Mongghul
Monguor
Mongolisch
Mongghul, auch Huzhu-Monguor (ISO 639-3: mjg), ist eine mongolische Sprache mit rund 50.000 Sprechern, hauptsächlich im Autonomen Kreis Huzhu der Tu in Qinghai sowie in kleineren Gemeinschaften im benachbarten Gansu in China. Die Sprache ist mit der staatlich anerkannten ethnischen Gruppe der Tu verbunden, muss jedoch vom Mangghuer in Minhe unterschieden werden, das viele Sprachwissenschaftler als eigene, nicht gegenseitig verständliche Sprache behandeln. Mongghul ist agglutinierend und im Allgemeinen SOV; der lange Kontakt mit dem Amdo-Tibetischen und dem nordwestlichen Mandarin hat Wortschatz und Grammatik stark umgestaltet. In den 1980er-Jahren wurde ein inoffizielles lateinisches Alphabet auf der Grundlage des chinesischen Pinyin entwickelt, doch in Bildung und Schriftverkehr dominiert weiterhin das Chinesische. Sprecherzahl und Weitergabe gehen zurück, und die Sprache ist gefährdet.
Wo die Sprache gesprochen wird
Monguor: 87 Kernwörter
Quellen
Wörter im Vergleich
Verglichen mit verwandten Sprachen: Mongolisch
| Bedeutung | Monguor | Mongghul | Osteugurisch | Mittelmongolisch | Urmongolisch | Klassisches Mongolisch | Dongxiang-Sprache |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wasser | szu /stsu/ | szu /ʂdzu/ | qusun /qusun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | *usun /usun/ | ᠤᠰᠤᠨ /usun/ | usu /usu/ |
| Feuer | ghal /ʁal/ | ghal /ɢal/ | ʁal /ʁal/ | ᠭᠠᠯ /qal/ | *gal /ɡal/ | ᠭᠠᠯ /ɡal/ | qan /qɑn/ |
| Sonne | nara /ˈnɑrɑ/ | nara /nara/ | naran /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | *naran /naran/ | ᠨᠠᠷᠠᠨ /naran/ | naran /nɑrən/ |
| Mond | sara /sara/ | sara /sara/ | sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | *sara /sara/ | ᠰᠠᠷᠠ /sara/ | sara /sɑrə/ |
| Stern | — /—/ | foodi /foodə/ | hodən /hodən/ | ᠬᠣᠳᠤᠨ /hodun/ | *hodun /hodun/ | ᠣᠳᠣᠨ /odun/ | hodun /hodun/ |
| Nacht | suani /swani/ | soni /sonə/ | søønə /søːnə/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | *söni /søni/ | ᠰᠥᠨᠢ /søni/ | shieni /ɕiəni/ |
| Regen | huraa /xuraː/ | huraa /xuraa/ | xura /χura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | *kura /kura/ | ᠬᠤᠷᠠ /qura/ | ghura /ɢura/ |
| Schnee | qasi /tɕasɿ/ | qasi /ʨasə/ | tʃasən /tʃasən/ | ᠴᠠᠰᠤᠨ /tʃasun/ | *časun /tʃasun/ | ᠴᠠᠰᠤ /tʃasu/ | chasun /tʂasun/ |
| Wind | kii /kiː/ | kii /kii/ | salɢən /salɢən/ | ᠬᠡᠢ /kei/ | *salkïn /salkin/ | ᠰᠠᠯᠬᠢ /salki/ | kei /kəi/ |
| Erde | ghajari /ʁadʑari/ | — | ʃəruu /ʃəruː/ | ᠬᠠᠵᠠᠷ /qadʒar/ | *gaǰar /ɡadʒar/ | ᠭᠠᠵᠠᠷ /ɡadʒar/ | ghazha /ɢadʐa/ |
| Stein | taashi /taːʂi/ | tash /taʂ/ | tʃəluu /tʃəluː/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaun/ | *čilaɣun /tʃilaɣun/ | ᠴᠢᠯᠠᠭᠤᠨ /tʃilaɣun/ | tashi /taʂi/ |
| Berg | ghada /ʁada/ | ula /ula/ | uula /uːla/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aula/ | *huɣula /huɣula/ | ᠠᠭᠤᠯᠠ /aɣula/ | ula /ula/ |
| Meer | dalii /daliː/ | dalii /dalii/ | dalii /daliː/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | *dalai /dalai/ | ᠳᠠᠯᠠᠢ /dalai/ | hai /xai/ |
| Mutter | aama /aːma/ | aama /aama/ | hge /hɡe/ | ᠡᠭᠡ /eke/ | *eke /eke/ | ᠡᠬᠡ /eke/ | ana /ɑnə/ |
| Vater | aaba /aːba/ | aaba /aaba/ | tʃiɣe /tʃiɣe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | *ečige /etʃiɡe/ | ᠡᠴᠢᠭᠡ /etʃiɡe/ | ada /ada/ |
| Tochter | xjun /ɕtɕun/ | — | — | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | *ökin /økin/ | ᠥᠬᠢᠨ /økin/ | oqin /otɕin/ |
| Ich | bu /pu/ | bu /bu/ | bə /bə/ | ᠪᠢ /bi/ | *bi /bi/ | ᠪᠢ /bi/ | bi /pi/ |
| Du | qi /tɕʰi/ | qi /ʨə/ | tʃə /tʃə/ | ᠴᠢ /tʃi/ | *či /tʃi/ | ᠴᠢ /tʃi/ | chi /tɕi/ |
| Wir | buda /puda/ | budangula /budaŋɡula/ | budas / buda /budas / buda/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | *bida / *ba /bida / ba/ | ᠪᠢᠳᠠ / ᠪᠠ /bida / ba/ | matan / bijien /matan / pitɕiən/ |
| Name | nira /nira/ | nire /nəre/ | nere /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | *nere /nere/ | ᠨᠡᠷᠡ /nere/ | niere /niərə/ |
| Mensch | kun /kun/ | kun /kun/ | kuun /kuːn/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | *kümün /kymyn/ | ᠬᠦᠮᠦᠨ /kymyn/ | kun /kun/ |
| Kopf | tulighui /tuliʁui/ | — | toloʁui /toloʁui/ | — | *tolagaï /tolaɡai/ | ᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ /toloɣai/ | qierun /tɕʰjəˈrun/ |
| Auge | nudi /nudi/ | nudu /nudu/ | nudun /nudun/ | ᠨᠢᠳᠦᠨ /nidyn/ | *nidün /nidyn/ | ᠨᠢᠳᠦ /nidü/ | udun /udun/ |
| Ohr | qigi /tɕʰiɡi/ | qigi /ʨiɡə/ | tʃəʁən /tʃəʁən/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | *čikin /tʃikin/ | ᠴᠢᠬᠢᠨ /tʃikin/ | chighin /tʃiʁin/ |
| Nase | hawari /xawari/ | hawar /xavar/ | xawar /χawar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | *kamar /kamar/ | ᠬᠠᠪᠠᠷ /qabar/ | khawa /kʰawa/ |
| Mund | ama /ama/ | ama /ama/ | aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | *aman /aman/ | ᠠᠮᠠᠨ /aman/ | aman /aman/ |
| Zahn | shdi /ʂdi/ | shdi /ʂdə/ | ʃdən /ʃdən/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | *sidün /sidyn/ | ᠰᠢᠳᠦᠨ /ʃidyn/ | shidun /ʂidun/ |
| Zunge | kilee /kileː/ | kile /kəle/ | kelen /kelen/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | *kelen /kelen/ | ᠬᠡᠯᠡᠨ /kelen/ | kielien /kʰjəˈljən/ |
| Hand | ghari /ʁari/ | ghar /ɢar/ | ʁar /ʁar/ | ᠭᠠᠷ /qar/ | *gar /ɡar/ | ᠭᠠᠷ /ɡar/ | qa /qɑ/ |
| Fuß | kol /kol/ | kol /kol/ | køl /køl/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | *köl /køl/ | ᠬᠥᠯ /køl/ | kon /kon/ |
| Herz | jirihga /tɕirixɡa/ | jirge /ʥirɡe/ | dʒyrɣen /dʒyrɣen/ | ᠵᠢᠷᠦᠭᠡ /dʒiryke/ | *ǰirüken /dʒiryken/ | ᠵᠢᠷᠦᠬᠡ /dʒirüke/ | — /—/ |
| Knochen | yaasi /jaːsɿ/ | yasi /jasə/ | yasən /jasən/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | *yasun /jasun/ | ᠶᠠᠰᠤᠨ /jasun/ | yasun /jasun/ |
| Blut | qizi /tɕʰizɿ/ | qisi /ʨisə/ | tʃusun /tʃusun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | *čisun /tʃisun/ | ᠴᠢᠰᠤᠨ /tʃisun/ | chusun /tʂusun/ |
| Kacke | basi /basɿ/ | — | — | — | — | ᠪᠠᠭᠠᠰᠤ /baɣasu/ | — |
| Liebe | durala /durala/ | duraala /duraala/ | — /—/ | ᠳᠤᠷᠠ /dura/ | — /—/ | ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ /qajira/ | khotula- /xoːtulə/ |
| Baum | xjuzi /ɕtɕuzɿ/ | xjoosi /ɕʥoosə/ | mɔːdən /mɔːdən/ | ᠮᠣᠳᠤᠨ /modun/ | *modun /modun/ | ᠮᠣᠳᠤ /modu/ | mutun /mutun/ |
| Hund | nuhui /nuxui/ | nuhui /nuxui/ | noxqui /noχqui/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | *nokai /nokai/ | ᠨᠣᠬᠠᠢ /noqai/ | noghoi /noɣəi/ |
| Katze | muuxi /muːɕi/ | mauxi /mauɕi/ | — /—/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | — /—/ | ᠮᠢᠭᠤᠢ /miɣui/ | bisalai /biːsəlai/ |
| Fisch | jighasi /tɕiʁasɿ/ | jaghasi /ʥaɢasə/ | dʒaʁasən /dʒaʁasən/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | *ǰigasu /dʒiɡasu/ | ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ /dʒiɡasu/ | zhagvasun /tʂɑʁɑˈsun/ |
| Vogel | xuu /ɕuː/ | — | ʃuun /ʃuːn/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠨ /ʃibaun/ | *sibaɣun /sibaɣun/ | ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ /ʃibaɣu/ | bunzhu /bundʐu/ |
| Schmetterling | xanbalaxji /ɕanbalaɕtɕi/ | — | — | — | *herbekei /herbekei/ | ᠡᠷᠪᠡᠬᠡᠢ /erbekei/ | — |
| Ei | dige /diɡe/ | ndige /ndəɡe/ | bala /bala/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡᠨ /øndeɡen/ | *öndegen /øndeɡen/ | ᠥᠨᠳᠡᠭᠡ /ɵndeɡe/ | endegvei /əndəɣəi/ |
| Bär | haxun /xaɕun/ | — | — | — | — | ᠪᠠᠭᠠᠪᠠᠭᠠᠢ /baɣabaɣai/ | gouxin /kəwˈɕin/ |
| Pferd | mori /mori/ | mori /mori/ | — | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | *morïn /morin/ | ᠮᠣᠷᠢᠨ /morin/ | morei /morəi/ |
| Haus | ger /ɡer/ | ger /ɡer/ | ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | *ger /ɡer/ | ᠭᠡᠷ /ɡer/ | gie /ɡiə/ |
| Milch | sun /sun/ | — | — | — | *sün /syn/ | ᠰᠦᠨ /syn/ | neizi /neitsɿ/ |
| Honig | zangna bali /tsaŋna pali/ | — | — | — | *bal /bal/ | ᠪᠠᠯ /bal/ | shimei /ʂimei/ |
| Salz | darishizi /dariʂizɿ/ | dabsi /dabsə/ | daabsən /daːbsən/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | *dabusun /dabusun/ | ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ /dabusun/ | dansun /dansun/ |
| Eisen | timuri /timuri/ | tumur /tumur/ | — | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | *temür /temyr/ | ᠲᠡᠮᠦᠷ /temyr/ | qiemu /tɕiemu/ |
| Rad | guli /ɡuli/ | — | — | — | — | ᠬᠦᠷᠳᠦ /kyrdy/ | — |
| Seide | tiriga /tiriɡa/ | — | — | — | — | ᠲᠣᠷᠭᠠ /torɣa/ | — |
| Buch | pujiu /pʰudʑiu/ | — | — | ᠪᠢᠴᠢᠭ /bitʃiɡ/ | — | ᠨᠣᠮ /nom/ | shu /ʂu/ |
| Essen | rde /rde/ | ide /ide/ | ede /ede/ | ᠢᠳᠡ /ide/ | *ide- /ide/ | ᠢᠳᠡ- /ide-/ | ijie- /idʑiə/ |
| Trinken | wuqi /wutɕʰi/ | uqu /uʨu/ | uu /uː/ | ᠤᠭᠤ /uɣu/ | *uu- /uu/ | ᠤᠭᠤ- /uɣu-/ | otsu- /otʂɯ/ |
| Schlafen | qaa /tɕʰaː/ | ntiraa /ntəraa/ | nda /nda/ | ᠤᠨᠲᠠ /unta/ | *unta- /unta/ | ᠤᠨᠲᠠ- /unta-/ | hhuntura- /huntura/ |
| Eins | nige /ˈniɡe/ | nige /nəɡe/ | niɣe /niɣe/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | *nigen /nigen/ | ᠨᠢᠭᠡᠨ /niɡen/ | nie /niə/ |
| Zwei | ghoori /ʁoːri/ | ghoor /ɢoor/ | ʁuur /ʁuːr/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | *koyar /kojar/ | ᠬᠣᠶᠠᠷ /qojar/ | ghua /ʁua/ |
| Drei | ghuran /ɣuran/ | ghuraan /ɢuraan/ | ʁurwan /ʁurwan/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /qurban/ | *gurban /ɡurban/ | ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ /ɡurban/ | ghuran /ʁuran/ |
| Vier | deeran /deːran/ | deeren /deeren/ | dørwen /dørwen/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | *dörben /dørben/ | ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ /dørben/ | jieran /dʑiəran/ |
| Fünf | tawun /tawuŋ/ | taawun /taavun/ | taawən /taːwən/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | *tabun /tabun/ | ᠲᠠᠪᠤᠨ /tabun/ | tawun /tawuŋ/ |
| Hundert | nige jang /niɡe tɕaŋ/ | jong /ʥoŋ/ | dʒuun /dʒuːn/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaun/ | *ǰagun /dʒaɡun/ | ᠵᠠᠭᠤᠨ /dʒaɡun/ | be /bə/ |
| Hallo | qi sainiisa /tɕʰi sainiːsa/ | — /—/ | — /—/ | ᠠᠮᠤᠷ /amur/ | — /—/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠤᠤ /sajin uu/ | — /—/ |
| Danke | — /—/ | hgerli /xɡerlə/ | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠪᠠ /bajarlaba/ | — /—/ | ᠪᠠᠶᠠᠷᠯᠠᠯᠠ /bajarlala/ | — /—/ |
| Gut | saina /saina/ | sain /sain/ | sain /sajn/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sain/ | *sajin /sajin/ | ᠰᠠᠶᠢᠨ /sajin/ | sain /sain/ |
| Neu | xni /ɕni/ | xini /ɕinə/ | ʃənə /ʃənə/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃini/ | *sine /sine/ | ᠰᠢᠨᠡ /ʃine/ | shini /ʂini/ |
| Rot | fulaan /fuˈlɑːn/ | fulaan /fulaan/ | ɬaan /ɬaːn/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /hulaan/ | *hulaɣan /hulaɣan/ | ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ /ulaɣan/ | hulan /xulan/ |
| Weiß | qighaan /tɕiʁaːn/ | qighaan /ʨaɢaan/ | tʃaʁaan /tʃaʁaːn/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaqaan/ | *čagaɣan /tʃaɡaɣan/ | ᠴᠠᠭᠠᠨ /tʃaɣan/ | chighan /tʂiɢan/ |
| Schwarz | hara /xara/ | hara /xara/ | xara /χara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | *kara /kara/ | ᠬᠠᠷᠠ /qara/ | khara /kʰara/ |
| Grün | nughuun /nuʁuːn/ | noghoon /noɢoon/ | noʁoon /noʁoːn/ | ᠨ᠋ᠣᠬᠤᠬᠠᠨ /noqoan/ | *noguɣan /noɡuɣan/ | ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ /noɣuɣan/ | noghon /noɣon/ |
| Tee | qa /tɕʰa/ | — | — | — | — | ᠴᠠᠢ /tʃai/ | — |
Seite 1/9
Die interaktive Karte öffnen: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
Teil von LangMap — einem Projekt zur Sprachvisualisierung. Dies ist eine statische, crawlbare Zusammenfassung; die interaktiven Karten bieten Ausspracheaudio, Filter und eine Globusansicht.
Erstellt von Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · LangMap Startseite