Santa
Dongxiang-Sprache
Mongolisch
Dongxiang, auch Santa genannt (ISO 639-3: sce), ist eine mongolische Sprache, die hauptsächlich vom Volk der Dongxiang in der nordwestchinesischen Provinz Gansu gesprochen wird, besonders im Autonomen Kreis Dongxiang und in den umliegenden Gebieten. Die Zahl der Sprecher wird meist auf 200.000–300.000 geschätzt, doch der Sprachwechsel zum nordwestlichen Mandarin hat die Weitergabe zwischen den Generationen in manchen Gemeinschaften geschwächt. Langer Kontakt mit sinitischen Sprachen hat Dongxiang stark geprägt: Die Sprache besitzt nur eingeschränkte Vokalharmonie, keine phonemische Vokallänge und zeigt umfangreichen chinesischen Einfluss auf Wortschatz und Syntax. Eine 1994 in Gansu anerkannte lateinische Transkription wurde in Wörterbüchern und zweisprachigen Unterrichtsversuchen verwendet; manche Sprecher schreiben die Sprache zudem in einer angepassten arabischen Schrift namens Xiao'erjing.
Wo die Sprache gesprochen wird
Dongxiang-Sprache: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Mongolisch
| Bedeutung | Dongxiang-Sprache | Mittelmongolisch | Urmongolisch | Bonan | Mongghul | Klassisches Mongolisch | Osteugurisch |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | usu /usu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | *usun /usun/ | sə /sə/ | szu /ʂdzu/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | qusun /qusun/ |
| Feuer | qan /qɑn/ | ᠭᠠᠯ /qal/ | *gal /ɡal/ | χal /χal/ | ghal /ɢal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | ʁal /ʁal/ |
| Sonne | naran /nɑrən/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | *naran /naran/ | naraŋ /naraŋ/ | nara /nara/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | naran /naran/ |
| Mond | sara /sɑrə/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | *sara /sara/ | sarə /sarə/ | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sara /sara/ |
| Stern | hodun /hodun/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | *hodun /hodun/ | hotuŋ /hotuŋ/ | foodi /foodə/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | hodən /hodən/ |
| Nacht | shieni /ɕiəni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | *söni /søni/ | sonə /sonə/ | soni /sonə/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | søønə /søːnə/ |
| Regen | ghura /ɢura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | *kura /kura/ | ɢura /ɢura/ | huraa /xuraa/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | xura /χura/ |
| Schnee | chasun /tʂasun/ | ᠴᠠᠰᠤᠨ /tʃasun/ | *časun /tʃasun/ | ʥasɵŋ /dʑasɵŋ/ | qasi /ʨasə/ | ᠴᠠᠰᠤ /tʃasu/ | tʃasən /tʃasən/ |
| Wind | kei /kəi/ | ᠬᠡᠢ /kei/ | *salkïn /salkin/ | ki /ki/ | kii /kii/ | ᠰᠠᠯᠬᠢ /salki/ | salɢən /salɢən/ |
| Erde | ghazha /ɢadʐa/ | ᠬᠠᠵᠠᠷ /qadʒar/ | *gaǰar /ɡadʒar/ | saʨiə /satɕiə/ | — | ᠭᠠᠵᠠᠷ /ɡadʒar/ | ʃəruu /ʃəruː/ |
| Stein | tashi /taʂi/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaun/ | *čilaɣun /tʃilaɣun/ | — | tash /taʂ/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaɣun/ | tʃəluu /tʃəluː/ |
| Berg | ula /ula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aula/ | *huɣula /huɣula/ | uːla /uːla/ | ula /ula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aɣula/ | uula /uːla/ |
| Meer | hai /xai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | *dalai /dalai/ | χai /χai/ | dalii /dalii/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | dalii /daliː/ |
| Mutter | ana /ɑnə/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | *eke /eke/ | amə /amə/ | aama /aama/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | hge /hɡe/ |
| Vater | ada /ada/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | *ečige /etʃiɡe/ | abo /abo/ | aaba /aaba/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | tʃiɣe /tʃiɣe/ |
| Tochter | oqin /otɕin/ | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | *ökin /økin/ | — | — | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | — |
| Ich | bi /pi/ | ᠪᠢ /bi/ | *bi /bi/ | bǔ /bǔ/ | bu /bu/ | ᠪᠢ /bi/ | bə /bə/ |
| Du | chi /tɕi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | *či /tʃi/ | ʨǐ /tɕǐ/ | qi /ʨə/ | ᠴᠢ /tʃi/ | tʃə /tʃə/ |
| Wir | matan / bijien /matan / pitɕiən/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | *bida / *ba /bida / ba/ | bədə /bədə/ | budangula /budaŋɡula/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | budas / buda /budas / buda/ |
| Name | niere /niərə/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | *nere /nere/ | narə /narə/ | nire /nəre/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | nere /nere/ |
| Mensch | kun /kun/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | *kümün /kymyn/ | kuŋ /kuŋ/ | kun /kun/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | kuun /kuːn/ |
| Kopf | qierun /tɕʰjəˈrun/ | — | *tolagaï /tolaɡai/ | tɵrɵŋ /tɵrɵŋ/ | — | ᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ /toloɣai/ | toloʁui /toloʁui/ |
| Auge | udun /udun/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | *nidün /nidyn/ | nəduŋ /nəduŋ/ | nudu /nudu/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | nudun /nudun/ |
| Ohr | chighin /tʃiʁin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | *čikin /tʃikin/ | ʨiχaŋ /tɕiχaŋ/ | qigi /ʨiɡə/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | tʃəʁən /tʃəʁən/ |
| Nase | khawa /kʰawa/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | *kamar /kamar/ | χor /χor/ | hawar /xavar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | xawar /χawar/ |
| Mund | aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | *aman /aman/ | aman /aman/ | ama /ama/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | aman /aman/ |
| Zahn | shidun /ʂidun/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | *sidün /sidyn/ | duŋ /duŋ/ | shdi /ʂdə/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | ʃdən /ʃdən/ |
| Zunge | kielien /kʰjəˈljən/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | *kelen /kelen/ | kalaŋ /kalaŋ/ | kile /kəle/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | kelen /kelen/ |
| Hand | qa /qɑ/ | ᠭᠠᠷ /qar/ | *gar /ɡar/ | χar /χar/ | ghar /ɢar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | ʁar /ʁar/ |
| Fuß | kon /kon/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | *köl /køl/ | kual /kual/ | kol /kol/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | køl /køl/ |
| Herz | — /—/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | ʥirgə /dʑirɡə/ | jirge /ʥirɡe/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | dʒyrɣen /dʒyrɣen/ |
| Knochen | yasun /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | *yasun /jasun/ | iasuŋ /iasuŋ/ | yasi /jasə/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | yasən /jasən/ |
| Blut | chusun /tʂusun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | *čisun /tʃisun/ | ʨisuŋ /tɕisuŋ/ | qisi /ʨisə/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | tʃusun /tʃusun/ |
| Liebe | khotula- /xoːtulə/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | — /—/ | — /—/ | duraala /duraala/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /qajira/ | — /—/ |
| Baum | mutun /mutun/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | *modun /modun/ | mutoŋ /mutoŋ/ | xjoosi /ɕʥoosə/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | mɔːdən /mɔːdən/ |
| Hund | noghoi /noɣəi/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | *nokai /nokai/ | noɢoi /noɢoi/ | nuhui /nuxui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | noxqui /noχqui/ |
| Katze | bisalai /biːsəlai/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | — /—/ | mauxi /mauɕi/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ |
| Fisch | zhagvasun /tʂɑʁɑˈsun/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | ʥilɣasuŋ /dʑilɣasuŋ/ | jaghasi /ʥaɢasə/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | dʒaʁasən /dʒaʁasən/ |
| Vogel | bunzhu /bundʐu/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠨ /ʃibaun/ | *sibaɣun /sibaɣun/ | bandʒir /bandʒir/ | — | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ /ʃibaɣu/ | ʃuun /ʃuːn/ |
| Ei | endegvei /əndəɣəi/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡᠨ /øndeɡen/ | *öndegen /øndeɡen/ | əndəgi /əndəɡi/ | ndige /ndəɡe/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡ /ɵndeɡe/ | bala /bala/ |
| Bär | gouxin /kəwˈɕin/ | — | — | — | — | ᠪᠠᠭᠠᠪᠠᠭᠠᠢ /baɣabaɣai/ | — |
| Pferd | morei /morəi/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | *morïn /morin/ | — | mori /mori/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | — |
| Haus | gie /ɡiə/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | *ger /ɡer/ | gər /ɡər/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | ger /ɡer/ |
| Milch | neizi /neitsɿ/ | — | *sün /syn/ | — | — | ᠰᠦᠨ /syn/ | — |
| Honig | shimei /ʂimei/ | — | *bal /bal/ | — | — | ᠪᠠᠯ /bal/ | — |
| Salz | dansun /dansun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | *dabusun /dabusun/ | dabsuŋ /dabsuŋ/ | dabsi /dabsə/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | daabsən /daːbsən/ |
| Wein | putoujiu /putəudʑiəu/ | — | *darasun /darasun/ | — | — | — | — |
| Eisen | qiemu /tɕiemu/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | *temür /temyr/ | — | tumur /tumur/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | — |
| Buch | shu /ʂu/ | ᠪᠢᠴᠢᠭ /bitʃiɡ/ | — | — | — | ᠨᠣᠮ /nom/ | — |
| Essen | ijie- /idʑiə/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | *ide- /ide/ | nda- /nda/ | ide /ide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | ede /ede/ |
| Trinken | otsu- /otʂɯ/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | *uu- /uu/ | u- /u/ | uqu /uʨu/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | uu /uː/ |
| Schlafen | hhuntura- /huntura/ | ᠤᠨᠲᠠ /unta/ | *unta- /unta/ | təra- /təra/ | ntiraa /ntəraa/ | ᠤᠨᠲᠠ- /unta-/ | nda /nda/ |
| Eins | nie /niə/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | *nigen /nigen/ | nəgə /nəɡə/ | nige /nəɡe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | niɣe /niɣe/ |
| Zwei | ghua /ʁua/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | *koyar /kojar/ | ɢuar /ɢuar/ | ghoor /ɢoor/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ʁuur /ʁuːr/ |
| Drei | ghuran /ʁuran/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /qurban/ | *gurban /ɡurban/ | ɢuraŋ /ɢuraŋ/ | ghuraan /ɢuraan/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /ɡurban/ | ʁurwan /ʁurwan/ |
| Vier | jieran /dʑiəran/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | *dörben /dørben/ | deraŋ /deraŋ/ | deeren /deeren/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | dørwen /dørwen/ |
| Fünf | tawun /tawuŋ/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | *tabun /tabun/ | tawuŋ /tawuŋ/ | taawun /taavun/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | taawən /taːwən/ |
| Hundert | be /bə/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaun/ | *ǰagun /dʒaɡun/ | ʥyŋ /dʑyŋ/ | jong /ʥoŋ/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaɡun/ | dʒuun /dʒuːn/ |
| Hallo | — /—/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ | — /—/ | — /—/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | — /—/ |
| Danke | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ | — /—/ | hgerli /xɡerlə/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | — /—/ |
| Gut | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | *sajin /sajin/ | saŋ /saŋ/ | sain /sain/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | sain /sajn/ |
| Neu | shini /ʂini/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃini/ | *sine /sine/ | ɕinə /ɕinə/ | xini /ɕinə/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃine/ | ʃənə /ʃənə/ |
| Rot | hulan /xulan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /hulaan/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | fulaŋ /fulaŋ/ | fulaan /fulaan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /ulaɣan/ | ɬaan /ɬaːn/ |
| Weiß | chighan /tʂiɢan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaqaan/ | *čagaɣan /tʃaɡaɣan/ | ʨiɢaŋ /tɕiɢaŋ/ | qighaan /ʨaɢaan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaɣan/ | tʃaʁaan /tʃaʁaːn/ |
| Schwarz | khara /kʰara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | *kara /kara/ | χəra /χəra/ | hara /xara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | xara /χara/ |
| Grün | noghon /noɣon/ | ᠨ᠋ᠣᠬᠤᠬᠠᠨ /noqoan/ | *noguɣan /noɡuɣan/ | noɢoŋ /noɢoŋ/ | noghoon /noɢoon/ | ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ /noɣuɣan/ | noʁoon /noʁoːn/ |
| Blau | kugie /kuɡiə/ | — | *köke /køke/ | — | — | ᠬᠥᠬᠡ /køke/ | — |
Seite 1/9
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite