Юпик ситвэлкэн
יופיק סיבירי מרכזי
אסקימו-אלאוטית (יופיק, מרכזי סיביר)
יופיק סיביראי מרכזי (Юпик ситвэлкэн Yupik sityelken) היא השפה המדוברת באי סנט לורנס (ארה"ב) ובחצי האי צ'וקצ'י (רוסיה), המשתרעת על מצר ברינג שבין שתי המדינות. היא משתייכת לענף היופיק של משפחת האסקימו-אלאוטית, ושונה מהיופʼיק המרכזי של אלסקה (esu) ומהזנים האינואיטיים (אינופיאק ipk, אינוקטיטוט iu, גרינלנדית kl). קהילת היופיק של אי סנט לורנס בגמבל ובסבונגה שימרה את השפה במסגרת תוכניות החינוך הדו-לשוני של אלסקה מאז שנות ה-1970. בצד הרוסי, הדוברים בפרובידניה נתונים ללחץ רב יותר מצד הרוסית. מבחינה בלשנית, לשפה מאפיינים אסקימו-אלאוטיים קלאסיים: פוליסינתזה אגלוטינטיבית עם עד יותר מ-100 סיומות גזירה למילה, יישור ארגטיבי-אבסולוטיבי, והבחנת מספר בין זוגי לרבים.
היכן מדוברת
87 מילים בסיסיות ביופיק סיבירי מרכזי
מקורות
השוואת מילים
בהשוואה לשפות מאותו סיווג: אסקימו-אלאוטית (יופיק, מרכזי סיביר)
| משמעות | יופיק סיבירי מרכזי | יופיק מרכז אלסקה | אינופיאק | אינוקטיטוט | גרינלנדית | הירי מוטו | אלאוטית |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| מים | мыӄ /mɨq/ | meq /məq/ | imiq /imiq/ | ᐃᒪᖅ /imaq/ | imeq /imeq/ | ranu /ɾanu/ | таӈах̆ /taŋaχ/ |
| אש | кыныӄ /kɨnɨq/ | keneq /kənəq/ | igniq /iɡniq/ | ᐃᑯᒪ /ikuma/ | inneq /inːeq/ | lahi /lahi/ | кигнах̆ /kiɡnaχ/ |
| שמש | сиӄиныӄ /siqinɨq/ | akerta /akəʁta/ | siqiñiq /siqiɲiq/ | ᓯᕿᓂᖅ /siqiniq/ | seqineq /seqineq/ | dina /dina/ | агадгих̆ /aɡaðɣiχ/ |
| ירח | танӄиӄ /tanqiq/ | iraluq /iraluq/ | tatqiq /tatqiq/ | ᑕᖅᑭᖅ /taqːiq/ | qaammat /qaːmːat/ | hua /hua/ | тугидах̆ /tuɣiðaχ/ |
| כוכב | иӷалыӄытаӄ /iɣalɨqɨtaq/ | agyaq /aɣjaq/ | uvluġiaq /uvluʁiaq/ | ᐅᓪᓗᕆᐊᖅ /ulːuʁiaq/ | ulloriaq /uɬːoʁiaq/ | hisiu /hisiu/ | сдах /sðax/ |
| לילה | унук /unuk/ | unuk /unuk/ | unnuaq /unːuaq/ | ᐅᓐᓄᐊᖅ /unːuaq/ | unnuaq /unːuaq/ | hanuaboi /hanuaboi/ | амах̆ /amaχ/ |
| גשם | ныпсюк /nɨpsjuk/ | ellalluk /əɬːaɬuk/ | siḷaluk /siʎaluk/ | ᓯᐊᓗᒃ /sialuk/ | sialuk /sialuk/ | medu /medu/ | кимдух̆ /kimduχ/ |
| שלג | анигу /aniɡu/ | qanikcaq /qaniktʃaq/ | apun /apun/ | ᐊᐳᑦ /aput/ | aput /aput/ | sinou /sinou/ | каниих̆ /qaniːχ/ |
| רוח | ануӄа /anuqa/ | anuqa /anuqa/ | anuġi /anuʁi/ | ᐊᓄᕆ /anuʁi/ | anori /anoʁi/ | lai /lai/ | — |
| אדמה | нуна /nuna/ | nuna /nuna/ | nuna /nuna/ | ᓄᓇ /nuna/ | nuna /nuna/ | tano /tano/ | танах̆ /tanaχ/ |
| אבן | уйӷак /ujɣak/ | teggalquq /təxalquq/ | uyaġak /ujaʁak/ | ᐅᔭᕋᒃ /uˈjaʁak/ | ujarak /uˈjaʁak/ | nadi /ˈnadi/ | нух̆ /nuχ/ |
| הר | найӷаӄ /najɣaq/ | ingriq /iŋʁiq/ | iġġi /iʁːi/ | ᖃᖅᑲᖅ /qaqqaq/ | qaqqaq /qaqːaq/ | ororo /ororo/ | кииг̆уусих̆ /kiːɣuːsiχ/ |
| ים | имаӄ /imaq/ | imarpik /imaʁpik/ | taġiuq /taʁiuq/ | ᐃᒪᖅ /imaq/ | imaq /imaq/ | davara /davara/ | алаг̆ух̆ /alaɣuχ/ |
| אמא | на /na/ | aana /aːna/ | aaka /aːka/ | ᐊᓈᓇ /anaːna/ | anaana /anaːna/ | sina /sina/ | анаах̆ /anaːχ/ |
| אבא | ата /ata/ | aata /aːta/ | aapa /aːpa/ | ᐊᑖᑕ /ataːta/ | ataata /ataːta/ | tama /tama/ | адаах̆ /aðaːχ/ |
| בת | паник /panik/ | panik /panik/ | panik /panik/ | ᐸᓂᒃ /panik/ | panik /panik/ | natuna kekeni /natuna kekeni/ | асхинух̆ /asxinuχ/ |
| אני | ху̌аӈа /xwaŋa/ | wiinga /wiːŋa/ | uvaŋa /uvaŋa/ | ᐅᕙᖓ /uˈvaŋa/ | uanga /uaŋa/ | lau /lau/ | тиӈ /tiŋ/ |
| אתה | ылъпык /ɨɬpɨk/ | elpet /əɬpət/ | ilviñ /ilviɲ/ | ᐃᕝᕕᑦ /ivːit/ | illit /iɬːit/ | oi /oi/ | тхин /txin/ |
| אנחנו | ху̌аӈкута /xwaŋkuta/ | wangkuta /waŋkuta/ | uvagut /uvaɡut/ | ᐅᕙᒍᑦ /uˈvaɡut/ | uagut /uaɣut/ | ita / ai /ita / ai/ | тимис /timis/ |
| שם | атыӄ /atɨq/ | ateq /atəq/ | atiq /atiq/ | ᐊᑎᖅ /aˈtiq/ | ateq /atəq/ | ladana /laˈdana/ | асах /asax/ |
| אדם | юк /juk/ | yuk /juk/ | iñuk /iɲuk/ | ᐃᓄᒃ /inuk/ | inuk /inuk/ | taunimanima /taunimanima/ | — |
| ראש | насӄуӄ /nasquq/ | nasquq /nasquq/ | — | ᓂᐊᖁᖅ /niaquq/ | niaqoq /niaqoq/ | kwarana /kʷarana/ | — |
| עין | ия /ija/ | ii /iː/ | iri /iri/ | ᐃᔨ /iji/ | isi /isi/ | matana /matana/ | дах̆ /ðaχ/ |
| אוזן | сигутык /siɡutɨk/ | ciun /tʃiun/ | siun /siun/ | ᓯᐅᑦ /siut/ | siut /siut/ | taiana /taiana/ | tutusix /tutusiχ/ |
| אף | ӄыӈаӄ /qɨŋaq/ | qengaq /qəŋaq/ | qiŋaq /qiŋaq/ | ᕿᖓᖅ /qiŋaq/ | qingaq /qiŋaq/ | udubaubauna /udubaubauna/ | — |
| פה | ӄагыӄ /qaɡɨq/ | qaneq /qanəq/ | qaniq /qaniq/ | ᖃᓂᖅ /qaniq/ | qaneq /qaneq/ | uduna /uduna/ | агилг̆их̆ /aɡilɣiχ/ |
| שן | хута /xuta/ | keggun /kəxun/ | kigun /kiɡun/ | ᑭᒍᑎᒃ /kiɡutik/ | kigut /kiɣut/ | isena /isena/ | агалух̆ /aɡaloχ/ |
| לשון | улю /ulju/ | uluq /uluq/ | uqaq /uqaq/ | ᐅᖃᖅ /uqaq/ | oqaq /oqaq/ | mala /mala/ | агнах̆ /aɡnaχ/ |
| יד | иха /ixa/ | unan /unan/ | argak /arɡak/ | ᐊᒡᒑᖅ /aɡːaːq/ | assak /asːak/ | ima /ima/ | чах̆ /tʃaχ/ |
| כף רגל | итыӷаӄ /itɨɣaq/ | itʼgaq /itʼɣaq/ | isigak /isiɡak/ | ᐃᑎᒐᒃ /itiɡak/ | isigak /isiɣak/ | ae /ae/ | китах̆ /kitaχ/ |
| לב | иӽсяӄуӄ /iχsjaquq/ | ircaquq /irtʃaquq/ | uumman /uːmːan/ | ᐆᒻᒪᑦ /uːmːat/ | uummat /uːmːat/ | kudouna /kudouna/ | канух̆ /kanuχ/ |
| עצם | наӽӄу̌аӄ /naχqwaq/ | eneq /ənəq/ | sauniq /sauniq/ | ᓴᐅᓂᖅ /sauniq/ | saaneq /saːneq/ | turia /turia/ | кахна /qaxna/ |
| דם | ау̌к /awk/ | auk /auk/ | auk /auk/ | ᐊᐅᒃ /auk/ | aak /aːk/ | rara /rara/ | аамах̆ /aːmaχ/ |
| אהבה | пиниӄаӄа /piniqaqa/ | kenka /kənka/ | piqpakkun /piqpakːun/ | ᓇᒡᓕᒍᓱᒃ- /naɡliɡusuk/ | asavaa /asavaː/ | lalokau /lalokau/ | кидук- /kiðuk-/ |
| עץ | уӄфиӽаӄ /uqfiχaq/ | napa /napa/ | napaaqtuq /napaːqtuq/ | ᓇᐹᖅᑐᖅ /napaːqtuq/ | orpik /oʁpik/ | au /au/ | ях̆ /jaχ/ |
| כלב | ӄикмиӄ /qikmiq/ | qimugta /qimuɣta/ | qimmiq /qimːiq/ | ᕿᒻᒥᖅ /qimːiq/ | qimmeq /qimːeq/ | sisia /sisia/ | сабаакаах̆ /sabaːkaːχ/ |
| חתול | пуси /pusi/ | kuskaq /kuskaq/ | pusiuraq /pusiuraq/ | ᐱᓯᒃᑎ /pisikti/ | qitsuk /qitsuk/ | pusi /pusi/ | кошкаах̆ /koʃkaːχ/ |
| דג | иӄалъюк /iqaɬjuk/ | neqa /nəqa/ | iqaluk /iqaluk/ | ᐃᖃᓗᒃ /iqaluk/ | aalisagaq /aːlisaɣaq/ | gwarume /ɡʷaɾume/ | ках̆ /qaχ/ |
| ציפור | ӄау̌ак /qawak/ | tengmiaq /təŋmiaq/ | tiŋmiaq /tiŋmiaq/ | ᑎᖕᒥᐊᖅ /tiŋmiaq/ | timmiaq /timːiaq/ | manu /manu/ | сах̆ /saχ/ |
| פרפר | яӄылъыӈытаӄ /jaqɨɬɨŋɨtaq/ | caqelngataq /tʃaqəlŋataq/ | — | ᑕᕐᕋᓕᑭᑖᖅ /taʁːalikitaːq/ | pakkaluaq /pakːaluaq/ | kaubebe /kaubebe/ | аг̆лак̆иидах̆ /aɣlaqiːðaχ/ |
| ביצה | маник /manik/ | kayangaq /kajaˈŋaq/ | mannik /manːik/ | ᒪᓐᓂᒃ /manːik/ | mannik /manːik/ | gatoi /ɡatoi/ | саамлах̆ /saːmlaχ/ |
| דוב | кайӈа /kajŋa/ | taqukaq /taqukaq/ | akłaq /akɬaq/ | ᓇᓄᖅ /nanuq/ | nanoq /nanoq/ | bea /bea/ | — |
| סוס | кони /kɔni/ | kuuniq /kuːniq/ | tuttuqpak /tutːuqpak/ | ᕿᒻᒥᕐᔪᐊᖅ /qimːiʁjuaq/ | hiisti /hiːsti/ | hosi /hosi/ | куунух̆ /kuːnuχ/ |
| בית | мыӈтыӷаӄ /mɨŋtɨɣaq/ | ena /əna/ | iglu /iɡlu/ | ᐃᒡᓗ /iɡlu/ | illu /iɬːu/ | ruma /ɾuma/ | улах̆ /ulaχ/ |
| חלב | мамаӄ /mamaq/ | mulukʼuuq /mulukʔuːq/ | immuk /imːuk/ | ᐃᒻᒧᒃ /imːuk/ | immuk /imːuk/ | rata /rata/ | мулуках̆ /mulukaχ/ |
| דבש | ӄуӷля /quɣlja/ | paatakaaq /paːtakaːq/ | — | ᒥᓲᑦᑕᒐᖅ /misuːttaɡaq/ | tungusunnitsuut /tuŋusunːitsuːt/ | — | — |
| מלח | таӷьюӄ /taɣjuq/ | taryuq /taʁjuq/ | taġiuq /taʁiuq/ | ᑕᕆᐅᖅ /taʁiuq/ | taratsut /taʁatsut/ | damena /damena/ | — |
| יין | вино /vinɔ/ | — | misuġuq /misuʁuq/ | ᐅᐂᓂ /uvaːni/ | viinni /viːnːi/ | uaina /uaina/ | — |
| ספר | игаӄ /iɡaq/ | naaqerkaq /naːqəʁkaq/ | makpiġaat /makpiʁaːt/ | ᕿᒥᕐᕈᐊᑦ /qimiʁːuat/ | atuagaq /atuaɣaq/ | buka /ˈbuka/ | каликах̆ /kalikaχ/ |
| לאכול | ныӷаӄуӄ /nɨɣaquq/ | nerʼuq /nerʔuq/ | niġiruq /niʁiruq/ | ᓂᕆ- /niʁi/ | nerivoq /neʁivoq/ | ania /ania/ | ках̆тах /qaχtax/ |
| לשתות | мыӷаӄуӄ /mɨɣaquq/ | mertuq /məʁtuq/ | imiġuq /imiʁuq/ | ᐃᒥᖅ- /imiq/ | imerpoq /imeʁpoq/ | inua /inua/ | таӈах̆- /taŋaχ-/ |
| לישון | ӄаваӷаӄуӄ /qavaɣaquq/ | qavartuq /qavaʁtuq/ | siñiktuq /siɲiktuq/ | ᓯᓂᒃ /siˈnik/ | sinippoq /siˈnippɔq/ | mahuta /maˈhuta/ | саг̆алих /saɣalix/ |
| אחד | атасиӄ /atasiq/ | atauciq /atautʃiq/ | atausiq /atausiq/ | ᐊᑕᐅᓯᖅ /atausiq/ | ataaseq /ataːseq/ | ta /ta/ | атак̆ан /ataqan/ |
| שתיים | малӷук /malɣuk/ | malruk /maɬʁuk/ | malġuk /malʁuk/ | ᒪᕐᕈᒃ /maʁːuk/ | marluk /maɬːuk/ | rua /rua/ | аалах /aːlax/ |
| שלוש | пиӈают /piŋajut/ | pingayun /piŋajun/ | piŋasut /piŋasut/ | ᐱᖓᓱᑦ /piŋasut/ | pingasut /piŋasut/ | toi /toi/ | к̆аанкун /qaːnkun/ |
| ארבע | ыстамат /ɨstamat/ | cetaman /tʃətaman/ | sisamat /sisamat/ | ᓯᑕᒪᑦ /sitamat/ | sisamat /sisamat/ | hani /hani/ | сичин /sitʃin/ |
| חמש | талъимат /taɬimat/ | talliman /taɬiman/ | tallimat /talːimat/ | ᑕᓪᓕᒪᑦ /tallimat/ | tallimat /taɬːimat/ | ima /ima/ | chaang /tʃaːŋ/ |
| מאה | ю̄к талъимат /juːk taɬimat/ | yuinaat talliman /juinaːt taɬiman/ | tallimakipiat /talːimakipiat/ | — | untritit /untʁitit/ | handred /handred/ | сисах̆ /sisaχ/ |
| שלום | аипак /aipak/ | waqaa /waqaː/ | aluu /aluː/ | ᐊᐃ /aj/ | aluu /aluː/ | namona /namona/ | аӈ /aŋ/ |
| תודה | игамсиӄанаӄ /iɡamsiqanaq/ | quyana /qujana/ | quyanaq /qujanaq/ | ᓇᑯᕐᒦᒃ /nakuʁmiːk/ | qujanaq /qujanaq/ | tanikiu /tanikiu/ | к̆аг̆аасак /qaɣaːsak/ |
| טוב | пинилӷи /pinilɣi/ | assirtuq /asːirtuq/ | nakuuruq /nakuːruq/ | ᐱᐅᔪᖅ /piujuq/ | ajunngilaq /ajuŋːilaq/ | namo /namo/ | игах̆ /iɣaχ/ |
| חדש | нутаӷаӄ /nutaɣaq/ | nutaraq /nutaraq/ | nutaaq /nutaːq/ | ᓄᑖᖅ /nutaːq/ | nutaaq /nutaːq/ | matamata /matamata/ | тагадах̆ /taɡaðaχ/ |
| אדום | кавилӈуӄ /kavilŋuq/ | kavirliq /kavirɬiq/ | kaviqsaaq /kaviqsaːq/ | ᐊᐅᐸᖅᑐᖅ /aupaqtuq/ | aappaluttoq /aːpːalutːoq/ | kakakaka /kakakaka/ | улуудалих /uluːdalix/ |
| לבן | ӄатылӷи /qatɨlɣi/ | qatellria /qatəɬʁia/ | qatiqtuq /qatiqtuq/ | ᖃᑯᖅᑕᖅ /qakuqtaq/ | qaqortoq /qaqoχtoq/ | kurokuro /kurokuro/ | к̆умалих /qumalix/ |
| שחור | тагнылӷи /taɡnɨlɣi/ | tungulria /tuŋuɬʁia/ | — | ᕿᕐᓂᖅᑐᖅ /qiʁniqtuq/ | qernertoq /qeɴːeχtoq/ | korema /korema/ | к̆ахчикдалих /qaxtʃikðalix/ |
| ירוק | ӄигуӷмылӈуӄ /qiɡuɣmɨlŋuq/ | cungagliq /tʃuŋaɣɬiq/ | suŋaaqtaaq /suŋaːqtaːq/ | ᐆᔭᐅᔭᖅ /uːjaujaq/ | qorsuk /qoχsuk/ | gadoka gadoka /ɡadoka ɡadoka/ | чидг̆ааюлих /tʃiðɣaːjulix/ |
| כחול | сюӈаӷьюкыӽтаӄ /sjuŋaɣjukɨχtaq/ | qiugliq /qiuɣɬiq/ | suŋauraaq /suŋauʁaːq/ | ᑐᖑᔪᖅᑐᖅ /tuŋujuqtuq/ | tungujorpoq /tuŋuˈjɔʁpɔq/ | gadoka gadoka /ɡadoka ɡadoka/ | chidǵilix /tʃiðɣilix/ |
| תה | ӄаюӄ /qajuq/ | caayuq /tʃaːjuq/ | saiyu /saiju/ | ᑏ /tiː/ | tii /tiː/ | ti /ti/ | chaayux́ /tʃaːjuχ/ |
עמוד 1/9
לפתיחת המפה האינטראקטיבית: Word Map · HanMap · Name Map · Word Order · Tree
חלק מ-LangMap — פרויקט להמחשת שפות. זהו סיכום סטטי הניתן לסריקה; המפות האינטראקטיביות מציעות שמע הגייה, מסננים ותצוגת גלובוס.
נוצר על ידי Heuron Inc. · GitHub · cho@heuron.com · דף הבית של LangMap