Кӏваннав миццӏи
Andisch
Nordostkaukasisch (Avar-Andic, andische Untergruppe)
Andi (Кӏваннав миццӏи) ist eine nordostkaukasische Sprache der andischen Untergruppe (awaro-andischer Zweig), die von etwa 6.000 Menschen in neun Dörfern des Rajons Botlich im gebirgigen Westen Dagestans gesprochen wird. Andi teilt das awaro-andische typologische Profil: ein sehr großes Konsonanteninventar (~50+ Phoneme einschließlich ejektiver, pharyngalisierter und labialisierter Reihen), agglutinierende Morphologie, ergativ-absolutivische Ausrichtung mit gespaltener Ergativität, vier bis fünf Nominalklassen und ein ausgefeiltes räumliches Kasussystem mit mehreren Lokalisierungsreihen. Andi besitzt keine eigene offizielle Orthographie — Awarisch dient als regionale Literatursprache, und Andi wird mündlich überliefert; moderne linguistische Beschreibungen (Salimov 2010, Cercvadze 1965) verwenden ein Ad-hoc-Kyrillisch.
Wo die Sprache gesprochen wird
Andisch: 87 Kernwörter
Quellen
- Salimov (2010) Andijskij jazyk: grammaticheskij ocherk, teksty, slovari
- Cercvadze (1965) Andijskij jazyk
- Glottolog: Andi
- Ethnologue: ani
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Nordostkaukasisch (Avar-Andic, andische Untergruppe)
| Bedeutung | Andisch | Awarisch | Chwarschisch | Hunsibisch | Chinalug | Tsesisch | Wichita |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | лъен /ɬen/ | лъим /ɬim/ | лъа /ɬa/ | лъыᴴ /ɬɨ̃/ | хьу /xu/ | лъи /ɬi/ | kicʔa /kitsʔa/ |
| Feuer | цӏай /tsʼaj/ | цӏа /tsʼa/ | цӏа /tsʼa/ | цӏə /tsʼə/ | чӏаь /tʃʼæ/ | цӏи /tsʼi/ | heːcʔa /heːtsʔa/ |
| Sonne | миллӏи /milːi/ | бакъ /baqʼ/ | бухъ /buqχ/ | бохъ /boqχ/ | ынкь /ɨnqʼ/ | бухъ /buq/ | saːkhirʔa /saːkʰiɾʔa/ |
| Mond | борцӏцӏо /bortsʼːo/ | моцӏ /motsʼ/ | буца /butsa/ | боцо /botso/ | вацӏ /vatsʼ/ | буци /butsi/ | waːh /waːh/ |
| Stern | цӏцӏа /tsʼːa/ | цӏва /tsʼʷa/ | цӏирис /tsʼiris/ | ца /tsa/ | пхунцӏ /pχuntsʼ/ | ца /tsa/ | hiːkwirikʔa /hiːkʷiɾikʔa/ |
| Nacht | релъо /reɬo/ | сордо /sordo/ | нишохо /niʃoho/ | нише /niʃe/ | сан /san/ | нешохӏоси гъуди /neʃoħosi ʁudi/ | ckhaːrʔa /tskʰaːɾʔa/ |
| Regen | цӏцӏа /tsʼːa/ | цӏад /tsʼad/ | хъема /qema/ | вəдə /wədə/ | кьула /qʼula/ | хъема /qema/ | — |
| Schnee | анзи /anzi/ | гӏазу /ʕazu/ | иса /isa/ | əᴴз /ə̃z/ | ккыза /kːɨza/ | иси /isi/ | hiraːʔa /hiɾaːʔa/ |
| Wind | мочи /motʃi/ | гьури /huri/ | лъаца /ɬaca/ | за̇лӏе /zɑtɬe/ | кулак /kʰulakʰ/ | лъаци /ɬatsi/ | niweʔeːrʔa /niweʔeːɾʔa/ |
| Erde | онщи /onʃːi/ | ракь /ratɬʼ/ | чӏида /tʃʼida/ | мызə /mɨzə/ | инччи /intʃːi/ | ракь /ratɬʼ/ | — |
| Meer | релъо /reɬo/ | ралъад /raɬad/ | ралъад /raɬad/ | ралъад /raɬad/ | даьрйаьгь /dærjæh/ | ралъад /raɬad/ | — |
| Mutter | ила /ila/ | эбел /ebel/ | ишу /iʃu/ | ийу /iju/ | даьдаь /dædæ/ | эни /eni/ | eciyeːh /etsijeːh/ |
| Vater | има /ima/ | эмен /emen/ | обу /obu/ | а̇бу /ɑbu/ | бый /bɨj/ | обу /obu/ | taːtah /taːtah/ |
| Tochter | йеши /jeʃi/ | яс /jas/ | кад /kad/ | кид /kid/ | риши /riʃi/ | кид /kid/ | — |
| Ich | ден /dẽ/ | дун /dun/ | до /do/ | дə /də/ | зы /zɨ/ | ди /di/ | nacʔih /natsʔih/ |
| Du | мин /min/ | мун /mun/ | мо /mo/ | мə /mə/ | вы /vɨ/ | ми /mi/ | nasʔih /nasʔih/ |
| Wir | илӏил /itɬʼil/ | нилъ / ниж /niɬ / niʒ/ | ила /ila/ | илə /ilə/ | кин / йир /kʰin / jir/ | эли /eli/ | — /—/ |
| Name | цӏер /tsʼeːr/ | цӏар /tsʼar/ | цӏери /tsʼeri/ | ца̇ᴴру /tsɑ̃ru/ | цӏу /tsʼu/ | ци /tsi/ | hissaːrʔa /hissaːɾʔa/ |
| Mensch | гьекӏа /hekʼa/ | гӏадан /ʕadan/ | гьадам /hadam/ | инсан /insan/ | хӏаьдми /ħædmi/ | инсан /insan/ | ihaas /ihaas/ |
| Kopf | мийар /mijar/ | бетӏер /betʼer/ | къем /qʼem/ | къа̇м /qʼɑm/ | микӏир /mikʼir/ | къиӏм /qˤʼim/ | — |
| Auge | гьаркӏо /harkʼo/ | бер /ber/ | эзал /ezal/ | гьаре /hare/ | пил /pʰil/ | озури /ozuri/ | kirikʔa /kiɾikʔa/ |
| Ohr | гьантӏикӏа /hantʼikʼa/ | гӏин /ʕin/ | агьи /ahi/ | аᴴгъа /aⁿɣa/ | тӏоп /tʼopʰ/ | ахӏа /aħa/ | — |
| Nase | магьар /mahar/ | мегӏер /meʕer/ | мани /mani/ | мару /maru/ | кӏытыр /kʼɨtʰɨr/ | маӏли /mˤali/ | — |
| Mund | кӏол /kʼol/ | кӏал /kʼal/ | гьутӏ /hutʼ/ | шикӏу /ʃikʼu/ | мац /mats/ | гьахъу /haqu/ | — |
| Zahn | сол /sol/ | ца /tsa/ | сыл /səl/ | сылə /sɨlə/ | цулоз /tsuloz/ | кӏицу /kʼitsu/ | aːkʔa /aːkʔa/ |
| Zunge | мицӏцӏи /mitsʼːi/ | мацӏ /matsʼ/ | мец /mets/ | мыц /mɨts/ | мицӏ /mitsʼ/ | мец /mets/ | hacʼa /hatsʔa/ |
| Hand | рекьа /rekʼa/ | квер /kʷer/ | лекьа /leʟ̌a/ | коро /koro/ | кул /kʰul/ | рекьа /retɬʼa/ | iskʔa /iskʔa/ |
| Fuß | чукӏа /tʃukʼa/ | хӏетӏе /ħjetʼje/ | гьуду /hudu/ | гьале /hale/ | анк /ankʰ/ | рори /rori/ | asʔa /asʔa/ |
| Herz | рокӏо /rokʼo/ | ракӏ /rakʼ/ | локӏва /lokʼʷa/ | ра̇кӏу /rɑkʼu/ | унг /uŋɡ/ | рокӏу /rokʼu/ | sikicʔa /sikitsʔa/ |
| Knochen | рокьи /rotɬʼi/ | ракьа /ratɬʼa/ | лӏазал /ɬazal/ | лӏора /ɬora/ | инкӏ /inkʼ/ | лӏуза /tɬuza/ | kiːsʔa /kiːsʔa/ |
| Blut | гьин /hin/ | би /bi/ | икъо /eqʼo/ | гьаᴴй /hãj/ | пӏи /pʼi/ | ийо /ijo/ | waːckicʔa /waːtskitsʔa/ |
| Liebe | — /—/ | рокьи /rotɬʼi/ | гокъа /ɡoqʼa/ | — /—/ | — /—/ | уйла /ujla/ | — /—/ |
| Baum | рикьва /riqʷːa/ | гъветӏ /ʁʷetʼ/ | гъван /ʁʷan/ | хоᴴхе /χõχe/ | вишаь /viʃæ/ | гъун /ʁun/ | tiyaːhkw /tijaːhkʷ/ |
| Hund | хвай /χʷaj/ | гьой /hoj/ | гъве /ʁʷe/ | вə /wə/ | пхра /pχra/ | гъваӏй /ʁʷˤaj/ | kiciyeːh /kitsijeːh/ |
| Katze | — /—/ | кету /ketu/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | кӏетӏу /kʼetʼu/ | — /—/ |
| Fisch | хвами /χwami/ | ччугӏа /tʃːuʕa/ | чугӏа /tʃuʕa/ | бысə /bɨsə/ | балыгъ /balɨʁ/ | бесуро /besuro/ | kaːcʔa /kaːtsʔa/ |
| Vogel | щеким /ʃːekim/ | хӏинчӏ /ħintʃʼ/ | кӏеца /kʼetsa/ | чӏехъ /tʃʼeq/ | къуш /quʃ/ | агъи /aʁi/ | ichir /itsʰiɾ/ |
| Schmetterling | чӏемерчӏа /tʃʼemertʃʼa/ | кӏалкӏучӏ /kʼalkʼutʃʼ/ | гъогъонтӏу /ʁoʁontʼu/ | папатӏу /papatʼu/ | каьпаьнаьг /kʰæpʰænæɡ/ | кьандилу /tɬʼandilu/ | — |
| Ei | кӏоркӏон /kʼorkʼon/ | хоно /xono/ | кӏемечӏ /kʼemetʃʼ/ | хъохъла /qoqla/ | кӏаз /kʼaz/ | кӏенечӏ /kʼenetʃʼ/ | nikwiːkʔa /nikʷiːkʔa/ |
| Bär | сей /sej/ | ци /tsi/ | зе /ze/ | сы /sɨ/ | псы /psɨ/ | зе /ze/ | — |
| Pferd | кӏоту /kʼotu/ | чу /tʃu/ | сайро /sajro/ | сəрйо /sərjo/ | пши /pʃi/ | гулу /ɡulu/ | — |
| Haus | хъоро /qʼoro/ | рукъ /ruqʼ/ | ахъ /aq/ | хъохъо /qoqo/ | цӏва /tsʼwa/ | гъуӏткӏу /ʁˤutkʼu/ | akhaːrʔa /akʰaːɾʔa/ |
| Milch | шив /ʃiv/ | рахь /rax/ | гъи /ʁi/ | гьиᴴ /hĩ/ | ал /al/ | гъаӏ /ʁˤa/ | — |
| Honig | гьунцӏцӏи /huntsʼːi/ | гьоцӏцӏо /hotsʼːo/ | нуца /nutsa/ | нуцу /nutsu/ | нуьцӏ /nytsʼ/ | нуци /nutsi/ | — |
| Salz | цӏцӏон /tsʼːon/ | цӏам /tsʼam/ | цийо /tsijo/ | цаᴴ /tsã/ | кьаь /qʼæ/ | цийо /tsijo/ | — |
| Wein | чагъир /tʃaʁir/ | чагъир /tʃaʁir/ | чагъир /tʃaʁir/ | гъино /ʁino/ | чахыр /tʃaχɨr/ | ша /ʃa/ | — |
| Reis | пиринчӏи /pirintʃʼi/ | пиринчӏ /pirintʃʼ/ | — | биринжи /birinʒi/ | ппарынцӏ /pːarɨntsʼ/ | — | — |
| Eisen | ккуб /kːub/ | махх /maxː/ | кел /kel/ | кил /kil/ | ура /ura/ | гер /ɡer/ | — |
| Rad | чӏуриги /tʃʼuriɡi/ | гьакибер /hakiber/ | гъабал /ʁabal/ | гьа̇бур /hɑbur/ | чарх /tʃarχ/ | аӏгъур /aˤʁur/ | — |
| Seide | чиллай /tʃilːaj/ | дарай /daraj/ | дарай /daraj/ | дарай /daraj/ | ипаьг /ipʰæɡ/ | дарай /daraj/ | — |
| Buch | хуча /χutʃa/ | тӏехь /tʼex/ | гьише /hiʃe/ | тӏехь /tʼex/ | кичеб /kʰitʃeb/ | тӏек /tʼek/ | — |
| Essen | икъвин /iqʷːin/ | кваназе /kʷanaze/ | лацӏа /latsʼa/ | мухъа /muqχa/ | кьандаь /qʼandæ/ | иша /iʃa/ | kaʔac /kaʔats/ |
| Trinken | игьин /ihin/ | гьекъезе /heqʼeze/ | цӏода /tsʼoda/ | хулӏа /χuɬa/ | цуври /tsuvri/ | хӏалӏа /ħatɬa/ | kikʔa /kikʔa/ |
| Schlafen | кьихинну /tɬʼiχinːu/ | кьижизе /tɬʼiʒize/ | лӏеса /ɬesa/ | бутӏа /butʼa/ | мишкири /miʃkiri/ | кеца /ketsa/ | — |
| Eins | цеб /tseb/ | цо /tso/ | гьас /has/ | гьəᴴс /hə̃s/ | са /sa/ | сис /sis/ | chiʔass /tsʰiʔass/ |
| Zwei | чӏеди /tʃʼedi/ | кӏиго /kʼiɡo/ | къӏано /qˤʼano/ | къану /qʼanu/ | кӏу /kʼu/ | къаӏно /qˤʼano/ | wic /wits/ |
| Drei | лъобгу /ɬobɡu/ | лъабго /ɬabɡo/ | лъона /ɬona/ | лъа̇на /ɬɑna/ | пшва /pʃʷa/ | лъоӏно /ɬoˤno/ | taw /taw/ |
| Vier | богъогу /boʁoɡu/ | ункъо /unqʼo/ | укъен /uqʼen/ | окъен /oqʼen/ | онгъ /onʁ/ | уйно /ujno/ | taːkwic /taːkʷits/ |
| Fünf | иншдугу /inʃːduɡu/ | щуго /ʃːuɡo/ | лъена /ɬena/ | лъино /ɬino/ | пхьу /pxu/ | лъено /ɬeno/ | — |
| Hundert | бешонугу /beʃonuɡu/ | нусго /nusɡo/ | бешону /beʃonu/ | гьəᴴсчӏитӏ /hə̃stʃʼitʼ/ | пан /pʰan/ | бишон /biʃon/ | — |
| Hallo | — /—/ | ворчӏами /wortʃʼami/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | салам /salam/ | — /—/ |
| Danke | — /—/ | баркала /baɾkala/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | баркалла /barkalːa/ | — /—/ |
| Gut | шув /ʃuv/ | лъикӏаб /ɬikʼab/ | логу /loɡu/ | кӏотӏу /kʼotʼu/ | ксан /ksan/ | игу /iɡu/ | acs /atss/ |
| Neu | цӏив /tsʼiv/ | цӏияб /tsʼijab/ | эцӏну /etsʼnu/ | ыцӏу /ɨtsʼu/ | таза /tʰaza/ | эцӏну /etsʼnu/ | — |
| Rot | гьири /hiri/ | багӏараб /baʕarab/ | утӏана /utʼana/ | цӏунду /tsʼundu/ | ццыма /tsɨma/ | цӏуда /tsʼuda/ | kwhaːc /kʷʰaːts/ |
| Weiß | гьацӏа /hatsʼa/ | хъахӏаб /qaħab/ | алукӏа /alukʼa/ | гьалду /haldu/ | хьырыцӏ /xɨrɨtsʼ/ | алукӏа /alukʼa/ | — |
| Schwarz | бечӏедир /betʃʼedir/ | чӏегӏераб /tʃʼeʕerab/ | каба /kaba/ | цӏəдилу /tsʼədilu/ | мичӏаь /mitʃʼæ/ | хъаӏба /qˤaba/ | — |
| Grün | хочи /χotʃi/ | гӏурччинаб /ʕurtʃːinab/ | хъаилӏе /qʼaiˈlʼe/ | ничду /nitʃdu/ | сыб /sɨb/ | цӏицӏира /tsʼitsʼira/ | — |
| Blau | решинкьелӏи /reʃinkʼeˈlːi/ | хъахӏилаб /qaħilab/ | хъаилӏе /qʼaiˈlʼe/ | гьасас (кьер) /haˈsas/ | цӏарцӏар /tsʼartsʼar/ | нига /ˈniɡa/ | — |
| Kuckuck | гиггу /ɡiɡːu/ | гагу /ɡaɡu/ | куку /kuku/ | кӏукӏутӏо /kʼukʼutʼo/ | кокку /kʰokːu/ | куку /kuku/ | — |
| Zucker | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | чакар /tʃakar/ | къаьнд /qænd/ | чакар /tʃakar/ | — |
Seite 1/9
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite