Adnyamathanha-na yarta
Adnyamathanha
Pama-Nyunga
Adnyamathanha (Adnyamathanha-na yarta, „Adnyamathanha-Landessprache“, oder „Hügelvolk“) ist eine vom Aussterben bedrohte Pama-Nyungan-Aboriginesprache der Flinders Ranges in Südaustralien. Das Volk der Adnyamathanha ist tief mit der spektakulären Geologie der Flinders verbunden, die in ihren Yura-Muda-Erzählungen (Traumzeit) eine Rolle spielt. Der Wilpena Pound (Ikara) und das umliegende Weideland sind zentrale kulturelle Stätten. Adnyamathanha teilt Merkmale der Thura-Yura-Familie mit dem besser dokumentierten Kaurna (Adelaide Plains, ebenfalls fast ausgestorben) und Wirangu. Die Referenzgrammatik von Schebeck 1973 machte Adnyamathanha der akademischen Linguistik zugänglich, und die Adnyamathanha Traditional Lands Association unterstützt die fortlaufende Revitalisierung durch Schulprogramme und Yura-Muda-Aufnahmen.
Wo die Sprache gesprochen wird
Adnyamathanha: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Pama-Nyunga
| Bedeutung | Adnyamathanha | Martu Wangka | Warlpiri | Nhanda | Lardil | Walmajarri | Pintupi-Luritja |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | awi /awi/ | kapi /kapi/ | ngapa /ŋapa/ | kapi /kapi/ | nguka /ŋuka/ | ngapa /ˈŋapa/ | kapi /kapi/ |
| Feuer | ardrla /aʈɭa/ | waru /waɻu/ | warlu /waɭu/ | warla /waɻla/ | nyuda /ɲuda/ | warlu /ˈwaɭu/ | waru /waɻu/ |
| Sonne | yurnrdu /juɳʈu/ | jirntu /ciɳʈu/ | wanta /wanta/ | wurʼa /wuɾʔa/ | warrka /waɾka/ | purangu /puɻaŋu/ | tjintu /cintu/ |
| Mond | viRa /viɹa/ | panyalpa /paɲalpa/ | kirntangi /kiɳʈaŋi/ | kanyala /kaɲala/ | kirdikir /kiɖikir/ | yakarn /jakaɳ/ | pira /piɻa/ |
| Stern | vurdli /vuʈli/ | kurtalya /kuʈaʎa/ | yanjilypiri /jaɲɟiʎpiɻi/ | indiya /indija/ | kuwa thungal /kuwa θuŋal/ | wirl /wiɭ/ | kililpi /kiˈlilpi/ |
| Nacht | wilydya /wiʎca/ | munga /muŋa/ | munga /muŋa/ | maru /maru/ | nata /nata/ | pukanya /pukaɲa/ | munga /muŋa/ |
| Regen | warrana /warana/ | — | minyira /miɲiɻa/ | pundu /pundu/ | — | ngapa /ˈŋapa/ | — |
| Wind | milyaRu /miʎaɹu/ | walypa /waʎpa/ | warlpa /waɭpa/ | uudinu /uudinu/ | — | walypa /ˈwaʎpa/ | walpa /walpa/ |
| Erde | yarta /jaʈa/ | manta /manta/ | walya /walja/ | — | — | nguwa /ˈŋuwa/ | manta /manta/ |
| Stein | adynya /acɲa/ | yapu /japu/ | pirli /piɭi/ | — | — | pamarr /ˈpamar/ | puḻi /puɭi/ |
| Mutter | ngami /ŋami/ | yipi /jipi/ | ngati /ŋati/ | ngamaji /ŋamadʒi/ | ngama /ŋama/ | ngamaji /ŋaˈmaɟi/ | ngunytju /ŋuɲcu/ |
| Vater | vapi /vapi/ | mama /mama/ | kirda /kiɖa/ | kuthurra /kutʰuɻa/ | kantha /kan̪t̪a/ | ngarpu /ŋaɻpu/ | mama /mama/ |
| Ich | ngayi /ŋaji/ | ngayu /ŋaju/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayi /ŋaji/ | ngada /ŋada/ | ngaju /ŋaɟu/ | ngayulu /ŋajulu/ |
| Du | nhina /n̪ina/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyini /ɲini/ | nyingki /ɲiŋki/ | nyuntu /ɲuntu/ | nyuntu /ɲuntu/ |
| Wir | ngarlpurla /ŋaɭpuɭa/ | — /—/ | ngalipa / nganimpa /ŋalipa / ŋanimpa/ | ngayinu /ŋajinu/ | ngakuli / nyali /ŋakuli / ɲali/ | ngalimpa / nganimpa /ŋalimpa / ŋanimpa/ | nganana /ŋanaɳa/ |
| Name | mityi /mici/ | yini /jini/ | yirdi /jiɖi/ | yini /jini/ | nyunda /ɲunda/ | yini /jini/ | yini /jini/ |
| Mensch | yuRa /juɹa/ | martu /maʈu/ | yapa /japa/ | arnmanu /aɳmanu/ | — | piyirn /ˈpijiɳ/ | yanangu /janaŋu/ |
| Kopf | vapardrla /vapaʈɭa/ | kata /kata/ | jurru /ɟuru/ | — | — | jurlu /ˈɟuɭu/ | kata /kata/ |
| Auge | mina /mina/ | kuru /kuɻu/ | milpa /milpa/ | kuru /kuɻu/ | kuwa /kuwa/ | mil /mil/ | kuru /kuɻu/ |
| Ohr | yuri /juɾi/ | pina /pina/ | langa /laŋa/ | wurtka /wuʈka/ | — | pina /ˈpina/ | pina /pina/ |
| Zahn | ira /iɾa/ | yirra /jira/ | kartirdi /kaʈiɖi/ | idaji /idadʒi/ | kadma leman /kadma leman/ | lirra /lira/ | katiti /katiti/ |
| Zunge | yarli /jaɭi/ | jarlinypa /caɭiɲpa/ | jalanypa /ɟalaɲpa/ | thalanyu /t̪alaɲu/ | jalda leman /dʒalda leman/ | jalany /ɟalaɲ/ | tjalinypa /caliɲpa/ |
| Hand | mara /maɾa/ | mara /maɻa/ | rdaka /ɖaka/ | mara /maɻa/ | marlda /maɭda/ | kurrapa /kurapa/ | mara /maɻa/ |
| Fuß | idna /idna/ | jina /cina/ | wirliya /wiɭija/ | yina /jina/ | jaa /dʒaː/ | jina /ˈɟina/ | tjina /cina/ |
| Herz | yurlk-aka /juɭkaka/ | kurturtu /kuʈuʈu/ | rduku-rduku /ɖukuɖuku/ | pulpara /pulpaɻa/ | bulja /buldʒa/ | turlpu /ˈtuɭpu/ | kututu /kututu/ |
| Knochen | warlpu /waɭpu/ | tarrka /tarka/ | larrpa /laɾpa/ | mambu /mambu/ | kadma /kadma/ | kiji /kiɟi/ | tarrka /taɾka/ |
| Blut | arti /aʈi/ | miji /miɟi/ | yalyu /jaʎu/ | nguba /ŋuba/ | kanda /kanda/ | nungu /nuŋu/ | milkali /milkali/ |
| Kacke | udna /utna/ | — | kuna /kuna/ | wuna /wuna/ | — | kura /ˈkuɻa/ | kuna /kuna/ |
| Liebe | ngadha-pa- /ŋat̪apa/ | mukulyu /mukuʎu/ | yulkami /julkami/ | kanyji /kaɲdʒi/ | — /—/ | — /—/ | mukulya /mukuʎa/ |
| Baum | wirti /wiʈi/ | warta /waʈa/ | watiya /watija/ | parntany /paɳʈaɲ/ | thungal /θuŋal/ | mana /mana/ | punu /punu/ |
| Hund | wirlka /wiɭka/ | papa /papa/ | jarntu /ɟaɳʈu/ | kuwiyarl /kuwijaɻl/ | ngawa /ŋawa/ | kunyarr /kuˈɲar/ | papa /papa/ |
| Katze | — /—/ | — /—/ | mungalpa /muŋalpa/ | paka /paka/ | — /—/ | miyawu /mijawu/ | pusi /pusi/ |
| Fisch | varru /varu/ | yurta /juʈa/ | yawu /jawu/ | wiitya /wiːca/ | yaka /jaka/ | kapi /kapi/ | piitji /piːʈi/ |
| Schmetterling | arli vilhi-vilhi /aɭi vil̪i-vil̪i/ | — | pinta-pinta /pintapinta/ | ngaabeera /ŋaːbeːra/ | — | pirrpirntipirnti /pirpiɳʈipiɳʈi/ | pintapinta /pintapinta/ |
| Ei | vipi /vipi/ | ngampu /ŋampu/ | ngipiri /ŋipiɻi/ | — | — | kampiny /kampiɲ/ | ngampu /ŋampu/ |
| Haus | wardrli /waʈɭi/ | ngurra /ŋura/ | yuwarli /juwaɭi/ | nhurra /ɳuɻa/ | ngambirr /ŋambir/ | mayaru /majaɻu/ | ngurra /ŋuɾa/ |
| Milch | ngama /ŋama/ | ngama /ŋama/ | lampurnu /lampuɳu/ | — | — | — | mimi /mimi/ |
| Essen | ngarlku- /ŋaɭku/ | ngalku- /ŋalku/ | ngarni /ŋaɳi/ | ngarna /ŋaɻna/ | jitha /dʒiθa/ | ngarnu /ŋaɳu/ | ngalkuni /ŋalkuni/ |
| Trinken | yapa- /japa/ | jikirnu /cikiɳu/ | purrami /puɾami/ | nyuna /ɲuna/ | kurdama /kuɖama/ | ngarnu /ŋaɳu/ | tjikini /cikini/ |
| Schlafen | miya /mija/ | kunyalarri- /kuɲalari/ | jarda ngunami /ɟaɖa ŋunami/ | wuupata /wuːpata/ | — | manyan /ˈmaɲan/ | kunkunpa /kunkunpa/ |
| Eins | ubmanaka /upmanaka/ | kuju /kucu/ | jinta /ɟinta/ | kuyu /kuju/ | warnge /waɾŋe/ | layi /laji/ | kutju /kucu/ |
| Zwei | alypilhanha /aʎpil̪an̪a/ | kujarra /kucara/ | jirrama /ɟiɾama/ | wuthada /wut̪ada/ | kiyarrng /kijaɾŋ/ | kurriny /kuriɲ/ | kutjarra /kucaɾa/ |
| Drei | urlpa-rrina /uɭparina/ | yurri /juri/ | jirrama-kari-jinta /ɟiɾamakaɾiɟinta/ | marnngurdu /maɳŋuɖu/ | mungkalan /muŋkalan/ | mungkartu /muŋkaʈu/ | tjirripala /ciripala/ |
| Hallo | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ |
| Danke | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | palya /paʎa/ |
| Gut | warnrdu /waɳʈu/ | palya /paʎa/ | ngurrju /ŋuɾɟu/ | walykumarra /waʎkumaɻa/ | kuba /kuba/ | wulyu /wuʎu/ | palya /paʎa/ |
| Neu | marra /mara/ | jalykarra /caʎkara/ | jalangu-warnu /ɟalaŋuwaɳu/ | — | — | jalangjalang /ˈɟalaŋɟalaŋ/ | kuwarritja /kuwaɾica/ |
| Rot | yalhdhatyi /jal̪t̪aci/ | miji-miji /miɟimiɟi/ | yalyu-yalyu /jaʎujaʎu/ | marniwidi /maɳiwidi/ | kandukan /kandukan/ | ngirljarti /ŋiɭɟaʈi/ | yulpa /julpa/ |
| Weiß | upa /upa/ | ngintarlpa /ŋintaɭpa/ | kardirri /kaɖiɾi/ | wilidi /wilidi/ | — | parpjarti /ˈpaɻpɟaɻti/ | piranpa /piɾanpa/ |
| Blau | unarru /unaru/ | maru-maru /maɻumaɻu/ | yukuri-yukuri /jukuɻijukuɻi/ | — | — | — | puluuwana /puluːwana/ |
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite