaki | ɲege /ɲeɡe/ | jɛgɛ /dʒɛɡɛ/ | jɛɛ /dʒɛː/ | jɛgɛ /dʒɛɡɛ/ | jɛgɛ /dʒɛɡɛ/ | yego /jeɡo/ | ñewo /ɲewo/ |
| Nyumba | so /so/ | so /so/ | bon /bon/ | so /so/ | so /so/ | bunŋo /bũŋo/ | buŋo /buŋo/ |
| Maziwa | nɔnɔ /nɔnɔ/ | nɔnɔ /nɔnɔ/ | nɔnɔ /nɔnɔ/ | nɔnɔ /nɔnɔ/ | nɔnɔ /nɔnɔ/ | nono /nono/ | nonoo /nonoː/ |
| Chumvi | kɔgɔ /kɔɡɔ/ | kɔgɔ /kɔɡɔ/ | kɔɔ /kɔː/ | kɔgɔ /kɔɡɔ/ | kɔgɔ /kɔɡɔ/ | xooxo /xoːxo/ | koo /koː/ |
| Chuma | nege /neɡe/ | neke /neke/ | nɛɛ /nɛː/ | nɛgɛ /nɛɡɛ/ | nɛgɛ /nɛɡɛ/ | nego /neɡo/ | nee /neː/ |
| Kula | domu /domu/ | don /don/ | domun /domũ/ | dun /dun/ | dun /dũ/ | domo /domo/ | domo /domo/ |
| Kunywa | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /min/ | min /mĩ/ | miŋ /miŋ/ |
| Moja | kilin /kilin/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kelen /kelen/ | kilin /kilĩ/ | kiliŋ /kiliŋ/ |
| Mbili | fula /fula/ | fila /fila/ | fila /fila/ | fila /fìla/ | fila /fìla/ | hula /hula/ | fula /fula/ |
| Tatu | saba /saba/ | saba /saba/ | saba /saba/ | saba /saba/ | saba /saba/ | saba /saba/ | saba /saba/ |
| Nne | naani /naːni/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ | naani /naːni/ |
| Tano | luulu /luːlu/ | loolu /lóːlu/ | loolu /loːlu/ | duuru /dúːru/ | duuru /duːru/ | luulu /luːlu/ | luulu /luːlu/ |
| Mia | keme /keme/ | — | kɛmɛ /kɛmɛ/ | kɛmɛ /kɛ̀mɛ́/ | kɛmɛ /kɛmɛ/ | keme /keme/ | keme /keme/ |
| Habari | i ni sogoma /i ni soɡoma/ | i ni soɣoma /i ni soɣoma/ | i ni se /i ni se/ | i ni sɔgɔma /i ni sɔɡɔma/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | — /—/ | salaam /salaːm/ |
| Asante | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni baara /i ni baːɾa/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni ce /i ni tʃe/ | i ni ce /i ni tʃɛ/ | — /—/ | abaraka /abaraka/ |
| Nzuri | nyi /ɲi/ | ñuman /ɲuman/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ɲuman /ɲuman/ | ka ɲi /ka ɲi/ | ɲima /ɲima/ | beteyaa /betejaː/ |
| Nyekundu | wuleŋ /wuleŋ/ | bilen /bileɲ/ | wulen /wulen/ | bilen /bilen/ | bilen /bilen/ | wulen /wulẽ/ | wuleŋ /wuleŋ/ |
Fungua ramani shirikishi: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Sehemu ya LangMap — mradi wa kuonyesha lugha kwa picha. Huu ni muhtasari tuli unaoweza kutambaliwa; ramani shirikishi hutoa sauti ya matamshi, vichujio, na mwonekano wa dunia.
Imetengenezwa na Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · Mwanzo wa LangMap